Sprawozdanie Rzeczypospolitej Polskiej z realizacji postanowień Konwencji o prawach dziecka w latach 1999-2010 spis treśCI



Pobieranie 1,26 Mb.
Strona18/25
Data15.02.2018
Rozmiar1,26 Mb.
1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   25

2. Rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży w 2008 r. „Aktywizacja jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych”
z załącznikiem w postaci programu oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków dofinansowania regionalnych lub lokalnych programów wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży w 2008 r., warunków, jakie muszą spełniać te programy, podmiotów dokonujących oceny programów oraz sposobu
i trybu wyboru programów, którym zostanie udzielone dofinansowanie
. W 2008 r. na program wydatkowano środki w wys. 50.000.000 zł.

  1. Założeniem programu „Aktywizacja jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych” w kolejnych latach było stworzenie warunków do rozwoju systemu zajęć dla uczniów, które umożliwiają rozwijanie zainteresowań wykraczających poza podstawowy program realizowany w szkołach i placówkach oświatowych; rozwijają kompetencje kulturowe; przygotowują młodzież do świadomego planowania kariery i podjęcia roli zawodowej; wspierają rozwój ucznia dzięki świadczonej na jego rzecz pomocy psychologiczno-pedagogicznej w różnych formach; zaspokajają potrzeby aktywnego spędzania wolnego czasu oraz kształtują pozytywne postawy obywatelskie dzieci i młodzieży. Zajęcia takie są również szansą uzupełnienia wiedzy oraz doskonalenia umiejętności kluczowych, dlatego stanowią element wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży.

Dodatkowo program umożliwiał realizację zajęć edukacyjno-wspierających dla dzieci w wieku przedszkolnym. W Polsce zadanie upowszechnienia edukacji małych dzieci,
w tym zapewnienie wszystkim dzieciom 5-letnim prawa do bezpłatnej edukacji przedszkolnej stanowi jedno z głównych zamierzeń resortu edukacji na lata 2009-2011.
W tym okresie planowane jest szybkie i znaczące podniesienie wskaźnika dzieci objętych edukacją przedszkolną – do 70% w skali kraju.

W związku z tym program był zgodny z założeniami zmiany programowej systemu edukacji, mającej na celu stworzenie bezpiecznej i przyjaznej polskiej szkoły, dającej wszystkim dzieciom równe szanse dostępu do edukacji, sprzyjającej rozwojowi ich indywidualnych zainteresowań, promującej naukę języków obcych, uprawianie sportu


i prowadzenie aktywnego trybu życia, wspierającej rozwój dziecka w wieku przedszkolnym i przygotowującej dzieci sześcioletnie do podjęcia nauki w szkole oraz zapewniającej dzieciom i młodzieży poczucie bezpieczeństwa.

  1. Zgodnie z tymi założeniami, priorytetem były następujące cele:

  1. zwiększenie liczby zajęć edukacyjno-wspomagających dla dzieci w wieku przedszkolnym, w tym realizowanych w innych formach wychowania przedszkolnego;

  2. wzmocnienie funkcji wychowawczej i opiekuńczej szkoły, rodziny oraz środowiska lokalnego, skierowanej do dzieci realizujących roczne przygotowanie przedszkolne oraz uczących się w klasach I-III szkoły podstawowej i ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia;

  3. opracowanie i wdrożenie regionalnych lub lokalnych programów wyrównywania szans edukacyjnych skoncentrowanych na podwyższaniu jakości funkcjonowania systemu oświaty przez wprowadzenie rozwiązań zwiększających efektywność kształcenia i wychowania, ze szczególnym uwzględnieniem małych dzieci;

  4. wyrównywanie szans edukacyjnych, kulturowych i społecznych uczniów niepełnosprawnych.

  1. Program zakładał dofinansowanie ze środków budżetu państwa działań podejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego i organizacje, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
    i o wolontariacie
    tj. organizacje pozarządowe, stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego oraz osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej,
    o stosunku państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, których cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego. W pomoc edukacyjną dla uczniów zaangażowane zostały zarówno środki jednostek samorządu terytorialnego i organizacji, jak i środki pochodzące
    z budżetu państwa.

W skali każdego województwa, co najmniej 15% przyznanych środków było przeznaczonych na programy, które obejmują uczniów niepełnosprawnych. Realizatorzy lokalnych lub regionalnych programów mieli prawo do przeznaczenia do 50% otrzymanej dotacji na zakup niezbędnego do realizacji Programu wyposażenia, które będzie wykorzystywane w kolejnych latach na prowadzenie działań edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych wobec dzieci i do 5% otrzymanej dotacji na obsługę programów. Dotację przyznawano w wysokości 70% środków niezbędnych do realizacji programu, pozostałe 30% środków stanowiły środki własne realizatora programu.

  1. Programem mogli być objęci uczniowie wszystkich typów szkół, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży pochodzących z rodzin o niskich dochodach,
    z problemami wychowawczymi, wykazujących problemy w nauce, zagrożonych przerwaniem realizacji obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki oraz ukończeniem edukacji na niższym poziomie kształcenia, niepełnosprawnych, pochodzących z terenów wiejskich.

Formy pomocy zaoferowane przez realizatorów lokalnych programów stworzyły uczniom możliwość pokonywania istniejących już barier edukacyjnych oraz stanowiły podstawę inwestowania we własne wykształcenie. Istotne znaczenie ma fakt, że społeczności lokalne dostrzegają potrzebę angażowania w programy wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży nie tylko środków finansowych, ale przede wszystkim wiedzy i umiejętności stanowiących potencjał lokalny.

  1. Do najważniejszych rezultatów realizacji programu można zaliczyć:

  • upowszechnienie bądź poszerzenie oferty edukacyjnej kierowanej do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, zwłaszcza na obszarach wiejskich,

  • wzmocnienie funkcji wychowawczej szkoły,

  • wdrożenie nowych modeli pracy z uczniem,

  • poprawa wyników w nauce,

  • niwelowanie i profilaktyka zjawisk patologii i demoralizacji,

  • przezwyciężanie barier ekonomicznych, społecznych, kulturowych i rozwojowych,

  • wsparcie harmonijnego rozwoju dzieci i młodzieży (rozwijanie wszechstronnych zainteresowań, wzrost sprawności fizycznej, rozwój kluczowych umiejętności, itp.),

  • rozwój kompetencji twórczych,

  • wzmocnienie poczucia własnej wartości,

  • wzrost motywacji i aspiracji edukacyjnych,

  • integracja osób niepełnosprawnych ze środowiskiem rówieśników,

  • wsparcie w rozwiązywaniu lokalnych problemów (np. bezradność ludzi z terenów dawnych PGR-ów, ubóstwo mieszkańców terenów wiejskich, ograniczony dostęp do uczestnictwa w kulturze, brak odpowiedniej opieki nad dziećmi uchodźców
    i z placówek opiekuńczo-wychowawczych w zakresie wsparcia edukacji uczniów zdolnych),

  • zagospodarowanie czasu wolnego uczniów,

  • kształtowanie postaw społecznych i obywatelskich dzieci i młodzieży,

  • wzmocnienie środowisk lokalnych poprzez włączenie się ich w realizację programów dla dzieci i młodzieży,

  • wyposażenie pracowni i sal zajęć w specjalistyczny sprzęt i pomoce dydaktyczne.

Rządowy Program „Pomoc państwa w zakresie dożywiania”

  1. Program został przyjęty ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego „Pomoc państwa w zakresie dożywiania”. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego „Pomoc państwa
    w zakresie dożywiania”
    określa sposób realizacji ww. programu, a także planowania
    i dokonywania podziału środków budżetu państwa przyznanych na realizację programu.

Program zakłada długofalowe działanie w zakresie poprawy stanu zdrowia dzieci
i młodzieży poprzez ograniczanie zjawiska niedożywienia, upowszechnianie zdrowego stylu żywienia, poprawę poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach oraz rozwój
w gminach bazy żywieniowej, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci
i młodzieży.

Pomocą w ramach programu objęte są: dzieci do 7 roku życia, uczniowie do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osoby i rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji


z różnych powodów, w szczególności osoby samotne, w podeszłym wieku, chore lub niepełnosprawne.

Program przewiduje otrzymanie pomocy w formie: posiłku, ze szczególnym uwzględnieniem posiłku gorącego, zasiłku celowego na zakup posiłku lub zakup żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.

O pomoc w ramach programu mogą ubiegać się osoby samotnie gospodarujące, osoby
w rodzinie lub rodzina.

Ponadto w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności tworzenia nowych lub doposażenia istniejących punktów przygotowywania lub wydawania posiłków oraz dowóz posiłków.



  1. Program jest finansowany z budżetu państwa oraz ze środków budżetów gmin.
    Łączne nakłady na finansowanie programu w całym okresie jego realizacji (do 2013 r.) wyniosą nie mniej niż 6.000.000.000 zł. Na realizację programu w latach 2006-2010
    w budżecie państwa przewidziano środki w wysokości 2.600.379.000 zł (w 2006 r.
    – 500.000.000 zł, w 2007 r. – 500.379.000, w 2008 r. – 500.000.000 zł, w 2009 r.
    – 550.000.000, w 2010 r. – 550.000.000 zł).

Udział środków budżetu państwa w kosztach realizacji programu wynosił: w latach 2006-2008 – 65%, w 2009 r – 63%, w 2010 r. 64%. Z ogółu środków wydatkowanych na realizację programu, na finansowanie programu na obszarach wiejskich przeznaczono średnio 42-43%.

Beneficjenci programu:



2006 r.

- ogółem 2.446.518 osób, w tym 1.247.072 osób z obszarów wiejskich,

- łącznie 1.452.056 dzieci i młodzieży (do ukończenia gimnazjum) – z czego blisko 57% pochodzących z obszarów wiejskich;

2007 r.

- ogółem 2.270.742 osób, w tym 1.138.307 osób z obszarów wiejskich,

- łącznie 1.332.383 dzieci i młodzieży (do ukończenia gimnazjum) – z czego ponad 57% pochodzących z obszarów wiejskich;

2008 r.

- ogółem 2.006.008 osób, w tym 1.033.853 osób z obszarów wiejskich,

- łącznie 1.174.777 dzieci i młodzieży (do ukończenia gimnazjum) – z czego ponad 59% pochodzących z obszarów wiejskich;

2009 r.

- ogółem 1.984.108 osób, w tym 1.005.523 osób z obszarów wiejskich,

- łącznie 1.125.369 dzieci i młodzieży (do ukończenia gimnazjum) – z czego blisko 59% pochodzących z obszarów wiejskich;

2010 r.

- ogółem 1.977.351 osób, w tym 994.984 osób z obszarów wiejskich,



- łącznie 1.089.288 dzieci i młodzieży (do ukończenia gimnazjum) – z czego ponad 58% pochodzących z obszarów wiejskich.

  1. Program początkowo miał obowiązywać w latach 2006-2009. Znowelizowane przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego „Pomoc państwa w zakresie dożywiania”, przedłużyły okres jego działania do 2013 r. oraz wprowadziły zmiany prawne wynikające z monitoringu ustawy w latach 2006-2009, m.in. umożliwienie dożywiania dzieci i młodzieży, którzy z różnych powodów nie mają szansy na spożycie jakiegokolwiek posiłku w szkole, bez konieczności przeprowadzania rodzinnych wywiadów środowiskowych i wydawania decyzji administracyjnych. Nowelizacja ustawy weszła w życie 1 stycznia 2010 r.

B. Bieżące działania państwa

Specjalistyczna Pomoc dla Dzieci z Rodzin Zagrożonych Wykluczeniem Społecznym

  1. Ministerstwo Edukacji Narodowej wdraża systemowe rozwiązania mające na celu zapobieganie i przeciwdziałanie wszystkim rodzajom problemowych zachowań dzieci i młodzieży, w tym także zjawisku nieuzasadnionych nieobecności uczniów na zajęciach szkolnych (wprowadzenie powszechnego obowiązku tworzenia programów wychowawczych i profilaktycznych w szkołach). W celu podniesienia efektywności szkolnej profilaktyki MEN upowszechnia standardy jakości działań profilaktycznych, przykłady dobrej praktyki w postaci profesjonalnych programów profilaktycznych oraz materiały informacyjne, edukacyjne i metodyczne dla nauczycieli.

  2. Z inicjatywy resortu edukacji utworzony został bank rekomendowanych programów profilaktycznych, uzupełniających działania podejmowane w ramach programu wychowawczego szkoły oraz szkolnego programu profilaktyki. Podobnie jak standardy jakości jest on stale dostępny na stronach internetowych Ośrodka Rozwoju Edukacji. Najczęściej realizowane programy profilaktyczne adresowane do dzieci i młodzieży zagrożonych niedostosowaniem społecznym to: „Wychowawca podwórkowy”, „Pedagog uliczny”, „Pedagog rodzinny”, „Dzieci Ulicy”, „Starszy brat, starsza siostra”, „Odlot – Dokąd?”, „Chrońmy młodość”, „Szansa w aktywności”, „Pomocna dłoń”, „Mediacja środkiem rozwiązywania konfliktów bez przemocy”, „Stop Przemocy”, „Spójrz inaczej”, „Trening Zastępowania Agresji”, „Jesteśmy z Tobą”, „Drugi Elementarz, czyli Program Siedmiu Kroków”, „Jak żyć z ludźmi”, „NOE”, „Debata”, „Podaj dłoń”, „Nasze spotkania”, „Zanim spróbujesz”, „Dziękuję NIE”.

Rozwijane są także działania profilaktyczno-wychowawcze w środowisku pozaszkolnym. Prowadzone są szkolenia specjalistycznych zespołów interdyscyplinarnych zaangażowanych w działania profilaktyczno-wychowawcze w środowiskach lokalnych, szkolenia liderów młodzieżowych, upowszechnianie mediacji, jako metody komunikacji
i rozwiązywania konfliktów oraz metody Treningu Zastępowania Agresji.

  1. Istotnym warunkiem uzyskania najlepszych efektów działań wychowawczych
    i profilaktycznych, w tym także przeciwdziałania nieuzasadnionym nieobecnościom uczniów na zajęciach szkolnych, jest zaangażowanie się w realizację zadań z tego obszaru wielu podmiotów, nie tylko szkół i placówek oświatowych.

Na szczeblu centralnym dotyczy to konieczności współpracy administracji rządowej
w sposób ponadresortowy.

W środowiskach lokalnych niezbędna jest współpraca administracji samorządowej, służb publicznych a także organizacji pozarządowych i innych partnerów społecznych, w tym kościołów i związków wyznaniowych.



  1. W ramach systemu edukacji stworzono system pomocy psychologiczno-pedagogicznej nakierowany na udzielanie pomocy uczniom, rodzicom i nauczycielom niezależnie od ich miejsca zamieszkania czy pobytu.

Publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne prowadzą działalność diagnostyczną, terapeutyczną, profilaktyczną i doradczą. Oddziaływania poradni koncentrują się m. in. na pracy z dzieckiem i rodziną, terapii logopedycznej, psychoterapii, psychoedukacji, doradztwie, interwencji w środowisku ucznia, działalności profilaktycznej i informacyjnej oraz na indywidualnych i grupowych konsultacjach. Różnymi formami pomocy psychologiczno-pedagogicznej w pierwszej kolejności obejmowane były dzieci i młodzież z byłych obszarów PGR, niewydolnych wychowawczo, z rodzin wielodzietnych, zastępczych, a także z obszarów o wysokim poziomie bezrobocia.

W r. szk. 2004/2005 poradnie psychologiczno-pedagogiczne udzieliły pomocy 1.218.282 dzieciom i młodzieży, co stanowi 13, 23 % całej populacji. Był to najwyższy wskaźnik przyjęć w poradniach w okresie sprawozdawczym. Szczególną formą pracy publicznych poradni są działania w zakresie orzekania i opiniowania. Powoływane w poradniach zespoły orzekające wydają dzieciom i młodzieży orzeczenia o potrzebie:



  • kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność lub niedostosowanie społecznie;

  • indywidualnego nauczania;

  • zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci z upośledzeniem umysłowym
    w stopniu głębokim.

Generalnie działania poradni miały na celu poprawę funkcjonowania dzieci w środowisku przedszkolnym, szkolnym oraz rodzinnym.

W r. szk. 2008/2009, zgodnie z danymi z Systemu Informacji Oświatowej, w Polsce działały 554 publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne oraz 27 ich filii, dzięki którym klienci poradni, w szczególności pochodzący obszarów wiejskich mieli ułatwiony dostęp do usług świadczonych przez poradnie. Natomiast w r. szk. 2009/2010 funkcjonowało 558 publicznych poradni oraz 29 filii.

Poprzez System Informacji Oświatowej zbierane są również dane dotyczące rodzajów zajęć organizowanych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej organizowanych w przedszkolach, szkołach i placówkach. Są to m. in. zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, logopedyczne, dydaktyczno-wyrównawcze, socjoterapeutyczne, psychoedukacyjne.

Dla uczniów wymagających długotrwałej pomocy specjalistycznej lub intensywnej pomocy edukacyjnej i wychowawczej tworzone są oddziały wyrównawcze i oddziały terapeutyczne. Najczęściej ze specjalistycznych zajęć korzystają uczniowie szkół podstawowych, w następnej kolejności uczniowie gimnazjum, dzieci w wieku przedszkolnym oraz uczniowie liceum, szkół zawodowych i technikum.



Więcej danych – patrz odpowiedź na zalecenie CRC/C/15/Add.194 - pkt 43 (pkt 392, 394 niniejszego sprawozdania).

Prawo dziecka do wypoczynku i czasu wolnego

  1. W latach, które obejmuje niniejsze sprawozdanie dofinansowaniem objęto organizację wypoczynku letniego w formie: kolonii i obozów oraz innych form wypoczynku dzieci
    i młodzieży szkolnej, a także szkoleń młodzieży, kolonii i obozów dla młodzieży polonijnej w kraju, wypoczynku letniego dzieci z terenów wiejskich, pochodzących
    z rodzin o niskich dochodach i wypoczynku letniego dzieci byłych pracowników przedsiębiorstw gospodarki rolnej (do 2009 r.), obozów językowych (do 2008 r.). Każdego roku z dofinansowania wypoczynku letniego z budżetu państwa korzysta nie mniej niż 80.000 dzieci. Dodatkowo około 3.000 dzieci i młodzieży korzysta z innych form wypoczynku podczas kolonii i obozów polonijnych oraz międzynarodowych wymian młodzieży realizowanych ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej. Należy również zaznaczyć, że w latach 2009 i 2010 rząd przeznaczył specjalne środki finansowe na wypoczynek dzieci z terenów dotkniętych skutkami powodzi.

  2. Oprócz budżetu wojewodów i budżetu Ministerstwa Edukacji Narodowej wsparcie wypoczynku dzieci i młodzieży możliwe jest również ze środków Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Każdego roku ze środków Funduszu korzysta dodatkowo średnio około 12.000 dzieci.

W latach, które obejmuje niniejsze sprawozdanie, środki finansowe przeznaczone na wspieranie zadań z zakresu organizacji wypoczynku pozostają na porównywalnym poziomie. Kolonie i obozy dla dzieci realizowane są bezpośrednio głównie przez organizacje pozarządowe, w tym organizacje harcerskie, Caritas, Towarzystwo Przyjaciół Dzieci czy Polski Czerwony Krzyż. Środki finansowe są dystrybuowane poprzez otwarte konkursy ofert realizowane przez kuratoria oświaty.

  1. W 2009 r. wypoczynek letni dzieci i młodzieży dofinansowano w łącznej wysokości ponad 23.300.000 zł, co umożliwiło wypoczynek ponad 83.000 dzieci ze wszystkich województw. Ponadto z rezerwy celowej budżetu państwa przeznaczono 3.000.000 zł na sfinansowanie wypoczynku letniego niemal 1.500 dzieci z terenów wiejskich oraz wypoczynek ponad 2.000 dzieci i młodzieży z terenów dotkniętych powodzią w tym samym roku. Każdego roku Ministerstwo Edukacji Narodowej realizuje zadania na rzecz dzieci i młodzieży poprzez ich zlecanie organizacjom pozarządowym w trybie ustawy
    o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W 2009 r. do tych zadań należały m.in. międzynarodowa współpraca szkół i wymiana młodzieży oraz organizacja w okresie letnich wakacji pobytu edukacyjnego dla dzieci Polaków zamieszkałych za granicą.
    Te same zadania realizowane były również w 2010 r. Patrz również pkt 58 niniejszego sprawozdania

  2. W 2010 r. na wypoczynek dzieci i młodzieży zaplanowano łącznie kwotę ponad 28.000.000 zł. Z tego wypoczynku skorzystało ponad 80.000 dzieci i młodzieży z całej Polski. Dodatkowo ponad 6.000 dzieci z terenów dotkniętych powodzią wzięło udział
    w koloniach i obozach edukacyjnych w Polsce i zagranicą na co przeznaczono kwotę ponad 6.000.000 zł.

Nadzór i koordynowanie wypoczynku dzieci i młodzieży

  1. Do 2009 r. nadzór nad placówkami wypoczynku dzieci i młodzieży szkolnej był sprawowany we wszystkich kuratoriach wg procedur opracowanych na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i sportu z dnia 21 stycznia 1997 r.
    w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci
    i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania
    . W 2009 r. dokonano nowelizacji ww. rozporządzenia (rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 grudnia 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasady jego organizowania i nadzorowania), co docelowo ma poprawić bezpieczeństwo wypoczywających dzieci. Zostało to umożliwione poprzez uruchomienie zgłoszeń wypoczynku drogą elektroniczną oraz automatyczną ich wymianę pomiędzy właściwymi instytucjami i służbami: kuratorium oświaty, służbami sanitarnymi i strażą pożarną, funkcjonowanie centralnej bazy wypoczynku dającej informacje na temat zgłoszonego na danym terenie wypoczynku oraz dookreślenie obowiązków organizatora i kierownika wypoczynku. Nadzór nad wypoczynkiem dzieci i młodzieży szkolnej jest sprawowany przez kuratoria oświaty we współpracy z właściwymi służbami takimi jak stacje sanitarno-epidemiologiczne, komendy policji, komendy straży pożarnej. W ramach tej współpracy realizowane są kontrole obiektów, w których organizowany jest wypoczynek, organizowane są spotkania informacyjne i edukacyjne, akcje społeczne, lekcje dla dzieci
    i rodziców z zakresu organizacji bezpiecznego wypoczynku itp. Nowelizacja rozporządzenia, będąca wynikiem szerokich konsultacji społecznych, weszła w życie
    1 marca 2010 r. W ślad za nowelizacją, Ministerstwo Edukacji Narodowej uruchomiło stronę internetową www.wypoczynek.men.gov.pl oraz wydało broszurę „Poradnik bezpiecznego wypoczynku” dystrybuowaną bezpłatnie we wszystkich województwach.

Prawo dziecka do uczestnictwa w życiu kulturalnym i artystycznym

  1. Wśród zadań wspieranych przez resort kultury dużą grupę tworzą działania
    o charakterze edukacyjnym, wzbogacające ofertę zajęć pozaszkolnych, sprzyjające aktywnemu i twórczemu wypoczynkowi dzieci. Interdyscyplinarny charakter działań zrealizowanych w ramach tych projektów pozwala na łączenie szeroko pojętej edukacji artystycznej z elementami aktywnego wypoczynku. Przedsięwzięcia te mają stanowić alternatywną formę spędzania wolnego czasu, wspomagającą rozwój intelektualny i emocjonalny uczestników, zwiększającą wiedzę na temat dziedzictwa kulturalnego materialnego i niematerialnego jak również historycznego. Podejmowane inicjatywy były integralną częścią imprez o charakterze turystyczno-rekreacyjnym, a tym samym przyczyniły się w znaczącym stopniu do podniesienia atrakcyjności oferty turystycznej regionów, także w części kierowanej do dzieci. Realizatorami przedsięwzięć o charakterze kulturalno-edukacyjnym były instytucje kultury (domy, ośrodki, centra kultury, muzea, biblioteki etc.), organizacje pozarządowe, publiczne i niepubliczne szkoły artystyczne, przedsiębiorcy działający w sferze kultury oraz kościoły i związki wyznaniowe.

Do wydarzeń o charakterze turystyczno-wypoczynkowym wspieranych finansowo należą m.in. warsztaty twórcze, festiwale i przeglądy twórczości artystycznej stanowiące również formę popularyzacji polskiej kultury tradycyjnej, ale także pokazy, występy artystyczne, kiermasze.

  1. Wśród działań zmierzających do przekazu tradycji kultury ludowej, istotną rolę odegrał resortowy program ochrony materialnego dziedzictwa kultury ludowej pn. Ginące zawody, realizowany w latach 1994-2005. Na program składało się wiele cennych przedsięwzięć realizowanych przez instytucje kultury oraz organizacje pozarządowe. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pełniło w akcji przede wszystkim rolę inspiratora oraz wspomagało finansowo niektóre przedsięwzięcia. Dla dzieci i młodzieży szkolnej w ramach programu organizowane były regionalne warsztaty i szkółki rękodzielnicze, na których instruktorzy (miejscowi rękodzielnicy) zapoznawali uczestników z wybranymi technikami artystycznymi.

Program jest kontynuowany w ramach programu finansowego pn. „Edukacja kulturalna
i upowszechnianie kultury”, priorytet II. Ochrona dziedzictwa kultury ludowej.

Począwszy od 2005 r. przedsięwzięcia z zakresu kultury dofinansowywane są w ramach ogłaszanych corocznie programów.



Zadania z zakresu edukacji kulturalnej, która odgrywa znacząca rolę w procesach rozwojowych, w stymulowaniu innowacyjności, kreatywności i rozwoju wiedzy były
w 2009 r. wspierane w ramach środków skoncentrowanych w programach: Edukacja kulturalna i Literatura i czytelnictwo.

  1. Na przestrzeni ostatnich kilku lat powstała powszechna praktyka przygotowywania spektakli i programów dla dzieci w teatrach dramatycznych, operowych i muzycznych oraz galeriach sztuki. Powszechnie znanymi przykładami są:

  • opera Pan Marimba, napisana dla dzieci przez M. Ptaszyńską – jej kolejna premiera odbyła się podczas inauguracji nowego gmachu Opery Krakowskiej w 2008 r.;

  • Interaktywny plac zabaw – wystawa sztuki współczesnej opracowana dla młodego widza w 2009 r. w warszawskiej Zachęcie;

  • cykl koncertów dla matek, niemowląt i bardzo małych dzieci w Operze Pomorskiej
    w Bydgoszczy, rozpoczęty w 2008 r.;

  • przedstawienie Opowiadania dla dzieci wg I. B. Singera w Teatrze Narodowym
    w Warszawie, prezentowane od 2009 r.;

  • koncerty dla dzieci w Filharmonii Narodowej.

Przedstawienia dla dzieci promują niezaprzeczalne wartości humanistyczne, uczą odwagi, współpracy, otwartości na świat. Rozwijają wrażliwość i empatię. Pokazują granice jakie powinniśmy wyznaczać w kontaktach z innymi ludźmi. Mają też niezastąpione funkcje poznawcze i edukacyjne. Sztuka jest również bardzo pomocna w rozwiązywaniu dotkliwych problemów psychologicznych, szczególnie wśród dzieci i młodzieży (tzw. psychodrama). Ten proces pokazano m.in. w sztuce Janusza Głowackiego Kopciuch wystawianej wielokrotnie w Polsce i na świecie. Można stwierdzić, że sztuka dostępna
w państwowych instytucjach kultury sprzyja promocji pozytywnych wartości i praw człowieka zawartych w Konwencji o prawach dziecka.

  1. Edukacja jest jednym z priorytetowych zadań statutowych muzeów. Podejmowane przez muzea działania w zakresie edukacji, kierowane głównie do dzieci i młodzieży, mają na celu – oprócz zapoznania z historią, kulturą, dziedzictwem narodowym – rozwijanie osobowości i talentów młodych ludzi. W tym celu organizowane są lekcje muzealne, programy edukacyjne, zajęcia plastyczne, konkursy, przedstawienia, koncerty itp. Adresowane one są zarówno do najmłodszych, uczestniczących w zajęciach jeszcze z rodzicami, jak i dla przedszkolaków, dzieci i młodzieży szkolnej.

Dzieci uczestnicząc w programach przygotowanych przez muzea uczą się tolerancji, przyjaźni między wszystkimi narodami, grupami etnicznymi, narodowymi i religijnymi poprzez poznawanie ich kultury i historii. Muzeum Okręgowe w Tarnowie, specjalizujące się w tematyce romskiej, w ramach rządowego Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce przygotowało program „Romskie dzieci w muzeum”,
w którym uczestniczyło już kilkaset dzieci tej narodowości oraz dzieci z polskich szkół, w których razem uczą się.

  1. Rozwijaniem w dzieciach poszanowania środowiska naturalnego zajmują sie głównie muzea przyrodnicze i skanseny. Programy edukacyjne, organizowane również przy finansowym wsparciu MKiDN, mają nauczyć dzieci patrzeć na otaczającą nas przyrodę, rozumieć zachodzące w niej zjawiska i chronić. Ponadto muzea występują z wieloma bogatymi ofertami, skierowanymi do dzieci i młodzieży szkolnej, które pozwalają uczestniczyć młodym odbiorcom w życiu kulturalnym i artystycznym (lekcje muzealne, plenery, konkursy, festyny, zajęcia plastyczne), umożliwiają uczestniczenie
    w działalności kulturalnej (np. organizują wystawy plastyczne i fotograficzne prac dzieci), przedstawiają propozycje spędzenia wolnego czasu w obcowaniu z kulturą (np. wystawy skansenach z towarzyszącymi im zajęciami „Gry i zabawy dziecięce”). Spotkania z artystami czy twórcami często pozwalają na odkrycie nowych zainteresowań i talentów. Organizowanych jest wiele konkursów. Najważniejsze z nich to: organizowany od 30 lat przez ministra właściwego do spraw kultury Ogólnopolski Konkurs Plastyczny dla Dzieci i Młodzieży „Moja przygoda w muzeum”, realizowany przez Muzeum Okręgowe w Toruniu (od 2009 r. z udziałem dzieci z zagranicy) oraz Międzynarodowy Konkurs Fotograficzny „Muzealne spotkania z fotografią”, organizowany od 2002 r. przez Muzeum w Koszalinie.


1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   25


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna