Spis treśCI



Pobieranie 1,53 Mb.
Strona19/21
Data23.10.2017
Rozmiar1,53 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   21

społeczeństwa naturalne

(„treściowe”)



społeczeństwa

indywidualistyczne




społeczeństwa społeczeństwa

racjonalno- emocjonalno-

utylitarne etyczne

(„cywilizacyjne”) („kulturowe”)

społeczeństwa

socjocentryczne

społeczeństwa wirtualizowane

(„formalne”)



Rys. 7.

Jeśli rozłożyć wszystkie sposoby organizacji społeczeństwa na trzech skalach, to najbardziej wypośrodkowanym typem okazałaby się bizantyjska organizacja społeczeństwa: niezbyt racjonalna i niezbyt emocjonalna (prawo instytucjonalne dominuje zarówno nad logiką czy zyskiem, jak też nad emocjami czy przyzwyczajeniami), w miarę socjocentryczna (biurokratycznie scentralizowana, lecz hierarchicznie ustrukturowana), niezbyt oderwana od korzeni egzystencjalnych (w porównaniu ze społeczeństwem

228

technologiczno-informacyjnym). Zatem nic dziwnego, że elementy bizantynizmu na szczeblu państwowym zaczynają stopniowo wypierać zarówno elementy łacińskie (w Unii Europejskiej, Australii) oraz amerykańskie (w USA i Kanadzie), ale również turańskie, pogańskie czy teokratyczne (w Rosji, Chinach, Turcji, Izraelu, Japonii, Indiach, wielu krajach azjatyckich, afrykańskich i południowoamerykańskich).

Bizantynizm w swej zmodernizowanej wersji (jako zbiurokratyzowane społeczeństwo prawa) ma jeszcze jedną bardzo cenioną współcześnie cechę – anonimowość i bezosobowość władzy. W państwie prawa nie ma kogo kochać, ale nie ma również kogo nienawidzić. Władza nie ma twarzy, charakteru, emocji i myśli. Eksplikacją władzy jest tutaj Prawo, które jest po prostu tekstem do czytania i przestrzegania w życiu społecznym. W ten sposób bizantynizm stopniowo staje się kulturowo-cywilizacyjną podstawą zglobalizowanego społeczeństwa przyszłości. Brakuje mu jednak kilku ważnych cech, niezbędnych dla normalnego funkcjonowania współczesnego społeczeństwa informacyjno-konsumpcyjnego. Posiadają je inne społeczeństwa i na pewno stamtąd będą one zapożyczone.



Mówiąc o globalizacji, musimy zdawać sobie sprawę, że nastąpi ona nie od razu. Prawdopodobnie w najbliższym stuleciu czeka na nas kilka równoległych globalizacyjnych procesów: w wydaniu amerykańskim, europejskim, euroazjatycko-chińskim (a być może jeszcze szerszym – indochińskim)342 oraz muzułmańskim (jeśli nie dojdzie do jego integracji z tym poprzednim). Pierwsze dwa na pewno będzie cechowało połączenie bizantynizmu z technokratyzmem, racjonalizmem, demokracją i indywidualizmem, dwa kolejne, natomiast, będą biurokratyczno-zbiorowe, bardziej luźne (różnorodne) i emocjonalno-intuicyjne. Zaryzykuję przypuszczenie, że w pierwszych dwóch nasilą się procesy biurokratyzacji, unifikacji kulturowej oraz osłabienia pierwiastków demokratycznych, w dwóch pozostałych zaś stopniowo będą rozwijać się elementy racjonalistyczno-technologiczne, demokratyczne i indywidualistyczne, co po trochu będzie zbliżało te dwa nurty globalizacyjne. Poza tym w społeczeństwach zglobalizowanych, skonsumpcjonowanych i zindywidualizowanych prawdopodobnie mogą się odradzać niektóre pierwiastki pogaństwa, o czym świadczy szerzenie się ruchu New Age.
Na zakończenie chciałbym wrócić do relacji pomiędzy doświadczeniem arefleksyjnym (potocznym), refleksyjnym realnym (życie społeczne i ekonomiczne) a refleksyjnym wirtualnym (nauka, sztuka i filozofia). Wyobcowanie, indywidualizacja, egocentryzm, z którymi styka się współczesne społeczeństwo informacyjno-konsumpcyjne, nie

229


są wypaczeniami czy paradoksami na drodze rozwoju ludzkości, lecz normalnymi konsekwencjami przenikania komunikacji wirtualnej (m.in. interakcji multimedialnej) najpierw do świata refleksji realnej, a potem również do potoczności jako witalnej podstawy doświadczenia ludzkiego. Symulacja i symulakr nie są wynalazkami czy produktami epoki postmodernizmu, a tylko terminologiczną konstatacją faktu dokonanego. Internet, wbrew powszechnej opinii, nie zmienił świata w globalną wioskę, lecz zamknął człowieka w czterech ścianach przy komputerze, ograniczając jego punkt widzenia klapkami ścianek monitora. Interaktywne programy i seriale nie dały widzowi obiecanej jedności z całym światem, pozbawiły go natomiast ostatnich sił i czasu, które mógłby poświęcić obcowaniu z żywymi ludźmi. A może by nie mógł?

Wirtualizacja jest domeną nauki, sztuki i filozofii. Homo creator wchodzący do tych dziedzin świadomie naraża się na cząstkową samotność (twórczość zawsze jest aktem głęboko intymnym), dlatego też, będąc do tego przygotowanym i zachowując równowagę realnego i wirtualnego doświadczenia, zwykle nie cierpi z powodu tej wymuszonej izolacji. Co innego ζώον πολιτικον oraz homo faber, których bez ich zgody wrzucono do totalnej rzeczywistości wirtualnej. Konsekwencje takiego pomieszania dziedzin doświadczalnych dla nieprzygotowanego na to osobnika można przewidzieć z dużym prawdopodobieństwem.

230


BIBLIOGRAFIA
A.

Bachtin M., Estetyka twórczości słownej, Warszawa 1986.

Baczwarow M., Rosyjskie koncepcje geopolityczne, „Obywatel” 2002, nr 3, http://www.obywatel.org.pl/index.php?module=subjects&func=viewpage&pageid=154 [18.11.2007].

Bańka J., Metafizyka wirtualna. Traktat o strukturach chwilowych, Katowice 2001.

Baudouin de Courtenay J. N., Dzieła wybrane, t. 4, Warszawa 1990.

Bergson H., Ewolucja twórcza, Warszawa 1957.

Bühler K., Teoria języka. O językowej funkcji przedstawiania, Kraków 2004.

Chervinsky A., Коммуникативные стереотипы: подросток и язык улицы, „Russian Mentality Yesterday & Today”, 1999, nr 1, http://www.nicomant.org [7.04.2006].

Cieślik M.,  Geremek R., Kto się boi IQ?, „Wprost” 2004, nr 43.

Cortese A., Provocateur: Images of Women and Minorities in Advertising, Nowy Jork 1999.

Desperak I., Być kobietą, być mężczyzną. Społeczne definiowanie płci. Społeczne odgrywanie płci, http://www.gender.lodz.pl/czytelnia/lodz_gender/byc_kobieta_byc_mezczyzna.htm [7.01.2007].

Dines G., Humez J., Gender, Race, and Class in Media, Kalifornia 1995.

Fromm E., Ucieczka od wolności, Warszawa 1978.

Goffman E., Gender Advertisements, Cambridge 1984.

Gołąb Z.,  Heinz A.,  Polański K., Słownik terminologii językoznawczej, Warszawa 1968.

Handke K., Co to jest język familijny, w: Retoryka codzienności. Zwyczaje językowe współczesnych Polaków, red. M. Marcjanik, Warszawa 2006.

Hume D., Traktat o naturze ludzkiej, t. 1, O rozumie, Warszawa 1963.

James W., Pragmatyzm. Nowe imię paru starych stylów myślenia, Warszawa 1998.

Jespersen O., Philosophy of Grammar, Londyn-Nowy Jork 1924.

Jessa J., Znaki dla malucha. Sklep z zabawkami a proces przekazu kompetencji kulturowych, w: Retoryka codzienności. Zwyczaje językowe współczesnych Polaków, red. M. Marcjanik, Warszawa 2006.

Jonasz R., Byłem księdzem, Łódź 1998.

Kant I., Prolegomena do wszelkiej przyszłej metafizyki, która będzie mogła wystąpić jako nauka, Warszawa 1993.

Karolak S., Funkcja reprezentatywna, w: Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. K. Polańskiego, Wrocław-Warszawa-Kraków 1999.

Kochanowski J., Czy gej jest mężczyzną? Przyczynki do teorii postpłciowości, http://www.kochanowski.edu.pl/rad.htm [7.01.2007].

Kossecki J., Podstawy nowoczesnej nauki porównawczej o cywilizacjach. Socjologia porównawcza cywilizacji, Katowice 2003.

Kossecki J., Socjocybernetyczne funkcjonowanie kategorii piękna i brzydoty w różnych systemach sterowania społecznego, The Peculiarity of Man, vol. 7, Warszawa-Kielce 2002.

231

Krakus M., Język racjonalny i emocjonalny w religii i polityce, http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,4152 [7.01.2007].



Król M., Polsko-rosyjska quasi-analogia leksykalna. Analiza funkcjonalno-pragmatyczna (praca doktorska), Kielce 2005.

Kultura, [w:] Popularna Encyklopedia Powszechna, Kraków 2002, t.6, s. 542.

Langer S. K., Nowy sens filozofii. Rozważania o symbolach myśli, obrzędu i sztuki, Warszawa 1976.

Leszczak O., Szkic typologiczny metodologii nauk humanistycznych, „The Peculiarity of Man”, vol. 6, Warszawa-Kielce 2001.

Lysakowski T., Psychologia przepraszania, w: Retoryka codzienności. Zwyczaje językowe współczesnych Polaków, red. M. Marcjanik, Warszawa 2006.

Mackiewicz W., Ontologia jednostki. Indywidualizm filozoficzny na przykładzie własnym, Warszawa 1995.

Malinowski B., Problem znaczenia w językach pierwotnych, w: Językoznawstwo Bronisława Malinowskiego, t. 2, red. K. Pisarkowa, Kraków 2002.

Malinowski B., Szkice z teorii kultury, Warszawa 1958.

Marcjanik M., Polska grzeczność językowa, Kielce 2002.

Marcjanik M., Przez grzeczność na skróty. O nonszalancji zachowań młodego pokolenia, w: Retoryka codzienności. Zwyczaje językowe współczesnych Polaków, red. M. Marcjanik, Warszawa 2006.

Nieckula F., Język mówiony i język pisany, http://www.lingwistyka.uni.wroc.pl/jk/JK-05/JK05-nieckula.pdf+mownym&hl=pl&start=10&ie=UTF-8 [7.01.2007].

Nietzsche F., Aforyzmy, Warszawa 1973.



Nowy słownik języka polskiego, red. E. Sobol, Warszawa 2002.

Odnaleźć swój drogowskaz, http://www.wspolnota.rodzin.omi.org.pl/zycie%20wspolnoty/015marzec2004.htm.

Pawluczuk W., Ukraina. Polityka i mistyka, Kraków 1998.

Popper K. R., W poszukiwaniu lepszego świata, Warszawa 1997.

Popularna encyklopedia powszechna, t. 3, red. A. Jamróz, M. Olkuśnik, E. Wócik, Kraków 2001.

Popularna encyklopedia powszechna, t. 6, red. M. Dąbrowski, Kraków 2002.

Popularna encyklopedia powszechna, t. 10, red. W. Adamski, Kraków 2002.

Potrzeby prokreacyjne oraz preferowany i realizowany model rodziny,CBOS, Warszawa 2006.

Prawosławne forum „Chrzest”, http://www.cerkiew.pl/forum_temat.php?typ=107&nazwa=Chrzest.

Preyzner M., Bezład i porządek (w językoznawstwie z perspektywy postmodernizmu i czterech typów kompetencji komunikacyjnej), „The Peculiarity of Man”, vol. 8, Warszawa-Kielce 2003.



Przemoc w „czterech ścianach”, http://www.ksp.waw.pl/?page=Structure&id=12&nid=1837 [7.01.2007].

232


Religia – Kościół – Społeczeństwo. Wyniki badań socjologicznych w 12 diecezjach, red. W. Zdaniewicz, S. H. Zięba, Warszawa 2006.

Rudniański J., Rodzina w społeczności świata, http://www.mateusz.pl/wdrodze/nr301/301-03-R-Rodzina.htm [7.01.2007]..

Saussure F. de, Szkice z językoznawstwa ogólnego, Warszawa 2004.

Skowrońska J., Inteligencja: jedna czy wiele?, http://www.k2lider.pl/index.php?option=com_static&staticfile=aktualnosci2.htm [7.01.2007].



Słownik poprawnej polszczyzny, red W. Doroszewski, Warszawa 1980,

Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta w 2001 r., http://www.bratalbert.org.pl/spraw01.html.

Szczepański J., Elementarne pojęcia socjologii, Warszawa 1970.

Wawrzyniak J., Język między sacrum a profanum, http://www.katolik.pl/index1.php?st=artykuly&id=1490 [1.11.2007].

Wierciński A., Geneza i ewolucja mowy artykułowanej, „Phaenomena” 1996, t. 2.

Wierciński A., Magia i religia. Szkice z antropologii religii, Kraków 1997.

Zych A. A., Słownik gerontologii społecznej, Warszawa 2001.


B.

Абульханова-Славская К. А., Стратегия жизни, Moskwa 1991.

Ализар А., Шоппинг интереснее, чем мужчины, http://webplanet.ru [7.01.2007].

Альчук А., Метаморфозы образа женщины в русской рекламе, http://www.a-z.ru/women/texts/alchukr.htm [7.01.2007].

Антонов В. Ю., Зеркало: онтология невидимого, http://ivanem.chat.ru/zerkalo.htm [6.04.2006].

Бабаева А.В., Миф в пространстве повседневности, w: Смыслы мифа: мифология в истории и культуре, nr 8, Sankt Petersburg 2001.

Бабаева А. В., Ритуальное и профанное поведение в русском культурном пространстве, http://anthropology.ru/ru/texts/babaeva/ritprof.html [6.04.2006].

Баева И. В., Оценочность как аспект человеческого фактора в языке, http://language.psu.ru/bin/view.cgi?art=0008&th=yes&lang=rus [6.04.2006]

Бахтин М. М., Автор и герой. К философским основам гуманитарных наук, Sankt Petersburg 2000.

Березин В. М., Теория массовых коммуникаций, http://humanities.edu.ru/db/msg/2362 [6.04.2006].

Берков, В. П., Беркова А. В., Беркова, О. В., Как мы живем. Пособие по страноведению для изучающих русский язык, Złatoust 2003.

Болдырева С. И., Болдырева М. В., Политически корректный язык, w: Когнитивно-прагматические аспекты лингвистических исследований, Kaliningrad 1999.

Булыгина Т. В.,  Крылов С. А., Денотат, w: Лингвистический энциклопедический словарь, red. В. Н. Ярцевa, Moskwa 1990.

Варзанова Т., Религиозная ситуация в России, „Русская мысль”, 13 marca 1997.

Визгин В. П., Эпистемология Гастона Башляра и история науки, http://lib.userline.ru/7218 [6.04.2006].

233

Виноградов В. А., Диглоссия, w: Лингвистический энциклопедический словарь, red. В. Н. Ярцевa, Moskwa 1990.



Воронина О. А., Гендер, http://www.owl.ru/cgi/Content/runbroker.cgi?broker=Brokers::Showcontent&action =printversion&id_news=854 [6.04.2006].

Воронина О. А., Социокультурные детерминанты развития гендерной теории в России и на Западе, http://www.bestreferat.ru/referat-6559.html [6.04.2006].

Воронина О. А., Социокультурные детерминанты развития гендерной теории в России и на Западе, „Общественные науки и современность” 2000, nr 4, http://ons.gfns.net/2000/4/02.htm [6.04.2006].

Гадание, сост. М. Пастунова, Dniepropietrowsk 1990.

Гаспаров Б. М., Язык, память, образ. Лингвистика языкового существования, http://www.cjes.ru/lib/content.php?content_id=1907&category_id=3 [6.04.2006].

Глазунова О., Логика метафорических преобразований, Sankt Petersburg 2000.

Горошко Е., Гендерная проблематика в языкознании, http://www.owl.ru/library/043t.htm [6.04.2006].

Гудзик К., Сила извинения, „День” 2005, nr 10, http://www.day.kiev.ua/131009 [27. 10.2007]



Динамика мировоззренческой ориентации респондентов, http://www.nasledie.ru/oboz/08_04/Tab1_N8.jpg [7.01.2007].

Драгунский Д., Особенности национального проектирования, „Русский журнал” 1998, nr 1, http://www.russ.ru/journal/odna_8/98-01-09/dragun.htm [6.04.2006].

Есперсен О., Философия грамматики, Moskwa 1958.

Женщина и визуальные знаки, red. А. Альчук, Moskwa 2000.

Завершинский К. Ф., Культура и культурология в жизни общества, http://www.auditorium.ru/books/271/index.html [7.01.2007].

Золян С., Языковые функции: возможные расширения модели Романа Якобсона, w: Роман Якобсон: Тексты, документы, исследования, Moskwa 1990.

Идеальная русская женщина, http://katoga.narod.ru./psiholog_olga001.html.

Ильинова Е. Ю., Лингвокогнитивное обоснование характера ассимиляции и культурной экспансии рекламного дискурса, http://www.volsu.ru/Ilyn/main/articles/art_rekl.rtf [6.04.2006].

Ионин Л. Г., Социология культуры: путь в новое тысячелетие, Moskwa 2000, http://auditorium.ru/books/301/index.html [6.04.2006].

Истории религий в России, red. Н. А. Трофимчук, [Moskwa] 2002.

Как говорить с мужчиной, чтобы он тебя понимал?, http://www.top-news.ru/internet/details/newsdetail.html?n_no=382&b=internet [23.11.2004].

Камчатнов А. М., Воплощенный логос, cz. 1, http://www.textology.ru/libr/logos1.htm [6.04.2006].

Кант И., Антропология с прагматической точки зрения, w: Метафизические начала естествознания, Moskwa 1999.

Кара-Мурза С., Манипуляция сознанием, http://probib.narod.ru/social/karam/kara_soz [6.04.2006].

Киреев А., Гипотеза о „Сетевой Цивилизации”, http://kulturolog.narod.ru/setciv.htm [6.04.2006].

Кирилина А. В., Гендер: лингвистические аспекты, Moskwa 1999.

Кириллина А. В., Категория гендер в языкознании, „Женшина в российском обществе” 1997, nr 3.

234


Кириллина А. В., Женский голос в русской паремиологии, „Женщина в российском обществе”, 1997, nr 3.

Клягин Н. В., Происхождение цивилизации (социально-философский аспект), Moskwa 1996, http://ihtik.lib.ru/philsoph/ihtik_3142.htm [6.04.2006].



Колесов В. В., Двенадцать тезисов к обсуждению проблемы, w: „Философский клуб”, Ежеквартальный журнал электронных публикаций январь-июнь 1999 года, http://res.krasu.ru/club/2_1.shtm [2.09.2007].

Колосова О. А., Когнитивные основания языковых категорий (на материале современного английского языка): дисс. ... доктора филол. наук, Moskwa 1996.

Копосов Н. Е., Замкнутая вселенная символов: к истории лингвистической парадигмы, http://www.nir.ru/socio/scipubl/sj/4kopos.htm [6.04.2006].

Крейдлин Г. Е., Невербальная семиотика в ее соотношении с вербальной: Автореф. ... доктора филол. наук, Moskwa 2000.

Крилина, А. В. Категория gender в языкознании, [w:] Женщина в Российском обществе, Moskwa 1997, nr, s. 15-20.

Кьеза Д., Язык мужчин и женщин, „Компания” 2003, nr 281, http://ko.demo.metric.ru/document.asp?d_no=7783&p=1 [6.04.2006]

Ладыкина Т.А., Феминизм в культуре постмодерна, Omsk 2004,

Лебедев С. Д., Религиозность: что считать критерием? http://club.fom.ru/print/entry.html?entry=2538 [6.01.2007].

Леви-Строс К., Структура мифов, „Вопросы философии” 1970, nr 7.

Лещак О., Языковая деятельность. Основы функциональной методологии лингвистики, Tarnopol 1996.

Лосев А. Ф., Из ранних произведений, Moskwa 1990.

Мазиев Ю. М., К вопросу о понятии мифа в применении к языковой семантике, w: Теоретическая и прикладная лингвистика. Выпуск 2. Язык и социальная среда, Woronież 2000.

Мамардашвили М. К., Если осмелиться быть, „Наше наследие” 1988, nr 3.

Мамардашвили М. К., Введение в философию, http://www.mamardashvili.ru/zip/mm_vv.txt [6.04.2006].

Мамардашвили М. К., Кафедра, „Юность” 1988, nr 12.

Мамардашвили М., Как я понимаю философию. Доклады, статьи, философские заметки, Moskwa 1990, http://www.koob.ru/mamardashvili/kak_ya_ponimayu_filosofiyu [6.04.2006].

Марр Н. Я., По этапам развития яфетической теории, Moskwa-Leningrad 1926.

Марр Н. Я., Яфетидология, Żukowski-Moskwa 2002.

Мельников Г. П., Системная типология языков: синтез морфологической классификации языков со стадиальной, Moskwa 2000, http://www.philol.msu.ru/~lex/melnikov/meln_syst/gl1.htm [6.04.2006].

Михайлин В. Ю., Русский мат как мужской обсценный код: проблема происхождения и эволюция статуса, http://nlo.magazine.ru/scientist/12.html [7.01.2007].

Михель Д., Телетехнологии, телесность, виртуальная реальность, http://ivanem.chat.ru/mihel.htm [6.04.2006].

Моисеев В. И., Российская декларация синтеза, http://www.grajdanin.ru/dnd_books/467079074.doc [7.04.2006].

Мухарямова Л. М., Взаимодействие языка и политики в символических измерениях, w: Вестник Московского университета. Сер. 18. Социология и политология, 2002, nr 2.

Наиболее типичные суеверия, w: Транстелеком, http://support.ttc-net.ru/oi.php [6.04.2006].

Ожегов С. И., Шведова Н. Ю., Толковый словарь русского языка, Moskwa 1993.

235

Омельченко Е., Новые измерения сексуального пространства. Опыт анализа секс-дискурсов молодежных российских журналов, http://region.ulsu.ru/publications/new_dimensions_of_sexual_space [6.04.2006].



Павлов А. П., Природа коммуникативного порядка, http://res.krasu.ru/paradigma/2/2.htm [6.04.2006].

Пиз А.,  Пиз Б., Язык взаимоотношений (мужчина и женщина), http://galactic.org.ua/Biblio/m-g1.htm 6.04.2006].

Пинкер С., Языковой инстинкт, http://godspeed.pochtamt.ru/article/lang1.html [7.01.2007].

Поздяева С. М., Российский менталитет и модернизация, http://vatandash.bashedu.ru/konkurs/bagautdinov/bgu/pozdaeva.htm [6.04.2006]

Репина Л. П., Пол, власть и концепция „разделенных сфер”: от истории женщин к гендерной истории, http://ons.gfns.net/2000/4/14.htm [6.04.2006].

Россия – страна православная, „Вера” 2001, nr 396, http://vera.mrezha.ru/396/6.htm [7.01.2007]

Россия: конфессиональный состав населения, http://otechestvo.org.ua/analitika/2004_02/an_26_01.htm [7.01.2007]

Ростошинский Е. Н., Структура мифологического мировоззрения, http://anthropology.ru/ru/texts/rostosh/misl8_10.html [6.04.2006].

Ряховская М., Почему Россию захлестнула волна суеверий, http://www.ruscourier.ru/archive.php?id=2009 [7.01.2007].

Синелина Ю.Ю., О критериях определения религиозности населения, „Социологические исследования” 2001, nr 7.

Славянова Т., Некротические мотивы нашей ментальности, „Невероятный мир ” 1998.

Слышкин Г. Г., Гендерная концептосфера современного русского анекдота, w: Гендер как интрига познания (гендерные исследования в лингвистике и теории коммуникации), red. И. И. Холеева, Moskwa 2002, http://www.vspu.ru/~axiology/ggs/ggsart2.htm [7.01.2007].



Современный энциклопедический словарь, red. A. M. Прохоров, Moskwa 1997.

Стайн С., Бук Г., Преимущества EQ: эмоциональная культура и ваш успех, http://www.homeweb.ru/lib/DPEOPLE/eq.txt [6.04.2006].



Статистика христианства в Pоссии, http://www.krotov.info/history/21/61_statistika/01_confess.html [7.01.2007].

Стернин И.А., Улыбка в русском коммуникативном поведении, w: Русское и финское коммуникативное поведение, Woronież 2000.

Телия, В. Н. Коннотация, w: Лингвистический энциклопедический словарь, под ред. В. Н. Ярцевой, Moskwa 1990, s. 236.

Теория и жизненный мир человека, red. В.Г.Федотовой, Moskwa 1995.

Томская М. В., Гендерный аспект рекламы (на материале социальных рекламных текстов), http://www.gender-cent.ryazan.ru:8101/school/tomskaya.htm [6.04.2006].

Торопцев И. С.,  Язык и речь, Woronież 1985.

Трубецкой Н. С., Европа и человечество, http://philosophy.allru.net/perv214.html [6.04.2006].

Турунен Н., Харченкова Л. И., Ассоциативный эксперимент как средство выявления картины мира у представителей разных культур, w: Русское и финское коммуникативное поведение, Woronież 2000.

236


Уорф Б. Л., Наука и языкознание. О двух ошибочных воззрениях на речь и мышление, характеризующих систему естественной логики, и о том, как слова и обычаи влияют на мышление, „Зарубежная лингвистика” 1999, nr 1.

Усачева Н., Теория и методология современных гендерных исследований, http://giacgender.narod.ru/n3m1.htm [6.04.2006].

Фасмер M., Этимологический словарь русского языка в 4-х т., Moskwa 1987.

Фейхтвангер Л., Собрание сочинении в 6 томах, t. 6, ks. 1., Moskwa 1990.

Филатов С.Б., Лункин Р.Н., Статистика российской религиозности: магия цифр и неоднозначная реальность, „Социологические исследования” 2005, nr 4.

Флоренский П., У водоразделов мысли, Moskwa 1990.

Франкл В., Человек в поисках смысла, Moskwa 1990.

Шалютин Б. С., Об оппозиции семейного и социального (к постановке проблемы), http://anthropology.ru/ru/texts/shalutin/famsoc.html [6.04.2006].

Швей М.,  Лещак О., Польско-русские и польско-украинские межъязыковые лексико-семантические диспропорции, „Studia Rusycystyczne Akademii Świętokrzyskiej” 2002, t. 11.

Шюц А., Структура повседневного мышления, „Социологические исследования”, 1988, nr 2, http://www.soc.pu.ru/materials/golovin/reader/SCHUETZ/r_schuetz1.html [6.04.2006].

Щедровицкий П. Л., Выготский и современная педагогическая антропология, http://www.millennium.ru/2001/biblio/schedr2.htm [6.04.2006].

Щерба Л. В., Избранные работы по русскому языку, Moskwa 1957, http://www.ruthenia.ru/apr/textes/sherba/sherba5.htm. [6.04.2006]

Щерба Л. В., Языковая система и речевая деятельность, Moskwa 1974, http://www.ruthenia.ru/apr/textes/sherba/sherba21.htm [6.04.2006]

Эпштейн М., Русская культура на распутье, „Звезда” 1999, nr 1, nr 2.

Якубинский Л. П., Избранные работы: Язык и его функционирование, Moskwa 1986, http://www.ruthenia.ru/apr/textes/jacub/jacub1z.htm [7.01.2007].

Янковский Ст., Концепции общей теории информации, http://www.n-t.org/tp/ng/oti.htm [7.01.2007].



237

1 Zob. J. Kossecki, Socjocybernetyczne funkcjonowanie kategorii piękna i brzydoty w różnych systemach sterowania społecznego, „The Peculiarity of Man”, vol. 7, Warszawa-Kielce 2002, s. 386.

2 Н. В. Клягин, Происхождение цивилизации (социально-философский аспект), Moskwa 1996, http://ihtik.lib.ru/philsoph/ihtik_3142.htm.

3 И. Кант, Антропология с прагматической точки зрения, [w:] Кант И. Метафизические начала естествознания, Moskwa 1999, s. 1456.

4 Kant nazywał tę wartość wyższym dobrem fizycznym i wyróżniał w niej dwie strony – „miłość do życia” oraz „miłość płciową”. Сelem pierwszej jest zachowanie osobnika, drugaiej – zachowanie gatunku (I. Kant, Антропология, s. 1457).

5 Tamże, s. 1332.

6 Tamże, s. 1458.

7 Możliwe jest również kulturowe, instytucjonalnie zorganizowane spędzanie czasu wolnego.

8 J. Szczepański, Elementarne pojęcia socjologii, Warszawa 1970, s. 300.

9 A. A. Zych, Słownik gerontologii społecznej, Warszawa 2001, s. 186.

10 Tamże.

11 Tamże, s. 187.

12 Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 3, red. S. Dubisz, Warszawa 2003, s. 962 (dalej: USJP); podobna definicja w: Nowy słownik języka polskiego, red. E. Sobol, Warszawa 2002, s. 847 (dalej: NSJP).

13 USJP, t. 2, s. 550.

14 Słownik poprawnej polszczyzny, red. W. Doroszewski, Warszawa 1980, s..323 (dalej: SPP). Pierwsze znaczenie tego wyrazu zostało zdefiniowane podobnie: ‘związek prawny kobiety i mężczyzny’.

15 NSJP, s. 434. Interesujące jest to, że jako pierwsze znaczenie w tym słowniku podaje się definicję identyczną z tą, która była umieszczona w USJP, lecz w mniej „politycznie poprawnej” wersji: ‘związek mężczyzny i kobiety usankcjonowany prawnie’.

16 Современный энциклопедический словарь, гл. ред. А. М. Прохоров, Moskwa 1997, s. 1189 (wyróżnienie moje – O.L.).

17 С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова, Толковый словарь русского языка, Moskwa 1993, s. 56.

18 Большой толковый словарь русского языка, под ред. С. А. Кузнецова, Sankt-Petersburg 2002, s. 94.

19 To drugie znaczenie także umknęło uwadze leksykografów, ponieważ po rosyjsku można powiedzieć Жить в браке i Брак продолжался недолго

20 Nawiasem mówiąc, definicja polskiego ślub w słowniku S. Dubisza jest też niekompletna, ponieważ „zawarcie związku małżeńskiego przed urzędnikiem stanu cywilnego lub przed duchownym danego obrządku” (USJP, t. 3, s. 1577) różnie się ma do przykładów Akt ślubu oraz Zaprosić na ślub (znaczenie ‘wydarzenie’ ma tylko ślub w drugim przykładzie, natomiast w pierwszym – znaczenie ‘procedura prawna’).

21 С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова, Толковый словарь, s. 807; Большой толковый словарь, s. 1291.

22 SPP, s. 639.

23 J. Rudniański, Rodzina w społeczności świata, http://www.mateusz.pl/wdrodze/nr301/301-03-R-Rodzina.htm.

24 Zob. np.: Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta w 2001 r., http://www.bratalbert.org.pl/spraw01.html, Prawosławne forum „Chrzest”, http://www.cerkiew.pl/forum_temat.php?typ=107&nazwa=Chrzest; Odnaleźć swój drogowskaz, http://www.wspolnota.rodzin.omi.org.pl/zycie%20wspolnoty/015marzec2004.htm.

25 J. Rudniański, Rodzina.

26 Tamże.

27 Б. С. Шалютин, Об оппозиции семейного и социального (к постановке проблемы), http://anthropology.ru/ru/texts/shalutin/ famsoc.html

28 M. Bachtin, W sprawie metodologii nauk humanistycznych, w: Estetyka twórczości słownej, Warszawa 1986, s. 521.

29 В. М. Березин, Теория массовых коммуникаций, http://humanities.edu.ru/db/msg/2362.

30 Теория и жизненный мир человека / под ред. В.Г.Федотовой, Moskwa 1995, s. 69.

31 Popularna encyklopedia powszechna, t. 6, red. M. Dąbrowski, Kraków 2002, s. 542.

32 J. Szczepański, Elementarne pojęcia socjologii, s. 73.

33 Popularna encyklopedia powszechna, t. 3, red. A. Jamróz, M. Olkuśnik, E. Wójcik, Kraków 2001, s. 236.

34 B. Malinowski, Dynamika przemian kulturowych, w: Szkice z teorii kultury, Warszawa 1958, s. 190.

35 A. Wierciński, Magia i religia. Szkice z antropologii religii, Kraków 1997, s. 73.

36 J. Bańka, Metafizyka wirtualna. Traktat o strukturach chwilowych, Katowice 2001, s. 286.

37 К. Ф. Завершинский, Культура и культурология в жизни общества, http://www.auditorium.ru/books/271/index.html.

38 J. Kossecki, Podstawy nowoczesnej nauki porównawczej o cywilizacjach. Socjologia porównawcza cywilizacji, Katowice, 2003, s.19.

39 J. Bańka, Metafizyka wirtualna, s. 284.

40 М. К. Мамардашвили, Кафедра, „Юность” 1988, nr 12, s. 13.

41 J. Szczepański, Elementarne pojęcia socjologii, s. 74.

42 Tamże.

43 Wyrazy natura, naturalny używam tutaj w sensie umownym. Mam na myśli sposób bycia z jak najmniejszą ingerencją mechanizmów instytucjonalnych. Z tego samego powodu wyrazy kultura i cywilizacja również umieszczam w cudzysłowie (powinien on symbolizować względność tych pojęć).

44 Por.: „[...] kultura zawsze jest publiczna, jej wszechprzestrzenny oraz powszechny charakter zawsze otwarcie ujawnia się w tym miejscu, które Grecy nazywali agorą (placem rynkowym)”. Za: М. K. Мамардашвили, Если осмелиться быть, „Наше наследие” 1988, nr 3, s. 24.

45 Ormiański semiotyk Suren Zolan bardzo trafnie podkreślił istotę pragmatycznego pojmowania funkcji zarówno w tradycji praskiej szkoły, jak i u rosyjskich „formalistów”: „funkcję językową [...] opisuje się jako dominację nie znoszącą działania innych funkcji” (С. Золян, Языковые функции: возможные расширения модели Романа Якобсона, [w:] Роман Якобсон: Тексты, документы, исследования, Moskwa 1990, s. 638-639).

46 Zob.: Л. Г. Ионин, Социология культуры: путь в новое тысячелетие, Moskwa 2000, http://auditorium.ru/books/301/index.html.

47 Н. В. Клягин, Происхождение цивилизации.

48 М. K. Мамардашвили, Наука и культура, w: Как я понимаю философию. Доклады, статьи, философские заметки, Moskwa 1990, http://www.koob.ru/mamardashvili/kak_ya_ponimayu_filosofiyu.

49 Zob. Н. С. Трубецкой, Европа и человечество, http://philosophy.allru.net/perv214.html.

50 M. Krakus, Język racjonalny i emocjonalny w religii i polityce, http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,4152.

51 Opozycja „swój” – „obcy” jest zasadą uniwersalną. Różne są tylko granice tej opozycji w każdym konkretnym przypadku utożsamiania się z jednymi grupami społecznymi i przeciwstawiania się innym. Ten sam osobnik może przebywać jednocześnie w wielu relacjach utożsamiająco-opozycyjnych z innymi ludźmi pod względem „swojskości” czy „obcości”. Podobnie dwaj osobnicy mogą jednocześnie odczuwać wspólnotowość pod pewnymi względami i obcość pod innymi. Kwestia stosunku „swój – obcy” stała się jedną z fundamentalnych we współczesnej antropologii filozoficznej, etnologii, psychologii i socjologii (zob. prace M. Bachtina, Z. Benedyktowicza, E. S. Bogardusa, M. Bublera, W. Burszty, L. Gudkowa, V. Harle’a, A. Herza, R. Jenkinsa, S. Łodzińskiego, W. Łukowskiego, J. i E. Nowickich, O. W. Riabowa, R. Scrutona, K. Skarżyńskiej, K. R. i K Spillmannów, W. Sumnera, E. Tiryakiana, B. Waldenfelsa).

52 Jest to kodyfikacja.

53 В. Ю. Антонов, Зеркало: онтология невидимого, http://ivanem.chat.ru/zerkalo.htm.

54 И. Кант, Антропология, s. 1487. W tej książce Kant poświęcił cały rozdział kulturowo-antropologicznej analizie płci, w którym dość szczegółowo wytypował najbardziej charakterystyczne cechy mężczyzn i kobiet (zob. op. cit., s.1485-1494).

55 Mówiąc uczucie mam na myśli zarówno emocje, jak też zmysłowość. Kobiety mają bardziej subtelne uczucia niż mężczyźni. Zob.: А. Пиз, Б. Пиз, Язык взаимоотношений (мужчина и женщина), http://galactic.org.ua/Biblio/m-g1.htm.

56 Specyficzne miejsce, jakie w życiu kobiety zajmuje język, czasem objaśnia się czynnikami psychofizjologicznymi: „[...] naruszenie funkcji mowy u mężczyzn następuje po uszkodzeniu tylko lewej strony mózgu, a zaburzenia mowy u kobiety – po uszkodzeniu przedniej części obu półkul naraz” (tamże, http://galactic.org.ua/Biblio/m-g3.htm).

57 Tamże, s. 1493.

58 W magazynie Świat emitowanym w TVP3 11.03.2006 roku prezenter powiedział, że kobiety w polskiej polityce nadal są „w przytłaczającej mniejszości”. Trudno tylko powiedzieć, kogo i dlaczego tak „przytłacza” ta mniejszość.

59 Zob. А. Пиз, Б. Пиз, Язык.

60 Tamże.

61 Е. Горошко, Гендерная проблематика в языкознании, http://www.owl.ru/library/043t.htm.

62 Chodzi oczywiście nie o rzeczywiste sytuacje empiryczne, lecz o zasady metodologiczne. Wszystko, o czym się tutaj mówi, nie ma bezpośredniego odniesienia do psychologii stosowanej czy socjologii stosowanej, ponieważ we wszystkich wymienionych zawodach niezbędne mogą okazać się również cechy „męskie”, takie jak bezkompromisowość, nieugiętość, uporczywość i asertywność. Poza tym ani na chwilę nie wolno zapominać, że w rzeczywistości nie spotykamy się ze stuprocentowymi kobietami i mężczyznami. Są kobiety, które prowadzą typowo „męski” (agresywny, ekspansywny, twardy) typ polityki, dziennikarstwa, wychowania, kaznodziejstwa czy misjonarstwa, natomiast wśród mężczyzn niemało jest zwolenników „kobiecego” (miękkiego, giętkiego, kompromisowego) rodzaju działalności społeczno-etycznej.

63 Zob.: А. Пиз, Б. Пиз, Язык.

64 Tamże.

65 Как говорить с мужчиной, чтобы он тебя понимал?, http://www.top-news.ru/internet/details/newsdetail.html?n_no=382&b=internet

66 Zob. А. Пиз, Б. Пиз, Язык.

67 Czasem feminiści w swoim dążeniu do (skądinąd szczytnego celu) społeczno-politycznego równouprawnienia płci nie zauważają, że przekraczają granice nie tylko racjonalności, ale również zwykłego zdrowego rozsądku. Mam na myśli sytuacje, gdy na siłę próbują zmienić język i wymusić na immanentnych „męskich szowinistach” (wszystkich, którzy nie potrafią zauważyć maskulinistycznego i patriarchalnego charakteru językowego obrazu świata) używanie sztucznych form feministycznej nowomowy. Typowy przykład znalazłem w wypowiedzi A. Ignaciuk na stronie Koła Naukowego „Gender” z Uniwersytetu Łódzkiego: „Pragnę również zwrócić Państwa uwagę, że równość między mężczyznami i kobietami oraz wyeliminowanie takich stereotypów stanowią ważne zagadnienie dla Unii Europejskiej, której Polska jest członkinią” (Dość stereotypów w reklamach! http://kologender.net/?p=72). Częsty zarzut pod adresem rzekomych „szowinistów” dotyczy niesprawiedliwości wynikającej z określania kobiet (zwłaszcza w rolach zawodowych) „męskimi” nazwami, czyli rzeczownikami rodzaju męskiego. Jak zawsze w takich przypadkach, nieporozumienie wynika ze słabej wiedzy lingwistycznej. Rzeczowniki nazywające zawody są od dawna rzeczownikami rodzaju wspólnego i tylko formalne i uproszczone podejście do tej kwestii, propagowane przez nauczycieli języka polskiego (z których większość to kobiety), podtrzymuje ten mit wśród lingwistycznie niewykształconych absolwentów polskich szkół średnich. Mogę tak powiedzieć, ponieważ miałem możliwość porównania poziomu lingwistycznego przygotowania w szkołach radzieckich, później rosyjskich i ukraińskich – i z całą odpowiedzialnością stwierdzam, że był on i jest nieporównywalnie wyższy od polskiego. Na przykład transkrybować uczniowie uczą się od drugiej klasy szkoły podstawowej, przeprowadzać analizę morfemową wyrazu – od trzeciej, w odpowiednikach klas gimnazjalnych przez dwa lata zgłębiają analizę morfologiczną, a przez kolejne dwa uczą się składni. Dodam, że lekcje języka ojczystego uczniowie mają prawie codziennie, a literatury uczą się jako zupełnie odrębnej dyscypliny. Może to nic nieznaczące różnice, lecz brak wiedzy na temat języka prowadzi do jego demonizacji i mitologizuje całą dziedzinę komunikacji społecznej.

68 Terminem homoseksualizm kulturowy określam przypadki zachowań homoseksualnych wywołane czynnikami niefizjologicznymi. Nie jest to rzadkie zjawisko. W ostatnich latach homoseksualizm wśród osób publicznych stał się modą i sposobem na zarabianie pieniędzy. Z homoseksualizmem kulturowym nie wolno mylić subkultury homoseksualnej (rodzaj kultury zamkniętych zbiorów homoseksualnych, swoisty underground kulturowy). Homoseksualizm kulturowy jest funkcją wyłącznie estetyczno-ekonomiczną (nie egzystencjalną i nie światopoglądową), która ujawnia się albo w formie elitarnego estetyzmu, albo w formie kontrkulturowego epatowania.

69 To, że seks zawsze był usługą komercyjną (wspomnijmy mit o „najstarszym zawodzie świata”) zupełnie nie neguje tego, że w naszych czasach z komercyjnej reakcji na popyt przemienił się w bodziec komercyjny, tworzący i podtrzymujący popyt.

70 Idealne tutaj i dalej znaczy tyle co modne, drogie i firmowe.

71 Zob.: A. Cortese, Provocateur: Images of Women and Minorities in Advertising, Nowy Jork 1999; G. Dines, J. Humez, Gender, Race, and Class in Media, Kalifornia 1995; E. Goffman, Gender Advertisements, Cambridge 1984; А. Ализар, Шоппинг интереснее, чем мужчины, http://webplanet.ru; А. Альчук, Метаморфозы образа женщины в русской рекламе, http://www.a-z.ru/women/texts/alchukr.htm; Женщина и визуальные знаки, rеd. А. Альчук, Moskwa 2000; А. В. Кирилина, Гендер: лингвистические аспекты, Moskwa 1999; М. В. Томская, Гендерный аспект рекламы (на материале социальных рекламных текстов), http://www.gender-cent.ryazan.ru:8101/school/tomskaya.htm,.

72 Tendencje uniseksualne zrodziły zupełnie nowe zjawisko kulturowe – metroseksualizm. Polega on na wyjątkowej dbałości mężczyzn o własne ciało i skupieniu uwagi na swym wyglądzie.

73 Е. Ю. Ильинова, Лингвокогнитивное обоснование характера ассимиляции и культурной экспансии рекламного дискурса, http://www.volsu.ru/Ilyn/main/articles/art_rekl.rtf.

74 Tamże.

75 Tamże.

76 Alogizm kategorialny polega na niedocenianiu albo ignorowaniu dedukcyjnych, uogólniających metod rozumowania. Brak kategorialnej logiki w mowie kobiet nie oznacza wcale braku jakiejkolwiek logiki w ogóle. Logikę typowo kobiecą można określić jako referencyjną, opartą na logicznych relacjach konkretno-jednostkowych, stycznych i sytuacyjnych. Przeciętna kobieta o wiele lepiej niż przeciętny mężczyzna potrafi orientować się w sytuacji, wspaniale radzi sobie w ogromie różnorodnych szczegółów, ma dużo lepszą pamięć obrazową, lecz nie zawsze może zakwalifikować obiekt lub sytuację, uogólnić informację i abstrahować od różnic.

77 А. Пиз, Б. Пиз, Язык.

78 Д. Кьеза, Язык мужчин и женщин, „Компания” 2003, nr 281, http://ko.demo.metric.ru/document.asp?d_no=7783&p=1.

79 Как говорить с мужчиной, чтобы он тебя понимал?, http://www.top-news.ru/internet/details/newsdetail.html?n_no=382&b=internet


1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   21


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna