Ryzyko bankowe



Pobieranie 360,25 Kb.
Strona1/3
Data27.10.2017
Rozmiar360,25 Kb.
  1   2   3

RYZYKO BANKOWE

Rodzaje ryzyka

Pojęcie ryzyka kojarzy się z reguły z zagrożeniem podjętej decyzji lub prowadzonej działalności. Jest ono najczęściej utożsamiane z negatywną stroną każdego przedsięwzięcia, której należy unikać bądź też ograniczyć do minimum. Nie jest to jednak istota ryzyka, ponieważ wystąpienie tego zjawiska nie przesą­dza z góry skutków podjętych działań. Istota ryzyka tkwi w alternatywie: sukces lub niepowodzenie, zysk lub strata, nagroda lub kara. A zatem ryzyko posiada dwie strony: negatywną i pozytywną. Pierwsza jest źródłem niechęci do pode­jmowania ryzyka, natomiast druga bodźcem do zwiększonego wysiłku.



Ryzyko jest to obiektywnie istniejąca możliwość poniesienia straty, szko­dy, niepowodzenia w wyniku realizacji zamierzonych celów działalności banku.

Wielkość ryzyka bankowego zależy od wielu wzajemnie powiązanych czynników. Większość z nich jest niezależna od działań banku. Są to między innymi:

* czynniki ogólnogospodarcze: polityka gospodarcza państwa, polityka banku centralnego, stopa inflacji, zadłużenie budżetu, kondycja ekonomiczna jedno­stek gospodarczych,

* czynniki społeczne: zachowania klientów banku, skłonność do oszczędzania,

* czynniki polityczne: tendencje i wydarzenia mające wpływ na sytuację społeczno-gospodarczą,

* czynniki demograficzne: struktura ludności, stopa bezrobocia,

* czynniki techniczne: stan infrastruktury.

W praktyce bankowej najczęściej występują następujące rodzaje ryzyka: stopy procentowej, płynności, kredytowe, dewizowe.



Ryzyko stopy procentowej można określić jako wrażliwość dochodów banku na przyszłe zmiany stopy procentowej.

Bank jest narażony na ryzyko wynikające z niedopasowania terminów zapadalności aktywów i wymagalności pasywów. Przykładem może być przy­znanie kredytu długoterminowego o stałym oprocentowaniu ze środków krótko­terminowych. W przypadku wzrostu rynkowej stopy procentowej bank będzie ponosił wyższe koszty pozyskania depozytów, uzyskując mniejszą marżę. Nieko­rzystne skutki dochodowe dla banku może spowodować odwrotna sytuacja, polegająca na inwestowaniu długoterminowych lokat w kredyty lub inne przed­sięwzięcia krótkoterminowe. Przy stałym oprocentowaniu długoterminowych depozytów, spadek rynkowej stopy procentowej będzie miał wpływ na zmniej­szenie dochodów z operacji po stronie aktywów banku. Ryzyko strat na zmianach oprocentowania powstaje także w sytuacji, gdy występuje co prawda dostosowa­nie terminowe odpowiednich pozycji aktywów i pasywów, ale ich oprocentowanie zostało ustalone na warunkach odmiennych.

Ilustracją tego przykładu może być ryzyko aktywne w banku, który prowadzi operacje kredytowe z zastosowaniem zmiennej stopy procentowej, a operacje depozytowe opierają się na stałej stopie procentowej. Jeżeli rynkowa stopa procentowa ulegnie obniżeniu, nastąpi spadek marży odsetkowej, a w konsekwen­cji obniżenie dochodów banku. Ryzyko pasywne wystąpi, gdy bank udziela kredytów wg stałej stopy procentowej, a za pozyskiwane środki pieniężne płaci wg zmiennej stopy procentowej. Prowadzi to do podwyższenia oprocentowania depo­zytów w warunkach wzrostu stóp rynkowych.

Podstawowymi instrumentami ograniczania ryzyka stopy procentowej mogą być m.in.:

* synchronizacja wielkości pozycji bilansowych wrażliwych na zmiany stóp procentowych według terminów zapadalności aktywów i wymagalności pasy­wów,

* stworzenie możliwości zmiany stóp procentowych w umowach depozytowych i kredytowych z klientami,

* analiza stóp procentowych kosztów pieniądza i marż banku,

* stosowanie polityki zróżnicowania stóp procentowych w zależności od ryzyka bankowego.

Analiza ryzyka stopy procentowej powinna umożliwić ocenę wrażliwości aktywów i pasywów na fluktuację stóp procentowych oraz zapewnić bieżącą informację niezbędną do podejmowania decyzji.



Ryzyko płynności wynika z niedopasowania kwot i terminów zapadalności aktywów i wymagalności pasywów.

Na ogół przyczyną utraty płynności finansowej jest nieterminowa spłata wierzytelności banku oraz przedterminowe wycofywanie depozytów. Zagadnienie płynności finansowej należy rozpatrywać w okresach krótkich (l miesiąca), średnich (kwartału) i długich (roku i powyżej).

Inspirującą rolę w zakresie analizy płynności odgrywa tzw. złota reguła bankowa, która wymaga, aby kwotom i terminom płatności pasywów odpowiada­ły odpowiednie kwoty i terminy aktywów. W praktyce następuje osad lokat i wkładów pieniężnych, co umożliwia krótkoterminowe wykorzystanie zasobów pieniądza w operacjach aktywnych.

Instrumentami ograniczania ryzyka płynno­ści mogą być m.in.:

* zróżnicowanie portfela aktywów, kredytów, papierów wartościowych,

* lokaty międzybankowe, dopasowanie terminów stóp procentowych, tworzenie rezerw,

* otwarcie możliwości korzystania z kredytu redyskontowego i lombardowego w NBP.



Ryzyko kredytowe związane jest przede wszystkim z niebezpieczeństwem niewypłacalności kredytobiorcy. Zagrożenie to może wynikać z niepowodzenia realizacji przedsięwzięcia z winy kredytobiorcy lub otoczenia gospodarczego.

Ryzyko związane z udzielaniem kredytu dzieli się na dwa rodzaje: * ryzyko wynikające z niezgodnego z przeznaczeniem i warunkami wykorzys­tania kredytu, co powoduje, że nie będzie osiągnięty planowany efekt produk­cyjny i finansowy, * ryzyko utraty kapitału wraz z odsetkami.

Przy ocenie ryzyka kredytowego bank wykorzystuje dwa niezależne od siebie kryteria:

* terminowość spłaty kapitału i odsetek,

* sytuację ekonomiczno-finansową dłużnika.

Ocena sytuacji ekonomiezno-finańsowej dłużnika powinna uwzględniać czynniki obiek­tywne i subiektywne.



Do czynników obiektywnych można zaliczyć: rentowność,zyskowność kapitału,wskaźniki płynności,rotację należności,rotację zapasów,inne czynniki.

Czynniki subiektywne obejmują: jakość zarządzania (ocena kadry kierowniczej), stopień zależności od rynku,stopień zależności od decyzji rządowych i zmian politycznych, stopień koncentracji dostawców lub odbiorców.

Ryzyko dewizowe określone jest również jako walutowe, jako ryzyko zmiany kursu walut.

Występuje ono przy wykonywaniu operacji bankowych związanych z obsługą transakcji handlu zagranicznego. Ryzyko związane z operacjami zagranicznymi jest wyższe niż przy obsłudze bankowej transakcji krajowych. Oprócz zagrożeń typowych dla operacji krajowych dochodzą dodatkowe implikacje wynikające z kształtowania się sytuacji politycznej, gospodarczej, prawnej w różnych krajach oraz niekorzystne ruchy kursów walutowych. Podstawowym zagrożeniem dla banku w ramach ryzyka dewizowego są wahania kursów walut. Mogą one wystąpić w okresie od przyjęcia depozytu lub udzielenia kredytu do dnia zwrotu depozytu lub spłaty kredytu. Ryzyko kursowe powstaje w sytuacji niedopasowa­nia aktywów i pasywów, tworząc otwartą pozycję walutową. Ujemna dla banku różnica kursowa (strata) powstaje wówczas, gdy w okresie kredytowania w walu­cie obcej spadnie kurs tej waluty. W przypadku wzrostu kursu bank w opisanej sytuacji zyska na dodatniej różnicy kursowej, natomiast straci kredytobiorca.



Ryzyko stopy procentowej

Przez ryzyko stopy procentowej rozumie się niebezpieczeństwo negatywnego wpływu zmian rynkowej stopy procentowej na sytuację finansową banku'. Na skutek niekorzystnego kształtowania się rynkowych stóp procentowych mogą się zmniejszyć spodziewane (planowane) dochody banku.



Pozycje wrażliwe na zmiany rynkowych stóp procentowych, z punktu widzenia stopnia ich reakcji na te zmiany, można za­klasyfikować do dwóch grup:

- pozycje nie reagujące na zmiany rynkowej stopy procentowej w danym okresie, ze względu na zawarte na ten okres umowy, określające wysokość stawek opro­centowania, czyli inaczej pozycje o stałej stopie procentowej w danym okresie;

- pozycje reagujące na zmiany rynkowej stopy procentowej, czyli pozycje o zmien­nej stopie procentowej w danym okresie.

Największe niebezpieczeństwo, choć równocześnie i szansę, stanowią dla banku pozycje o stałej stopie procentowej, ze względu na wynika­jącą z zawartej umowy nieelastyczność dopasowywania się stóp procentowych po stronie aktywów i pasywów. Efektem tego może być:

a) zmniejszenie się różnicy między odsetkami otrzymanymi a płaconymi przez bank, co wystąpi wówczas, gdy:

- przy rosnącym poziomie rynkowych stóp procentowych wzrastają odsetki po stronie pasywów, natomiast, na skutek zawartych wcześniej umów, nie ma możliwości podniesienia stopy oprocentowania po stronic aktywów2;

- przy spadającym poziomie rynkowych stóp procentowych odsetki otrzyma­ne po stronie aktywów spadają, nie ma jednak możliwości obniżenia odse­tek płaconych przez bank po stronie pasywów,

b) konieczność przewartościowania i spisania na straty części wartości papierów

wartościowych o stałym oprocentowaniu, gdyż przy rosnącej rynkowej stopie

procentowej spada kurs sprzedaży tych papierów.

Szczególnym rodzajem ryzyka stopy procentowej jest ryzyko związane z transakcjami papierami wartościowymi o stałym oprocentowaniu. Występu­je ono przede wszystkim w przypadku spadku wartości papierów wartościowych posiadanych przez bank. Wraz ze wzrostem stopy procentowej spada kurs papie­rów wartościowych o stałym oprocentowaniu. Jeśli jednak te papiery wartościowe nie muszą być z jakichś względów sprzedane przed terminem ich wykupu, wów­czas nie występuje niebezpieczeństwo poniesienia przez bank faktycznej straty, lecz raczej niewykorzystanie możliwych korzyści wynikających z ulokowania po­siadanych środków przy wyższej stopie procentowej.

Ryzyko związane z pozycjami o zmiennej stopie oprocentowania można zdefiniować jako niebezpieczeństwo zmniejszenia różnicy między kwotą otrzy­manych a płaconych odsetek przy zmianach rynkowej stopy oprocentowania na skutek zróżnicowanej elastyczności dopasowywania się do nowych stawek opro­centowania różnych pozycji bilansowych. W odniesieniu do pozycji o zmiennej stopie procentowej elastyczność dopasowywania nie jest ograniczana zawartymi umowami, jednak obserwuje się również, że poszczególne pozycje bilansowe re­agują w zróżnicowanym stopniu i w różnym czasie na zmiany rynkowej stopy oprocentowania.

Istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji ma przebieg krzywej struk­tury czasowej stopy procentowej, określanej jako krzywa dochodowości lub dochodu (w literaturze anglosaskiej yield curve). Krzywa ta jest graficznym przedstawieniem związku między wysokością stawek procentowych a różny­mi przedziałami czasowymi, przy założeniu, że pozostałe czynniki są takie same (np. bonitet kredytobiorców). Krzywa dochodowości może mieć prze­bieg normalny, określany także jako rosnący, tzn. stawki oprocentowania dla kredytów i depozytów długoterminowych są wyższe niż dla krótkotermino­wych, lub inwersyjny (odwrotny), tzn. stawki oprocentowania dla kredytów i depozytów krótkoterminowych są wyższe niż dla długoterminowych. Krzy­wa dochodowości ma przebieg inwersyjny stosunkowo rzadko, jedynie w wyjątkowych sytuacjach, np. przy zmianie polityki pieniężnej banku cen­tralnego na bardziej restrykcyjną lub w najwyższym punkcie cyklu koniunk­turalnego. Analiza przebiegu stopy procentowej pozwala na uzyskanie orientacji, jakich stawek oprocentowania można sie_ spodziewać w przyszłości.



Do kwantyfikacji i sterowania ryzykiem stopy procentowej można zastosować: metodę luki, analizę okresową lub metodę elastyczności stopy procentowej.

Metoda luki

Metoda luki określana jest także jako metoda gap lub jako zestawienie (bilans) niedopasowania. Jest ona jedną z najprostszych koncepcji pomiaru \ zarządzania ryzykiem stopy procentowej.

Metoda ta polega na analizie niedopasowania aktywów i pasywów w wybra­nych okresach. Służy głównie do pomiaru i zarządzania ryzykiem stopy procento­wej, wynikającym z niedopasowania terminów zmiany oprocentowania po stronie

aktywów i pasywów dla pozycji o stałym oprocentowaniu. Ryzyko dla banku wy­stąpi wówczas, gdy przy istnieniu nadwyżki po stronic aktywów wzrośnie rynkowa stopa procentowa lub odwrotnie, gdy przy istnieniu nadwyżki po stronie pasywów rynkowa stopa procentowa obniży się. Natomiast przy nadwyżce po stronie akty­wów i jednoczesnym spadku stopy procentowej (lub ot! wrót nie: przy nadwyżce po stronie pasywów i wzroście stopy procentowej) bank zyskuje szansę uzyskania do­datkowych dochodów z tytułu odsetek.

Metoda luki składa się z następujących etapów:

l . Punktem wyjścia analizy jest podział pozycji bilansowych (aktywów/pasywów) na dwie grupy:

- niezależnych od wahań rynkowej stopy procentowej

- zależnych od wahań rynkowej stopy procentowej , czyli wrażliwych na zmiany rynkowej stopy pro

centowej. W tej grupie konieczne jest wyodrębnienie pozycji o stałej stopie procentowej i o zmiennej stopie procentowej.

2. Dla poszczególnych rodzajów pozycji konieczne jest ustalenie terminów zapadal­ności/wymagalności, a ściślej terminów, w których możliwa jest zmiana stawek procentowych. Należy przy tym zwrócić uwagę, że faktyczne terminy, w których nastąpi zmiana stawek procentowych, nie zawsze będą się pokrywać z terminami formalnymi, wynikającymi z zawartych umów. Dla poszczególnych rodzajów po­zycji odchylenia te będą niejednakowo duże.

3. Wybór okresów, dla których wykonywane są obliczenia zależy od specyfiki da­nej instytucji kredytowej i jej indywidualnej struktury stóp procentowych, na ogół jednak przyjmuje się, że okresy te nic powinny być dłuższe niż 6 miesięcy.

4. Na podstawie tych danych sporządza się zestawienie niedopasowania, które służy do określenia wielkości ryzyka wynikającego z pozycji o stałym oprocen­towaniu. Zestawione w nim są pozycje aktywów i pasywów w poszczególnych okresach w zależności od terminów, w których mogą być dokonane zmiany sto­py procentowej (tabela I).



Na podstawie zestawienia niedopasowania oblicza się:

- gap (lukę), czyli różnicę między aktywami i pasywami w określonym wybra­nym momencie w przyszłości, przy czym nadwyżka po stronie aktywów jest określana jako luka dodatnia, natomiast nadwyżka po stronie pasywów jako luka ujemna. Lukę określa się także jako otwarte pozycje odsetkowe;

- gap skumulowany, będący sumą luk w poszczególnych okresach wybranych do analizy;

- współczynnik gap, obliczony jako relacja gap (lub gapu skumulowanego) do aktywów/pasywów, dochodów netto z odsetek itp.



Zagrożenie ryzykiem zmniejszenia się dochodów netto z odsetek jest tym większe, im:

- większa jest wielkość nadwyżki (luki);

- niższe przeciętne oprocentowanie nadwyżki po stronie aktywów;

- wyższe przeciętne oprocentowanie nadwyżki po stronie pasywów;

- większy wzrost rynkowej stopy procentowej przy nadwyżce po stronie aktywów;

- większy spadek rynkowej stopy procentowej przy nadwyżce po stronie pasywów;

- wyższy udział nadwyżki pozycji o stałej stopie procentowej w całości akty­wów/pasywów.

Na podstawie zestawienia niedopasowania można obliczyć przeciętne oprocento­wanie aktywów i pasywów oraz tzw. granicznych stóp procentowych

Graniczne stopy procentowe oznaczają wartości graniczne, przy których można zamknąć otwarte pozycje odsetkowe. Graniczna stopa procentowa A to maksymalna stopa procentowa, do której w przypadku nadwyżki po stronie aktywów mogą być pozyskiwane środki na re­finansowanie tej nadwyżki, tak aby bank nie poniósł straty z lego tytułu. Stopa ta odpowiada zatem przeciętnej stopie oprocentowania aktywów.

Graniczna stopa procentowa A to minimalna stopa procentowa, którą w przy­padku nadwyżki po stronie pasywów należy uzyskać w transakcjach po stronie aktywów, tak aby bank nie poniósł straty z tego tytułu. Stopa ta odpowiada więc przeciętnej stopie oprocentowania pasywów.

Graniczna stopa procentowa B to maksymalna stopa procentowa, do które) w przy­padku nadwyżki po stronie aktywów mogą być pozyskiwane środki na refinansowa-nic, Łąk aby bank nie poniósł strat z tytułu pozycji o stałej stopie procentowej. Stopa ta będzie zatem wyższa od przeciętnej stopy oprocentowania aktywów, gdyż zakłada się, że różnica zostanie pokryta z dochodu z odsetek z pozycji o stałej stopie procentowej.

Graniczna stopa procentowa B to minimalna stopa procentowa, którą w przypad­ku nadwyżki po stronie pasywów powinien bank uzyskać w transakcjach po stronie aktywów, tak aby nie poniósł strat z tytułu pozycji o stałej stopie procentowej.

Granic/na stopa procentowa C to maksymalna stopa procentowa, do której, w przypadku nadwyżki po stronie aktywów, mogą być pozyskiwane środki na refinansowanie, tak aby bank nie poniósł strat z tytułu pozycji o stałej stopie procentowej, uwzględniając dodatkowo, że część dochodu musi pokryć koszty lub biorąc pod uwagę również oprocentowanie kapitału własnego.

Graniczna stopa procentowa C lo minimalna stopa procentowa, którą w przypad­ku nadwyżki po stronie pasywów powinien bank uzyskać w transakcjach po stronie aktywów, tak aby nic poniósł strat z tytułu pozycji o stałej stopie procentowej, uwzględniając dodatkowo koszty i/lub oprocentowanie kapitału własnego.



Praktyczne zastosowanie metody luki do sterowania ryzykiem wymaga:

- systematycznego uzupełniania zestawienia niedopasowania o nowo zawierane transakcje i analizę ich wpływu na kształtowanie się luki;

- rozszerzenia o pozycje pozabilansowe, zwłaszcza nowe instrumenty finansowe, tj. Forward Ratę Agreements (FRA), kontrakty terminowe fulures, opcje, swap\\ służące w części także zabezpieczeniu się przed ryzykiem stopy procentowej; rola tych instrumentów ciągle wzrasta, z ich stosowaniem wiążą się jednak dodatkowe ryzyka, nie do końca rozpoznane;

- w przypadku prowadzenia przez bank operacji w wielu walutach - przeprowa­dzania szacunku ryzyka stopy procentowej osobno dla najważniejszych walut;

- można się spotkać z rozwinięciem tej metody, polegającym na dyskontowaniu otrzymanej dla poszczególnych podokresów miary ryzyka (spadku dochodów netto z odsetek) ze względu na malejącą wartość pieniądza w czasie7. Zwiększenie liczby rozpatrywanych podokresów przyczynia się do większej dokładności, jednocześnie jednak powoduje nieprzejrzystość analizy oraz istnie­nie za dużej liczby pojedynczych informacji. Celowe jest dokonywanie obliczeń przy założeniu różnych wariantów kształtowania się rynkowej stopy procentowej, np. przy jej wzroście/spadku o określony procent.

Metoda badania elastyczności stopy procentowej

Metoda badania elastyczności stopy procentowej, w przeciwieństwie do metody luki, stwarza możliwość analizy ryzyka związanego z pozycjami o zmiennej sto­pie procentowej, a nie tylko z pozycjami o stałej stopie procentowej. Ryzyko to polega na różnej elastyczności dopasowywania się do zmian rynkowej stopy procentowej poszczególnych pozycji aktywów i pasywów . W przypadku, gdy zmiany rynkowej stopy procentowej wpływają w takim sa­mym stopniu na zmiany stopy procentowej po stronie aktywów i pasywów, a więc ich elastyczność jest równa, zmiany rynkowej stopy procentowej nie mają wpływu na wielkość dochodu netto z odsetek. Ryzyko stopy procentowej z tytułu pozycji o zmiennej stopie procentowej jest zatem zerowe.

W przypadku, gdy stopa procentowa aktywów o zmiennej stopie procentowej reaguje silniej na zmiany rynkowej stopy procentowej niż oprocentowanie pasy­wów, elastyczność aktywów jest wyższa. W fazie rosnących stóp procentowych rośnie różnica między oprocentowaniem aktywów i pasywów, a w fazie spadających stóp procentowych różnica ta się zmniejsza. Przy spadających (rosnących) rynkowych stopach procentowych dochody z odsetek będą spadały (rosły) szyb­ciej niż wydatki na refinansowanie.

W przypadku, gdy stopa procentowa po stronie pasywów o zmiennej stopie procentowej reaguje silniej na zmiany rynkowej stopy procentowej niż oprocento­wanie aktywów, elastyczność pasywów jest wyższa. W fazie spadkowych stóp procentowych różnica oprocentowania między aktywami i pasywami jest większa niż w fazie rosnących stóp procentowych.



Elastyczność dopasowywania stóp procentowych pozycji o zmiennej stopie procentowej po stronie aktywów i pasywów do zmian rynkowej stopy procentowej definiuje się jako relację zmian stopy procentowej poszczególnej pozycji aktywów lub pasywów do zmian rynkowej stopy, procentowej. Jest to więc stopień reakcji oprocentowania aktywów lub pasywów na wahania rynkowej stopy procentowej.

W metodzie elastyczności podstawowym narzędziem analizy jest, analogicz­nie jak w metodzie luki, odpowiednie zestawienie (bilans) niedopasowania ela­styczności. W zestawieniu tym bada się osobno po stronie aktywów i pasywów segment pozycji o stałej stopie procentowej oraz segment pozycji o zmiennej stopie procentowej, pod względem ich wielkości i elastyczności dopasowywa­nia. Pozycje o stałej stopie procentowej z założenia mają elastyczność dopaso­wywania się równą zero.

Jednym z podstawowych problemów w tej metodzie, utrudniających jej prak­tyczne zastosowania, są kłopoty z oszacowaniem współczynników elastyczności poszczególnych pozycji aktywów i pasywów. W najprostszym wariancie oblicza się te współczynniki jako relację między zmianą rynkowej stopy procentowej a zmianą stopy procentowej dla poszczególnej pozycji aktywów lub pasywów.

Nierównomierne dostosowywanie się pozycji o zmiennej stopie procentowej do wahań stopy rynkowej może częściowo lub całkowicie zniwelować zagrożenia wynikające z nieelastyczności dostosowania pozycji o stałej stopie procentowej.



Reasumując, należy stwierdzić, że metoda badania elastyczności:

• Pozwala na rozszerzenie i pogłębienie analizy w stosunku do metody luki, gdyż umożliwia uwzględnienie w obliczeniach pozycji o zmiennej stopie procentowej, nadal jednak nie rozwiązuje problemu oszacowania ryzyka związanego z papiera­mi wartościowymi o stałej stopie procentowej.

• Nie wymaga przyjęcia nierealistycznego założenia, że elastyczność dostosowy­wania się oprocentowania pozycji o zmiennej stopie procentowej do zmian rynkowej stopy procentowej wynosi l, co przyjmuje się a priori w metodzie luki.

• Problemem jest natomiast prognozowanie przyszłych elastyczności dopa­sowywania się stawek bankowych do wahań rynkowych stóp procentowych.

• Przy zastosowaniach praktycznych konieczne staje się rozszerzenie analizy o nowo zawierane transakcje i pozycje pozabilansowe.

Modele symulacyjne

Łączne sporządzenie bilansu niedopasowania dla pozycji o stałej stopie procen­towej i bilansu niedopasowania elastyczności pozwala na objęcie analizą obu rodzajów ryzyka. Taki łączny bilans może stanowić punkt wyjścia do kompute­rowych analiz symulacyjnych.



Modele symulacyjne stwarzają najszersze możliwości oceny ryzyka stopy procentowej, w tym także zagrożeń wynikających z zastosowania do zabezpiecza­nia się przed tym ryzykiem nowych instrumentów finansowych. Na ogół można, skorzystać z gotowych, specjalistycznych pakietów oprogramowania, mających najczęściej szerszy zakres i uwzględniających nie tylko ryzyka wynikające ze zmian stopy procentowej, ale także pozostałe zagrożenia dla banku. Na podstawie modelu symulacyjnego można otrzymać prognozy dla alternatywnych scenariuszy kształtowania się sytuacji i zbadać skutki zastosowania różnorodnych instrumen­tów, Przygotowanie możliwych, w miarę realnych scenariuszy rozwoju sytuacji na rynkach finansowych jest na ogół zadaniem pionu Treasurr. W scenariu­szach tych powinny być rozpatrywane różne założenia dotyczące przyszłego kształtowania się rynkowych stóp procentowych, planowanego wzrostu po­szczególnych produktów bankowych i związanych z tym przesunięć w struk­turze bilansu.

W pierwszym etapie analizy informacje dotyczące kształtowania się stopy procentowej w wybranych momentach lub okresach są wprowadzane do mo­delu i na tej podstawie można się zorientować, jak zmienią się strumienie płat­ności związane z poszczególnymi pozycjami bilansu oraz jak wpłynie to na sytuację banku. Obliczenia powinny zostać przeprowadzone dla co najmniej trzech scenariuszy rozwoju: a) wariantu najgorszego, który daje możliwość zorientowania się w rozmiarach ryzyka; b) wariantu najlepszego, aby ocenić możliwe szansę; c) wariantu pośredniego. W drugim etapie analizy możnn prześledzić, jak wpłynęłoby na kształtowanie się sytuacji zastosowanie różno­rodnych instrumentów'". Aby uzyskać w miarę dokładne odzwierciedlenie rzeczywistości, do modelu powinno się wprowadzić dane dotyczące wielko­ści, terminów, w których możliwa jest zmiana oprocentowania, stawek pro­centowych poszczególnych pozycji aktywów, pasywów i pozabilansowych, a więc ogromną ilość informacji. Wiąże się to z jednej strony z dużymi kosz­tami przygotowania tych informacji, z drugiej zaś z trudnościami w analizie otrzymanych wielu wariantów rozwoju sytuacji.



Metoda analizy okresowej

Analiza okresowa, określana także jako metoda duracji stosowana jest przede wszystkim do oceny ryzyka stopy procentowej inwestycji w papiery war­tościowe o stałej stopie procentowej. Może być również wykorzystywana do oszacowania ryzyka stopy procentowej całego bilansu.

W metodzie tej próbuje się skwantyfikować ryzyko stopy procentowej /a po­mocą wartości przyszłych strumieni pieniężnych. Strumienie płatności w różnych okresach mają zróżnicowany wpływ na sytuację banku.

Przez durację rozumie się średni ważony okres oczekiwania na wpływy środ­ków pieniężnych z danego instrumentu finansowego. Durację oblicza się zgodnie z techniką obliczania wartości rynkowej danego instrumentu finansowego, okre­ślanej także jako jego wartość bieżąca.

Wartością rynkową danego instrumentu finansowego jest zdyskontowana suma wszystkich przyszłych przepływów środków pieniężnych z tego instru­mentu zachodzących do terminu jego zapadalności. Wartość rynkową portfela kapitałowego stanowi natomiast suma wartości rynkowych zawartych w tym portfelu instrumentów finansowych.

Dla danego instrumentu finansowego (przy założeniu stałej stopy dyskontowej w całym okresie do terminu zapadalności danego instrumentu) przyszłą wartość przepływów pieniężnych, obejmujących wpływy z odsetek i spłatę kapitału w poszczególnych wyróżnionych okresach oblicza się następująco:

okres 1: F V1 = PV + (PV • r) = PV • (l + r)



gdzie:

r - stopa dyskontowa;

FV1- wartość przyszła w okresie l, czyli wpływy z odsetek i spłaty kapitału;

PV - wartość bieżąca

okres 2: FV2= FV1* (1 + r) = PV* (l +r)(1 + r)=PV*(1+r)

okres n: FVn = PV • (l + r)

czyli bieżąca wartość instrumentu finansowego przy stałej stopie dyskontowej jest określana wzorem:



PV=

gdzie:


n - liczba okresów do terminu zapadalności,

t - czas, t - l, 2,. ....«;

r - stopa dyskontowa;

FVf - wartość przyszła, czyli wpływy z odsetek i spłaty kapitału w okresie t.

Natomiast


  1   2   3


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna