Rozwiązywanie problemów



Pobieranie 22,11 Kb.
Data25.11.2017
Rozmiar22,11 Kb.

Rozwiązywanie problemów

Chociaż każdy problem posiada własną specyfikę, można skonstruować ogólny schemat postępowania pomocny w praktyce. Matematyk G. Polya stwierdził, że aby poradzić sobie z problemem: "Po pierwsze, musimy zrozumieć problem. Musimy jasno rozumieć cel, ustalić niezbędne warunki oraz dane. Po drugie, musimy obmyślić plan, który doprowadzi nas do rozwiązania". Tak więc rozwiązywanie problemu jest procesem obejmującym następujące fazy:

1. ZDEFINIOWANIE PROBLEMU - określenie, na czym polega i w czym tkwi problem; przemyślenie, do jakiego celu rozwiązanie tego problemu nas doprowadzi.

2. ZNALEZIENIE SPOSOBÓW ROZWIĄZANIA PROBLEMU - ustalenie szeregu działań, których wykonanie doprowadzi do rozwikłania sytuacji problemowej i umożliwi dalsze działania na rzecz celu.

3. PODJĘCIE DECYZJI O WYBORZE OPTYMALNEGO SPOSOBU ROZWIĄZANIA
W przypadku, gdy pojawi się więcej niż jedno rozwiązanie, należy wybrać to, które okaże się optymalne z punktu widzenia jednostki lub zespołu rozwiązującego problem. Pamiętajmy, że dla większości problemów praktycznych nie ma jedynego, najwłaściwszego rozwiązania, o wyborze przesądza złożony kontekst sytuacyjny i wartościujące nastawienie podejmujących decyzje.

Jedną z przyczyn trudności w traktowaniu problemów jest - naturalna, z psychologicznego punktu widzenia - tendencja do natychmiastowego przejścia do rozwiązywania problemu. Następuje wtedy pominięcie fazy 1. A to może prowadzić do jałowych rozważań i straty wysiłku intelektualnego. Stąd tak duży nacisk na wpojenie przyszłym menedżerom konieczności planowania.

Poszukując rozwiązania problemu, możemy postępować zgodnie z dwoma typami planów:

1. Jeśli obrana droga rozwiązywania problemu gwarantuje osiągnięcie wyniku, mamy do czynienia z algorytmem. Jest to zbiór ściśle określonych reguł czy procedur, które, gdy są przestrzegane, doprowadzą nas do prawidłowego rozwiązania. Oczywistym przykładem są reguły arytmetyczne czy gotowe sposoby rozwiązywania równań: gdy wykonujemy działania zgodnie z nimi, uzyskujemy prawidłowy wynik. W przypadku bardziej złożonych czynności, jak zarządzanie czy operacje finansowe, również możemy korzystać z algorytmów. Przykładem są przepisy regulujące rutynowe czynności (np. procedury bankowe) i pozwalające rozwiązywać niektóre sytuacje wątpliwe - wtedy menedżer może odwołać się do takich reguł. Jednakże w większości realnych sytuacji odwołanie się do algorytmów nie jest wystarczającym środkiem zapewnienia sukcesu. Trzeba wtedy zastosować bardziej "otwarte" sposoby podejścia, przy których nie da się postępować zgodnie z ustalonymi z góry regułami. Takie sposoby to:

2. heurystyki (z greckiego heuresis - odnalezienie) - czyli wskazówki (procedury) poszukiwania rozwiązań, których nie da się ściśle, z logicznego punktu widzenia, uzasadnić, ale które są wartościowe ze względu na przydatność w rozwiązywaniu problemu. Heurystyki mogą być zatem skuteczne, ale ta skuteczność nie jest wiadoma "z góry"- przekonujemy się o niej wtedy, gdy problem został (lub nie został) rozwiązany. Wiele procedur heurystycznych opiera się na analogii: poszukuje się podobieństw danego problemu z innymi problemami, których rozwiązanie jest już znane. Przykładowo, wiele konkretnych rozwiązań w ramach współczesnych teorii zarządzania uzyskano dzięki wyobrażeniu sobie organizacji jako organizmu: pod pewnymi względami organizacje zachowują się tak, jakby były organizmami biologicznymi. Dzięki tej analogii wykorzystuje się np. zdolność organizacji do samoregulacji, mechanizmy przystosowania subsystemów firmy itp.

Dobrze znane są dwie procedury heurystyczne umożliwiające twórcze rozwiązywanie problemów: burza mózgów oraz wykreślanie map umysłu.




1. Metoda Burzy Mózgów [brainstorming].
jest sposobem poszerzania pola analizowanych możliwości rozwiązywania problemów, w którym świadomie oddziela się proces tworzenia propozycji od ich oceny. Twórcy tej metody (J. Osborn i in., lata 1950-e) starali się:

  • stworzyć środowisko stymulujące pracę twórczą nawet w sytuacji, gdy szanse na rozwiązanie wydają się niewielkie;

  • umożliwić ludziom podejmującym decyzje uniknięcie negatywnych konsekwencji zjawiska syndromu "grupowego myślenia", które może prowadzić do pochopnych i nadmiernie ryzykownych decyzji.

W czasie "burzy mózgów" członkowie grupy wymyślają tak wiele możliwości jak tylko potrafią, a pojawiające się pomysły nie są od razu poddawane ocenie. Daje to uczestnikom poczucie nieskrępowania w wymyślaniu niestandardowych, czasami dziwacznych, rozwiązań. Jednakże może się zdarzyć, że nawet kompletnie nierealistyczny pomysł będzie stymulował wartościowe propozycje. Jak już wiemy, nie istnieje jedyna droga dochodzenia do rozwiązań i dlatego warto czasami wykorzystać metodę swobodnych skojarzeń.

Zasady Prowadzenia Sesji Burzy Mózgów

Przed sesją:



  1. Musimy wiedzieć, o co nam chodzi; mieć jasny obraz celów, trzeba zdefiniować problem.

  2. Należy dobrać zespół: grupa nie może być zbyt liczna ani zbyt mała, najlepiej 6-12 osób. Dobrze jest zaprosić jedną lub kilka osób nie związanych bezpośrednio z problemem. Często tacy outsiderzy potrafią spojrzeć w niekonwencjonalny sposób na problem, z innej perspektywy, niż "starzy wyjadacze".

  3. Trzeba zadbać o nieformalną atmosferę. Najlepiej wybrać miejsce różniące się od środowiska rutynowych zebrań.

  4. Dobrze jest wyznaczyć lidera-moderatora sesji, który przypilnuje by dyskusja trzymała się założonych celów-tematów i umożliwi każdemu swobodne wypowiadanie się. Będzie zadawał pytania, zapisywał pomysły i kontrolował przestrzeganie reguł.

W trakcie "burzy":

  1. Ludzie powinni siedzieć w kręgu obok siebie. Nikt nie powinien zajmować pozycji uprzywilejowanej.

  2. Trzeba wyjaśnić reguły, szczególnie regułę zakazu krytyki. Warto powiedzieć, że nieważne jest autorstwo pomysłów - liczy się wspólny cel.

  3. Dobrze jest zapisywać wszystkie pomysły na dużych płachtach widocznych dla wszystkich. Może robić to moderator sesji lub inna osoba pełniąca rolę protokolanta.

Gdy "burza" ucichnie:

  1. Bez zbytniego krytycyzmu wybieramy najbardziej obiecujące pomysły. Oznacza to przejście w fazę logicznej, sekwencyjnej analizy rozwiązań.

  2. Wyselekcjonowane pomysły grupa rozwija, precyzuje i poddaje krytycznej ocenie.

  3. Teraz dopiero staje się widoczne, czy uzyskaliśmy pomysł dający szansę na rozwiązanie problemu. Jeżeli tak, kontynuujemy prace - "burza mózgów" spełniła zadanie. Jeżeli nie:

  4. Możemy ponownie przeprowadzić sesję burzy mózgów, lub przejść do poszukiwania rozwiązań w inny sposób.



2. Wykreślanie "Map Umysłu" [mind-mapping]
polega na bezpośrednim zapisywaniu wszelkich pomysłów i skojarzeń wywołanych problemem wyjściowym - tematem nadrzędnym. Temat ten zapisujemy na środku kartki i od tego momentu dajemy się ponieść myślom. Kolejne idee zapisujemy wokół tematu - gdy wiążą się one z sobą, łączymy je od razu liniami, jeśli nie - wykreślamy nowe odgałęzienie. Po pewnym czasie "mapa" staje się dość rozległa i zawiła. Gdy wyczerpie się nasza inwencja, analizujemy obraz. Dostrzeżone teraz związki oznaczamy dodatkowymi liniami. Jest bardzo prawdopodobne, że mapa:

  • będzie zawierała znacznie więcej elementów, niż pomysły, które zapisalibyśmy tradycyjną metodą wyliczenia w "słupku" - niektóre zapomnielibyśmy, inne w ogóle nie przyszłyby nam do głowy;

  • ukaże powiązania między pomysłami, których się nie spodziewaliśmy; te powiązania wywołają pojawienie się kolejnych elementów;

  • ujrzymy przejrzysty obraz całości problemu, którego nie dostrzeglibyśmy myśląc sekwencyjnie.


Autor: Bogdan Siewierski



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna