Rozkład materiału



Pobieranie 252,91 Kb.
Strona1/3
Data25.02.2019
Rozmiar252,91 Kb.
  1   2   3

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu wiedza o społeczeństwie w zakresie rozszerzonym

dla klas II - III szkoły ponadgimnazjalnej, na podstawie Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych, autorstwa Antoniny Telicka-Boneckiej oraz Jarosława Boneckiego.


Temat (rozumiany jako lekcja)

Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca)

Uczeń:


Wymagania podstawowe (ocena dostateczna)

Uczeń:


Wymagania rozszerzające (ocena dobra)

Uczeń:


Wymagania dopełniające (ocena bardzo dobra)

Uczeń:


Wymagania wykraczające (ocena celująca)

Uczeń:


I. Ustrój polityczny Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja jako nadrzędny akt normatywny państwa

– definiuje pojęcia: konstytucji, preambuły, aktu normatywnego

– wymienia cechy konstytucji

– potrafi omówić znaczenie konstytucji


– definiuje pojęcia:: konstytucji, preambuły

– omawia znaczenie słowa „konstytucja” na przestrzeni wieków

– rozróżnia rodzaje konstytucji


– określa ustrój polityczny państwa zawarty w preambule Konstytucji RP

– porównuje rodzaje konstytucji

– charakteryzuje podstawy ustroju RP


– uzasadnia szczególne znaczenie konstytucji

– analizuje fragmenty konstytucji i preambuły

– uzasadnia swoje stanowisko

– omawia procedurę zmiany konstytucji



– potrafi uzasadnić negatywny i pozytywny aspekt nadrzędności

– ocenia konstytucję jako akt w znaczeniu formalnym i materialnym

– potrafi wskazać źródła konstytucji


Tradycje polskiego konstytucjonalizmu

– przedstawia najważniejsze konstytucje RP

– rozróżnia konstytucje pełne i niepełne



– wymienia najważniejsze polskie konstytucje

– omawia znaczenie Konstytucji 3 Maja i Konstytucji z 1997 r.



– charakteryzuje najważniejsze konstytucje, akty prawne w historii RP

– omawia podstawy prawne RP



– porównuje małe konstytucje z Konstytucjami RP

– łączy symboliczne przekazanie insygniów władzy prezydenckiej z ciągłością państwa polskiego



– potrafi uzasadnić najważniejsze zapisy polskich konstytucji

– ocenia i uzasadnia zmiany konstytucji na przestrzeni wieków i ich najważniejsze osiągnięcia



Transformacja ustrojowa po 1989 r.

– definiuje pojęcia: Okrągłego Stołu, transformacji ustrojowej, pluralizmu, ustroju politycznego i gospodarczego

– wie, kto zasiadł przy okrągłym stole

– wymienia stronę rządzącą i opozycję

– określa najważniejsze zmiany w ustroju RP po 1989 r.



– rozumie istotę porozumień Okrągłego Stołu i transformacji ustrojowej

– wymienia trzy zespoły problemowe i przedstawia najistotniejsze porozumienia Okrągłego Stołu

– przedstawia procedurę zmiany konstytucji


– charakteryzuje zmiany ustrojowe, które nastąpiły po Okrągłym Stole

– rozumie i omawia najważniejsze nowelizacje konstytucji w 1989 r.

– wyjaśnia proces transformacji ustroju politycznego i gospodarczego


– łączy fazy nowelizacji konstytucji ze zmianami ustrojowymi państwa

– uzasadnia najistotniejsze zmiany i zasadę suwerenności narodu, pluralizmu politycznego, demokratyzacji władz lokalnych



– ocenia opozycję solidarnościową przy Okrągłym Stole i reformy, do których doprowadziła

– uzasadnia swoje stanowisko, popierając je argumentami

– rozważa przemiany ustrojowe lat 80. i 90. XX w.


Konstytucyjne zasady ustroju państwa w Konstytucji z 1997 r.

– wymienia najważniejsze zasady prawa konstytucyjnego

– rozumie, że zasady prawa konstytucyjnego to najbardziej podstawowe ustalenia zawarte w ustawie zasadniczej



– definiuje pojęcia:: suwerenności, republikańskiej formy państwa, państwa prawa, decentralizacji państwa i pluralizmu politycznego i społecznego

– potrafi na podstawie fragmentu zapisu nazwać odpowiednią zasadę



– wskazuje w tekście konstytucji zapisy potwierdzające odpowiednie zasady prawa konstytucyjnego

– omawia wszystkie zasady prawa konstytucyjnego i rozumie jego istotę



– wyjaśnia relacje między prawem międzynarodowym a prawem krajowym

– łączy poszczególne zasady i uzasadnia swoje stanowisko



– ocenia adekwatność zapisów w konstytucji do odpowiednich zasad

– potrafi prognozować w jakim kierunku będą następowały zmiany zapisów w konstytucji i procedury zmiany konstytucji



2. Władza ustawodawcza w Polsce

Wybór i organizacja Sejmu i Senatu RP

– wyjaśnia znaczenie pojęć: kadencji, mandatu, immunitetu poselskiego

– wymienia zasady wyborów do sejmu i senatu

– wymienia organy sejmu i senatu


– omawia zasady wyborów do sejmu i senatu

– charakteryzuje organy sejmu i senatu i ich działalność

– przedstawia zasady prawa wyborczego


– porównuje system większościowy wyboru senatu z systemem proporcjonalnym wyboru sejmu RP

– omawia kodeks wyborczy z 05.02.2011 r.



– analizuje problem immunitetu i możliwości jego pozbawienia oraz pociągnięcia posła do odpowiedzialności

– łączy zasady etyki poselskiej z zachowaniem posłów na co dzień



– określa sytuacje, w jakich może dojść do skrócenia kadencji sejmu

– potrafi ocenić polski system wyborczy do sejmu i senatu oraz zaproponować zmiany w celu wyboru lepszej reprezentacji społeczeństwa



Funkcje parlamentu

– definiuje pojęcie dwuizbowości w Polsce, większości zwykłej, bezwzględnej i kwalifikowanej

– wymienia funkcje parlamentu



– wymienia kompetencje sejmu i senatu

– przedstawia znaczenie obu izb oraz Zgromadzenia Narodowego w systemie władz RP



– podaje przykłady stosowania w procedurze legislacyjnej polskiego parlamentu większości zwykłej, bezwzględnej i kwalifikowanej

– wskaże tryby w jakich stanowi się poszczególne ustawy



– wyjaśnia szczególny charakter procedury uchwalania ustawy budżetowej

– przyporządkowuje rodzaje większości do poszczególnych głosowań w sejmie i senacie RP



– ocenia polski parlament obecnej kadencji i jego kondycję

– proponuje zmiany, które mogą usprawnić pracę sejmu RP



3. Władza wykonawcza w Polsce

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

– przedstawiagenezę funkcji Prezydenta RP

– wymienia Prezydentów polskich

– wskaże podstawowe różnice w wyborach prezydenckich i parlamentarnych

– omawia uprawnienia Prezydenta RP



– charakteryzuje dualistyczny model ustrojowy władzy wykonawczej (egzekutywy) w RP

– określa główne kompetencje Prezydenta w relacjach z parlamentem, rządem, władzą sądowniczą, a także sposób sprawowania władzy w zakresie bezpieczeństwa państwa i polityki zagranicznej



– wyjaśnia różnice między ordynacjami wyborów parlamentarnych i prezydenckich w Polsce

– wyjaśnia, w jakich okolicznościach prezydent może być zawieszony lub usunięty z urzędu

– analizuje przepisy konstytucyjne dotyczące kompetencji prezydenta w zakresie obronności kraju


– analizuje miejsce prezydenta w dualistycznym modelu ustrojowym władzy wykonawczej

– analizuje wyniki wyborów prezydenckich od 1990 r.

– ocenia zapisy Konstytucji w sprawie zawieszenia lub usunięcia prezydenta z urzędu


– analizuje charakter, jaki Konstytucja RP nadaje wzajemnym relacjom prezydenta i rządu

– ocenia słowa przysięgi Prezydenta RP przed Zgromadzeniem Narodowym



Rada Ministrów

– definiuje pojęcia: kolegialności, wotum zaufania, rekonstrukcji rządu, odpowiedzialności konstytucyjnej

– wymienia zadania rady Ministrów

– podaje etapy powołania rządu


– rozumie pojęcie kolegialności rządu

– omawia skład rządu

– określa zadania Prezesa Rady Ministrów

– wymienia Prezesów Rady Ministrów po 1989 r.



– charakteryzuje rząd jako organ kolegialny

– określa zadania rządu, premiera i poszczególnych ministrów jako naczelnych organów administracji rządowej

– przedstawia konstytucyjne procedury powołania i odwołania rządu i zmiany ministrów


– porównuje sytuację rządów mniejszościowych i większościowych ze względu na możliwość działania

– rozróżnia i charakteryzuje odpowiedzialność parlamentarną (polityczną) rządu przed sejmem i konstytucyjną przed Trybunałem Stanu



– ocenia i uzasadnia zmiany na stanowisku premiera po 1989 r.

– ocenia działania rządu obecnej i poprzedniej kadencji

– proponuje działania rządu przeciwdziałające negatywnym skutkom recesji gospodarczej


Organy odpowiedzialne za porządek oraz bezpieczeństwo państwa i obywateli. Stany nadzwyczajne

– wymienia instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo i porządek w państwie

– rozumie potrzebę ich tworzenia i działania

– rozpoznaje logo tych instytucji


– przedstawia najważniejsze instytucje, które powołuje państwo w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku

– omawia podstawowe zadania tych instytucji

– rozpoznaje istotne informacje zawarte w logo tych instytucji


– podaje cele tworzenia policji, CBA, ABW i straży: granicznej, celnej, ochrony kolei, leśnej, rybackiej i gminnej

– rozróżnia zadania CBA i ABW



– ocenia działalność instytucji odpowiadających za bezpieczeństwo i porządek w Polsce

– dostrzega różnice w zadaniach instytucji odpowiadających za bezpieczeństwo i porządek, np. policji, straży gminnej



– proponuje rozwiązania, które mogą wpłynąć na poprawę bezpieczeństwa i porządku w państwie

– uzasadnia potrzebę, istnienia i działania wszystkich instytucji



Zasady wprowadzenia stanu nadzwyczajnego

– definiuje pojęcia: stanu nadzwyczajnego, stanu wojennego, stanu wyjątkowego i stanu klęski żywiołowej

– wie, kiedy i kto wprowadził stan wojenny w Polsce

– definiuje podstawy prawne do wprowadzenia stanu wojennego w Polsce


– omawia postanowienia dotyczące rodzajów stanów nadzwyczajnych

– rozróżnia poszczególne stany nadzwyczajne i warunki ich wprowadzania

– omawia dokumenty i źródła dotyczące stanów nadzwyczajnych w Polsce


– charakteryzuje zasady wprowadzenia stanów nadzwyczajnych i restrykcje podczas ich trwania

– charakteryzuje stany nadzwyczajne w Polsce: stan wojenny, stan wyjątkowy i stan klęski żywiołowej

– ocenia postać generała Wojciecha Jaruzelskiego


– analizuje podobieństwa i różnice między stanem wojennym, stanem wyjątkowym i stanem klęski żywiołowej

– wyszukuje informacje na temat stanowiska Trybunału Konstytucyjnego w sprawie Dekretu z dnia 15 grudnia 1981 r.

– ocenia legalność wprowadzenia stanu wojennego w Polsce w 1981 r.


– analizuje zasadność wprowadzenia stanów nadzwyczajnych w Polsce i ich podstawy prawne

– argumentuje swoje stanowisko na temat zasadności wprowadzenia stanu wojennego w Polsce

– potrafi przedstawić i uzasadnić argumenty za i przeciw wprowadzenia stanu wojennego w Polsce w 1981 r.


Administracja rządowa

– rozróżnia administrację rządową centralną i administrację rządową terenową

– definiuje pojęcia:: wojewody, służby cywilnej, służby publicznej, dobra wspólnego

– określa najważniejsze zadania administracji rządowej i służby cywilnej


– przedstawia podział administracji na rządową centralną i terenową oraz zespoloną i niezespoloną

– wymienia centralne organy administracji rządowej, organy administracji zespolonej i niezespolonej

– omawia obowiązki członków Korpusu Służby Cywilnej


– charakteryzuje administrację rządową centralną i terenową

– rozróżnia pracowników służby cywilnej i mianowanych przez Szefa Służby Cywilnej urzędników służby cywilnej

– potrafi odnieść się do idei służby publicznej i istoty służby cywilnej – dobra wspólnego


– podaje przykłady, czym zajmuje się administracja rządowa centralna i administracja terenowa (zespolona i niezespolona)

– ocenia funkcjonowanie służby cywilnej w Polsce

– charakteryzuje kompetencje wojewody i obowiązki członków Korpusu Służby Cywilnej


– projektuje spotkanie z przedstawicielem administracji zespolonej lub niezespolonej

– przedstawia propozycje działań, które mogłyby podnieść jakość pracy administracji rządowej



4. Organy kontroli państwowej, ochrony prawa i zaufania publicznego

Organy kontroli państwowej, ochrony prawa i zaufania publicznego

– definiuje pojęcia: organów kontroli państwowej, organów ochrony prawa, NIK-u, Rzecznika Praw Obywatelskich, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Prokuratury, IPN-u, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Urzędu Komunikacji Elektronicznej, lustracji

– wymienia najważniejsze zadania organów kontroli państwowej i ochrony prawa



– omawia kompetencje NIK-u

– przedstawia uprawnienia i sposób działania Rzecznika Praw Obywatelskich

– opisuje procedurę lustracyjną

– podaje kategorie osób, które jej podlegają

– wymienia Rzeczników Praw Obywatelskich


– charakteryzuje zadania IPN

– odnosi je do wybranych przykładów

– wymienia zadania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i Urzędu Komunikacji Elektronicznej


– ocenia działalność Najwyższej Izby Kontroli dla funkcjonowania państwa

– analizuje pracę Rzecznika Praw Obywatelskich, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Prokuratury, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Urzędu Komunikacji Elektronicznej i ocenia wypełnianie przez nich ich zadań



– projektuje spotkanie z przedstawicielem organu kontroli państwowej i ochrony prawa

– przygotuje projekt debaty na temat lustracji i kontrowersji z nią związanych



5. Samorząd terytorialny w Polsce

Samorząd terytorialny w Polsce i jego zadania

– definiuje pojęcia: samorządu terytorialnego, demokracji bezpośredniej, demokracji pośredniej i referendum

– rozróżnia samorząd gminny, powiatowy i wojewódzki

– wymienia rodzaje samorządów: terytorialny, pracowniczy, zawodowy i uczniowski


– omawia formy demokracji bezpośredniej i demokracji przedstawicielskiej w samorządach terytorialnych

– opisuje instytucję referendum lokalnego

– przedstawia zadania samorządu gminnego, powiatowego i wojewódzkiego


– wyjaśnia, jakie są źródła dochodów samorządów terytorialnych i jak uchwalany jest budżet gminy

– charakteryzuje władze gminy, powiatu i województwa

– rozróżnia sposób wyboru władz samorządowych


– wyszukuje i analizuje informacje na temat dochodów i wydatków gminy

– omawia sposób nadzoru działalności samorządów terytorialnych przez Prezesa Rady Ministrów, wojewodę i Regionalne Izby Obrachunkowe

– określa, czy ww. system jest wystarczający


– analizuje rozwój swojej gminy w ostatnim okresie i przedstawia perspektywy jej rozwoju

– projektuje wycieczkę do Urzędu Gminy na spotkanie z pracownikami lub obserwację posiedzenia Rady Gminy



Ustrój polityczny Rzeczypospolitej Polskiej – lekcja powtórzeniowa
















Ustrój polityczny Rzeczypospolitej Polskiej – lekcja sprawdzająca
















II. Prawo

1. Propedeutyka wiedzy o prawie

Pojęcie i funkcje prawa

– wyjaśnia znaczenie pojęć: prawa, normy prawnej, przepisu prawnego

– wylicza funkcje i zadania prawa

– definiuje źródła prawa


– przedstawia krótki rys historyczny prawa

– podaje znaczenie prawa w życiu człowieka

– rozróżnia źródła, z których wywodzą się normy w różnych systemach prawnych


– charakteryzuje różne koncepcje interpretacji prawa: koncepcję prawa naturalnego, pozytywistyczną, psychologiczną i realistyczną

– porównuje prawo w ujęciu przedmiotowym i w ujęciu podmiotowym

– omawia rodzaje i elementy normy prawnej


– ocenia, na czym polega konflikt między prawem naturalnym a stanowionym

– potrafi określić elementy normy prawnej – hipotezę, dyspozycje i sankcję



– dokonuje interpretacji przykładów norm Kodeksu cywilnego i Kodeksu wykroczeń

– uzasadnia swoje stanowisko na temat skuteczności funkcji represyjnej i wychowawczej



System prawny

– definiuje pojęcia: systemu prawnego, prawa stanowionego, prawa zwyczajowego, prawa precedensowego, ławy przysięgłych

– wie, gdzie obowiązuje prawo precedensowe, podaje przykłady



– wyjaśnia zasadę spójności, hierarchiczności i zupełności w systemie prawnym

– rozpoznaje normy prawa stanowionego i normy prawa naturalnego



– charakteryzuje zasady obowiązujące w systemie prawnym: zasady spójności, hierarchiczności i zupełności

– wyszukuje sprzeczności prakseologiczne w życiu codziennym , np. normy syzyfowe, i wyjaśnia ich znaczenie



– przeprowadza logiczny wywód na temat funkcjonowania zasad: spójności, hierarchiczności i zupełności w życiu społecznym

– porównuje rolę prawa zwyczajowego oraz prawa precedensowego w systemie common law



– analizuje proces w systemie anglosaskim i popiera go przykładami z życia

– analizuje argumenty zwolenników i przeciwników

– uzasadnia swoje stanowisko na temat związków partnerskich


Rodzaje i gałęzie prawa

– wymienia główne gałęzie prawa

– rozróżnia prawo publiczne i prywatne

– wie, że prawo publiczne dotyczy funkcjonowania państwa, a prawo prywatne dotyczy interesów jednostki


– rozpoznaje podstawowe rodzaje prawa i gałęzie prawa

– rozróżnia podmioty prawa międzynarodowego: państwa, organizacje międzynarodowe, narody



– charakteryzuje różne rodzaje prawa i podaje przykłady z życia

– omawia gałęzie prawa wewnętrznego: prawo konstytucyjne, cywilne, rodzinne, karne, pracy, handlowe, finansowe i administracyjne



– uzasadnia znaczenie prawa międzynarodowego publicznego w obecnym czasie

– analizuje systemy prawne i potrafi podać podobieństwa i różnice między systemem kontynentalnym prawa a common law



– projektuje proces karny w jednej sprawie w systemie kontynentalnym i systemie common law

– przeprowadza jego symulację

– uzasadnia znaczenie ławy przysięgłych w systemie precedensowym i ławnika w systemie kontynentalnym


2. System prawny Rzeczypospolitej Polskiej

Źródła prawa w Polsce

– wymienia podstawowe źródła prawa w Polsce: Konstytucję, ustawy, akty normatywne o randze ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia i akty prawa miejscowego

– definiuje pojęcia:: ratyfikacji, vacatio legis, dekretu, kontrasygnaty

– przedstawia publikacje aktów prawnych


– opisuje źródła prawa w Polsce

– przedstawia hierarchię aktów prawnych

– omawia sposoby publikowania aktów prawnych

– rozróżnia akty prawa wewnętrznego: zarządzenia Prezydenta RP, uchwały wydawane przez Radę Ministrów i zarządzenia wydawane przez ministrów



– charakteryzuje źródła prawa obowiązujące w RP

– klasyfikuje akty prawne według rangi

– przedstawia na schemacie hierarchię aktów prawnych

– uzasadnia konieczność porządku aktów prawnych



– ocenia skutki, które wynikły dla prawa krajowego po wstąpieniu Polski do UE

– wskazuje na zagrożenia płynące Art.90.1 Konstytucji RP

– rozpoznaje akty prawne i dzienniki urzędowe, w których te akty są publikowane


– analizuje i dokonuje krytycznej oceny zapisu w Konstytucji RP Art.90.1

– argumentuje swoje stanowisko na temat zagrożenia suwerenności Polski wynikające z tego artykułu



Praworządność

– wyjaśnia znaczenie pojęć: praworządności, państwa prawa

– wyjaśnia, na czym polega praworządność

– wskazuje zasady oraz instytucje, które stoją na straży praworządności



– charakteryzuje praworządność w stosunku do organów państwowych i obywateli

– omawia przypadki łamania praworządności



– uzasadnia twierdzenie, że praworządność jest niezbędnym warunkiem funkcjonowania państwa demokratycznego

– wyszukuje w Konstytucji RP fragmenty, które wskazują na praworządność



– ocenia, na ile Polska jest krajem praworządnym

– analizuje dwie koncepcje praworządności: formalna i materialną, zajmuje stanowisko i argumentuje je





  1   2   3


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna