Sprawozdanie Rzeczypospolitej Polskiej z realizacji postanowień Konwencji o prawach dziecka w latach 1999-2010 spis treśCI



Pobieranie 1,26 Mb.
Strona10/25
Data15.02.2018
Rozmiar1,26 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   25

Odpowiedź na zalecenie CRC/C/15/Add.194 - pkt 37c)

  1. Samorządy, odpowiedzialne za realizację zadań związanych z opieką nad dzieckiem, zostały zobligowane ustawą o pomocy społecznej do podnoszenia kwalifikacji pracowników socjalnych. Samorządy powiatowe i wojewódzkie organizują szereg szkoleń również dla pracowników socjalnych pracujących bezpośrednio z dzieckiem i rodziną. Szkolenia te dotyczą zarówno podnoszenia umiejętności wspierania rodzin, udzielania pomocy dziecku jak i rozszerzenia wiedzy z zakresu ochrony praw dziecka. Ponadto
    w ramach rządowego Programu Zapobiegania Niedostosowaniu Społecznemu
    i Przestępczości wśród Dzieci i Młodzieży zrealizowano szereg szkoleń dla pracowników pomocy społecznej w zakresie pracy z dziećmi zaniedbanymi wychowawczo.

  2. Na podstawie art. 83 ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, określone zostały kwalifikacje osób zatrudnianych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych i ośrodkach adopcyjno-opiekuńczych (rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 6 października 2004 r. w sprawie podmiotów uprawnionych
    do zakładania i prowadzenia niepublicznych ośrodków adopcyjno-opiekuńczych oraz stażu pracy i kwalifikacji wymaganych od osób zatrudnionych w publicznych
    i niepublicznych ośrodkach adopcyjno-opiekuńczych, a także warunków lokalowych, jakimi powinny dysponować te ośrodki
    ). Osoby takie muszą posiadać wykształcenie co najmniej wyższe z przygotowaniem pedagogicznym lub psychologicznym. Osoby sprawujące nadzór nad zapewnieniem standardu opieki i wychowania dzieciom
    w placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz nad działalnością ośrodków adopcyjno-opiekuńczych muszą legitymować się wyższymi studiami magisterskimi z zakresu pedagogiki lub psychologii oraz co najmniej trzyletnim stażem pracy w instytucjach wychowawczych i ukończeniem podyplomowych studiów z zakresu organizacji pomocy społecznej.

Odpowiedź na zalecenie CRC/C/15/Add.194 - pkt 37d)

  1. Obowiązujące w Polsce przepisy prawne w zakresie pomocy społecznej w obszarze opieki nad dzieckiem i rodziną (ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej) zabezpieczają dzieciom przebywającym w placówkach opiekuńczo-wychowawczych stabilność środowiska wychowawczego art. 70 ust. 3 ww. ustawy). Powiat lub samorząd województwa prowadzący całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub ośrodek adopcyjno-opiekuńczy nie może ich zlikwidować bez zgody wojewody. Wojewoda wydaje zgodę na likwidację całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej, jeżeli powiat zapewni właściwą opiekę dzieciom z tej placówki w rodzinie zastępczej lub
    w innej całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej. Wojewoda wydaje zgodę na likwidację ośrodka adopcyjno-opiekuńczego, jeżeli zadania należące do wyłącznych kompetencji ośrodka przejmie inny ośrodek adopcyjno-opiekuńczy (art. 85 ww. ustawy). Ośrodek adopcyjno-opiekuńczy w realizacji swoich zadań ma obowiązek kierowania się dobrem dziecka i poszanowaniem jego praw (art. 82 ww. ustawy). Ponadto, zgodnie rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2007 r.
    w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych, każda placówka opiekuńczo-wychowawcza jest zobowiązana do stwarzania warunków do „poszanowania podmiotowości dziecka, wysłuchiwania jego zdania i w miarę możliwości uwzględniania jego wniosków we wszelkich dotyczących go sprawach oraz informowania dziecka
    o podejmowanych wobec niego działaniach.”

B. Bieżące działania państwa

  1. W ustawie o pomocy społecznej szczególną ochroną objęte zostały dzieci małe.
    Za dzieci pozostawione przez matkę w szpitalu bezpośrednio po urodzeniu odpowiedzialność przejmuje samorząd powiatowy właściwy dla szpitala, w którym dziecko pozostawiono. Powiat jest zobowiązany do zapewnienia opieki przede wszystkim w specjalistycznej rodzinie zastępczej lub w placówce opiekuńczo
    -wychowawczej specjalizującej się w opiece nad małymi dziećmi do czasu uregulowania sytuacji prawnej
    i opiekuńczej dziecka np. do czasu umieszczenia go w rodzinie adopcyjnej.


Alternatywne formy opieki nad dzieckiem

  1. W 2007 r. doszło do systemowej nowelizacji wielu aktów wykonawczych do ustawy
    o pomocy społecznej i regulujących zakres opieki nad dzieckiem. 14 listopada 2007 r. weszły w życie poniższe rozporządzenia:

  • rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ośrodków adopcyjno-opiekuńczych;

  • rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określania zryczałtowanej kwoty na utrzymanie dziecka oraz stawek na bieżące funkcjonowanie placówki rodzinnej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzin zastępczych;

  • rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad nadzoru nad przestrzeganiem standardu opieki i wychowania w placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz nadzoru nad działalnością ośrodków adopcyjno-opiekuńczych;

  • rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2007 r.
    w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych.

Zmiany wprowadzone powyższymi rozporządzeniami miały na celu podniesienia jakości opieki nad dziećmi umieszczanymi w różnych formach pieczy zastępczej, wspieranie dążenia placówek i rodzin zastępczych do osiągnięcia ogólnoeuropejskich standardów opieki i wychowania w placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz wzmocnienie nadzoru nad działalnością ośrodków adopcyjno-opiekuńczych tak, aby zoptymalizować proces przygotowania kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej oraz kandydatów do przysposobienia dziecka.

Przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych zostały skonstruowane w oparciu o uregulowania prawne przyjęte


w Konwencji o prawach dziecka. W świetle polskiego prawa o ograniczeniu praw rodzicielskich lub ich pozbawieniu poprzez umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej zadecydować może wyłącznie sąd.

  1. Dziecko pozbawione częściowo lub całkowicie opieki rodzicielskiej może być umieszczane w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej następującego typu:

- interwencyjnego,

- rodzinnego,

- socjalizacyjnego.

Całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza zapewnia dziecku całodobową ciągła lub okresową opiekę i wychowanie oraz zaspokaja jego niezbędne potrzeby bytowe, rozwojowe, w tym emocjonalne, społeczne, religijne co najmniej na poziomie obowiązującego standardu opieki i wychowania, a także zapewnia korzystanie


z przysługujących na podstawie odrębnych przepisów świadczeń zdrowotnych
i kształcenia.

Dziecko pozbawione częściowo lub całkowicie opieki rodzicielskiej może przebywać


w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej do uzyskania pełnoletności, a po uzyskaniu pełnoletności, na dotychczasowych zasadach, do czasu ukończenia szkoły,
w której rozpoczęło naukę przed osiągnięciem pełnoletności.

  1. Skierowanie dziecka pozbawionego częściowo lub całkowicie opieki rodzicielskiej do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej na pobyt całodobowy może nastąpić po wyczerpaniu możliwości udzielenia pomocy w rodzinie naturalnej lub umieszczenia
    w rodzinie zastępczej.

  2. Placówka opiekuńczo-wychowawcza ma za zadanie zapewnienie opieki i wychowania dzieci oraz wspieranie działań rodziców w wychowaniu i sprawowaniu opieki. Zobowiązana jest ona do:

  • tworzenia warunków fizycznego, psychicznego i poznawczego rozwoju dziecka,

  • poszanowania podmiotowości dziecka poprzez wysłuchanie jego zdania
    i uwzględnienia go w miarę możliwości,

  • zapewnienia poczucia bezpieczeństwa,

  • podtrzymywania więzów emocjonalnych z rodzicami, rodzeństwem i innymi osobami,

  • uczenia planowania i organizowania codziennych zajęć stosownie do wieku, odpowiedzialności za własne postępowanie oraz samodzielności w życiu,

  • wyrównywania deficytów rozwojowych dzieci.

  1. Placówki interwencyjne przyjmują dzieci w wieku od 11 lat, niezależnie od miejsca zamieszkania w nagłych sytuacjach kryzysowych, zapewniając im doraźną, całodobową opiekę. Przygotowują diagnozę stanu psychofizycznego dziecka i rodziny by ustalić, czy dziecko może wrócić do rodziny, czy powinno być skierowane do rodziny zastępczej lub placówki rodzinnej albo socjalizacyjnej. Pobyt nie powinien być dłuższy niż 3 miesiące. Przedłużenie pobytu dziecka, nie więcej niż o kolejne 3 miesiące, może być spowodowane trwającym postępowaniem sądowym, decydującym o dalszym losie dziecka.

  2. Placówki rodzinne tworzą jedną wielodzietną rodzinę dla 4-8 dzieci w różnym wieku, którym nie znaleziono rodziny zastępczej lub przysposabiającej. Umożliwiają wspólne wychowanie i opiekę nad licznym rodzeństwem, w warunkach zbliżonych do domu rodzinnego. Dzieciom zapewnia się kształcenie oraz wyrównywanie opóźnień rozwojowych i szkolnych. Utrzymują one kontakt z ośrodkami pomocy społecznej
    i powiatowym centrum pomocy rodzinie.


  3. Placówki socjalizacyjne zapewniają nie więcej niż 30 dzieciom całodobową opiekę
    i wychowanie oraz zaspokajają ich niezbędne potrzeby. Prowadzą zajęcia rekompensujące brak wychowania w środowisku rodzinnym i przygotowujące do życia społecznego,
    a dzieciom niepełnosprawnym zapewniają rehabilitację i zajęcia specjalistyczne. Zapewniają dzieciom kształcenie, wyrównanie opóźnień rozwojowych i szkolnych, podejmują działania w celu powrotu dziecka do rodziny lub znalezienia rodziny przysposabiającej.

  4. Całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza może łączyć działania interwencyjne, socjalizacyjne i inne działania na rzecz pomocy dziecku i rodzinie, przyjmując formę placówki wielofunkcyjnej.

Przeciwdziałanie negatywnym skutkom migracji zarobkowej rodziców

  1. Skutki pozostawiania dzieci i młodzieży bez opieki ze strony rodziców, w związku
    z ich wyjazdem za granicę do pracy zarobkowej, mogą przejawiać się u uczniów
    w postaci obniżenia ich aspiracji edukacyjnych, częstych nieobecności na zajęciach lekcyjnych, obniżenia wyników nauczania, braku motywacji do nauki, nieprzygotowania do zajęć, lekceważenia obowiązków szkolnych, drugoroczności, zaburzeń natury emocjonalnej objawiających się apatią, konfliktami z grupą rówieśniczą i z otoczeniem. Problem ten dotyczy głównie dzieci w wieku szkolnym, ale w niektórych przypadkach także młodzieży, która kontynuuje naukę w szkołach policealnych i na studiach.

Ministerstwo Edukacji Narodowej od dłuższego czasu zajmuje się problemem tzw. „eurosieroctwa”. Powołany został zespół roboczy (w skład którego weszli koordynatorzy lokalni w kuratoriach oświaty, przedstawiciele Pełnomocnika Rządu ds. Równego Traktowania, Ministerstwa Edukacji Narodowej i byłego Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej), który wypracował treść ulotki przeznaczonej dla rodziców plakat i poradnik dla dyrektorów szkół i rad pedagogicznych. Plakaty (30.000 szt.) zostały umieszczone w każdej szkole/placówce w kraju, natomiast ulotki (300.000 szt.) trafiły do szkół, a także do urzędów miasta, urzędów pracy i biur paszportowych. Poradnik „Dziecko z rodziny migracyjnej w systemie oświaty – materiał informacyjny dla dyrektorów szkół i rad pedagogicznych” (jest dostępny w Internecie).
W ten sposób zainicjowana została szeroka kampania informacyjna – jak postępować
z dzieckiem, którego rodzice wyjechali za granicę do pracy.

W ramach zeszytów metodycznych wydawanych przez Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej (obecnie Ośrodek Rozwoju Edukacji) wydano publikację „Szkoła wobec mobilności zawodowej rodziców i opiekunów – niezbędnik nauczyciela” (zeszyt nr 8 z 2008 r.).



  1. W Ministerstwie Edukacji Narodowej został opracowany Projekt badawczy: „Sytuacja edukacyjna i wychowawcza dzieci i młodzieży, których rodzice wyjechali w celach zarobkowych za granicę” oraz kwestionariusz ankiety do przeprowadzenia badania.
    W pierwszym etapie, przeprowadzonym we wrześniu 2009 r., badanie miało charakter pilotażowy i zostało przeprowadzone w czterech województwach, obejmując 5% ogółu placówek w danym województwie. Wnioski z badań pozwoliły na przygotowanie aplikacji elektronicznej do przeprowadzenia badania na terenie całego kraju. Przeprowadzone w lipcu 2010 r. badania wskazują, że nauczyciele nie dysponują pełną wiedzą o rozmiarach sieroctwa migracyjnego na swoim terenie, nie znają także wszystkich aktualnych problemów, z jakimi borykają się dzieci, ich rodzice, czy opiekunowie. Dysponują jedynie wiedzą, którą przekażą im sami rodzice lub uczniowie,
    a wiedzę o problemach znają ze szkoleń i literatury fachowej. Zauważonym przez 41% respondentów pozytywnym efektem wyjazdu do pracy zagranicę jest poprawa sytuacji materialnej rodziny. Pogorszeniu natomiast ulegają wyniki szkolne uczniów, frekwencja szkolna, relacje z rówieśnikami oraz ogólne zachowanie ucznia, które cechuje agresja, izolowanie się od innych, poszukiwanie towarzystwa za wszelką cenę.

  2. W celu rozwiązywania najistotniejszych problemów dotyczących wyrównywania szans edukacyjnych uczniów, wspierania rozwoju dziecka i przeciwdziałania negatywnym skutkom migracji zarobkowej rodziców, Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało i przeprowadziło (przy współpracy kuratorów oświaty) szkolenia dla przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego stopnia powiatowego i gminnego (pracowników centrów pomocy rodzinie, urzędów pracy, ośrodków pomocy społecznej), a także kuratorów sądowych. Celem tych szkoleń było zaznajomienie słuchaczy z prawnymi, pedagogicznym i psychologicznymi aspektami skutków migracji zarobkowej rodziców oraz ukazanie sytuacji emocjonalnej i społecznej dziecka w rodzinie migracyjnej. Konferencje zostały przeprowadzone we wszystkich województwach, przy współpracy
    ze specjalistami z ośrodków metodycznych oraz wyższych uczelni.

  3. W coraz większym stopniu mamy do czynienia obecnie w polskich szkołach zarówno
    z dziećmi cudzoziemców, którzy przyjechali do Polski podjąć pracę, jak i z dziećmi Polaków, którzy powrócili po kilku latach pobytu za granicą i których dzieci przez kilka lat były wcześniej uczniami w innym systemie edukacji. Dzieci te wymagają pomocy w wyrównaniu różnic programowych oraz często podniesienia poziomu znajomości języka polskiego. Zmiana ustawy o systemie oświaty wprowadzona ustawą z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw nałożyła na szkołę obowiązek dodatkowego wsparcia dziecka rodziców migrujących w celach zarobkowych – stosownie do potrzeb – przynajmniej przez rok po przybyciu do polskiego systemu edukacji1.

Prawa dziecka oddzielonego od rodziców (art. 9)

  1. W sprawie prawa dziecka oddzielonego od jednego z rodziców  do utrzymywania  bezpośrednich kontaktów z tym rodzicem istotne zmiany wprowadziła ustawa z dnia
    6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy  kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw. Zmiany te polegają na wzmocnieniu uprawnień dzieci i rodziców do wzajemnych kontaktów oraz wprowadzają mechanizmy służące poprawie wykonywania tych uprawnień. Art. 113 § 1 Krio stwierdza, iż niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice
    i dzieci mają prawo i obowiązek do utrzymywania ze sobą kontaktów. Natomiast, jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów
    z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy (art. 1131 § 1 Krio).

Z rozwiązaniem tym koresponduje treść art. 58 Krio, stanowiący o uwzględnianiu przez sąd porozumienia małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej
i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Należy zaznaczyć, iż przepisy te nie ograniczają możliwości orzekania o tzw. „opiece naprzemiennej” – pozwalającej na powierzenie prawa do opieki na dzieckiem obojgu rodzicom w następujących po sobie okresach wyznaczonych przez sąd.  

  1. Egzekwowanie orzeczeń sądowych ustalających kontakty dzieci z rodzicami reguluje art. 5821  Kpc.  W celu zapewnienia wykonywania kontaktów przepis ten wyposażył sąd opiekuńczy w możliwość:

1) zobowiązania  osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem lub osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje, do pokrycia kosztów podróży i pobytu dziecka lub także osoby towarzyszącej dziecku, w tym kosztów powrotu do miejsca stałego pobytu,

2) zobowiązania osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje, do złożenia na rachunek depozytowy sądu odpowiedniej kwoty pieniężnej w celu pokrycia wydatków uprawnionego związanych z wykonywaniem kontaktu na wypadek niewykonania lub niewłaściwego wykonania przez osobę zobowiązaną obowiązków wynikających


z postanowienia o kontaktach (nie dotyczy to rodzin zastępczych i placówek opiekuńczo-wychowawczych),

3) odebrania od osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem lub osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje, przyrzeczenia określonego zachowania.



Powyższe rozwiązania w sposób istotny służą urzeczywistnieniu prawa dziecka do utrzymywania kontaktów z każdym z rodziców.

  1. W Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego opracowywana jest kolejna nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego, mająca na celu zapewnienie skuteczności egzekucji orzeczeń sądowych  o kontaktach z dziećmi. Rozważa się możliwości orzeczenia przez sąd nakazu zapłacenia określonej kwoty pieniężnej (kaucja) od osoby zobowiązanej orzeczeniem o kontaktach na rzecz  uprawnionego do kontaktów z dzieckiem. Kwota ta stanowiłaby dodatkową gwarancję prawidłowego wykonywania prawa do kontaktu
    z dzieckiem przez uprawnionego rodzica.

  2. Uchwalona przez Sejm ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta
    i Rzeczniku Praw Pacjenta
    gwarantuje pacjentom prawo do poszanowania życia rodzinnego przez zabezpieczenie możliwości kontaktu osobistego, telefonicznego
    i korespondencyjnego z osobami bliskimi pacjentom przebywającym w stacjonarnych zakładach opieki zdrowotnej. Pacjent, przebywając w takim zakładzie ma również prawo do opieki osoby bliskiej. Prawa te mają szczególne znaczenie dla komfortu i rozwoju emocjonalnego dzieci przebywających w stacjonarnych zakładach opieki zdrowotnej. Brak obecności lub utrudniony kontakt z opiekunem prawnym może tu stanowić problem w objęciu opieką medyczną.

W przypadku sprawowania opieki zdrowotnej nad osobą małoletnią należy pamiętać
o odmiennej sytuacji prawnej takiej osoby w odróżnieniu od pacjenta pełnoletniego. Świadczenie zdrowotne udzielane jest co do zasady po udzieleniu zgody pacjenta na takie świadczenie. Określane jest to współdecydowaniem o procesie leczenia. W przypadku osoby małoletniej współdecydowanie o procesie leczenia jest rolą opiekuna prawnego, przy zapewnieniu określonej przepisami autonomii dziecka. Zasady postępowania w tym zakresie regulują przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

Wydalenie małoletniego cudzoziemca (art. 10)

  1. W myśl przepisu art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach decyzja o wydaleniu cudzoziemca małoletniego do kraju jego pochodzenia lub do innego państwa jest wykonywana tylko wtedy, gdy małoletni będzie miał tam zapewnioną opiekę rodziców, innych osób pełnoletnich lub instytucji opiekuńczych, zgodnie ze standardami określonymi przez Konwencję o prawach dziecka, przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. Ponadto zgodnie z ust. 2 tego artykułu cudzoziemca małoletniego można wydalić tylko pod opieką przedstawiciela ustawowego, chyba że decyzja o wydaleniu jest wykonywana w taki sposób, że małoletniego przekazuje się przedstawicielowi ustawowemu albo przedstawicielowi właściwych władz państwa, do którego następuje wydalenie.

Adopcja (art. 21)

  1. Przestępstwo nielegalnej adopcji zagrożone jest surową karą. Art. 211a § 2 Kk stanowi: „Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, zajmuje się organizowaniem adopcji dzieci wbrew przepisom ustawy, podlega karze pozbawienia wolności od
    3 miesięcy do lat 5.” Karą zagrożone są także następujące czyny: przestępstwo uprowadzenia dziecka poniżej 15 lat lub zatrzymania go wbrew woli opiekuna prawnego (art. 211 Kk) oraz przestępstwo pozbawienia człowieka wolności (art. 189 Kk).

  2. Zgodnie z polskim prawem, przysposobienie może być przeprowadzone jedynie dla dobra dziecka (art. 114 Krio). Przysposobić może osoba, która nie tylko posiada pełną zdolność do czynności prawnych, lecz której kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego (art. 1141 Krio). Ponadto między przysposabiającym a przysposabianym powinna istnieć odpowiednia różnica wieku.

Jeśli przysposabiany ukończył 13 lat, do przysposobienia jest konieczna jego zgoda (art. 118 § 1 Krio). Przysposabiany, który nie ukończył 13 lat, a który może pojąć znaczenie przysposobienia, powinien zostać wysłuchany przez sąd orzekający w przedmiocie przysposobienia (art. 118 § 2 Krio). Sąd opiekuńczy może wyjątkowo orzec przysposobienie bez żądania zgody przysposabianego lub bez jego wysłuchania, jeżeli nie jest on zdolny do wyrażenia zgody lub jeżeli z oceny stosunku między przysposabiającym a przysposabianym wynika, że uważa się on za dziecko przysposabiającego, a żądanie zgody lub wysłuchanie byłoby sprzeczne z dobrem przysposabianego (art. 118 § 3 Krio).

Ochronie interesów dziecka oraz poszanowaniu władzy rodzicielskiej służyć ma zasada,


iż do przysposobienia potrzebna jest zgoda rodziców przysposabianego, chyba że zostali oni pozbawieni władzy rodzicielskiej lub są nieznani albo porozumienie się z nimi napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody (art. 119 § 1 Krio). W kwestii przysposobienia polskie prawo przyznaje jednak priorytet ochronie dobra dziecka: jeżeli odmowa zgody rodziców na przysposobienie jest oczywiście sprzeczna z dobrem dziecka, sąd opiekuńczy może, ze względu na szczególne okoliczności, orzec przysposobienie mimo braku zgody rodziców, których zdolność do czynności prawnych jest ograniczona (art. 119 § 2 Krio).

  1. Szczególnym ograniczeniom, mającym wykluczyć przypadki nielegalnego transferu dzieci za granicę, poddane jest przysposobienie międzynarodowe. Art. 1142 § 1 Krio stanowi, że przysposobienie, które spowoduje zmianę dotychczasowego miejsca zamieszkania przysposabianego w RP na miejsce zamieszkania w innym państwie, może nastąpić wówczas, gdy tylko w ten sposób można zapewnić przysposabianemu odpowiednie zastępcze środowisko rodzinne. Przepis ten proklamuje zasadę pierwszeństwa przysposobienia krajowego przed przysposobieniem międzynarodowym. Dziecko może zostać zakwalifikowane do adopcji zagranicznej, o ile ośrodki adopcyjno-opiekuńcze nie pozyskały dla dziecka osób gotowych do jego przysposobienia w kraju (zasada subsydiarności - § 11 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia
    30 września 2005 r. w sprawie ośrodków adopcyjno-opiekuńczych). Sąd opiekuńczy musi sprawdzić, czy dziecko zostało zakwalifikowane do przysposobienia międzynarodowego zgodnie z przepisami rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej
    z dnia 30 września 2005 r. w sprawie ośrodków adopcyjno-opiekuńczych. Wskazane rozporządzenie określa również procedury przedsądowe dotyczące zakwalifikowania do przysposobienia zarówno dzieci, jak i kandydatów na rodziców adopcyjnych.

  2. Istotną gwarancją dobra dziecka jest możliwość wyznaczenia przez sąd opiekuńczy okresu preadopcyjnego (art. 120¹ Krio) – w procedurze przysposobienia międzynarodowego jego wyznaczenie jest obligatoryjne. W tym okresie sąd w ramach sprawowanego nadzoru na bieżąco sprawdza, czy okres osobistej styczności potwierdza twierdzenia zawarte we wniosku o przysposobienie. Na podstawie tej obserwacji oraz na podstawie innych dowodów sąd opiekuńczy musi ustalić warunki środowiskowe
    i kwalifikacje wychowawcze kandydatów na rodziców adopcyjnych. W szczególności, zgodnie z art. 586 § 4 Kpc, sąd musi przed wydaniem orzeczenia zasięgnąć opinii ośrodka adopcyjno-opiekuńczego lub innej specjalistycznej placówki. O tym, czy konkretne przysposobienie powinno dojść do skutku, decyduje zawsze sąd. Także rozwiązanie stosunku przysposobienia dopuszczalne jest tylko, o ile nie ucierpi na tym dobro dziecka (art. 125 § 1 Krio). Decyzję o rozwiązaniu przysposobienia podejmuje sąd. Rozwiązanie takie jest gwarancją ochrony praw dziecka – zapewnienie dobra dziecka, jak wskazano wyżej, jest nadrzędnym celem instytucji przysposobienia.

  3. Problematyka zapobiegania i zwalczania zjawiska nielegalnej adopcji była przedmiotem szkoleń dla sędziów i prokuratorów, np. szkoleń dla sędziów na temat obrotu prawnego z zagranicą w zakresie prawa rodzinnego oraz postępowania wobec cudzoziemców w przedmiocie stosowania zatrzymania, umieszczenia w strzeżonym ośrodku i areszcie w celu wydalenia. Podczas szkolenia omówiono m.in. następujące kwestie: uprowadzenie dziecka poza granice kraju – Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzona w Hadze dnia 25 października 1980 r., sytuacja prawna małoletnich cudzoziemców bez opieki ubiegających się o status uchodźcy, sytuacja dzieci cudzoziemskich przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych – pozbawienie, ograniczenie władzy rodzicielskiej rodziców, przysposobienie, ze szczególnym uwzględnieniem prawa unijnego.

  4. Procedury przysposobienia prowadzą ośrodki adopcyjno-opiekuńcze. Ich działalność reguluje rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 30 września 2005 r.
    w sprawie ośrodków adopcyjno-opiekuńczych
    . O przysposobieniu, zarówno krajowym, jak i międzynarodowym, orzeka sąd rodzinny upewniwszy się, że procedura została wypełniona zgodnie z przepisami Konwencji o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego, sporządzonej w Hadze 29 maja 1993 r., o ile sprawa dotyczy przysposobienia międzynarodowego.


1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   25


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna