Rynek kapitałowy



Pobieranie 82,44 Kb.
Data02.01.2018
Rozmiar82,44 Kb.

Rynek kapitałowy

Rynek kapitałowy jest segmentem rynku finansowego, który tworzą transakcje zawierane długoterminowymi instrumentami finansowymi, tzn. instrumentami o terminie realizacji dłuższym niż rok (choć wymóg ten ma coraz mniejsze znaczenie), przeznaczonymi na finansowanie inwestycji. Na rynek kapitałowy składają się:

  • rynek papierów wartościowych

  • rynek hipoteczny (hipoteka na grunty, budynki)

  • rynek długoterminowych pożyczek bankowych.

Podstawową formą rynku kapitałowego jest rynek papierów wartościowych. Towar, którym jest papier wartościowy stwierdzający istnienie określonego prawa majątkowego może stanowić samodzielny przedmiot obrotu. Lokowanie pieniędzy w papier wartościowy ma na celu uzyskanie korzyści kapitałowych. Jest jednak inwestycją nietypową ­ zawiera bowiem elementy ryzyka. Polega ono na wyborze akcji spółki, które w przekonaniu inwestora będą zwyżkować, przynosząc mu przy sprzedaży spodziewane przychody. Ryzykowne może być też określenie horyzontu czasowego wyjścia z inwestycji, a więc momentu planowanej sprzedaży zakupionego wcześniej papieru. Istnieje bowiem prawdopodobieństwo wystąpienia sytuacji, w której inwestor zmuszony do likwidacji inwestycji przed planowanym terminem odsprzeda akcje nie tylko poniżej szacowanej ceny, ale także poniżej ceny, po której je zakupił.

Funkcje rynku kapitałowego:

  • umożliwia mobilizację kapitału - czyli jego przepływ pomiędzy tymi, którzy posiadają go w nadmiarze, a tymi, którzy go poszukują w celu finansowania inwestycji.

  • umożliwia wycenę kapitału poprzez ustalenie ceny papierów wartościowych na rynku wtórnym.

  • zapewnia płynność inwestycji - oznacza to, że uczestnicy rynku mogą sprzedać posiadane akcje i obligacje, a uzyskane pieniądze ulokować w inny sposób.


Podział rynku kapitałowego

Rynek kapitałowy podzielony jest na dwie części:



  • Rynek pierwotny - na którym uprawnione podmioty emitują nowe papiery wartościowe (akcje lub obligacje). Po raz pierwszy z rynkiem pierwotnym mamy do czynienia
    w momencie zakładania spółki akcyjnej, kiedy to założyciele i pierwsi akcjonariusze deklarują objęcie pewnej liczby akcji. W celu pozyskania dodatkowych środków na rozwój spółka może przeprowadzić kolejną emisję. Każdy podmiot uprawniony do emisji poszczególnych rodzajów papierów może emitować je wielokrotnie. Na rynku pierwotnym może też wystąpić pierwsza publiczna oferta. Akcje, które znajdowały się wcześniej
    w obrocie prywatnym mogą być skierowane do szerokiego grona (ponad 300) inwestorów. Zgodnie z Prawem o publicznym obrocie emitent zobowiązany jest do wprowadzenia papierów wartościowych na rynek regulowany za pośrednictwem domu maklerskiego lub banku prowadzącego działalność maklerską. Oferowane na rynku pierwotnym papiery mają stałą cenę emisyjną, która nie może ulec zmianie aż do końca okresu emisyjnego. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy inwestorzy zmuszeni są do przystąpienia do przetargu na akcje emitenta.

  • Rynek wtórny - na tym rynku posiadacz akcji lub obligacji może je sprzedać, a pozyskane w ten sposób środki może przeznaczyć na zakup innych akcji lub obligacji. Rynek ten służy zatem kupowaniu i sprzedawaniu już wyemitowanych papierów wartościowych, zapewnia płynność inwestycji i ich wycenę. Wtórny rynek charakteryzuje się tym, że nie dokonuje się tu zasilenie emitenta papierów wartościowych w kapitał. Rynek ten jest najważniejszym segmentem rynku papierów wartościowych, ponieważ właśnie na nim kształtuje się rzeczywista cena papieru, odzwierciedlająca jego wartość. Jest też naturalnym i logicznym uzupełnieniem rynku pierwotnego, gdyż daje szansę nabywcy akcji na odsprzedanie ich
    w najbardziej odpowiednim dla siebie momencie.



Obrót publiczny i niepubliczny


Obrót papierami wartościowymi dokonuje się na rynku niepublicznym bądź na rynku publicznym.

Obrót niepubliczny ma miejsce wtedy, gdy emisja skierowana jest do nie więcej niż 300 osób, akcje udostępniane są pracownikom na zasadach preferencyjnych lub proponowane jest nabycie akcji w jednoosobowych spółkach Skarby Państwa w ilości nie mniejszej niż 10% akcji dla jednego nabywcy. Takich emisji jest bardzo dużo, zazwyczaj są związane
z powołaniem do życia spółki akcyjnej oraz kolejnymi emisjami skierowanymi (z reguły
w formie listownej) do wcześniejszych właścicieli, kooperantów, czy ewentualnie zaproszonych osób lub podmiotów.

Z obrotem na rynku publicznym mamy do czynienia, gdy papiery wartościowe oferowane są przy wykorzystaniu środków masowego przekazu (radia, telewizji, prasy). Mogą wówczas trafić do szerokiego grona potencjalnych inwestorów, np. do wszystkich oglądających reklamę w telewizji. Jeżeli propozycja sprzedaży papierów wartościowych na rynku pierwotnym kierowana jest do konkretnych inwestorów (osób fizycznych czy firm)


i tych podmiotów jest więcej niż 300, to również jest to obrót publiczny.
Cechy rynku giełdowego

Rynek giełdowy charakteryzuje się typowymi cechami rynku regulowanego, takimi jak:



  • centralizacja zleceń - do ustalenia ceny transakcji dochodzi na podstawie ofert kupna
    i sprzedaży napływających z całego rynku. Transakcje papierami wartościowymi nie mogą być zawierane na przykład w poszczególnych biurach maklerskich czy na ulicy. Od listopada 2000 r. wszystkie transakcje są realizowane w systemie informatycznym WARSET. Zapewnia on pełną automatyzację przekazywania zleceń, zawierania transakcji, sprawny dostęp uczestników rynku do systemu obrotu papierami wartościowymi.

  • równość traktowania zleceń - każdy może uczestniczyć w transakcjach giełdowych, bez względu na to, czy jest osobą fizyczną, czy prawną, jest dużym inwestorem, czy też obraca tylko jedną akcją - czyli bez względu na wielkość kapitału, którym dysponuje. Równość traktowania zleceń polega też na tym, że niezależnie od tego, w którym domu maklerskim składamy zlecenie kupna czy sprzedaży, jest ono traktowane tak samo jak pozostałe.

  • bezpieczeństwo obrotu - uczestnicy obrotu giełdowego mają zagwarantowane, że transakcje zostaną prawidłowo rozliczone i zaksięgowane. Giełda oraz Komisja PWiG sprawują kontrolę nad tym, czy uczestnicy rynku: pośrednicy (domy maklerskie) i emitenci (spółki giełdowe), przestrzegają zasad zawartych w regulacjach.

  • dostępność informacji - uczestnicy rynku mają dostęp zarówno do informacji o stanie rynku (kursach transakcji oraz ofertach kupna i sprzedaży), jak i o sytuacji notowanych spółek.

  • płynność - posiadacze papierów wartościowych mają możliwość dokonywania transakcji codziennie w określonych godzinach. Odpowiednia koncentracja kupujących i sprzedających, osiągnięta między innymi dzięki centralizacji zleceń, umożliwia płynny obrót papierami wartościowymi.


Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. powstała w kwietniu 1991 r. jako spółka Skarbu Państwa. Celem spółki jest organizowanie publicznego obrotu papierami wartościowymi, w tym promowanie obrotu papierami wartościowymi i upowszechnianie informacji związanych z tym obrotem. Zadaniem spółki jest prowadzenie giełdy papierów wartościowych. Akcjonariuszami giełdy mogą być: domy maklerskie, Skarb Państwa, banki, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, zakłady ubezpieczeń oraz emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu i notowanych na giełdzie. Organami Giełdy są: Walne Zgromadzenie, Rada Nadzorcza zwana Radą Giełdy, Zarząd zwany Zarządem Giełdy.

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. traktowana jest jako miejsce: wyceny kapitału, oceny możliwości rozwojowych podmiotów gospodarczych oraz miejsce stanowiące barometr gospodarki.

Rada Giełdy wydaje decyzję o dopuszczeniu papierów wartościowych i instrumentów finansowych do obrotu giełdowego na podstawie wniosku emitenta. W celu umożliwienia uczestnikom obrotu giełdowego dokonywania stałej oceny papierów wartościowych emitenta, obowiązany jest on dostarczać Giełdzie informacji.

Transakcje na GPW mogą zawierać wyłącznie domy maklerskie, banki prowadzące działalność maklerską i zagraniczne osoby prawne będące członkami giełdy. Status członka Giełdy przyznaje Rada Giełdy pod warunkiem, że m.in. członek jest akcjonariuszem giełdy, jest osobą prawną, jest uczestnikiem bezpośrednim Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych. Na naszej Giełdzie istnieje rynek kierowany zleceniami. Oznacza to, że kursy zawarcia transakcji kształtowane są przez ceny zawarte w zleceniach składanych przez inwestorów. Właśnie dzięki temu na Giełdzie kształtuje się cena papieru wartościowego odzwierciedlająca jego wartość, a co za tym idzie, wartość podmiotu, który go wyemitował.

Skuteczność działania giełdy zależy od następujących warunków: koncentracji podaży i popytu w celu kształtowania powszechnego kursu papierów wartościowych, bezpieczeństwa obrotu oraz przejrzystości.


Komisja Papierów Wartościowych i Giełd

Komisja Papierów Wartościowych i Giełd jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach: publicznego obrotu papierami wartościowymi, działalności giełd towarowych, giełdowych izb rozrachunkowych, maklerów giełd towarowych oraz podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa maklerskie. Nadzór nad Komisją sprawuje Prezes Rady Ministrów. Została ona powołana jako organ nadzoru nad publicznym obrotem papierami wartościowymi. Nadzór ten dotyczy instytucji rynku kapitałowego: Giełdy, rynku pozagiełdowego, domów maklerskich, banków prowadzących rachunki papierów wartościowych, towarzystw funduszy inwestycyjnych, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych, a także inwestorów giełdowych.



Do zadań Komisji należy:

  • sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem reguł uczciwego obrotu oraz nad zapewnieniem powszechnego dostępu do rzetelnych informacji na rynku papierów wartościowych,

  • inspirowanie, organizowanie i podejmowanie działań zapewniających sprawne funkcjonowanie rynku papierów wartościowych oraz ochronę inwestorów,

  • współdziałanie z innymi organami administracji rządowej, Narodowym Bankiem Polskim oraz instytucjami i uczestnikami publicznego obrotu w zakresie kształtowania polityki gospodarczej państwa zapewniającej rozwój rynku papierów wartościowych,

  • upowszechnianie wiedzy o zasadach funkcjonowania rynku papierów wartościowych,

  • przygotowywanie projektów aktów prawnych związanych z funkcjonowaniem rynku papierów wartościowych.

Poza tym Komisja:

  • decyduje o dopuszczeniu papierów wartościowych do publicznego obrotu.

  • udziela zezwoleń na prowadzenie działalności maklerskiej, na prowadzenie rynku giełdowego i pozagiełdowego.

  • udziela zezwoleń, aby papiery wartościowe jednego rodzaju danego emitenta, będące przedmiotem obrotu na giełdzie w Warszawie lub CeTO, mogły być jednocześnie przedmiotem obrotu na innej giełdzie lub innym rynku pozagiełdowym.

  • zatwierdza zmiany w statucie i regulaminie Giełdy Papierów Wartościowych, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych, a także zatwierdza statut i regulamin spółki prowadzącej rynek pozagiełdowy.

  • komisja ma prawo karać instytucje działające na rynku - emitentów papierów wartościowych, domy maklerskie, pośredników, maklerów, a także klientów.

  • prowadzi listę maklerów papierów wartościowych oraz doradców inwestycyjnych, a także przeprowadza egzaminy na maklerów papierów wartościowych.

W celu kształtowania i dalszego rozwoju rynku kapitałowego w Polsce KPWiG współpracuje z organami władzy i administracji państwowej oraz uczestnikami rynku kapitałowego. Komisja jest członkiem Międzynarodowej Organizacji Komisji Papierów Wartościowych, która skupia instytucje regulujące i nadzorujące rynki papierów wartościowych ze wszystkich krajów o rozwiniętych rynkach.

Rolą Komisji jest działanie zapewniające wszystkim inwestorom na rynku publicznym otrzymywanie od emitentów wszelkich niezbędnych informacji z gwarancją ich prawidłowości. W tym zakresie KPWiG ­ w stosunku do emitenta ­ jest reprezentantem inwestorów. Komisja spełnia swoją rolę reprezentanta inwestorów w dwojaki sposób: przez wypełnianie ustawowych obowiązków oraz np. przez interwencję w konkretnych sytuacjach. W przypadku gdy emitent nie wykonuje obowiązków informacyjnych lub wykonuje je nienależycie Komisja może wydać decyzję o wykluczeniu papierów wartościowych


z publicznego obrotu lub nałożyć karę pieniężną.


Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A.


Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. funkcjonuje jako samodzielny podmiot od 1994 r. W jego rejestrach znajdują odzwierciedlenie wszystkie transakcje zawierane na rynku, a także zmiany cech papierów wartościowych i emisji. Przechowywanie papierów wartościowych i dokonywanie rozliczeń zawartych transakcji odbywa się w formie zapisów komputerowych, co wynika z dematerializacji papierów wartościowych.

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych jest spółką akcyjną, której akcjonariuszami mogą być wyłącznie podmioty prowadzące giełdę, rynek pozagiełdowy, Skarb Państwa, GPW, NBP, domy maklerskie i banki. Organami KDPW S.A. są: Walne Zgromadzenie, Rada Nadzorcza, zwana "Radą Depozytu", Zarząd zwany "Zarządem Depozytu".

Głównym zadaniem KDPW jest prowadzenie depozytu papierów wartościowych,
w tym rejestrowanie papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu, nadzorowanie zgodności wielkości emisji z liczbą papierów wartościowych znajdujących się w obrocie, nadzorowanie obsługi realizacji zobowiązań emitentów wobec właścicieli papierów wartościowych (np. dywidendy z akcji, odsetek z obligacji), rozliczanie transakcji zawieranych na rynku papierów wartościowych i innych instrumentów finansowych.

KDPW S.A. rejestruje papiery wartościowe na kontach depozytowych i rachunkach papierów wartościowych. Uczestnikami depozytu mogą był podmioty, których przedmiot przedsiębiorstwa obejmuje prowadzenie rachunków papierów wartościowych, emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu publicznego, inne krajowe instytucje finansowe. W systemie depozytowo-rozliczeniowym dokonywane są operacje na papierach wartościowych, których skutkiem jest odzwierciedlenie zmiany treści praw i innych cech papierów wartościowych lub emisji papierów wartościowych. Operacjami tymi są: wymiana papierów wartościowych, asymilacja papierów wartościowych, konwersja papierów wartościowych, zamiana papierów wartościowych, wycofanie papierów wartościowych


z depozytu, zasilenie rachunku, transfer portfela i transfer papierów wartościowych.

KDPW S.A. może również obsługiwać obrót papierami wartościowymi nie dopuszczonymi do publicznego obrotu. Może prowadzić rachunki pieniężne, dokonywać rozliczeń pieniężnych, udzielać pożyczek, uczestniczyć w rozrachunkach dokonywanych przez Narodowy Bank Polski na zasadach stosowanych w przypadku rozrachunków międzybankowych.

Do zadań KDPW S.A. należy ponadto: opracowanie procedur ewidencyjnych papierów wartościowych, upowszechnianie informacji i prowadzenie działań edukacyjnych dotyczących rynku kapitałowego, rozliczanie wypłat transferowych między otwartymi funduszami emerytalnymi, rozliczanie transakcji zawieranych na giełdach energii oraz na giełdach towarowych, a także wykonywanie czynności z tym związanych.
Centralna Tabela Ofert S.A.

Centralna Tabela Ofert S.A. powstała w 1996 r. jako element pozagiełdowego wtórnego rynku papierów wartościowych. Powstanie rynku pozagiełdowego wiąże się


z realizacją Programu Powszechnej Prywatyzacji.

Przedmiotem przedsiębiorstwa spółki jest prowadzenie Centralnej Tabeli Ofert, jej obsługi operacyjnej oraz prowadzenie innej działalności wspierającej rozwój regulowanego rynku pozagiełdowego. Celem spółki jest organizowanie regulowanego pozagiełdowego publicznego obrotu papierami wartościowymi i innymi instrumentami finansowymi, w tym gromadzenie, przedstawianie i udostępnianie informacji o ofertach i transakcjach zawartych na regulowanym rynku pozagiełdowym. W celu realizacji swojego przedmiotu przedsiębiorstwa spółka:



  • wypracowuje zasady postępowania uczestników regulowanego pozagiełdowego obrotu papierami wartościowymi, samodzielnie lub we współpracy z organami administracji rządowej, instytucją rozliczeniową, giełdami papierów wartościowych i organizacjami samorządowymi działającymi na rynku papierów wartościowych,

  • przygotowuje regulacje niezbędne do prawidłowego funkcjonowania regulowanego rynku papierów wartościowych,

  • wprowadza w życie Kodeks Dobrej Praktyki Przedsiębiorstw Maklerskich, zapobiegający powstawaniu nieprawidłowości w regulowanym pozagiełdowym publicznym obrocie papierami wartościowymi,

  • tworzy i administruje infrastrukturą techniczną i organizacyjną niezbędną do realizacji zadań.

Stronami transakcji zawieranych na rynku pozagiełdowym mogą być domy maklerskie, banki prowadzące działalność maklerską lub zagraniczne osoby prawne z art. 52 ustawy Prawo o Publicznym Obrocie Papierami Wartościowymi. Na warunkach określonych w regulaminie obrotu stronami transakcji zawieranych na rynku pozagiełdowym mogą być również inne podmioty jeżeli są uczestnikami KDPW oraz nabywają papiery wartościowe we własnym imieniu i na własny rachunek.
Domy Maklerskie

Pośrednikami w obrocie giełdowym są domy maklerskie i banki prowadzące działalność maklerską. Zgodnie z Ustawą "Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi" działalność maklerska obejmująca czynności związane z obrotem papierami wartościowymi może być dokonywana na rynku regulowanym wyłącznie za pośrednictwem domów maklerskich. Każdy inwestor uczestniczący w publicznym obrocie na rynku regulowanym powinien otworzyć rachunek papierów wartościowych w domu maklerskim lub banku prowadzącym rachunki papierów wartościowych. Dom maklerski zawiera z klientem umowę o świadczenie usług brokerskich, w której zobowiązuje się do zawierania umów zlecenia nabycia lub zbycia papierów wartościowych. Dom maklerski działa na rynku kapitałowym zawsze we własnym imieniu, na rachunek klienta albo na rachunek własny.



Czynnościami związanymi z obrotem papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu są:

  • oferowanie papierów wartościowych,

  • nabywanie i zbywanie papierów wartościowych na cudzy rachunek,

  • nabywanie lub zbywanie papierów wartościowych na własny rachunek w celu realizacji zadań związanych z organizacją rynku regulowanego,

  • zarządzanie cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie,

  • doradztwo w zakresie obrotu papierami wartościowymi,

  • prowadzenie rachunków papierów wartościowych i rachunków pieniężnych służących do ich realizacji,

  • pośrednictwo w nabywaniu lub zbywaniu papierów wartościowych będących w obrocie na zagranicznych rynkach regulowanych,

  • podejmowanie czynności faktycznych i prawnych związanych z obsługą towarzystw funduszy inwestycyjnych, funduszy inwestycyjnych, towarzystw emerytalnych i funduszy emerytalnych,

  • dokonywanie czynności związanych z obrotem prawami majątkowymi,

  • dokonywanie czynności związanych z obrotem towarami giełdowymi.


Do czynności, na wykonywanie których nie jest wymagana zgoda Komisji należą:

  • przygotowywanie analizy celowości i sposobu pozyskiwania kapitału oraz czynników wpływających na wybór sposobu pozyskania kapitału przez zleceniodawcę,

  • przygotowywanie analizy celowości wprowadzenia i sposobu wprowadzenia do publicznego obrotu określonych papierów wartościowych zleceniodawcy,

  • przygotowanie analizy skutków i kosztów emisji lub wprowadzenia do publicznego obrotu określonych papierów wartościowych,

  • sporządzanie prospektu emisyjnego,

  • nabywanie lub zbywanie papierów wartościowych na własny rachunek w celu realizacji umów o subemisje inwestycyjne lub usługowe,

  • podejmowanie czynności faktycznych i prawnych, których celem jest realizacja umów o subemisje inwestycyjne lub usługowe,

  • reprezentowanie posiadaczy papierów wartościowych wobec emitentów tych papierów.

Dom maklerski wykonuje swoją działalność za pośrednictwem maklerów oraz doradców inwestycyjnych. Maklerem oraz doradcą może być osoba fizyczna, wpisana na listę maklerów lub doradców prowadzoną przez Komisję. Makler oraz doradca musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych, musi korzystać z pełni praw publicznych, nie być karany za przestępstwa przeciwko mieniu, przeciwko dokumentom, za przestępstwa gospodarcze, za fałszowanie pieniędzy, papierów wartościowych, znaków urzędowych, za przestępstwa skarbowe i przestępstwa związane z publicznym obrotem papierami wartościowymi. Musi mieć zdany egzamin przed Komisją Egzaminacyjną dla Doradców lub Maklerów Papierów Wartościowych.

Inwestorzy indywidualni


Dysponując pewnymi oszczędnościami starają się oni korzystnie je ulokować kupując papiery wartościowe. Operacje giełdowe przeprowadzają zazwyczaj na podstawie informacji pochodzących z opracowań i analiz publikowanych w prasie lub literaturze fachowej. Jednym z najbardziej rozpowszechnionych błędów, popełnianych przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych przez drobnych inwestorów, jest kierowanie się ostatnimi zmianami kursów poszczególnych papierów wartościowych bez wnikania w przyczyny tych zmian. Dopiero poznanie tych przyczyn pozwala bowiem prognozować ze znacznym stopniem prawdopodobieństwa, czy np. nagły wzrost kursu jest wynikiem jakiegoś krótkotrwałego wahnięcia koniunktury, czy też jest początkiem trwałej tendencji zwyżkowej danego papieru. Do przeprowadzenia tak dogłębnej analizy przyczyn wahania kursów przeciętny inwestor indywidualny nie jest jednak profesjonalnie przygotowany.

Analiza struktury zleceń na giełdach dowodzi, że indywidualni inwestorzy są zazwyczaj spóźnieni w stosunku do rynku. Sformułowano nawet zasadę, że jeżeli przy wzroście kursu akcji w ogólnej strukturze zleceń zaczynają przeważać drobne zlecenia zakupu, jest to sygnałem, że wkrótce rozpocznie się bessa i już należy sprzedawać, a nie kupować te papiery wartościowe. Podobnie pojawienie się wielu drobnych zleceń sprzedaży przy kursie spadającym wróży rychłe nadejście hossy.


Inwestorzy instytucjonalni

Są to osoby lub instytucje finansowe zajmujące się profesjonalnie lokowaniem środków na rynku kapitałowym. Często są to pośrednicy, którzy przyjmują pieniądze od inwestorów indywidualnych i dalsze decyzje co do sposobu ich lokowania podejmują samodzielnie. Ogromne kapitały, jakimi dysponują duże firmy, dają silną pozycję i pozwalają uczestniczyć w operacjach kapitałowych niedostępnych dla inwestorów indywidualnych.



Inwestorzy instytucjonalni to:

  • banki komercyjne - koncentrują się na udzielaniu kredytów a lokaty w papiery wartościowe traktują jako działalność drugoplanową. Najczęściej zakupują wtedy skarbowe papiery wartościowe.

  • banki inwestycyjne - (jednostki maklerskie banków) profesjonalnie lokują na rynku kapitałowym, często nawet kreując go. Uczestniczą one w organizacji emisji papierów wartościowych, podejmując często wysokie ryzyko, jakie jest z tym związane (będąc gwarantem emisji).

  • fundusze inwestycyjne – to instytucje finansowe, które lokują powierzone sobie pieniądze w przedsięwzięcia mające przynosić zysk, przede wszystkim na rynkach finansowych. Inwestowanie za pośrednictwem funduszu pociąga za sobą mniejsze ryzyko niż indywidualne podejmowanie decyzji, dlatego w krajach zachodnich fundusze inwestycyjne stają się coraz bardziej popularne. Fundusz dysponuje znacznie większym rozeznaniem, które możliwości inwestowania są bardziej atrakcyjne z punktu widzenia uzyskania odpowiednio wysokiej stopy zwrotu. Osoba inwestująca za pośrednictwem funduszu ma także gwarancje, że jej portfel inwestycyjny, w którym oprócz akcji mogą znaleźć się także inne instrumenty finansowe, będzie zarządzany profesjonalnie. Funkcjonowanie tych instytucji na polskim rynku kapitałowym zostanie szerzej omówione w dalszej części rozdziału.

  • instytucje ubezpieczeniowe - instytucje te w naturalny sposób zmuszone są do inwestowania, ponieważ gromadzą znaczne środki pieniężne i osiągają nadwyżki ze swej działalności. Inwestycje przez nie dokonywane, ze względu na charakter tych instytucji, są lokatami bezpiecznymi. Na ogół inwestują one w akcje renomo-wanych firm lub nabywają skarbowe papiery wartościowe (np. obligacje). Zazwyczaj powszechny obowiązek niektórych grup ubezpieczeń sprawia, że rozwój instytucji dokonujących tych operacji jest promowany przez instrumenty państwowej polityki gospodarczej.

  • Skarb Państwa jest nadal współwłaścicielem wielu prywatyzowanych i wprowadzanych na warszawski parkiet przedsiębiorstw, dlatego też jest znaczącym 'graczem' na polskim rynku kapitałowym.



Fundusze inwestycyjne

Fundusze Inwestycyjne to instytucje finansowe, które lokują powierzone sobie pieniądze w przedsięwzięcia mające przynosić zysk, przede wszystkim na rynkach finansowych. Inwestowanie za pośrednictwem funduszu pociąga za sobą mniejsze ryzyko niż indywidualne podejmowanie decyzji. Fundusz dysponuje znacznie większym rozeznaniem, które możliwości inwestowania są bardziej atrakcyjne z punktu widzenia uzyskania odpowiednio wysokiej stopy zwrotu. Osoba inwestująca za pośrednictwem funduszu ma także gwarancje, że jej portfel inwestycyjny, w którym oprócz akcji mogą znaleźć się także inne instrumenty finansowe, będzie zarządzany profesjonalnie. Fundusze zostały stworzone dla ludzi, którzy chcieliby wykorzystać duży potencjał zysków na rynku finansowym, ale nie chcą, nie potrafią lub nie mają czasu samodzielnie prowadzić analiz i na bieżąco podejmować decyzji inwestycyjnych.



Fundusze inwestycyjne to efektywna forma lokaty kapitału, która w ostatnich latach zyskuje na popularności. Obserwując zmiany jakie zachodzą na polskim rynku kapitałowym można być pewnym burzliwego rozwoju funduszy w perspektywie najbliższych lat. Ich funkcjonowanie możliwe jest teraz dzięki ustawie z 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych. Ustawa przewiduje możliwość tworzenia czterech typów funduszy inwestycyjnych:

  • fundusze otwarte - mają zmienną liczbę uczestników. Uczestnicy funduszy tego typu wykupują dowolną liczbę jednostek uczestnictwa, którą kreuje bieżący popyt. Jednostki uczestnictwa w funduszu są niezbywalne i mogą być tylko umarzane. Umorzenie jednostek może być całkowite - oznaczające wycofanie się inwestora z funduszu - bądź jedynie częściowe - powodujące zmniejszenia zaangażowania kapitałowego uczestnika funduszu,

  • specjalistyczne fundusze otwarte - wzorowane są na funduszach otwartych z tym, że istnieje możliwość określenia w statucie warunków odkupienia jednostek uczestnictwa; wyróżnikiem jest także powołanie organu kontrolnego Rady Inwestorów,
  • fundusze zamknięte - są funduszami, w których liczba jednostek uczestnictwa jest stała. Jednostki te nie mogą być umarzane na podstawie ich wykupu przez fundusz. Nabycie uczestnictwa
    w funduszu jest możliwe przez nabycie jednostek będących w obrocie bądź nowo emitowanych - certyfikatów depozytowych, które są przedmiotem obrotu giełdowego,

  • fundusze mieszane - są odmianą funduszy zamkniętych; podstawową różnicą jest możliwość wykupienia certyfikatów na żądanie uczestnika.

Do oceny funduszy inwestycyjnych stosuje się 2 poniżej wymienione wskaźniki:

Wskaźnik Sharpe'a - jest to stosunek osiągniętego dodatkowego zwrotu do poziomu ryzyka całkowitego, a więc miara o konstrukcji typowego wskaźnika, gdzie w liczniku znajduje się zmienna korzystna, a w mianowniku - niekorzystna dla inwestora. Taka konstrukcja umożliwia jednoczesną maksymalizację zwrotu i minimalizację ryzyka: osiąga się to poprzez wybór jak największego wskaźnika. Wskaźnik Sharpe'a jest odpowiedni dla inwestora, który chce wybrać najlepszy z istniejących funduszy, nawet jeśli uważa, że jego ryzyko jest zbyt wysokie, ponieważ w fundusz nie lokuje całości środków, część przeznaczając na zakup obniżających ryzyko obligacji.

Wskaźnik Alfa Jensena - na podstawie wartości tego wskaźnika możemy dokonać oceny zarządzającego portfelem inwestycyjnym Przy dodatniej alfie Jensena można uznać, że menedżer posiada umiejętność selekcji akcji 'niedowartościowanych', czyli za nisko wycenionych przez rynek, więc jest to dowód na jego ponadprzeciętne umiejętności. Natomiast jeśli alfa jest ujemna, oznacza to przekroczenie granicy, do której ponoszenie kosztów analizy papierów wartościowych było jeszcze uzasadnione. Fundusze o ujemnej alfie Jensena są dominowane przez inwestycję w losowy portfel akcji lub indeks giełdowy.

Fundusze emerytalne

W roku 1999 polski rynek wzbogacił się o nową kategorię inwestorów - Otwarte Fundusze Emerytalne. Obecnie na świecie należą one, a w przyszłości także w Polsce będą należeć, do największych inwestorów instytucjonalnych rynku finansowego, którym prawo powierza zadanie gromadzenia i pomnażania środków zebranych na indywidualnych kontach członków OFE z przeznaczeniem na emeryturę. Otwarte Fundusze Emerytalne są podmiotami tworzącymi II filar nowego systemu emerytalnego w Polsce.

Fundusze zarządzane są przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne (PTE). Jedno PTE może założyć tylko jedno OFE. PTE działa wyłącznie w formie spółki akcyjnej. Otwarty Fundusz Emerytalny to coś w rodzaju skarbonki, do której wkładamy pieniądze. Zarządzaniem, tymi pieniędzmi zajmują się PTE. Fundusz umożliwia grupowanie rozproszonych środków z indywidualnych wpłat ubezpieczonych w duże pule, które są inwestowane na rynku finansowym. Daje to dużo większe możliwości inwestowania niż tradycyjne konto bankowe. Oszczędności zostają bowiem powierzone specjalistom, a ci lokują je również w tych segmentach rynku finansowego, do których drobny inwestor nie ma dostępu. Zapewnia to większe przychody, niższe prowizje maklerskie oraz zmniejsza ryzyko inwestowania dzięki możliwości znacznego zróżnicowania lokat (ich dywersyfikacji).

Fundusz może dokonywać tylko bezpiecznych inwestycji ograniczonych specjalnymi limitami dla poszczególnych kategorii lokat i ich udziałów w wartości aktywów.



Dopuszczone (przewidziane w przepisach) są następujące kategorie lokat:

  • obligacje, bony i inne papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski oraz pożyczki i kredyty udzielane tym podmiotom,

  • obligacje i inne papiery wartościowe gwarantowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski, a także depozyty, kredyty i pożyczki przez nie gwarantowane,

  • depozyty bankowe i bankowe papiery wartościowe,

  • akcje spółek notowanych na giełdzie,

  • akcje narodowych funduszy inwestycyjnych,

  • obligacje i inne dłużne papiery wartościowe emitowane przez jednostki samorządu terytorialnego i zabezpieczone całkowicie obligacje innych podmiotów,

  • jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych,

  • listy zastawne emitowane przez banki hipoteczne.

Zgodnie z prawem fundusze emerytalne mogą do 40 procent swoich aktywów lokować w akcje spółek giełdowych, do 10 procent w papiery Narodowych Funduszy Inwestycyjnych zaś do pięciu procent w papiery zagraniczne. Natomiast inwestycje w papiery skarbowe właściwie nie są objęte limitami.

Z pewnością fundusze emerytalne miały stabilizujący wpływ na nasz rynek i gdyby nie ich inwestycje wahania kursów poszczególnych walorów mogłyby być większe. Obecna sytuacja pokazuje jednak, że nie należy przeceniać ich wpływu na kondycję rynku kapitałowego. Inwestycje te nie są w stanie odwrócić generalnych trendów rynkowych. Można jedynie mówić o tym, że obecność OFE na rynku stabilizuje nieco sytuację, amortyzując gwałtowne skoki notowań.

Pod wpływem działania OFE zmienia się kierunek zainteresowania inwestorów giełdowych. Do tej pory o rozwoju sytuacji decydowały przede wszystkim duże spółki,
w które angażowali się inwestorzy zagraniczni. Zarządzający aktywami funduszy emerytalnych lepiej i głębiej znają polski rynek, a w związku z tym częściej inwestują
w spółki mniejsze i średnie - w ich ślady idą inni. Działania te więc zwiększają stabilność oraz przejrzystość giełdy; wahania na niej nie zależą już wyłącznie od operacji jednego czy dwóch dużych zagranicznych inwestorów.

Rola informacji na rynku kapitałowym


Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi' jednoznacznie precyzuje, że
w momencie dopuszczenia przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd do publicznego obrotu spółka emitująca papiery wartościowe zobowiązana jest do przekazywania inwestorom wszelkich informacji potrzebnych do podejmowania decyzji inwestycyjnych.

Firma, która decyduje się wejść na giełdę, zgadza się tym samym na dokładne prześwietlenie swojej sytuacji finansowej oraz systematyczne ujawnianie informacji


o bieżącej działalności, nierzadko o strategicznym znaczeniu. Korzystają na tym oczywiście akcjonariusze, którzy - jako współwłaściciele firmy - mają pełne prawo do uzyskiwania informacji o przedsięwzięciu gospodarczym, w które zainwestowali swój kapitał. Właśnie na podstawie tych wiadomości inwestorzy podejmują szybkie decyzje, których pochodną są zmiany cen akcji na giełdzie. W ten sposób powstaje zależność między informacją a ceną akcji na rynku.

Dlaczego tak ważną rolę odgrywają na rynkach kapitałowych informacje? Jak wiadomo, rynek dyskontuje przyszłość - na podstawie przeszłości stara się przewidzieć mające nastąpić wydarzenia. Przykładowo, jeżeli spółka otrzymała zwrot nadpłaconego podatku, to należy się spodziewać lepszych wyników za dany rok obrachunkowy - rynek reaguje na taką informację zwyżką cen.



Informacje poufne


Pojęcie informacji poufnej zostało zdefiniowane w 'Prawie o publicznym obrocie papierami wartościowymi'. Przez informację poufną rozumie się 'informację dotyczącą emitenta lub papieru wartościowego, która nie została przekazana do publicznej wiadomości, a która po ujawnieniu mogłaby w istotny sposób wpłynąć na cenę papieru wartościowego'.

Złożenie zlecenia kupna lub sprzedaży papieru wartościowego przez osobę, która dysponuje informacjami poufnymi na temat spółki czy danego papieru wartościowego i z tego powodu stawia ją w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych uczestników rynku jest nazywane insider trading. Najbardziej spektakularne przykłady wykorzystywania informacji poufnych w grze na giełdzie to przypadki przejęć przedsiębiorstw lub wykupu akcji. Ogłasza się wówczas wezwanie do składania zapisów na sprzedaż akcji, podając w nim oferowaną cenę. Ktoś, kto - w ten czy inny sposób - wszedł wcześniej w posiadanie takiej informacji, może nieźle zarobić, składając odpowiednio wcześniej zlecenie kupna (wzywający określa zazwyczaj cenę na poziomie wyższym od kursu na giełdzie, by zachęcić w ten sposób inwestorów do sprzedaży akcji). W chwili, gdy rynek reaguje na informację wzrostem ceny wykorzystujący insider trading może zrealizować zysk. Wykorzystywanie informacji poufnych w obrocie jest zabronione prawem, bowiem 'kto w obrocie papierami wartościowymi wykorzystuje informację poufną, podlega karze pozbawienia wolności od


6 miesięcy do 5 lat i grzywny do 5.000.000 zł'
Źródła informacji na rynku kapitałowym

Na całym świecie gracze giełdowi wysoko cenią wartość szybkiej i aktualnej informacji, dzięki której mogą szybciej od konkurentów podjąć trafne decyzje przynoszące im zysk. Znalezienie odpowiednich, sprawdzonych źródeł informacji stanowi znaczną część sukcesu inwestycyjnego. Niektóre z nich dostarczane są przez emitenta, niektóre przez rynek, część, często najważniejsza, jest wynikiem przetworzenia informacji ogólnie dostępnych


i wyciągnięcia właściwych, unikalnych na rynku wniosków. Jednakże każdy inwestor musi wiedzieć, gdzie znaleźć potrzebne wiadomości:

  • wyniki sesji – inwestorzy korzystają najczęściej z telegazety (strony 610-612) lub innych komercyjnych dostawców tej usługi (np. serwis Reutersa, czy serwis BOŚ). Tam znajdują się informacje dotyczące zmian cen, obrotów, podawane są również najważniejsze komunikaty
    i przebieg dogrywki.

  • raporty bieżące spółek - można je znaleźć w codziennej prasie (między innymi
    w Rzeczpospolitej, Gazecie Wyborczej, Gazecie Giełdy Parkiet) lub wyspecjalizowanych serwisach np. Notoria Serwis. Niestety dane te ukazują się z opóźnieniem. Alternatywą są serwisy on-line, niestety są one najczęściej dość kosztowne. Zaletą informacji z prasy codziennej jest fakt, że obok informacji formalnych drukowane są własne opracowania
    i analizy wyników finansowych.

  • podsumowania i analizy - można je znaleźć przede wszystkim w prasie fachowej analogicznie jak raporty bieżące spółek.

  • wydawnictwa spółki – źródłem informacji jest także sama spółka, a ściślej mówiąc, jej wydawnictwa. Mogą to być różnego rodzaju opracowania, ulotki czy raporty. Szczególne miejsce zajmuje tu oczywiście prospekt emisyjny, sporządzony według ściśle określonych zasad. Niestety, spółka publikuje prospekt tylko w przypadku dopuszczenia jej akcji do publicznego obrotu lub nowej emisji.

  • coraz częściej również w Internecie pojawiają się specjalistyczne serwisy, zawierające różnego typu analizy, podsumowania i komentarze. Analizy, często opatrzone rekomendacjami, wydają też biura maklerskie. Stanowią one nieocenione źródło informacji
    o rynku i poszczególnych spółkach. Warto też przyjrzeć się bliżej opracowaniom Głównego Urzędu Statystycznego czy niezależnych firm i ośrodków badawczych.


Obowiązki informacyjne spółek publicznych

Spółki publiczne zobowiązane są do informowania, w formie raportów bieżących


o zdarzeniach mających istotny wpływ na ich sytuację. Raporty te powinny być prawdziwe, rzetelne i kompletne.

Obowiązek informacyjny obejmuje:

  • nabycie, zbycie lub utrata w wyniku zdarzeń losowych aktywów o znacznej wartości,

  • zawarcie, wypowiedzenie lub rozwiązanie znaczącej umowy,

  • wezwanie do spełnienia świadczenia przed terminem wymagalności określonym
    w znaczącej umowie,

  • spełnienie się lub niespełnienie warunków znaczącej umowy warunkowej,

  • nabycie lub zbycie przez emitenta lub jednostkę od niego zależną papierów wartościowych emitenta,

  • powzięcie wiadomości o nabyciu lub zbyciu akcji emitenta przez podmioty powiązane, jeżeli ich łączna wartość w ciągu ostatnich 12 miesięcy przekracza 5 000 euro,

  • zawarcie transakcji z podmiotami powiązanymi, jeżeli ich łączna wartość w ciągu ostatnich 12 miesięcy przekracza 500 000 euro,

  • udzielenie poręczenia kredytu lub gwarancji jednemu podmiotowi, jeżeli łączna wartość poręczeń udzielonych temu podmiotowi i jednostkom od niego zależnym w ciągu ostatnich 12 miesięcy stanowi równowartość co najmniej 10 % kapitałów własnych,

  • wszczęcie przed sądem lub organem administracji publicznej postępowania dotyczącego zobowiązań lub wierzytelności, których łączna wartość stanowi równowartość co najmniej
    10 % kapitałów własnych,

  • powzięcie decyzji o wniesieniu aktywów w formie aportu do innego podmiotu, jeżeli ich wartość księgowa stanowi równowartość co najmniej 10 % kapitałów własnych emitenta lub 20 % kapitałów własnych podmiotu, do którego wnoszone są te aktywa,

  • założenie lub współfinansowanie fundacji, jeżeli kwota przeznaczona na ten cel przekracza równowartość 100 000 euro,

  • podjęcie decyzji o zamiarze zmiany praw lub zamiana praw z papierów wartościowych emitenta,

  • podjęcie decyzji o zamiarze emisji lub emisja obligacji,

  • podjęcie decyzji o umorzeniu lub umorzenie papierów wartościowych emitenta,

  • otrzymanie zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu znacznych pakietów akcji emitenta,

  • podjęcie decyzji o połączeniu z innym podmiotem, połączenie z innym podmiotem,

  • zmiana formy prawnej emitenta,

  • zawarcie lub wypowiedzenie przez emitenta umowy z biegłym rewidentem, wypowiedzenie przez biegłego rewidenta umowy z emitentem,

  • powołanie, odwołanie lub rezygnacja osoby zarządzającej lub nadzorującej,

  • złożenie podania o otwarcie postępowania układowego, otwarcie lub zawieszenie postępowania układowego, otwarcie postępowania likwidacyjnego, złożenie wniosku
    o ogłoszenie upadłości, ogłoszenie upadłości,

  • sporządzenie prognozy wyników finansowych emitenta lub jego grupy kapitałowej oraz podstaw i założeń tej prognozy,

  • przyznanie, cofnięcie ratingu.


Ponadto spółki publiczne są zobowiązane do prezentowania:

  • raportów bieżących – dotyczą one wymienionych wcześniej obowiązków informacyjnych, czyli zdarzeń dotyczących aktywów o znacznej wartości, znaczących umów oraz informacji o podmiotach powiązanych;

  • raportów okresowych – są to raporty zawierające sprawozdania finansowe,
    w szczególności kwartalne (publikowane do 35 dni, NFI do 45 dni, za ostatni kwartał roku do 45 dni od zakończenia kwartału), półroczne (publikowane do 3 miesięcy, NFI do 4 miesięcy od dnia zakończenia półrocza), roczne (do 6 miesięcy, nie później niż 15 dni przed terminem Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, które zatwierdza sprawozdanie finansowe za dany rok obrotowy);

  • prospektu emisyjnego – jest to dokument, który powstaje przy każdorazowym wprowadzaniu akcji na rynek publiczny i jest składany za pośrednictwem biura maklerskiego w Komisji Papierów Wartościowych i Giełd. Każdy prospekt emisyjny składa się z 12 części: wstępu, podsumowania i czynników ryzyka, wskazania osób odpowiedzialnych za informacje zawarte w prospekcie, danych o emisji, danych o emitencie, danych o działalności emitenta, oceny i prognozy emitenta, danych o organizacji emitenta oraz osobach zarządzających, osobach nadzorujących oraz znacznych akcjonariuszach, sprawozdania finansowego, informacji dodatkowych oraz załączników. Emitent lub wprowadzający akcje do publicznego obrotu musi opublikować skrót prospektu emisyjnego w dwóch dziennikach ogólnopolskich. Prospekt emisyjny jest najlepszym źródłem informacji o spółce jej planach oraz sytuacji ekonomiczno- finansowej. Dlatego przy każdej emisji akcji należy koniecznie zapoznać się
    z jego zawartością.






©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna