Sprawozdanie Rzeczypospolitej Polskiej z realizacji postanowień Konwencji o prawach dziecka w latach 1999-2010 spis treśCI



Pobieranie 1,26 Mb.
Strona14/25
Data15.02.2018
Rozmiar1,26 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   25

Finansowanie wsparcia edukacyjnego uczniów niepełnosprawnych

  1. Wszystkie działania edukacyjne organizowane w ramach systemu oświaty są finansowane lub dofinansowywane z budżetu państwa.

Jednostki samorządu terytorialnego otrzymują środki finansowe w ramach części oświatowej subwencji ogólnej – zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu wydawanym na każdy rok obrachunkowy.

Środki na kształcenie uczniów niepełnosprawnych są naliczane na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o potrzebie indywidualnego nauczania lub o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.



Ponadto, z ogólnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej wyodrębnia się – zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – rezerwę części oświatowej subwencji ogólnej, której wysokość wynosi 0,6 %. W ramach kryteriów podziału tej rezerwy jednostki samorządu terytorialnego mogą ubiegać się o dofinansowanie prac remontowych tzw. remonty bieżące, likwidujących utrudnienia występujące w budynkach szkół i ich najbliższym otoczeniu, które ze względu na rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania uniemożliwiają lub utrudniają swobodę ruchów osobom niepełnosprawnym.

Zadania gmin w zakresie wspierania edukacji uczniów niepełnosprawnych

  1. Gminy są zobowiązane do zapewnienia uczniom niepełnosprawnym – bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum,
    a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym, także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia, oraz dzieciom i młodzieży z głębokim upośledzeniem umysłowym, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym
    z niepełnosprawnościami sprzężonymi - bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka umożliwiającego tym dzieciom i młodzieży realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia, lub zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta)
    i rodzicami, opiekunami lub opiekunami prawnymi ucznia, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice, opiekunowie lub opiekunowi prawni.

Możliwości pomocy dzieciom i młodzieży niepełnosprawnym, wynikające z przepisów innych ustaw

  1. Dzieci i młodzież niepełnosprawna oraz ich rodziny mogą korzystać z pomocy wynikającej z przepisów zawartych w odpowiednich ustawach w zakresie:

  • pomocy i wsparcia rodzin – ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustawa
    z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych;

  • rehabilitacji społecznej – ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej
    i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
    , rozporządzenie Ministra Pracy
    i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;

  • diagnozy lekarskiej i działań rehabilitacji medycznej – ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.
    o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;

  • korzystania ze specjalistycznych usług opiekuńczych – rozporządzenie Ministra Pracy
    i Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych;

  • świadczeń pielęgnacyjnych oraz zabiegów i procedur leczniczych koniecznych do wykonania u ucznia z chorobą przewlekłą lub niepełnosprawnością w trakcie pobytu
    w szkole realizowanych przez pielęgniarkę lub higienistkę szkolną środowiska nauczania
    i wychowania – rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej.

Planowane działania na rzecz edukacji dzieci niepełnosprawnych – patrz pkt 425 niniejszego sprawozdania.

Odpowiedź na zalecenie CRC/C/15/Add.194 - pkt 41b)

  1. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ustalenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności dokonywane są przez powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (jako pierwsza instancja) lub wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (jako druga instancja). Osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną
    o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych
    w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. U osób, które ukończyły 16 rok życia można określić trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany, lekki.

  2. Zadania na rzecz osób niepełnosprawnych, w tym dzieci niepełnosprawnych, są realizowane głównie przez samorządy. Dzięki środkom finansowym, które są przekazywane przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, samorządy mają możliwość kształtowania działań na rzecz dzieci niepełnosprawnych
    w taki sposób, aby zwiększać ich dostęp do niektórych form rehabilitacji społecznej oraz dóbr i usług.

Osoby niepełnosprawne, które spełnią kryteria określone w przepisach dotyczących rehabilitacji osób niepełnosprawnych, mogą ubiegać się w powiatowych centrach pomocy rodzinie o przyznanie dofinansowania do nabycia dóbr i usług. Tryb i zasady dofinansowania zadań ze środków PFRON określa rozporządzenie Ministra Pracy
i Polityki Społecznej z 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W latach 2005-2006 nastąpił wzrost liczby niepełnosprawnych dzieci korzystających z takiego dofinansowania. Wzrost ten świadczy, że coraz więcej dzieci niepełnosprawnych może funkcjonować w sposób dający szanse uczestnictwa
w życiu społecznym w takim samym stopniu, jak pozostali – pełnosprawni – członkowie społeczeństwa.

  1. Wśród programów celowych skierowanych także do dzieci i młodzieży niepełnosprawnej są, między innymi:

  1. Program ograniczania skutków niepełnosprawności – realizowany latach
    2008-2009. W 2008 r. z pomocy finansowej skorzystało 6.829 dzieci na łączną kwotę ponad 2.263.000 zł, w 2009 r. pomoc uzyskało 6.391 dzieci na kwotę ponad 2.342.000 zł.

  2. Pegaz 2003 (realizowany do 10 marca 2010 r.) – podstawowym celem programu była realizacja prawa osób niepełnosprawnych do swobodnego porozumiewania się oraz poruszania i przemieszczania poprzez likwidację barier w komunikowaniu się
    i transportowych uniemożliwiających lub utrudniających tym osobom funkcjonowanie w życiu społecznym, zawodowym, a tym samym umożliwienie dostępu do edukacji, dóbr i usług oraz wszechstronnej rehabilitacji. W ramach realizowanego w tym programie modułu I obszar B – pomoc w zakupie sprzętu komputerowego – adresatami są m. in niepełnosprawne dzieci i młodzież w wieku do lat 18 z brakiem lub lekkim niedowładem obu kończyn górnych, oraz niepełnosprawne dzieci
    i młodzież z ubytkiem słuchu na poziomie od 90 decybeli, realizujące obowiązek szkolny lub obowiązek przygotowania przedszkolnego. W obszarze C modułu I – pomoc w zakupie wózka inwalidzkiego, adresatami są, m.in. niepełnosprawne dzieci
    i młodzież w wieku do lat 18, u których dysfunkcja jednej lub obu kończyn górnych uniemożliwia poruszanie się na wózku inwalidzkim o napędzie ręcznym. W ramach obszaru D udzielana jest pomoc w utrzymaniu sprawności technicznej wózka inwalidzkiego o napędzie elektrycznym. W 2005 r. z dofinansowania w obszarze B
    i C skorzystało 2.188 dzieci i młodzieży, w kwocie ponad 12.800.000 zł. W 2006 r.
    z dofinansowania w obszarze B i C skorzystało 2.331 dzieci i młodzieży, w kwocie ponad 13.500.000 zł. W 2007 r. w obszarze B i C wypłacono na rzecz 2.844 dzieci
    i młodzieży blisko 16.880.000 zł.

W latach 2005-2007 obszar D nie był realizowany.

W 2008 r. w obszarze B, C i D wypłacono na rzecz 2.814 dzieci i młodzieży blisko 19.153.000 zł. W 2009 r. w obszarze B, C i D wypłacono na rzecz 2.796 dzieci


i młodzieży blisko 18.850.000 zł.

Pegaz 2010 (realizowany od 11 marca 2010 r.) – celem programu jest aktywizacja zawodowa oraz utrzymanie aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych, zwiększenie możliwości edukacyjnych, podniesienie poziomu wykształcenia, zwiększenie możliwości w dostępie do wszechstronnej rehabilitacji. W 2010 r. Pegaz 2010 był realizowany w formie pomocy w aktywizowaniu osób niepełnosprawnych poprzez likwidacje barier transportowych i w komunikowaniu się oraz
w dofinansowaniu przedsięwzięć w ramach programu Stowarzyszenia na Rzecz Osób Niepełnosprawnych Joni i Przyjaciele Polski „Wózki dla Polski”. Na działania
w ramach programu Pegaz 2010 przewidziano w 2010 r. środki w wysokości ponad 10.120.000 zł. W 2010 r. w obszarze C i D wypłacono na rzecz 259 dzieci i młodzieży ponad 2.023.000 zł.

  1. Komputer dla Homera 2003 – program pomocy w zakupie sprzętu elektronicznego oraz oprogramowania umożliwiającego rehabilitację zawodową i społeczną osób niewidomych i niedowidzących. Uczestnicy programu to m.in. dzieci i młodzież
    w wieku do lat 18 niepełnosprawne z powodu dysfunkcji narządu wzroku. W 2005 r.
    z dofinansowania do zakupu podstawowego i specjalistycznego sprzętu oraz urządzeń skorzystało 2.523 dzieci i młodzieży niepełnosprawnej, a w szkoleniach udział wzięło 276 dzieci i młodzieży niepełnosprawnej. Z dofinansowania do zakupu sprzętu
    i urządzeń w 2006 r. skorzystało 2.787 dzieci i młodzieży, a w szkoleniach uczestniczyło 136 dzieci i młodzieży. W 2007 r. z dofinansowania do zakupu sprzętu
    i urządzeń skorzystało 3.029 dzieci i młodzieży, a w szkoleniach uczestniczyło 77 dzieci i młodzieży. W 2008 r. zakupiono sprzęt komputerowy dla 2.958 dzieci
    i młodzieży a szkoleniem objęto 316 dzieci i młodzieży. W 2009 r. zakupiono sprzęt komputerowy dla 2.791 dzieci i młodzieży, szkoleniem zostało objętych 298 dzieci
    i młodzieży.

  2. EDUKACJA – program pomocy w dostępie do nauki dzieci i młodzieży niepełnosprawnych (realizowany w latach 2005-2007). Udzielana w ramach programu pomoc miała na celu poprawę warunków edukacji dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, do poziomu porównywalnego ze szkolnictwem ogólnodostępnym oraz poprawę infrastruktury w placówkach specjalnych, zapewniających niepełnosprawnym uczniom/wychowankom całodobową opiekę. Dofinansowanie obejmowało:

  • obszar A – wyposażenie bazy dydaktycznej i rehabilitacyjnej placówek specjalnych,

  • obszar B – wyposażenie lub doposażenie infrastruktury socjalno-bytowej placówek specjalnych zapewniających całodobową opiekę dzieciom i młodzieży niepełnosprawnym,

  • obszar C – likwidacja barier architektonicznych, urbanistycznych
    i w komunikowaniu się na terenie placówek specjalnych,

  • obszar D – likwidacja barier transportowych utrudniających lub uniemożliwiających naukę niepełnosprawnym uczniom/wychowankom.

W 2005 r. na realizację tego programu PFRON wydatkował 38.846.000 zł, z tego:

  • w obszarze A – 20.366.444 zł dla 16.503 uczniów,

  • w obszarze B – 8.451.760 zł dla 5.686 wychowanków,

  • w obszarze C – 3.848.047 zł dla 3.779 uczniów,

  • w obszarze D – 6.179.755 zł dla 6.184 uczniów.

W 2006 r. wydatkowano 58.310.700 zł, z tego:

  • w obszarze A – 26.697.848 zł dla 20.997 uczniów,

  • w obszarze B – 11.939.538 zł dla 8.852 wychowanków,

  • w obszarze C – 11.288.148 zł dla 11.144 uczniów,

  • w obszarze D – 8.385.167 zł dla 8.442 uczniów.

W 2007 r. wydatkowano 55.700.000 zł, z tego

  • w obszarze A – 23.800.000 zł dla 21.750 uczniów,

  • w obszarze B – 9.400.000 zł dla 7.189 wychowanków,

  • w obszarze C – 13.900.000 zł dla 11.772 uczniów,

  • w obszarze D – 8.600.000 zł dla 4.992 uczniów.

  1. W latach 2005-2007 zrealizowano pilotażowy program rządowy „Wczesna, wielospecjalistyczna, kompleksowa, skoordynowana i ciągła pomoc dziecku zagrożonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu oraz jego rodzinie” (WWKSC). Beneficjentami programu były dzieci w wieku od 0 do 7 lat życia, zagrożone niepełnosprawnością lub niepełnosprawne, oraz ich rodzice (opiekunowie). W 2006 r. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wypłacił dziesięciu organizacjom blisko 450.000 zł na realizację pilotażu, z tego m.in. ponad 98.000 zł na kursy, szkolenia i warsztaty, ponad 45.000 zł na grupy wsparcia środowiskowego, blisko 140.000 zł na terapię zajęciową, 19.000 zł na wyposażenie w sprzęt rehabilitacyjny, ponad 65.000 zł na wyposażenie w materiały i pomoce dydaktyczne, blisko 80.000 zł na zapewnienie i utrzymanie bazy lokalowej.

W grudniu 2007 r. zakończyła się realizacja ww. programu pilotażowego. Zgodnie
z zaleceniami Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przygotował program „Wczesna pomoc dziecku niepełnosprawnemu” dający możliwość dalszego finansowania, prowadzonych przez placówki uczestniczące w WWKSC, działań m.in. z zakresu rehabilitacji dzieci. Celami operacyjnymi programu są:

- pomoc rodzicom (opiekunom prawnym) w procesie adaptacji do warunków życia, wynikających z faktu wychowywania dziecka niepełnosprawnego;

- przygotowanie rodziców (opiekunów prawnych) do udziału we wczesnym wspomaganiu rozwoju dziecka niepełnosprawnego;

- wsparcie placówek realizujących wczesną pomoc na rzecz dzieci niepełnosprawnych.

Pomoc finansowa obejmuje:

- prowadzenie rehabilitacji dzieci niepełnosprawnych (z wyłączeniem rehabilitacji medycznej);

- organizowanie i prowadzenie kursów i szkoleń dla rodziców (opiekunów prawnych), grup środowiskowego wsparcia dla rodziców i opiekunów prawnych dzieci niepełnosprawnych, indywidualnych zajęć w celu nabywania i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego funkcjonowania;

- zakup materiałów i pomocy dydaktycznych do realizacji zadania;

- usługi zlecane wykonawcom zewnętrznym w części związanej z realizacją zadania
w zakresie świadczeń rehabilitacyjnych i wynajmu taboru transportowego do przewozu uczestników;

- eksploatację pomieszczeń służących do realizacji projektu.

Na realizację działań w ramach programu „Wczesna pomoc dziecku niepełnosprawnemu” wydatkowano: w 2008 r. – blisko 490.000 zł, w 2009 r. – blisko 2.655.000 zł, w 2010 r. – ponad 3.000.000 zł.

Program „Wczesna pomoc dziecku niepełnosprawnemu” będzie trwał do momentu opracowania przez Radę Ministrów odpowiednich rozwiązań systemowych podejmujących problematykę wczesnej pomocy.



  1. W latach 2007-2010 był realizowany pilotażowy program Uczeń na wsi – pomoc
    w zdobyciu wykształcenia przez osoby niepełnosprawne zamieszkujące gminy wiejskie oraz gminy miejsko-wiejskie”
    . Jego celem jest wyrównanie szans
    w zdobyciu wykształcenia przez uczniów niepełnosprawnych. Program realizowany jest w ramach obszaru A i B, którego adresatami są: w obszarze A – osoby niepełnosprawne uczące się w szkole podstawowej, gimnazjum lub w szkole ponadgimnazjalnej (z wyłączeniem szkoły policealnej), a w obszarze B – gminy, na terenie których zamieszkują ci uczniowie. Dofinansowanie w ramach programu A może obejmować koszty: zakupu przedmiotów ułatwiających lub umożliwiających naukę; uczestnictwa w zajęciach mających na celu podniesienie sprawności fizycznej lub psychicznej (w tym wakacyjne obozy rehabilitacyjne); związane z dostępem do Internetu (instalacja i abonament), z wyłączeniem zakupu komputerów; kursów doszkalających w zakresie programu nauczania oraz kursów językowych
    (w przypadku kursów organizowanych poza miejscem zamieszkania ucznia, także koszty dojazdu, zakwaterowania, wyżywienia, wyjazdów organizowanych w ramach zajęć szkolnych.

W przypadku uczniów szkół ponadgimnazjalnych przyznane dofinansowanie może obejmować dodatkowo: opłaty za naukę (czesne), koszty zakwaterowania (gdy uczeń pobiera naukę poza miejscem stałego zamieszkania) lub dojazdów do szkoły.
W 2007 r. w ramach obszaru A udzielono dofinansowania na kwotę 54.453.000 zł (beneficjentami było 21.742 uczniów), a w ramach obszaru B – 9.339.469 zł
W 2008 r. w ramach obszaru A udzielono dofinansowania na kwotę ok. 41.890.000 zł (beneficjentami było 42.927 uczniów), a w ramach obszaru B – 39.597.000 zł.
W 2009 r. w ramach obszaru A udzielono dofinansowania na kwotę 86.395.800 zł (beneficjantami było 46.810 uczniów). Działań w ramach obszaru B nie realizowano. W 2010 r. wypłacono zobowiązania z umów zawartych w 2009 r. (15.270,58 zł)
i zakończono realizację programu.


Wspomaganie uczestnictwa dzieci i młodzieży niepełnosprawnych w życiu kulturalnym

  1. Wspomaganie uczestnictwa osób niepełnosprawnych, w tym również dzieci, w życiu kulturalnym należy do priorytetów prowadzonej przez resort kultury. Działania mające na celu urzeczywistnienie zapisów Karty Praw Osób Niepełnosprawnych, wspierane przez MKiDN, dotyczą m in. promocji twórczości osób z niepełnosprawnościami, edukacji artystycznej, rozwoju arteterapii, integracji społecznej, jak również poprawy istniejącej infrastruktury instytucji kultury oraz szkół artystycznych. Przedsięwzięcia wsparte finansowo przez MKiDN były różnorodne i dotyczyły m. in. konkursów plastycznych, pokazów i wystaw twórczości artystycznej, warsztatów terapii zajęciowej, uzupełnienia zbiorów bibliotecznych o książki mówione i brajlowskie, dokształcania instruktorów pracujących z osobami niepełnosprawnymi, przebudowy pomieszczeń etc. Od 2005 r. zadania kulturalne dofinansowywane są przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programów finansowych, których priorytety uwzględniają także potrzeby osób niepełnosprawnych.

Jednym z najważniejszych zadań jest realizacja uchwały Rady Ministrów nr 284/2005 z dnia 25 października 2005 r. uruchamiającej wieloletni program pn. „Rozwój Biblioteki Centralnej Polskiego Związku Niewidomych”. Zakłada on finansowanie placówki w latach 2005-2010 w wysokości 2.300.000 zł rocznie, z czego 700.000 zł pochodzi z budżetu MKiDN, natomiast 1.600.000 zł z dotacji PFRON.

MKiDN w ramach swoich kompetencji nadzoruje 262 szkoły artystyczne. Wychodząc naprzeciw potrzebom uczniów z niepełnosprawnościami zainteresowanym kształceniem artystycznym, szkoły skupiły się na szeregu działań mających umożliwić z jednej strony pełniejsze uczestnictwo w procesie dydaktycznym, z drugiej zaś działania na rzecz integracji młodzieży. Do najważniejszych zadań można zaliczyć:



  • likwidowanie barier architektonicznych oraz modernizacja pod kątem potrzeb osób niepełnosprawnych pomieszczeń użytkowych;

  • organizacja koncertów dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej;

  • wynajmowanie pomieszczeń szkolnych na realizację wydarzeń kulturalno-artystycznych i okolicznościowych skierowanych do dzieci i młodzieży niepełnosprawnej;

  • zakup specjalistycznego sprzętu komputerowego ułatwiającego naukę np. przedmiotów informatycznych osobom niedowidzącym.

Uznając szczególne potrzeby dziecka niepełnosprawnego, muzea przygotowują specjalne programy, dostosowane do ich potrzeb i możliwości, uwzględniające rodzaj niesprawności. Programy te są opracowywane we współpracy z pedagogami, szkołami, stowarzyszeniami i związkami osób niepełnosprawnych, domami opieki społecznej.

Muzealnicy wykazują szczególne zaangażowanie, staranność i profesjonalizm przy kontaktach z dziećmi niepełnosprawnymi, a odbiór tych spotkań przez dzieci i ich opiekunów potwierdza ich celowość i motywuje do dalszych działań i poszukiwań nowych metod przekazywania wiedzy o świecie i obcowania ze sztuką.



CRC/C/15/Add.194 - pkt 43:

Komitet zaleca, aby państwo strona ustanowiło programy edukacji zdrowotnej i podwyższania świadomości w kwestiach zdrowia dla młodzieży uczącej się w zakresie zdrowia płciowego i reprodukcyjnego, zagrożeń niesionych przez palenie i nadużywanie narkotyków i alkoholu przeprowadzane w szkołach, klubach gminnych, ośrodkach rodzinnych i innych placówkach zajmujących się pracą z dziećmi.

  1. W polskich szkołach edukacja w zakresie zdrowia reprodukcyjnego (art. 24 Konwencji)  jest realizowana w ramach zajęć edukacyjnych Wychowanie do życia
    w rodzinie
    . Edukacja ta została wprowadzona do programów nauczania na mocy art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego
    i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży
    . Realizacja edukacji seksualnej jest obligatoryjnym zadaniem wszystkich typów szkół: podstawowych, gimnazjów
    i ponadgimnazjalnych. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 1999 r. w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy
    o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego
    stanowi, że treści dotyczące wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego
    i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji, zawarte w podstawie programowej kształcenia ogólnego, są realizowane w ramach zajęć edukacyjnych Wychowanie do życia w rodzinie. Zajęcia te prowadzone są w klasach V i VI szkół podstawowych,gimnazjach , szkołach ponadgimnazjalnych:
    w gimnazjach, zasadniczych szkołach zawodowych, liceach ogólnokształcących, liceach profilowanych, technikach i w dotychczasowych szkołach ponadpodstawowych, w i w klasach I-III techników, w tym specjalnych, dla dzieci i młodzieży, publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych. Realizacja treści programowych zajęć stanowi spójną całość z pozostałymi działaniami wychowawczymi
    i profilaktycznymi szkoły, w szczególności:  1)   wspieraniem wychowawczej roli rodziny, 2)   promowaniem integralnego ujęcia ludzkiej seksualności, 3)   kształtowaniem postawy prorodzinnej, prozdrowotnej i prospołecznej.

Podstawa programowa przedmiotu Wychowanie do życia w rodzinie określona jest w:

1)  rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r.


w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół
,

2) rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół.

Kwestię kwalifikacji nauczycieli reguluje art. 9 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r.
w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół
i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli
(Dz. U. nr 50, poz. 400).

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ww. ustawy stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która m.in. posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Stosownie do przepisów ww. rozporządzenia, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela posiada m.in. osoba, która ukończyła:

- studia wyższe na kierunku (specjalności) zgodnym z nauczanym przedmiotem lub prowadzonymi zajęciami, oraz posiada przygotowanie pedagogiczne lub

- studia wyższe na kierunku, którego zakres określony w standardzie kształcenia dla tego kierunku studiów w grupie treści podstawowych i kierunkowych obejmuje treści nauczanego przedmiotu, oraz posiada przygotowanie pedagogiczne lub

- studia wyższe na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub prowadzone zajęcia
a ponadto ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć oraz posiada przygotowanie pedagogiczne, lub

- zakład kształcenia nauczycieli w specjalności odpowiadającej nauczanemu przedmiotowi lub prowadzonym zajęciom.



  1. Począwszy od 1 września 2009 r. w przedszkolach, klasach pierwszych szkoły podstawowej oraz w klasach pierwszych gimnazjum stosuje się podstawę programową zdefiniowaną rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r., która będzie wdrażana sukcesywnie przez sześć kolejnych lat. Natomiast w pozostałych klasach, aż do zakończenia cyklu kształcenia, stosować się będzie dotychczasową podstawę programową określoną rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r.

Realizowana w szkołach edukacja seksualna umożliwia młodzieży zrozumienie zmian fizycznych i psychicznych, uczy w pozytywny sposób traktować własną seksualność, ułatwia rozumienie płci przeciwnej i służy budowaniu prawidłowych, lepszych relacji, kształtuje różnorodne umiejętności psychospołeczne, w znaczący sposób wpływające
na zdrowie i jakość życia. Treści nauczania dotyczą m.in. inicjacji seksualnej, jej uwarunkowań i następstw oraz ryzyka związanego z wczesną inicjacją, planowania rodziny, niepożądanej ciąży, metod rozpoznawania płodności, metod antykoncepcji
(nie tylko naturalnych) i jej aspektów zdrowotnych, profilaktyki HIV/AIDS i innych chorób przenoszonych drogą płciową oraz wskazują możliwości uzyskania wsparcia
i pomocy.

Od września 2009 r., wychowanie do życia w rodzinie jest obowiązkowym przedmiotem we wszystkich klasach, począwszy od klasy V szkoły podstawowej. Dzięki zmianie wprowadzonej w r. szk. 2009/2010, uczniowie mają obowiązek uczęszczania na zajęcia edukacyjne wychowania do życia w rodzinie, chyba że ich rodzice (prawni opiekunowie) albo sami pełnoletni uczniowie zgłoszą w formie pisemnej dyrektorowi szkoły rezygnację z udziału w zajęciach. W dotychczasowym stanie prawnym udział uczniów w zajęciach nie był obowiązkowy, a warunkiem uczestnictwa w zajęciach było uzyskanie pisemnej zgody rodziców uczniów niepełnoletnich bądź samych uczniów pełnoletnich.



  1. W Centrum Metodycznym Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej (obecnie część Ośrodka Rozwoju Edukacji) utworzony został bank danych gromadzący informacje dotyczące m.in. charakteru i skali zagrożeń niesionych przez palenie tytoniu oraz nadużywanie alkoholu i narkotyków. Do analizy wykorzystywane są wyniki badań prowadzonych przez Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii oraz ogólnopolskie badania szkolne na temat używania substancji psychoaktywnych, prowadzone przez Instytut Psychiatrii i Neurologii w ramach Europejskiego Programu Badań Ankietowych
    w Szkołach (ESPAD). Badania ESPAD dotyczą postaw młodzieży wobec alkoholu, narkotyków i tytoniu oraz doświadczeń z ich używaniem. Celem badania jest również próba identyfikacji i pomiaru czynników wpływających na rozmiary zjawiska używania przez młodzież substancji psychoaktywnych, zarówno po stronie popytu jak i podaży. Badaniami przeprowadzonymi w Polsce w 2002 r. objęto 3.148 uczniów w wieku 16-24 lat z trzecich klas gimnazjalnych oraz drugich klas ponadgimnazjalnych. W 2007 r.
    w ogólnopolskich badaniach uczestniczyło 4480 uczniów w wieku 15-18 lat z klas trzecich szkół gimnazjalnych i klas drugich szkół ponadgimnazjalnych.

Szczegółowa analiza wyników ww. badań dotyczy źródeł i przyczyn zjawiska uzależnień wśród dzieci i młodzieży, w szczególności takich, które mogą wiązać się z pobytem dziecka w szkole. Przeprowadzona rzetelna diagnoza pozwala na określenie źródeł negatywnych zjawisk, wyizolowanie i ukazanie ich objawów oraz zaprojektowanie działań zapobiegawczych.

Przyjęte rozwiązania umożliwiają eliminowanie czynników i przeciwdziałanie im


a także wzmacnianie czynników chroniących dzieci i młodzież.

Ograniczeniu negatywnych zjawisk służą m. in.: zintegrowanie działań w zakresie kształcenia, wychowania i profilaktyki, wprowadzenie do szkół programu wychowawczego i programu profilaktyki problemów dzieci i młodzieży, tworzenie priorytetowych programów ograniczania zjawiska narkomanii w środowisku szkolnym.



  1. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna świadczona w przedszkolach, szkołach
    i placówkach polega w szczególności na diagnozowaniu środowiska ucznia, organizowaniu – odpowiednio do potrzeb – różnorodnych form wsparcia, podejmowaniu działań wychowawczych i profilaktycznych wynikających z programu wychowawczego
    i profilaktyki dzieci i młodzieży, prowadzenia edukacji prozdrowotnej i promocji zdrowia wśród uczniów, nauczycieli i rodziców, podejmowaniu działań mediacyjnych
    i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna jest realizowana w szczególności w formie zajęć dydaktyczno-wyrównawczych, specjalistycznych: korekcyjno kompensacyjnych, logopedycznych oraz innych zajęć
    o charakterze terapeutycznym, porad dla uczniów, porad, konsultacji i warsztatów dla rodziców i nauczycieli.

  2. Ustawa o systemie oświaty poprzez przepis art. 1 pkt 4 gwarantuje wszystkim uczniom możliwość korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W systemie oświaty taką pomoc świadczą poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne, a także nauczyciele i specjaliści prowadzący zajęcia z uczniem
    w przedszkolach, szkołach i placówkach (pedagodzy, psycholodzy, logopedzi, doradcy zawodowi i inni specjaliści). W okresie sprawozdawczym w Polsce liczba publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych wahała się od 590 w r. szk. 1999/2000 do 558
    w r. szk. 2009/2010.

  3. Bardzo ważną formą pracy specjalistów zatrudnionych w publicznych poradniach jest wynikające z obowiązujących aktów prawnych udzielanie pomocy pośredniej, polegającej na wydawaniu orzeczeń i opinii, które stanowią m.in. podstawę organizowania kształcenia specjalnego, indywidualnego nauczania, wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom i młodzieży. Wydanie dokumentów dotyczących dziecka poprzedzone jest diagnozą specjalistyczną.

W r. szk. 1999/2000 w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych wykonano 402.377 diagnoz psychologicznych, 323.466 diagnoz pedagogicznych oraz 139.925 diagnoz logopedycznych. Natomiast w roku szk. 2007/2008 w poradniach psychologiczno-pedagogicznych wykonano 453.645 diagnoz psychologicznych, 406.787 diagnoz pedagogicznych oraz 165.577 diagnoz logopedycznych. W r. szk. 2008/2009 odpowiednio: 450.024 diagnozy psychologiczne, 404.372 diagnozy pedagogiczne
i 160.015 diagnoz logopedycznych. Natomiast w r. szk. 2009/2010 zrealizowano 435.289 diagnoz psychologicznych, 386.184 diagnozy pedagogiczne oraz 160.043 diagnozy logopedyczne.

Z analizy sprawozdań z działalności poradni psychologiczno-pedagogicznych w okresie sprawozdawczym wynika, że najliczniejszą grupę badanych stanowią uczniowie szkół podstawowych.



  1. Poradnie psychologiczno-pedagogiczne udzielają również pomocy bezpośredniej. Formami pomocy stosowanymi w poradnictwie były najczęściej: terapie (prowadzone zróżnicowanymi metodami), treningi, konsultacje, porady, instruktaże, mediacje, interwencje kryzysowe (w domu i w szkole), rozmowy (terapeutyczne, wspierające), zajęcia różnego rodzaju: m.in. korekcyjno-kompensacyjne, edukacyjno-wychowawcze, profilaktyczno-terapeutyczne, adaptacyjno-rozwojowe, z elementami integracji sensorycznej.

  2. We wszystkich typach szkół i rodzajach placówek udzielano dzieciom i młodzieży pomocy psychologiczno-pedagogicznej w różnych formach, dostosowanych do zgłaszanych potrzeb dzieci, młodzieży, ich rodziców i nauczycieli. I tak dla przykładu zajęciami korekcyjno-kompensacyjnymi w r. szk. 2007/2008 objęto 29.897 uczniów
    a w r. szk. 2008/2009 – 34.191 (szkoły podstawowe – 17.812 i 20.447 uczniów, gimnazja – 3.858 i 4.228 uczniów, szkoły ponadgimnazjalne – 1.135 i 1.013 uczniów), a terapią logopedyczną – w r. szk. 2007/2008 objęto 92.600 dzieci i młodzieży, a w r. szk. 2008/2009 – 94.860 dzieci i młodzieży (odpowiednio 51.285 i 52.724 dzieci w wieku przedszkolnym, 34.813 i 35.231 uczniów – w szkole podstawowej).

  3. W zakresie zapobiegania narkomanii minister właściwy ds. oświaty i wychowania realizuje zadania, które zostały wpisane w Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2006-2010 i kolejny Program na lata 2011-2016, przyjęte rozporządzeniami Ministra Zdrowia. W oparciu o zadania ww. Programów Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało Plan działań z zakresu profilaktyki narkomanii (zwanym dalej Planem działań).

Plan działań został ukierunkowany na podnoszenie jakości profilaktyki narkomanii realizowanej w szkołach i placówkach systemu oświaty i obejmuje działania skierowane do nadzoru pedagogicznego, dzieci i młodzieży, kadry pedagogicznej oraz rodziców
i opiekunów. Są one również ukierunkowane na rozwijanie sieci szkół dla zdrowia Europy i współpracę międzyresortową w zakresie profilaktyki uzależnień.

Ministerstwo Edukacji Narodowej zapewnia warunki prawne do podejmowanych działań związanych z profilaktyką narkomanii w szkołach i placówkach systemu oświaty. Zgodnie z obowiązującym prawem oświatowym szkoły i placówki systemu oświaty mają obowiązek tworzenia programu wychowawczego szkoły, obejmującego wszystkie treści


i działania o charakterze wychowawczym oraz programu profilaktyki dostosowanego do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego środowiska, obejmującego wszystkie treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli
i rodziców.

Zgodnie z podstawą programową szkoła ma obowiązek kształtować u uczniów postawy warunkujące odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie, w tym rozwijając świadomość dotyczącą zdrowia, nawyki dbania o własne zdrowie i zdrowie innych ludzi oraz umiejętności tworzenia środowiska sprzyjającego zdrowiu. W trakcie nauki, uczeń musi opanować wiadomości na temat środków psychoaktywnych, jak również zrozumieć, dlaczego nie należy z nimi eksperymentować. Ważnym celem edukacyjnym jest ukształtowanie u ucznia postawy prozdrowotnej warunkującej dokonywanie właściwych wyborów służących zdrowiu i rozwojowi osobistemu.



Obszar zagadnień z zakresu przeciwdziałania narkomanii wpisany jest także w działania szkół promujących zdrowie. Na terenie kraju do sieci szkół promujących zdrowie należy około 200 szkół. Szczególną ich rolą jest upowszechnianie systemowych i nowatorskich rozwiązań budowania całościowej oferty szkoły w zakresie promocji zdrowia
i profilaktyki, opartej na oddziaływaniu zarówno na ucznia, rodziców, jak również na środowisko, w którym żyją. W ten sposób szkoły zwiększają skuteczność i zasięg oddziaływań prozdrowotnych.

  1. Ministerstwo Edukacji Narodowej podejmuje liczne działania wspierające m.in. ogłaszając konkursy na realizację zadań publicznych. Przykładowo, w 2010 r. ogłoszono konkurs na zadanie publiczne pod nazwą „Wspieranie realizacji programu wychowawczego szkoły i programu profilaktyki poprzez kształtowanie u uczniów postaw sprzyjających rozwojowi indywidualnemu i społecznemu”. Do konkursu mogły przystąpić organizacje pozarządowe oraz jednostki samorządu terytorialnego prowadzące szkoły
    i placówki oświatowo-wychowawcze. Celem konkursu było promowanie najbardziej wartościowych programów wychowawczych szkoły i programów profilaktyki umożliwiających m.in. kształtowanie u uczniów postaw dbałości o własne zdrowie
    i innych ludzi. W wyniku konkursu wybrano do realizacji 66 projektów, a na ich realizację przeznaczono kwotę w wysokości 2.000.000 zł. W dalszych działaniach MEN uzupełniło plan nadzoru pedagogicznego o nowy kierunek realizacji polityki oświatowej przez kuratorów oświaty w roku szkolnym 2010/2011, dotyczący monitorowania Realizacji działań profilaktycznych w zakresie przeciwdziałania narkomanii, w tym współpraca z wyspecjalizowanymi instytucjami oraz wykorzystywanie przygotowanych przez nie ofert i materiałów. Z wyników monitoringu został wydany raport.

  2. Działania podejmowane przez resort zdrowia i finansowane ze środków budżetowych, będących w dyspozycji Ministra Zdrowia, ukierunkowane są również na przeciwdziałanie nałogom, takim jak alkoholizm, palenie tytoniu, nadużywanie substancji psychoaktywnych.

Ministerstwo Zdrowia realizuje swoje zadania, w tym także w zakresie związanym
z promocją zdrowia, wykorzystując instrumenty działania dostępne z punktu widzenia prawa. Najważniejsze z nich to działania legislacyjne oraz finansowane ze środków Ministerstwa Zdrowia programy polityki zdrowotnej. Działania w zakresie promocji zdrowia realizowane są przez powołane przez Ministra Zdrowia wyspecjalizowane jednostki budżetowe, takie jak: Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Krajowe Biuro do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii oraz Krajowe Centrum ds. AIDS.

  1. W zakresie edukacji zdrowotnej mającej na celu podwyższenie świadomości młodzieży uczącej się, w kwestiach związanych ze zdrowiem, w latach 1999-2008 kontynuowano rozpoczęte już działania, jak też wdrożono nowe programy edukacyjne.

Patrz również – rozdział VI B: „Programy polityki zdrowotnej państwa”, „Działania na rzecz zapobiegania HIV/AIDS i innym infekcjom przenoszonym droga płciową”, „Programy
szkoleniowe i materiały edukacyjne” (pkt 409, 417-422 niniejszego sprawozdania).


1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   25


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna