Seminarium



Pobieranie 48,81 Kb.
Data26.10.2017
Rozmiar48,81 Kb.

Seminarium – 22. 11. 2012 r. – Rzecz o ‘nietypowych’ umowach międzynarodowych na kanwie praktyki władz RP
1. Katastrofa smoleńska - 10.04.2010 – dni kolejne … 11-15. 04. 2010 r.
Kto pierwszą osobą w RP w sensie decyzyjnym zaangażowanym w proces kształtowania biegu zdarzeń ?
Kto pierwszą osobą w FR w sensie decyzyjnym zaangażowanym w proces kształtowania biegu zdarzeń ?
2. http://wpolityce.pl/wydarzenia/5514-edmund-klich-morozow-dał-mi-do-zrozumienia-ze-zostane-wyznaczony-na-akredytowanego
3. A. Kunert-Diallo, M. Żylicz, Potrzeba zmian w prawie lotniczym (wnioski po katastrofie smoleńskiej), Państwo i Prawo, nr 4/2012 , s. 15. - „Po paru dniach między rządami Rzeczpospolitej Polskiej i Federacji Rosyjskiej doszło do uzgodnienia, że badanie zostanie przeprowadzone według szczegółowo określonych zasad i procedur załącznika 13 konwencji chicagowskiej o międzynarodowym lotnictwie cywilnym.”
4. Kto inicjatorem (w decyzyjnym sensie) proceduralnego rozwiązania ?
5. Konwencja o międzynarodowym lotnictwie cywilnym podpisana w Chicago dnia 7 grudnia 1944 roku - Art. 3 – Cywilne i państwowe statki powietrzne – „a) Niniejsza Konwencja stosuje się wyłącznie do cywilnych statków powietrznych, nie stosuje się zaś do statków powietrznych państwowych.”; Art. 26 Dochodzenie w sprawie wypadków – „W razie wypadku, którego doznał statek powietrzny jednego Umawiającego się Państwa na terytorium innego Umawiającego się Państwa i który pociągnął za sobą śmierć lub poważne obrażenia albo wskazuje na istnienie poważnych usterek technicznych na statku powietrznym lub w udogodnieniach dla żeglugi powietrznej, Państwo, na którego terytorium wypadek nastąpił, wdroży dochodzenie co do okoliczności wypadku, stosując się, jak dalece jego własne ustawy na to pozwalają, do zasad postępowania zaleconych przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego. Państwu, w którym statek powietrzny jest zarejestrowany, powinno się umożliwić wyznaczenie obserwatorów, którzy byliby obecni przy dochodzeniu; Państwo prowadzące dochodzenie poda do wiadomości temu drugiemu Państwu sprawozdanie i wnioski w danej sprawie.” – Dz. U. z 1959 roku, Nr 35 poz. 212.
Załącznik 13 do konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym;
Rozdział 5. Badanie - Odpowiedzialność za wszczęcie i prowadzenie badania – Wypadki lub incydenty na terytorium umawiającego się państwa; Państwo miejsce zdarzenia – „5.1. Państwo miejsca zdarzenia wszczyna badanie okoliczności wypadku i jest odpowiedzialne za prowadzenie takiego badania. Może ono jednak przekazać prowadzenie badania w całości lub w części innemu Państwu lub regionalnej organizacji badającej wypadki na podstawie wzajemnego porozumienia i zgody. W każdym przypadku Państwo miejsca zdarzenia wykorzysta wszelkie środki, aby ułatwić to badanie.”
Uczestnictwo w badaniu – Uczestnictwo Państwa Rejestracji (…) – Prawa – 5.18 „Państwo Rejestracji, Państwo Operatora, Państwo Konstruktora i Państwo Producenta są uprawnione do wyznaczenia pełnomocnych przedstawicieli w celu uczestniczenia w badaniu.”
Zob. też http://www.transport.gov.pl/files/0/1793069/ocenaprawnaPKBWLkomisjasejmowa.pdf Akredytowanym przedstawicielem RP został kierujący Państwową Komisja Badania Wypadków Lotniczych Edmund Klich
Pełen tekst konwencji i Załączników zob. Urząd Lotnictwa Cywilnego – Konwencje (zob. Google)
6. Czy wybór Załącznika 13 dotknięty nieważnością (art. 3 konwencji ?) ?
7. Akt ‘uzgodnienia’ – refleksem umowy międzynarodowej ?
8. Umowy niepisanej … ? Umowy werbalnej-ustnej (1) bądź też umowy ‘milczącej’ (2) opisywanej też terminem ‘umowy de facto’ lub agreement by implication ?
Science fiction czy rzeczywistość ?
9. Art. 2 (1.a) i art. 3 KW (1969) …
10. Umowa ustna – kto z sobą ‘rozmawia’ ? Art. 7 KW
„(…) jest niedemokratycznym iżby dwie osoby, czy są to Furers, Duces, czy Caudillos, czy też jedynie Prezydenci, Premierzy lub Ministrowie Spraw Zagranicznych, mogły być zdolne do ustanawiania porozumień wiążących miliony ludzi ustnie, bez interwencji jakiegokolwiek innego organu politycznego.” (McNair/1961).
„Istota koncepcji ustnych porozumień wydaje się daleko szersza niż nie odwoływalne przedsięwzięcia monarchów w czasach przeszłych lub podobnych zobowiązań dyktatorów w niedawnych czasach. To pojęcie obejmuje także wspólne oświadczenia konstytucyjnych głów państwa i szefów rządów, jeśli w relacji bilateralnej lub szerszej mają intencję zaciągnięcia prawnych zobowiązań. Nawet jeśli osoby te nie mają zdolności traktatowej, można, w zależności od okoliczności domniemywać, iż działają oni na podstawie wcześniej udzielonej zgody przez kompetentna władzę na podstawie prawa ich państw.” (Degan/1997).
11. Umowa ustna – ‘rozmowa’ – kontakt fizyczny lub ‘techniczny’… prowadzący do werbalnych ‘wspólnych oświadczeń’…
‘Rozmowa’ - „telefoniczna, radiowa lub drogą fax’u” – w formule „telegramu, telex’u lub nawet poczty elektronicznej (e-mail)”
11.1.1. – Umowa ustna ‘zapisana’ - zapis werbalnych ‘wspólnych oświadczeń’ oznacza zawarcie „międzynarodowego porozumienie między państwami w formie pisemnej” (art. 2 KW)…
11.1.2. To iunctim nie przeczy faktowi zaciągania zobowiązań ustnie – zapis zaś jest „jedynie” refleksem ustnie zaciągniętych zobowiązań …
„Ani KW z 1969 roku, ani też prace KPM nie zawierają precyzyjnej definicji traktatu zawieranego w formie pisemnej; i jakkolwiek definicyjne sformułowania wykluczają czysto ustne porozumienia i – tym bardziej, milczące porozumienia – nie jest jasnym czy użyte w niej pojęcia odnoszą się jedynie do warunku, który stanowi o tym, że pisemne porozumienie jest instrumentem specjalnie zaprojektowanym dla osiągnięcia celu, czy też jest wystarczającym, aby tekst porozumienia był wyrażony na piśmie. W tym ostatnim przypadku porozumienia będące następstwem ‘zwykłej’ korespondencji mogą być uważane za pisemne porozumienia, tak jak takim porozumieniem może być porozumienie oparte na protokołach spotkania akceptowanych przez strony, które dokonały ustnych wypowiedzi i oświadczeń, a które zostały zakodowane zapisem protokołów i z których treści akt porozumienia stron wynika. Przed przyjęciem art. 11, istniało pole dla wahań pomiędzy obu rozwiązaniami, lecz wydaje się, że problem został rozwiązany przez przyjęcie szerszego wariantu, bowiem artykuł stanowi, że zgoda państw na związanie się traktatem może być wyrażona „w jakikolwiek inny uzgodniony sposób.” Jest całkowicie jasnym, że oznacza to, iż zgoda może być osiągana inaczej niż w drodze pisemnej i w (ten właśnie sposób)… dwie formy porozumień, które są bardzo powszechne w praktyce organizacji międzynarodowych – ściślej, porozumienia w drodze wymiany korespondencji i porozumienia w formie proces-verbal spotkań przyjętych przez zainteresowane strony – są objęte tą kategorią ” (Reuter).

Art. 11 KW – Sposoby wyrażania zgody na związanie się traktatem – „Zgoda państwa na związanie się traktatem może być wyrażona przez podpisanie, wymianę dokumentów stanowiących traktat, ratyfikację, przyjęcie, zatwierdzenie lub przystąpienie lub w jakikolwiek inny uzgodniony sposób.”


Niekwestionowanym przykładem takiej właśnie – w pełni możliwej – praktyki zawierania umowy – ‘w (…) inny uzgodniony sposób’ - jest orzeczenie MTS w sprawie Szelfu kontynentalnego Morza Egejskiego (Grecja v. Turcja), w której dokonując oceny Brukselskiego Komunikatu z 31 maja 1975 roku informującego o uzgodnieniu przez premierów Grecji I Turcji właściwości MTS do rozstrzygania, zdefiniowanego przez strony i wskazanego komunikatem co do meritum, sporu; nie opatrzonego jakimkolwiek podpisem lub parafą; upublicznionego jednostronnie przez stronę grecką - Trybunał stwierdził co następuje - „Co do kwestii formy, Trybunał winien jedynie odnotować, iż nieznana jest mu reguła prawa międzynarodowego która mogłaby wykluczać wspólny komunikat jako konstytuujący międzynarodowe porozumienie przedkładające spór arbitrażowemu lub sądowemu rozstrzygnięciu (zob. art. 2,3 i 11 konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów). Zatem to, czy komunikat brukselski z 31 maja 1975 roku stanowi czy też nie stanowi takiego porozumienia zasadniczo zależy od natury aktu lub operacji jakiej komunikat dał wyraz; i nie rozstrzyga kwestii proste odwołanie się do formy – komunikatu – w którym ten akt lub operacja jest ujęta. Przeciwnie, w określeniu [tego] co w rzeczywistości było naturą aktu lub operacji zawartej w brukselskim komunikacie, Trybunał musi wziąć pod uwagę przede wszystkim przyjęte sformułowania i odnieść się do szczególnych okoliczności w jakich był on zredagowany.” – zob. ICJ Reports 1978, s. 39, par. 96.
Przykładem podobnym - podpisana przez prezydentów Kamerunu i Nigerii w dniu 1.06.1975 roku Deklaracja (tzw. Deklaracja z Maroua) wyznaczająca we wskazany w niej sposób bieg granicy morskiej między obu państwami. O Deklaracji tej MTS wypowiadał się w następujący sposób: „The Court considers that the Maruoa Declaration constitutes an international agreement concluded between States in written form and tracing a boundary; it is thus governed by international law and constitutes a treaty in the sense of the Vienna Convention on the Law of Treaties (…), and which in any case reflects customary international law in this respect.” - sprawa granicy lądowej i morskiej pomiędzy Kamerunem I Nigerią (Kamerun v. Nigeria), zob. ICJ Reports 2002, par. 263, s. 429.
Zob. też Zob. rozbieżne zdania stron (Bangladesz i Myanamar) w ocenie roli i funkcji uzgodnionych przez negocjujące delegacje ustaleń zapisanych następnie w tzw. Uzgodnionych Protokołach (Agreed Minutes) oraz konkluzje Trybunału wskazujące na przyczyny nie dające podstaw dla traktowania zapisanych ustaleń jako prawnie wiążącego – pisemnego - porozumienia w rozumieniu art. 15 konwencji o prawie morza. Zob. wyrok Międzynarodowego Trybunału Prawa Morza [MTPM] z dnia 14 marca 2012, w sporze dotyczącym delimitacji granicy morskiej pomiędzy Bangladesz i Myanmar w Zatoce Bengalskiej (Bangladesz v. Myanmar), zob. s. 28-38, par. 60-98.
Par. 90 „The Tribunal recalls that in the „Hoshinmaru” case it recognized the possibility that agreed minutes may constitute an agreement when it stated that “[t]he Protocol or minutes of a joint commission such as the Russian-Japanese Commission on Fisheries may well be source of rights and obligations between Parties (“Hoshinmaru” (Japan v. Russian Federation) Promt Release, Judgement, ITLOS Reports 2007, p. 18, at p. 46, para. 86). The tribunal also recalls that in the case concerning Maruitime Delimitation and Territorial Questions between Quatar and Bahrein, the ICJ observed that “international agreements may take a number of forms and be given a diversity of names” and that agreed minutes may constitute a binding agreement. (Jurisdiction and Admissibility, Jugements, ICJ Reports 1994, p. 112, at p. 120, para. 23).
11.2. Umowa ustna ‘niezapisana’
11.2.1. Akt jednostronny deklaracja Ihlen’a … „Co to takiego ?”
11.2.2. Opinia odrębna sędziego Anzilotti - Prawny status Wschodniej Grenlandii (Dania v. Norwegia, 1933 P.C.I.J. (ser. A/B) No 53, Par. 212-308.

Anzilotti w wypowiedzi Ihlena dostrzegał refleks aktu porozumienia (umowy) konstytuowanej czysto (wyłącznie) werbalnymi deklaracjami. Deklaracją ministra spraw zagranicznych Norwegii i ‘wcześniejszej’ – również będącej aktem jednostronnym – deklaracji strony duńskiej. Ten tok rozumowania był pochodną odległych w czasie wydarzeń, wielowiekowego splotu (unii personalnej) przestrzeni Norwegii i Danii i skutków praktycznych podjętej 1. 09. 1819 roku traktatowej decyzji o podziale i usamodzielnieniu się Norwegii i Danii jako samodzielnych podmiotów państwowych. Akt podziału był także źródłem wątpliwości i sporów dotyczące wykonywania władztwa przez Danię nad całą Grenlandią i władztwa Norwegii nad Spitzbergenem. Te spory co do jurysdykcyjnych uprawnień w obu przestrzeniach były rozstrzygane w toku następujących zdarzeń. Jedynym silnie akcentowanym za sprawa decyzji Trybunału w powszechnym przekazie jest sygnalizowana deklaracja Ihlena będąca odpowiedzią na prośbę Ambasadora Danii. To wydarzenie mające miejsce w stolicy Norwegii Christianii pozostawało jednak – wg Anzilottiego - w merytorycznym związku z wcześniej ujawnionym stanowiskiem zajętym przez Danię w toku debaty, w trakcie pokojowej konferencji w Wersalu, poświęconej kwestii statusu Spitzbergenu (co miało miejsce w kwietniu 1919 roku). Dania stwierdziła w toku tych prac, iż nie będzie „przeciwstawiała się życzeniom Norwegii co się tyczy rozwiązania tej kwestii”, co oczywiście oznaczało akceptację prze stronę duńską pełni suwerennego władztwa Norwegii nad tą wyspą.


W toku – późniejszych - spotkań ambasadora Danii z ministrem spraw zagranicznych Ihlenem – dyplomata duński prosząc o potwierdzenie pełni władztwa Danii nad Grenlandią wiązał reakcję Ihlena i odpowiedź na przedłożoną prośbę z oświadczeniem duńskim złożonym w Wersalu w analogicznej przedmiotowo, terytorialnej kwestii, będącej przedmiotem żywotnego zainteresowania obu stron. Tj. oświadczeniem duńskim potwierdzającym pełnię władztwa norweskiego nad Spitzbergenem. Strona duńska traktowała zatem obie kwestie – Spitzbergenu i Grenlandii – łącznie. A w konsekwencji swoje oświadczenie wersalskie i oświadczenie Ihlena z 22 lipca 1919 roku, jako pozostające we wzajemnej organicznej relacji.
Anzilotti stwierdził, mając tę okoliczność na uwadze, co do formuły kreowanych między stronami zobowiązań co następuje - „Co się tyczy formy, należy na wstępie zauważyć, że obie Strony są zgodne co do istnienia i przesłania tych deklaracji, kwestia przeprowadzania dowodu na to nie ma miejsca. Co więcej, nie wydaje się aby jakakolwiek reguła prawa międzynarodowego wymagała, aby porozumienia tego rodzaju musiałyby być napisane, aby były ważne.” (par. 287).
11.3. Milczące porozumienie/porozumienie de facto/agreement by implication
Będzie ono – z definicji - porozumieniem wynikającym z lub wywodzonym z aktów lub faktów nie będących w swym przejawie następstwem pisemnych lub ustnych uzgodnień.
Aby można było stwierdzić iż miało miejsce „(…) należy podkreślić, że nie może być cienia wątpliwości co do zgody na przyjęte ustalenia przez każdą ze stron; potrzeba pozytywnego wskazania tej zgody.” (Windows). Lauterpacht zauważa także, że - ”Tacit consent is different from tacit acquiescence. Silence could only amount to consent if there were placed on the party concerned a duty to protest which is not the case (…) in dealing with the voluntary assumption of obligation.”
Przykłady posługiwania się konstrukcją umów milczących w praktyce, czy przywoływania ich w analizach orzeczniczych są więcej niż skromne. Przykład analizy przez MTPR podniesionych także postępowaniu przez Bangladesz „faktów, że Strony postępowały w zgodzie z ustaloną delimitacją [w Agreed Minutes 1974] przez ponad trzy dekady, co jest świadectwem istnienia milczącego lub porozumienia de facto określającego bieg granicy na morzu terytorialnym.” Zob. MTPM spór Bangladesz v. Myanmar, jw., s. 39, par. 101 – s. 39-43, par. 100-118.
Przywoływany jest w wywodach doktryny najczęściej, przykład porozumienia o zawieszeniu broni będący następstwem aktu wywieszenia przez jedną z walczących stron białej flagi. Ten także sposób zawierania porozumienia obejmuje termin umowy o jakim mowa w art. 36 Regulaminu praw i zwyczajów wojny lądowej – IV konwencja haskiej dotyczącej praw i zwyczajów wojny lądowej (Dz. U. z 1927 roku, nr 21).
12. Poszukując możliwych wariantów legalizacji decyzji RP i Federacji Rosyjskiej w przedmiocie podstaw badania katastrofy smoleńskiej rozważmy, czy, a jeśli tak to jakie konstrukcje umów ‘nie pisanych’ w świetle przeprowadzonych rozważań były możliwe do zastosowania w kwietniu 2010 roku, a jakie, jeśli miały miejsce, świadczą o umowie miedzy RP a FR ?
13. Dokumentacja ‘pomocnicza’…
13.1. Odpowiedź ministra spraw wewnętrznych I administracji – czyniona z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na interpelację nr 15734 w sprawie katastrofy lotniczej, jaka miała miejsce w dniu 10 kwietnia 2010 r. pod Smoleńskiem na terenie Rosji, w której zginęło 96 osób, w tym prezydent Rzeczpospolitej Polskiej Lech Kaczyński wraz z małżonka Maria, wysokimi przedstawicielami i urzędnikami państwa polskiego wraz całą załogą samolotu – http://orka2.sejm.gov.pl/IZ6.nsf/main/205B433D - szczególnie pkt 2 passus 4. Odpowiedź została udzielona w dniu 14.06.2010 r.
13.2. Informacja udzielonej w odpowiedzi na pismo pełnomocnika części rodzin ofiar katastrofy kierowanej do premiera Donalda Tuska, w którym „(…) wnoszono o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie: 1. formy oraz treści dwustronnej umowy międzynarodowej, zawartej między Rzecząpospolitą Polską a Federacją Rosyjską, dotyczącej unormowania zasad organizacji i prowadzenia badań oraz ustalenia przyczyn zdarzenia lotniczego polegającego na katastrofie rządowego samolotu Tu-154M nr 101 (…) na podstawie regulacji zawartych w Załącznika 13 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym z dnia 7 grudnia 1944 r., w tym w szczególności uzgodnionych w ww. umowie metod rozstrzygania sporów powstałych na tle jej stosowania i interpretacji: 2. trybu zawarcia ww. umowy, ze szczególnym uwzględnieniem wskazania osoby upełnomocnionego przedstawiciela Rzeczypospolitej Polskiej, który negocjował i ustalił treść tej umowy, podstawy jego umocowania w tym zakresie oraz organu, który wyraził zgodę na jej zawarcie, a także osób, które brały udział w ww. negocjacjach i ustaleniu treści umowy.”
Informacja Centrum Informacyjnego Rządu [CIR] z połowy kwietnia 2011 roku, stwierdzała iż „nie było odrębnej decyzji Rady Ministrów czy Prezesa Rady Ministrów w tej sprawie”, zaś strona polska „zgodziła się na podjęcie współpracy ze stroną rosyjska w zaproponowanym przez nią reżimie prawnym tj. w oparciu o przepisy Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym z dnia 7 grudnia 1944 r. i Załącznika 13 do niej.”. Informacja CIR sygnalizowała także, iż konsultacje strony polskiej z rosyjską „nie były dokonane w formie pisemnej.”
13.3. Zwięźlej niż CIR opisał formułę związania się przez RP reżimem konwencji chicagowskiej jako podstawą badania katastrofy w Smoleński minister sprawiedliwości na posiedzeniu Sejmu w dniu 27 września 2012 roku poświęconego „Informacji ministra sprawiedliwości na temat działań dotyczących zagwarantowania właściwych procedur postępowania ze zwłokami ofiar katastrofy smoleńskiej na terenie Federacji Rosyjskiej”. Stwierdził „(…) konwencja chicagowska jako podstawa badania przyczyn wypadku została przyjęta przez stronę polską w sposób konkludentny, czyli dorozumiany.”
13.4. Na tymże, 22 posiedzeniu Sejmu w dniu 27 września 2012 Premier Tusk stwierdził: „(…) uważam, że ponosząc polityczną odpowiedzialność za kierowanie państwem, rządem polskim i w tym sensie także tą bardzo skomplikowaną i dramatyczną operacją, biorę na siebie pełną odpowiedzialność za wszystkie działania naszych służb (…).”
13.5. Pytanie retoryczne - Kto jest ‘stroną polską’ w rozumieniu informacji CIR ?




: Materials -> archiwum
archiwum -> Akty jednostronne – akty jednostronne państw
archiwum -> Metody słUŻĄce zapewnieniu przestrzegania prawa międzynarodowego
archiwum -> Podmioty prawa międzynarodowego – uczestnicy międzynarodowego obrotu rządzonego prawem międzynarodowym
archiwum -> Podmioty prawa międzynarodowego – uczestnicy międzynarodowego obrotu rządzonego prawem międzynarodowym
archiwum -> Użycie siły w stosunkach międzynarodowych; limitacja jej stosowania
archiwum -> International law Jeremy Bentham (1780)
archiwum -> Użycie siły w stosunkach międzynarodowych; limitacja jej stosowania
archiwum -> Zakaz użycia siły w prawie międzynarodowym
archiwum -> Zasady prawa międzynarodowego
archiwum -> Metody słUŻĄce zapewnieniu przestrzegania prawa międzynarodowego




©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna