Rzeczpospolita polska warszawa, września 2011 r



Pobieranie 96,68 Kb.
Data23.10.2017
Rozmiar96,68 Kb.


RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, ____ września 2011 r.


Szef

Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego



Krzysztof Bondaryk

P-_____/2011/4523/MO



Pan Tomasz ARABSKI
SZEF KANCELARII

PREZESA RADY MINISTRÓW

W odpowiedzi na pismo z dnia 8 sierpnia 2011 r., nr KSS-120-25(8)/11,


Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zgłasza uwagi do następujących projektów:

  1. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie sposobu oznaczania materiałów
    i umieszczania na nich klauzul tajności;

  2. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie organizacji i funkcjonowania kancelarii tajnych oraz sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnych.

  3. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie nadawania, przyjmowania, przewożenia, wydawania i ochrony materiałów zawierających informacje niejawne;

  4. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie środków bezpieczeństwa fizycznego stosowanych do zabezpieczania informacji niejawnych.


Ad. 1 – projekt rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie sposobu oznaczania materiałów i umieszczania na nich klauzul tajności

  • § 2 pkt 2 i 3 proponujemy nadać następujące brzmienie:

2) dokumencie w postaci elektronicznej – należy przez to rozumieć dokument utrwalony na informatycznym nośniku danych lub przetwarzany w systemie teleinformatycznym, podlegający rejestracji w odpowiedniej ewidencji;

3) dokumencie w postaci nieelektronicznej – należy przez to rozumieć dokument występujący w postaci innej niż elektroniczna, podlegający rejestracji w odpowiedniej ewidencji;”

Jednocześnie, w ocenie ABW zasadne jest, w celu uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych, wskazanie w uzasadnieniu projektu, iż definicja dokumentu


w postaci elektronicznej obejmuje zarówno dokument przetwarzany w systemie teleinformatycznym, jak również wytworzony i zapisany na nośniku urządzenia odrębnego, pojedynczego, tzn. nie pracującego w żadnym systemie. Ponadto wytwórca nie przewiduje wersji nieelektronicznej takiego dokumentu. Definicja ta nie odnosi się to natomiast do sytuacji, kiedy dokument został wytworzony przy pomocy edytora tekstu i został wydrukowany w celu nadania biegu wyłącznie postaci nieelektronicznej.

Ponadto w ocenie ABW, postać w której występuje dokument, nie powinna powodować nowej, czy też dodatkowej numeracji wynikającej np. z jego wydruku,


a stanowić powinna jedynie charakterystykę pojedynczego egzemplarza. Zbiorem oznaczeń, który w sposób jednoznaczny identyfikowałby konkretny dokument powinny być następujące elementy: numer dokumentu, numer egzemplarza, rodzaj egzemplarza: elektroniczny, czy też nieelektroniczny.

Dodatkowo, mając na względzie obecną sytuację, w której w istniejących


i wdrażanych systemach obiegu dokumentów występują zarówno dokumenty
w postaci elektronicznej jak i nieelektronicznej (głównie jest to postać papierowa),
w ocenie ABW należy wprowadzić definicję „dokumentu hybrydowego”, która stanowić będzie odzwierciedlenie takiego stanu i będzie obejmować dokumenty występujące zarówno w postaci elektronicznej jak i nieelektronicznej. ABW proponuje zatem dodanie w § 2 nowego pkt 4 w brzmieniu:

4) dokument w postaci hybrydowej – dokument występujący zarówno


w postaci elektronicznej jak i nieelektronicznej, podlegający rejestracji
w odpowiedniej ewidencji;”


    • wprowadzenie definicji dokumentu hybrydowego uzasadnia dodanie po § 6 nowego przepisu w brzmieniu:

§ 7. Dokumenty w postaci hybrydowej oznacza się zgodnie z § 5
z zastrzeżeniem następujących różnic:


1) na każdej stronie, w prawym górnym rogu, poniżej oznaczenia numeru egzemplarza, umieszcza się dodatkowo napis „Egz. elektroniczny”. Niedopuszczalne jest umieszczenie napisu „Egz. pojedynczy”;

2) na pierwszej stronie dokumentu w postaci elektronicznej można nie umieszczać daty podpisania dokumentu, jednak data ta musi zostać zapisana
w metadanych dokumentu;


3) na ostatniej stronie, w lewym dolnym rogu, poniżej liczby wykonanych egzemplarzy dokumentu w postaci nieelektronicznej oraz ich adresatów umieszcza się napis „Egz. elektroniczny” oraz wskazuje jego adresatów. Wskazanie adresatów można zastąpić adnotacją „adresaci według rozdzielnika”, lub w odniesieniu do egzemplarza elektronicznego adnotacją „przechowywany w systemie.”;

    • w § 2 zasadnym wydaje się wprowadzenie definicji wydruku, rozumianego jako przedstawienie dokumentu w postaci elektronicznej w dokument w postaci nieelektronicznej;

    • konsekwencją przyjęcia powyższych zmian dot. definicji dokumentu, jest konieczność modyfikacji § 2 pkt 6 odnoszącego się do definicji konwersji, któremu ABW proponuje nadać następujące brzmienie:

konwersji – należy przez to rozumieć przekształcenie dokumentu w postaci nieelektronicznej w dokument w postaci elektronicznej, dokonywane
w szczególności poprzez jego zeskanowanie oraz odwzorowanie jego oznaczeń
w metadanych;”


    • przyjęcie powyższych zmian do § 2, polegających na możliwości występowania dokumentu hybrydowego, skutkować będzie koniecznością modyfikacji definicji kopiowania, która nie powinna w tym przypadku obejmować operacji wydruku lub konwersji. Wobec powyższego ABW proponuje nadanie § 2 pkt 7 następującego brzmienia:

7) kopiowaniu – należy przez to rozumieć każdą formę powielenia całości lub części dokumentu.”

Tak określone kopiowanie, dokonywane na dokumencie występującym w dowolnej postaci, w przeciwieństwie do konwersji i wydruku oraz operacji obejmujących opracowanie dokumentu (wydruk dokumentu opracowywanego z wykorzystaniem edytora tekstu), pociągać będzie za sobą konieczność jego odrębnej rejestracji;



    • w § 5 ust. 1 pkt 1 lit. c po słowach: „na którą składają się” należy dodać „oddzielone myślnikami”, zaś po wyrazie „ewidencji” należy dodać wyrazy „łamany na”.
      W ocenie ABW, wyszczególnienie w tzw. „ciągu” jedynie elementów, z których powinno się składać oznaczenie dokumentu spowoduje, że elementy te, często takie same jak np. sygnatura literowa jednostki organizacyjnej i oznaczenie klauzuli tajności, będą raczej wprowadzać w błąd, niż jednoznacznie identyfikować poszczególne atrybuty dokumentu. Zastosowanie myślników (rozwiązanie dotychczasowe) powoduje czytelność oznaczenia jednoznacznie wskazując, który
      z elementów jest oznaczeniem jednostki organizacyjnej, który oznaczeniem klauzuli tajności, a który oznaczeniem roku;

    • w § 5 po ust. 1 należy wprowadzić, analogicznie do aktualnego stanu prawnego, obowiązek dodatkowego oznaczania materiałów kryptograficznych w postaci napisu „KRYPTO”;

    • § 5 ust. 2 w opinii ABW przyjęcie tego przepisu spowoduje jedynie utrudnienia
      w jednolitym postępowaniu z dokumentami zawierającymi informacje niejawne, jak miało to już miejsce w 2003 r., gdy zapis dotyczący innego oznaczania dokumentów
      o klauzuli „zastrzeżone” znalazł się w obowiązującym wówczas rozporządzeniu. Podkreślić należy, że zapis § 5 ust. 2 dotyczy wyłącznie oznaczania dokumentów nieelektronicznych, w tym wytwarzanych w wersji papierowej. Mamy więc do czynienia z sytuacją, w której postać utrwalonej informacji o tej samej klauzuli tajności, może być oznaczana w różny sposób;

    • w § 8 zasadnym wydaje się dodanie ust. 2, który nakładałby obowiązek zapewnienia spójności oznaczeń dokumentów w postaci elektronicznej jak i nieelektronicznej poprzez ich bieżące aktualizowanie;

    • w § 10 wyraz „slajd” powinno się zastąpić określeniem: „każda wyświetlana strona”. Należy zwrócić uwagę, iż kwestia oznaczania nie powinna koncentrować się na konkretnym rodzaju programu używanego do ich wizualizacji;

    • w § 10 pkt 1 lit b wskazanym jest uzupełnienie, iż liczba slajdów lub stron powinna był łamana przez liczbę odpowiednio slajdów lub stron;

    • § 14 ust. 1 pkt 1 powinien otrzymać brzmienie:

1) stosownej adnotacji na dokumencie – w przypadku dokumentu w postaci nieelektronicznej lub w odrębnym dokumencie informującym o fakcie zmiany lub zniesienia klauzuli tajności”.

Proponowana zmiana uwzględnia sytuacje, w których dysponent dokumentu nie będąc organem uprawnionym do wydania zgody na zniesienie lub zmianę klauzuli dokumentu, otrzymuje odrębny dokument informujący o fakcie zmiany lub zniesienia klauzuli tajności;

    • w § 15 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 - należy usunąć zapis: „a w przypadku dokumentu otrzymanego w ramach wymiany korespondencji”, bowiem podstawę zniesienia lub zmiany klauzuli tajności powinno wskazywać się zawsze, poza sytuacją, gdy osoba uprawniona dokonała na dokumencie stosownej adnotacji (zgoda na zniesienie lub zmianę klauzuli);

    • ponadto § 15 należy uzupełnić o regulacje odnoszące się do znoszenia klauzuli tajności z dokumentów hybrydowych. ABW proponuje nadanie takiemu przepisowi następującej treści:

W przypadku dokumentów istniejących zarówno w postaci elektronicznej jak
i nieelektronicznej, skreśleń i adnotacji w dokumencie w postaci elektronicznej można dokonać poprzez konwersję dokumentu w postaci papierowej
z naniesionymi skreśleniami i adnotacjami”.

Zmiana, oprócz wspomnianej już wcześniej potrzeby uregulowania zagadnienia dotyczącego dokumentów hybrydowych, umożliwi przechowywanie w systemach teleinformatycznych postaci dokumentu zachowującej spójność z dokumentem występującym w postaci nieelektronicznej;



    • w § 17 pominięto zupełnie kwestie oznaczania wydruków, kopii, odpisów, wyciągów, wypisów lub tłumaczeń dokumentów oznaczonych klauzulą tajności „zastrzeżone”. Brak jest również jakiejkolwiek informacji na ten temat w uzasadnieniu projektu. Analogiczna uwaga dotyczy § 18 ust. 3 projektu;

    • § 17 ust. 2 proponuje się nadać następujące brzmienie:

2. Zgodność z oryginałem wydruku, kopii, odpisu, wyciągu lub wypisu potwierdza kierownik jednostki lub komórki organizacyjnej, w której dokonano takiej czynności, a tłumaczenia – osoba dokonująca tłumaczenia,
w następujący sposób:


      1. w przypadku dokumentu w postaci nieelektronicznej podpis wykonuje się imieniem i nazwiskiem;

      2. w przypadku dokumentu w postaci elektronicznej dane identyfikujące w sposób jednoznaczny osobę umieszcza się w metadanych dokumentu.”;

    • w § 17 zasadnym wydaje się dodanie po ust. 4 kolejnego ustępu w brzmieniu:

5. Adnotacje, o których mowa w ust. 1 i 3, w przypadku dokumentów w postaci elektronicznej, nanosi się w metadanych dokumentu.”;

    • § 20 proponuje się nadać następujące brzmienie:

§ 20. Materiały zawierające informacje niejawne przekazane przez organizacje międzynarodowe lub inne państwa na podstawie umów międzynarodowych oznacza się polskim odpowiednikiem klauzuli tajności w taki sposób, aby wykluczyć możliwość potraktowania takiego materiału jako zawierającego polskie informacje niejawne.”

Informacja niejawna przekazana przez organizację międzynarodową lub inne państwa posiada już klauzulę tajności, która jednoznacznie wskazuje na zasady jej ochrony. Oznaczenie w postaci polskiego odpowiednika przyjmuje pełną formę polskiej klauzuli, co bardzo często powoduje błędną identyfikację takiej informacji, jako polskiej informacji niejawnej. Sytuacja taka skutkuje w dalszym ciągu jej przetwarzaniem wyłącznie w oparciu o krajowe standardy (np. w sieciach teleinformatycznych akredytowanych tylko do polskich informacji niejawnych);

    • ponadto zdaniem ABW, przedmiotowe rozporządzenie powinno wyraźnie regulować kwestię oznaczania dokumentu w postaci elektronicznej, uzyskanego w wyniku konwersji, jednak nie tylko w sytuacji, kiedy stanowi element danych rejestrowych, lecz również w warunkach odrębnego istnienia utworzonej wersji elektronicznej;

    • wydaje się, iż dokonania stosownych zmian i uaktualnienia wymaga uzasadnienie do projektu. Należy zauważyć, że nie jest „ważną nowością” regulacja odnosząca się do sposobu oznaczania dokumentów elektronicznych, gdyż zostało to określone w obecnie obowiązującym rozporządzeniu. Nowością jest jedynie możliwość dokonania tzw. konwersji. Zastrzeżenia budzi także stwierdzenie o likwidacji obowiązku oznaczania dokumentu numerem z Dziennika Ewidencji Wykonanych Dokumentów, zwanego dalej „DEWD”. Uproszczenie to obowiązuje bowiem od 1 stycznia 2011 r., kiedy DEWD przestał być obowiązującym wzorem ewidencji w związku z wejściem
      w życie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2010 r. sprawie organizacji i funkcjonowania kancelarii tajnych (Dz. U. Nr 114, poz. 765), co znalazło swój wyraz w obowiązującym obecnie rozporządzeniu z dnia 13 sierpnia 2010 r.
      w sprawie sposobu oznaczania materiałów, umieszczania na nich klauzul tajności,
      a także zmiany nadanej klauzuli tajności (Dz. U. Nr 159, poz. 1069), które nie przewiduje konieczności oznaczenia dokumentu numerem z DEWD. Podobnie
      w obecnie obowiązującym rozporządzeniu uregulowane zostały już kwestie związane z prezentacjami multimedialnymi oraz sposobem postępowania w przypadku nadawania krajowego odpowiednika klauzuli tajności na dokumentach zawierających informacje niejawne przekazanych przez organizacje międzynarodowe lub inne państwa na podstawie umów międzynarodowych.

Na szczególne zwrócenie uwagi zasługuje fakt, iż w uzasadnieniu nie podniesiono kwestii zasadniczej zmiany w stosunku do obecnie obowiązującego rozporządzenia odnośnie oznaczania i kopiowania dokumentów o klauzuli „zastrzeżone”, która to zmiana prowadzi do faktycznej rezygnacji z rozliczalności dokumentów oznaczanych tą klauzulą tajności (§ 5 ust. 2, § 17 ust. 1 projektu).

Ponadto istotne wydaje się uregulowanie w rozporządzeniu kwestii niezbędnych zmian dokonywanych na dokumentach zawierających informacje niejawne, wobec których minął ustawowy okres ochrony, określony w przepisach ustawy z dnia


22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych. Należy mieć bowiem na względzie, że czynności dokonywane w takim przypadku nie są zniesieniem lub zmianą klauzuli tajności. W obecnie obowiązującym rozporządzeniu kwestię tę rozstrzyga § 9 ust. 1 i 6 obecnie obowiązującego rozporządzenia. Natomiast sprawę pism zawierających informacje niejawne, wobec których zniesiono lub zmieniono przyznaną klauzulę tajności reguluje w sposób nieco odmienny § 9 ust. 2 i 3.
Problem ten jest niezwykle istotny w kontekście przeglądu, o którym mowa w art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych. Wydaje się zatem uzasadnione wprowadzenie do omawianego projektu odpowiedniego przepisu regulującego ten obszar.

Ad. 2 – projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie organizacji i funkcjonowania kancelarii tajnych oraz sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnych

    • w § 1 ust. 1 pkt 6 wprowadza się jako zasadę identyczne wzory dzienników dla wszystkich podmiotów przetwarzających informacje niejawne ustawy. Do tej pory ustawodawca dopuszczał aby w niektórych podmiotach, z uwagi na specyfikę obiegu dokumentów niejawnych (m.in. w ABW, AW, CBA, Policja, sądy, prokuratury) funkcjonowały wzory urządzeń ewidencyjnych określonych przez te podmioty. Proponuje się zatem zmienić zapis ust. 2, dodając, że przepisów rozporządzenia regulujących sprawy, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4 i 6 nie stosuje się
      w jednostkach organizacyjnych organów wymienionych w art. 47 ust. 3 i 4 ustawy
      o ochronie informacji niejawnych. Konsekwencją tej zmiany byłoby wykreślenie
      z projektu § 15;

    • treść § 2 ust. 1 i 2 ustanawia obowiązek prowadzenia określonych urządzeń ewidencyjnych dot. obiegu dokumentów oznaczonych klauzulą „ściśle tajne” i „tajne”. Brak jest natomiast w projekcie regulacji odnośnie dokumentów niejawnych oznaczonych pozostałymi klauzulami. Wobec powyższego ABW proponuje, aby
      w § 2 dodać ust. 4 w brzmieniu:

4. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do organizacji pracy innych niż kancelaria tajna komórek, w których są przyjmowane, rejestrowane, przekazywane i wysyłane materiały niejawne.”;

    • zasadnym wydaje się umożliwienie prowadzenia ewidencji elektronicznych również
      w innych niż kancelaria tajna komórkach, w których są przyjmowane, rejestrowane, przekazywane i wysyłane materiały niejawne. Wobec czego ABW proponuje nadanie § 3 ust. 1 następującego brzmienia:

1. Urządzenia ewidencyjne można prowadzić w formie elektronicznego rejestru.”;

    • § 3 ust. 2 zdaje się wykraczać poza delegację ustawową bowiem reguluje kwestie wymogów, jakie powinien spełniać system teleinformatyczny. Właściwym wydaje się odesłanie w tym względzie do aktów wykonawczych wydanych na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565, z późn. zm.);

    • w ocenie ABW celowym jest dokonanie zmiany redakcyjnej § 7 ust. 1 i 2.
      Z protokołu zdawczo-odbiorczego powinno wynikać, że materiały wyszczególnione
      w jego treści, to wszystkie materiały, które powinny znajdować się w kancelarii tajnej, zgodnie ze stanem ewidencyjnym. Ponadto ze względu np. na zdarzenia losowe, ust. 2 powinien uwzględniać brak możliwości obecności osoby zdającej obowiązki. Proponujemy zatem nadanie § 7 ust.1 i 2 następującego brzmienia:

§ 7. 1. W przypadku zmiany na stanowisku kierownika kancelarii, zastępcy kierownika kancelarii lub osoby kierującej oddziałem kancelarii sporządza się protokół zdawczo-odbiorczy, stanowiący jednocześnie potwierdzenie faktycznego stanu ewidencyjnego kancelarii tajnej lub jej oddziału.

2. Protokół, o którym mowa w ust. 1 sporządza się w obecności osoby przejmującej obowiązki, pełnomocnika ochrony oraz o ile to możliwe
– w obecności osoby zdającej obowiązki.”
;

    • § 10 – zasadne jest uzupełnienie o zapis mówiący o tym, iż karta zapoznania
      z dokumentem może mieć postać elektroniczną;

    • zasadnym jest wyrażenie wprost w § 12, iż materiały niejawne powstałe w wyniku konwersji dokumentów nie podlegają powtórnej rejestracji. Uzupełnienie omawianego przepisu zapewni spójność przedmiotowego projektu z § 9 projekt rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie sposobu oznaczania materiałów i umieszczania na nich klauzul tajności oraz przyczyni się do wykluczenia możliwości powstania na tym tle wątpliwości;

    • zdaniem ABW zamieszczenie w § 14 regulacji dotyczących niszczenia materiałów wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i powinien zostać wykreślony. Stwierdzić należy, że zgodnie z art. 42 ust. 1, zadaniem kancelarii tajnej jest przetwarzanie informacji niejawnych. W definicji tego określenia, zawartej
      w art. 2 ust. 5, brak jest mowy o niszczeniu materiałów;

    • w przypadku podjęcia decyzji o pozostawieniu jednak w projekcie § 14, wydaje się, że wyraz „świadek” użyte w § 14 ust. 4 i 5 należałoby zastąpić wyrazem „osoba”. Ponadto w ust. 5, po słowie „osoba” należałoby dopisać „który posiada uprawnienie do dostępu do informacji niejawnych o klauzuli „poufne”;

stwierdzić ponadto należy, że w omawianym projekcie zasadnym byłoby uregulowanie trybu sporządzania kopii materiałów niejawnych poprzez określenie kto wydaje polecenie wykonania kserokopii materiałów niejawnych oraz gdzie adnotacja o tej zgodzie powinna być umieszczona.

Ad. 3 – projekt rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie nadawania, przyjmowania, przewożenia, wydawania i ochrony materiałów zawierających informacje niejawne

    • w § 6 uregulowano kwestie związane z przekazaniem przez nadawcę materiału
      w postaci przesyłki listowej lub paczki, zwanej dalej „przesyłką”. Z uwagi na fakt, że w § 4 opisano przewóz materiału o znacznych rozmiarach lub stanowiącego towar niebezpieczny, należy wskazać, że projektowana treść § 6 nie ma zastosowania do takich materiałów ze względów technicznych. Proponuje się zatem dodanie w § 6 ust. 2, zgodnie z którym materiały o których mowa w § 4, poza wymaganiami określonymi w § 8 powinny być zabezpieczone w sposób uniemożliwiający identyfikację ich szczegółów – analogicznie do brzmienia § 6 obecnie obowiązującego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 września 2005 r. w sprawie trybu i sposobu przyjmowania, przewożenia, wydawania i ochrony materiałów zawierających informacje niejawne (Dz. U. Nr 200, poz. 1650, z późn. zm.);

    • w § 7 ust. 1 i 2 występuje pewna nieścisłość, tzn. w ust. 1 mowa jest o przyjęciu przesyłki na podstawie wykazu przesyłek nadanych lub dokumentów stosowanych przez operatora pocztowego, natomiast w ust. 2 mowa jest już wyłącznie o wykazie przesyłek nadanych, sporządzonym według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 5 sierpnia o ochronie informacji niejawnych. Również w dalszej części projektu brak jest jakiejkolwiek wzmianki na temat – dokumentów stosowanych przez operatora pocztowego;

    • projektowane przepisy § 7 ust. 3 – 5 nakładają na nadawcę obowiązek sporządzania, odrębnie dla każdego adresata, wyciągów z wykazów przesyłek nadanych. W ocenie ABW, powyższe rozwiązanie, polegające na generowaniu kolejnych wykazów skutkować będzie znacznym zwiększeniem ilości dokumentacji przechowywanej
      w kancelariach tajnych oraz znacznie wydłuży czas przygotowywania przesyłek do wysłania. W związku z powyższym, ABW proponuje rezygnację z wprowadzania do omawianego projektu wyciągu z wykazów przesyłek nadanych oraz nadanie § 7 następującego brzmienia:

§ 7. 1. Przewoźnik przyjmuje przesyłkę na podstawie wykazu przesyłek nadanych sporządzonego przez nadawcę odrębnie dla każdego adresata.

2. Wykaz przesyłek nadanych wykonywany jest w trzech egzemplarzach, po jednym egzemplarzu dla nadawcy przesyłki, przewoźnika i adresata przesyłki, według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, zwanej dalej „ustawą”.

3. Przyjęcie przesyłek od nadawcy przewoźnik potwierdza podpisem, zapisem liczbowym i słownym liczby przyjętych przesyłek oraz odciskiem pieczęci na wszystkich trzech egzemplarzach wykazu przesyłek nadanych.

4. W przypadku odmowy przyjęcia przesyłki przewoźnik wykreśla ją na wszystkich egzemplarzach wykazu przesyłek nadanych, potwierdzając to podpisem osoby odmawiającej przyjęcia przesyłki i odciskiem pieczęci przewoźnika.”

Ponadto zauważyć należy, że § 17 ust. 1 i 2 dotyczy tylko i wyłącznie wykazów przesyłek wydanych. Używanie zatem przez przewoźników tych wykazów świadczy tym bardziej o braku uzasadnienia do sporządzania przedmiotowych wyciągów. Konsekwentnie do zmiany zaproponowanej w § 7 ust. 3, należy usunąć z projektu zapis § 8 ust. 1 pkt 2 lit. d;



    • § 8 ust. 1 pkt 1 powinien zostać uzupełniony o obowiązek umieszczania na kopercie wewnętrznej dodatkowej adnotacji „KRYPTO” w przypadku materiałów kryptograficznych, co z pewnością przyczyni się do sprawniejszego zarządzania otrzymywanymi przesyłkami;

    • w § 8 ust. 1 pkt 1 lit. b – proponuje się poprzedzenie wyrazów „określenie adresata” wyrazem „imienne”. Koperta wewnętrzna jest ostatnim zabezpieczeniem materiału zawierającego informacje niejawne przed dostępem do nich osób nieuprawnionych;

    • w celu wyeliminowania przypadków przyjmowania przez przewoźnika uszkodzonych przesyłek, zdaniem ABW § 8 powinien zostać uzupełniony o możliwość odmowy przyjęcia przez przewoźnika przesyłki, która nie będzie odpowiadała wymaganiom określonym w § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 projektu;

    • zasadnym wydaje się uzupełnienie § 10 ust. 1 pkt 1 o konieczność uniemożliwienia dostępu osób nieuprawnionych do przesyłki, analogicznie jak ma to miejsce
      w pkt 2 i 3;

    • w § 11 ust. 5 sugeruje się wprowadzenie możliwości odstąpienia od konieczności wyposażenia konwojentów w instrukcję postępowania z ochranianymi
      i przewożonymi przesyłkami, w przypadku przewożenia przesyłki bezpośrednio od nadawcy do adresata;

    • zaproponowana w § 12 asysta innej osoby dla konwojenta aż do momentu wejścia na pokład statku powietrznego, wydaje się pozostawać w sprzeczności z obowiązującymi przepisami zabraniającymi wchodzenia na płytę lotniska osobom postronnym. Zupełnie niewykonalne jest zrealizowanie tej dyspozycji w sytuacji, gdy w grę wchodzi przesyłka otrzymana poza granicami RP, którą należy przewieźć do kraju;

    • § 16 ust. 1 – po wyrazach „W przypadku uszkodzenia przesyłki” należy dodać zapis „lub stwierdzenia śladów jej otwierania” – uwaga ta wynika z treści § 18 ust. 3;

    • z uwagi na konieczność ujednolicenia terminologii występującej w projekcie, użyte
      w § 16 ust. 2 słowo „odbiorcy” należy zastąpić słowem: „adresatowi”;

    • konsekwentnie do uwag zgłoszonych do treści § 7 i § 8 ust. 1 pkt 2 lit. d, w § 18 ust. 2 pkt 4 – zapis „zgodność numeru na przesyłce z numerem tej przesyłki w wyciągu
      z wykazu przesyłek nadanych”, należy zastąpić sformułowaniem: „zgodność numeru na przesyłce z numerem tej przesyłki w wykazie przesyłek nadanych”;

    • w § 18 ust. 3 uregulowany zostały sposób przekazywania przez przewoźnika uszkodzonej przesyłki do adresata. Stwierdzić należy, że dokumentowanie faktu stwierdzenia śladów uszkodzenia lub otwarcia przesyłki, uregulowane zostało wcześniej w § 16 ust. 1 projektu. W ocenie ABW, protokół uszkodzenia powinien sporządzony być w miejscu, gdzie uszkodzenie lub ślady otwarcia stwierdzono/ujawniono, jak ma to miejsce właśnie w dyspozycji § 16 ust. 1. Zaproponowane brzmienie § 18 ust. 3 może wprowadzać w błąd, polegający na obowiązku sporządzenia kolejnego protokołu w sprawie uszkodzenia przesyłki
      w chwili jej doręczania do adresata. W związku z powyższym, proponuje się uzupełnienie, jak wspomniano już wcześniej, treści § 16 ust. 1 o zapis dotyczący stwierdzenia przez przewoźnika śladów otwarcia przesyłki, a także o zastąpienie treści § 18 ust. 3 zdanie pierwsze następującą treścią:

3. Przesyłka, w stosunku do której stwierdzono uszkodzenie lub ślady otwarcia, wydawana jest adresatowi wraz z protokołem w sprawie uszkodzenia przesyłki,
o którym mowa w § 16 ust. 1 rozporządzenia.”;


    • zdaniem ABW projektowane przepisy § 18 ust. 4 – 6 wykraczają poza delegację ustawową. Stwierdzić bowiem należy, że regulacje dotyczące czynności wykonywanych na terenie kancelarii adresata po przyjęciu przesyłki od przewoźnika, są przedmiotem odrębnego aktu prawnego;

    • w § 19 proponujemy zastąpić 3-dniowy termin odbioru przesyłki przez adresata terminem 7-dniowym, jak np. w przypadku awizowanej przesyłki poleconej, gdzie termin od zawiadomienia adresata do odbioru przesyłki wynosi 7 dni;

    • w § 20 ust. 2 i 3 wskazane byłoby dookreślenie, że informuje się Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego albo Służbę Kontrwywiadu Wojskowego „zgodnie
      z właściwością”;

    • § 21 ust. 4 nakłada obowiązek umieszczenia m.in. pouczenia w języku obcym
      o postępowaniu ze znalezionym pojemnikiem zawierającym materiały zawierające informacje niejawne, które są przesyłane poza granice RP. Rozważenia wymaga zasadność uściślenia tego zapisu poprzez wskazanie, że pouczenie powinno zostać sformułowane w języku obowiązującym w kraju adresata, czy też w krajach tranzytowych lub w języku angielskim znajdującym się w powszechnym użyciu;

    • w § 22 ust. 2 przywołano błędny numer artykułu z ustawy o ochronie informacji
      niejawnych. Wskazany jest „art. 24 ust. 5”, powinien zaś być „art. 23 ust. 5”;

    • z § 22 ust. 3 wynika, iż osobie wywożącej materiał za granicę kierownik jednostki delegującej wydaje instrukcję określającą zasady postępowania z tym materiałem.
      W odniesieniu do tego przepisu, analogiczna pozostaje sugestia przedstawiona do
      § 11 ust. 5 projektu. Zasadne wydaje się ujednolicenie powyższych przepisów;

    • załącznik nr 1 do projektu rozporządzenia – protokół w sprawie uszkodzenia przesyłki nie zawiera informacji istotnych z punktu widzenia ustalenia okoliczności uszkodzenia przesyłki oraz zdarzeń, które nastąpiły po tym fakcie. Chodzi bowiem
      o sytuację, gdy uszkodzenie przesyłki wskazuje na możliwość ujawnienia jej treści. Niezbędne jest zawarcie w przedmiotowym protokole informacji wskazujących dane personalne osób, które mogły uzyskać bądź uzyskały dostęp do informacji niejawnych. Wskazany na załączniku „podpis przewoźnika” nie oznacza, że osoba podpisująca protokół jest tożsama np. z osobami, które zabezpieczały przesyłkę po jej uszkodzeniu podczas jej dalszej dystrybucji. Uzupełnienie ww. protokołu o wskazane powyżej informacje spowoduje, że przedmiotowy załącznik będzie miał praktyczniejsze zastosowanie, zarówno w opisanym powyżej przypadku, jak również w sytuacjach, gdy uszkodzeniu ulegnie zawartość przesyłki (np. fizyczne uszkodzenie przedmiotu lub urządzenia podczas transportu przesyłki przez przewoźnika);



Ad. 4 – projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie środków bezpieczeństwa fizycznego stosowanych do zabezpieczania informacji niejawnych

Na wstępie zauważyć należy, że projekt rozporządzenia nie zawiera najistotniejszego elementu, tj. metodologii określenia poziomu zagrożenia, które jest podstawą do zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa fizycznego. W projekcie wskazano jedynie, że w celu określenia poziomu zagrożeń należy przeprowadzić analizę,
w której powinny zostać uwzględnione wszystkie „istotne czynniki mogące mieć wpływ na bezpieczeństwo informacji niejawnych”. Takie rozwiązanie może spowodować, że na podstawie identycznych czynników ocena poziomu zagrożenia w poszczególnych jednostkach organizacyjnych będzie różnie określana. Ponadto istnieje obawa, że jednostki organizacyjne mogą celowo obniżać poziom zagrożenia, celem poniesienia jak najniższych kosztów związanych ze stosowaniem środków bezpieczeństwa fizycznego.


W rozporządzeniu nie wskazano także jak ocenić „wartość” czynników wymienionych w § 3 ust. 5, np.:

- postać informacji niejawnych – co podwyższa poziom zagrożenia – postać papierowa, czy elektroniczna;

- sposób przechowywania informacji niejawnych – co wpływa na podwyższenie poziomu zagrożenia – przechowywanie w szafach (pomieszczeniach), czy w systemach teleinformatycznych;

- ilość osób – od jakiej liczby osób mających dostęp do informacji niejawnych należy uznać, że czynnik ten jest istotny dla oceny poziomu zagrożenia.

W konsekwencji wskazać należy, że brak jest uregulowania dot. kwestii adekwatności zabezpieczeń fizycznych i elektronicznych stosowanych w systemach teleinformatycznych. Brak także w tym przepisie odniesień do zagrożeń o charakterze naturalnym, jak np pożar, powódź.

Kolejną kwestią budzącą obawy ABW jest możliwość przekroczenia delegacji ustawowej w zakresie obowiązku określania poziomu zagrożenia i doboru środków bezpieczeństwa fizycznego dla informacji o klauzuli „zastrzeżone”. Zgodnie bowiem z art. 43 ust. 3 ustawy o ochronie informacji niejawnych poziom zagrożenia określa się dla informacji niejawnych oznaczonych klauzulą „poufne” lub wyższą. Dla informacji niejawnych oznaczonych klauzulą „zastrzeżone” wymagane jest sporządzenie instrukcji dot. sposobu
i trybu przetwarzania takich informacji, a
zakres i warunki stosowania środków bezpieczeństwa fizycznego w celu ochrony informacji „zastrzeżonych” leży w gestii kierownika jednostki organizacyjnej – art. 43 ust. 5 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Wobec powyższego z treści projektu należałoby usunąć § 3 ust. 6, § 7 ust. 4, § 8 ust. 2 i 3 oraz z pkt II i III załącznika do projektu w zakresie dot. materiałów oznaczonych klauzulą „zastrzeżone” – regulujące zakres i warunki stosowania środków bezpieczeństwa fizycznego w celu ochrony tego rodzaju informacji, gdyż materia ta pozostaje w kompetencjach kierownika jednostki organizacyjnej.

Przechodząc następnie do poszczególnych przepisów należy podnieść następujące kwestie:

    • w § 2, przy definiowaniu elementów bezpieczeństwa, ABW proponuje zastąpić wyrażenie „osoba uprawniona” wyrażeniem „podmiot uprawniony”;

    • § 4 ust. 3 pkt 4 i 5 zawiera pojęcia „personel bezpieczeństwa” oraz „pracownicy jednostki organizacyjnej”, natomiast brak jest informacji, czy któraś z tych grup wchodzi w skład pionu ochrony, a także jakie ma zadania i z jakich uprawnień korzysta, np. w odniesieniu do monitoringu wizyjnego;

    • w § 5 ust. 1 pkt 1 brak jest postanowienia, zgodnie z którym możliwe jest wejście
      (pod nadzorem osób upoważnionych) przez osoby nieposiadające need to know do strefy ochronnej I. Kwestia ta wynika z Decyzji Rady z dnia 31 marca 2011 r.
      w sprawie przepisów bezpieczeństwa dotyczących ochrony informacji niejawnych UE (Dz. U. UE L, Nr 141, poz. 17). Problem z brakiem ww. zapisu może powstać np.
      w momencie konieczności wykonania określonych czynności (np. technicznych jak remont) na terenie strefy ochronnej I, podczas gdy konstrukcja przedmiotowego przepisu zabrania wchodzenia na ten teren osobom nieupoważnionym;


    • w § 5 ujednolicenia wymaga definicja stref ochronnych. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2
      w strefie ochronnej II informacje niejawne przetwarzane są w sposób umożliwiający ich zabezpieczenie przed dostępem osób nieuprawnionych. Zdaniem ABW taki zapis powinien zawierać również przepis dot. strefy ochronnej I;


    • w § 5 ust. 1 pkt 4 lit b należy zamienić alternatywę rozłączną (albo) na co najmniej alternatywę łączną (lub);

    • w § 5 ust. 4, dotyczącym możliwości utworzenia w strefach ochronnych „pomieszczenia wzmocnionego” wątpliwości budzi wskazanie ABW lub SKW jako służb, które mają zatwierdzać „konstrukcję” takiego pomieszczenia. Konstrukcja taka powinna zapewniać ochronę równoważną odpowiednim szafom przeznaczonym do przechowywania informacji niejawnych o tej samej klauzuli tajności. Szafy certyfikowane są przez inne podmioty niż ww. służby, które ewentualnie mogą udzielać konsultacji w zakresie tworzenia stref ochronnych, natomiast nie wydają formalnej decyzji zatwierdzającej konstrukcję pomieszczenia. Ponadto stwierdzić należy, że projekt nie zawiera żadnych przepisów określających sposób stwierdzania równowagi ochrony przedmiotowego pomieszczenia z odpowiednimi szafami przeznaczonymi do przechowywania informacji niejawnych, jak również sposobu uzgadniania i zatwierdzania przez służby takich pomieszczeń. Wobec powyższego, zdaniem ABW, przepis powinien otrzymać następujące brzmienie:

4. W strefie ochronnej I i II można utworzyć pomieszczenie wzmocnione,
w którym dopuszczalne jest przechowywanie materiałów niejawnych poza odpowiednimi szafami. W zależności od nadanej tym materiałom klauzuli tajności pomieszczenie wzmocnione powinno spełniać następujące wymagania:


1) „poufne " - odpowiadać co najmniej klasie O odporności na włamanie wg Polskiej Normy PN-EN 1143-1;

2) ,,tajne" albo „ściśle tajne" - odpowiadać co najmniej klasie 1 odporności na włamanie wg Polskiej Normy PN-EN 1143-1.

5. Drzwi do pomieszczenia wzmocnionego, w którym przechowywane są materiały o klauzuli „tajne" albo ,,ściśle tajne", zabezpiecza się dodatkowo odpowiednim zamkiem szyfrowym. ";

    • w § 5 ust. 5 konieczne jest doprecyzowanie, czy do tymczasowych stref ochronnych – I, II oraz zabezpieczonej technicznie – stosuje się standardowe wymogi stawiane tym strefom;

    • § 8 wymaga przebudowy redakcyjnej w celu dostosowania jego brzmienia do § 7. Wobec powyższego ABW proponuje nadanie § 8 ust. 1 i 4 następującego brzmienia, zaś obecny ust. 3 winien być oznaczony jako ust. 2:

§ 8. 1. Informacje niejawne o klauzuli tajności „poufne” lub wyższej przetwarza się w systemach teleinformatycznych zlokalizowanych w strefie ochronnej I lub II, po udzieleniu akredytacji, o której mowa w art. 48 ustawy, zwanej dalej „akredytacją”.

3. Informacje niejawne przetwarza się w systemach mobilnych po udzieleniu akredytacji, w sposób szczegółowo określony w dokumentacji bezpieczeństwa teleinformatycznego.”;

    • w § 9 pkt. 5 i 6 projektodawca wskazał, iż plan ochrony informacji niejawnych
      obligatoryjnie zawiera m.in. plany i procedury prowadzenia kontroli oraz szkoleń
      w zakresie ochrony informacji niejawnych. Wydaje się, że zamieszczenie tych elementów w planie ochrony informacji niejawnych jest zbędne, gdyż w przypadku jakiejkolwiek zmiany któregoś z tych elementów wymagałoby to sporządzenia nowego
      planu, lub aneksu do już istniejącego. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, iż realizacja kontroli i szkoleń w zakresie ochrony informacji niejawnych, jako zadania pełnomocnika ochrony, wprost zostały określone w art. 15 ustawy, zatem zasadne wydaje się wykreślenie w § 9 punktów 5 i 6;

    • sugerujemy usunięcie z załącznika do projektu, pkt I Instrukcja ppkt 9 roczników poszczególnych norm, gdyż niektóre z nich obowiązywały w latach kolejnych,
      a zatem zaproponowany zapis może wprowadzać w błąd;


    • w załączniku do projektu, pkt III Klasyfikacja środków bezpieczeństwa fizycznego, Kategoria K6 Granice i bariery fizyczne nie uwzględniono przypadków, w których oceniany obiekt nie posiada ogrodzenia. Brak jest zatem możliwości przyznania 0 pkt, zaś istnieje obawa, że oceniający przypisze 1 pkt fałszując stan faktyczny. Wartość „0 pkt” należałoby również uwzględnić w pkt IV załącznika do rozporządzenia – Punktacja zastosowanych środków bezpieczeństwa fizycznego;

    • uzupełnienia pkt IV załącznika do rozporządzenia – Punktacja zastosowanych środków bezpieczeństwa fizycznego o wartość punktów „0” wymagają również kategorie: K1, K2, K3, albowiem brak tej wartości koliduje z tabelą zamieszczona
      w pkt II załącznika do rozporządzenia – Podstawowe wymagania bezpieczeństwa fizycznego, gdzie projektodawca dopuszcza, aby jedna z podanych kategorii przy dokumentach ściśle tajnych mogła mieć wartość „0”;

    • rozważenia wymaga kwestia, czy brak któregoś z pozostałych środków bezpieczeństwa nie powinien skutkować przyznaniem wartości „0”, podczas gdy większość elementów przedmiotowej tabeli umożliwiają przyznanie do 4 do 1 punktu.

Jednocześnie, z uwagi na potrzebę znalezienia optymalnego modelu zapewniającego z jednej strony skuteczną ochronę informacji niejawnych, a z drugiej strony doskonalenia procedur związanych ze sprawnym przekazywaniem informacji w systemie rządowej łączności niejawnej (CATEL) zastrzegam sobie możliwość uzupełnienia lub skorygowania uwag w najbliższym czasie.



Do wiadomości:

- Pan Jacek Cichocki, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Sekretarz Kolegium


do Spraw Służb Specjalnych.






©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna