Rozdział IX wymagania edukacyjne z poszczególnych przedmiotów na poszczególne oceny


Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który



Pobieranie 2,97 Mb.
Strona31/36
Data24.02.2019
Rozmiar2,97 Mb.
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   36

Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:

- wskazuje różnice między zdjęciem satelitarnym (lotniczym), a mapą

- wskazuje i podaje nazwy poszczególnych elementów mapy

- podaje przykłady znaków graficznych przedstawianych na mapach i planach w postaci symboli, linii i plam

- odróżnia plan od mapy

- określa lokalizację wybranych obiektów na planie Starego Miasta w Warszawie

- rysuje (według instrukcji) prosty plan okolicy

- identyfikuje na mapie/planie obiekty widoczne z miejsca obserwacji

według instrukcji nauczyciela - orientuje w terenie mapę/plan

- wyjaśnia, co to jest skala mapy

- wymienia trzy sposoby przedstawiania skali mapy

- według instrukcji nauczyciela rysuje plan klasy, boiska szkolnego lub sali gimnastycznej - samodzielnie posługuje się podziałką liniową oraz cyrklem, linijką lub paskiem papieru do określania odległości wzdłuż linii prostej - podaje dwa rodzaje wysokości w terenie (bezwzględna i względna) - wskazuje na mapie poziomicowej wypukłe i wklęsłe formy terenu

- odczytuje z mapy poziomicowej wysokość bezwzględną punktu leżącego na poziomicy

- określa wysokość bezwzględną punktu leżącego między poziomicami

- odczytuje różnice wysokości między sąsiednimi poziomicami - podaje kryteria podziału obszarów na niziny, wyżyny i góry

- wskazuje na mapie hipsometrycznej niziny, wyżyny i góry

- wyjaśnia, co to jest depresja - opisuje trasę wycieczki, posługując się zamieszczoną w podręczniku mapą turystyczną

- wymienia rodzaje map wykorzystywanych w prasie, telewizji i Internecie (lokalizacyjne, pogody) - wymienia i wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski co najmniej 2 obszary nizinne, wyżynne i górskie

- wymienia pasy rzeźby terenu na obszarze Polski

- wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski pasy: nizin, wyżyn i gór

- rozpoznaje niziny, wyżyny i góry na fotografiach przedstawiających krajobrazy Polski - wyjaśnia, na czym polega ochrona przyrody w parkach narodowych

- podaje przykłady rezerwatów przyrody, pomników przyrody i gatunków chronionych występujących w okolic - wyjaśnia różnice między rzeką główną a dopływem

- wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski Wisłę i Odrę oraz ich dwa wybrane dopływy

- rozpoznaje na ilustracjach w podręczniku bieg rzeki: górny, środkowy i dolny - wyjaśnia, co to znaczy, że woda w Morzu Bałtyckim jest słonawa 

- wymienia czynniki decydujące o warunkach życia w morzu (falowanie, ilość światła, temperatura)

- podaje przykłady przystosowania zwierząt do życia w wodzie morskiej - wyjaśnia, co to jest wyspa, półwysep, zatoka

- charakteryzuje wybrzeże niskie i wybrzeże wysokie

- wskazuje na mapie Polski i podaje nazwy mierzei (Helska, Wiślana) i jezior przybrzeżnych (Łebsko, Gardno)

- wymienia walory turystyczne polskiego wybrzeża

- na mapie Polski wskazuje Żuławy Wiślane

- wyjaśnia, co to jest Trójmiasto; wskazuje je na mapie - wyjaśnia znaczenie pojęcia „epoka lodowcowa”

- wymienia 2 przykłady śladów, pozostawionych przez lądolód w pasie pojezierzy

- wskazuje na mapie Polski i podaje nazwy jezior leżących w pasie pojezierzy: największych (Śniardwy, Mamry, Miedwie, Jeziorak) i najgłębszych (Hańcza, Drawsko, Wigry, Wdzydze) - wskazuje na mapie Polski 3 wybrane niziny i podaje ich nazwy

- wskazuje na mapie Polski Wisłę, Narew i Bug

- wymienia cechy krajobrazu Nizin Środkowopolskich ze szczególnym uwzględnieniem Niziny Mazowieckiej - wymienia elementy krajobrazu wielkomiejskiego Warszawy

- omawia funkcje Warszawy jako stolicy 

- wskazuje na planie Warszawy co najmniej 3 atrakcje turystyczne - wymienia elementy krajobrazu Wyżyny Lubelskiej

- wylicza co najmniej 3 rośliny najczęściej uprawiane na Wyżynie Lubelskiej - wskazuje na schematycznym rysunku 2 formy krasowe powierzchniowe i 2 formy krasowe podziemne oraz podaje ich nazwy - podaje 4 przykłady obiektów stanowiących atrakcje turystyczne Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej

- na podstawie mapy Polski opisuje położenie Krakowa

- na planie Krakowa wskazuje Wawel, Rynek Główny, kościół Mariacki, Sukiennice, Planty - na podstawie mapy Polski opisuje położenie Wyżyny Śląskiej

- podaje nazwy co najmniej 4 miast leżących na Wyżynie Śląskiej

- wymienia elementy krajobrazu przemysłowego Wyżyny Śląskiej - wskazuje na mapie Polski Beskidy, Tatry, Karkonosze i Góry Świętokrzyskie

- wymienia elementy rzeźby terenu charakterystyczne dla krajobrazu górskiego - wskazuje na mapie Polski Rysy; prawidłowo odczytuje ich wysokość bezwzględną

- wyjaśnia, na jakie części dzielą się Tatry i podaje ich nazwy (Tatry Zachodnie i Tatry Wysokie

- opisuje piętra roślinności w Tarach

- wymienia sposoby gospodarowania człowieka w górach

- podaje nazwy co najmniej 2 parków narodowych leżących w pasie gór - wymienia elementy wyposażenia niezbędne w czasie jednodniowej wycieczki górskiej - wymienia kryteria podziału Polski na regiony

- podaje elementy, które należy opisać, aby scharakteryzować swój region

- podaje nazwy województwa, powiatu i gminy, w których mieszka - wymienia elementy skóry (na podstawie ilustracji w podręczniku)

- wylicza wytwory skóry zwierząt i ludzi (włosy, paznokcie, sierść, pióra)

- wyjaśnia rolę, jaką w organizmie człowieka pełni szkielet

- wskazuje na własnym ciele najważniejsze elementy układu kostnego

- omawia rolę stawów i mięśni w poruszaniu się

- wykonuje z kartonu model ręki i posługuje się nim (według instrukcji)

- wymienia wapń jako główny składnik budujący kości

- podaje co najmniej 3 przykłady produktów spożywczych bogatych w wapń

- wymienia podstawowe zasady dbałości o mięśnie i kości

- opisuje, jak należy się zachować w przypadku zwichnięcia lub skręcenia stawu - wymienia podstawowe funkcje narządów układu pokarmowego

- podaje przykłady płynów ustrojowych człowieka, których głównym składnikiem jest woda

- podaje przykłady sytuacji, w których organizm traci wodę

- wskazuje miejsce wchłaniania substancji pokarmowych i wody w układzie pokarmowym wymienia i stosuje zasady prawidłowego odżywiania się

- podaje co najmniej po 5 przykładów pokarmów, które należy jeść często, oraz tych, których spożycie należy ograniczać

- wymienia pokarmy zawierające dużo witamin

- wyjaśnia, dlaczego posiłki warto jeść powoli - wskazuje na swoim ciele podstawowe narządy układu oddechowego

- wymienia zasadnicze funkcje układu oddechowego człowieka

- omawia różnice między powietrzem wdychanym a powietrzem wydychanym

- przeprowadza proste doświadczenie (według instrukcji) wykazujące utratę wody przez płuca - wymienia podstawowe zasady dbania o jakość powietrza, którym oddychamy

- wykonuje doświadczenie wykazujące wpływ dymu tytoniowego na rozwój roślin (według instrukcji)

- podaje przykłady negatywnego wpływu nikotyny na zdrowie człowieka - wymienia podstawowe funkcje poznanych narządów układu krwionośnego

- omawia rolę krwi w organizmie

- odróżnia żyły od tętnic na rysunku schematycznym

- wskazuje żyły na swoim przedramieniu

- opisuje rolę zmysłów w odbieraniu bodźców zewnętrznych

- wymienia funkcje mózgu, korzystając ze schematycznego rysunku zamieszczonego w podręczniku

- omawia negatywny wpływ alkoholu na zdrowie człowieka

- wylicza czynności, których nie wolno wykonywać pod wpływem alkoholu

- wyjaśnia znaczenie pojęcia „rozmnażanie”

- wymienia żeńskie i męskie narządy rozrodcze

- rozpoznaje na ilustracjach komórkę jajową i plemnik

- wskazuje części ciała człowieka wytwarzające komórki jajowe oraz plemniki

- korzystając z podręcznika, opisuje sposób zapłodnienia

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „zarodek” („embrion”), „ciąża”

- definiuje pojęcie dojrzewania płciowego 

- opisuje fizyczne oznaki dojrzewania płciowego u chłopców

- posługując się otrzymaną ilustracją, porównuje wygląd chłopca z wyglądem mężczyzny

- opisuje fizyczne oznaki dojrzewania płciowego u dziewcząt

- posługując się otrzymaną ilustracją, porównuje wygląd dziewczynki z wyglądem kobiety

- wskazuje różnice między wzrostem a rozwojem organizmu

- omawia zmiany zachodzące w organizmie człowieka na dwóch wybranych etapach rozwoju

- określa etap rozwoju, na którym się obecnie znajduje - wyjaśnia mechanizm widzenia przedmiotów świecących i odbijających światło

- opisuje przebieg doświadczenia badającego rozchodzenie się światła

- opisuje przebieg doświadczenia badającego, jak powstaje cień

- posługuje się camerą obscurą, aby otrzymać obraz przedmiotu

- omawia przebieg doświadczenia badającego odbicie światła od różnych przedmiotów (lustro, kartka białego papieru, światełko odblaskowe)

- posługując się rysunkami zamieszczonymi w podręczniku, opisuje zjawisko odbicia światła od lusterka, kartki białego papieru i światełka odblaskowego

- bezpiecznie wykonuje doświadczenie pokazujące skupianie światła za pomocą lupy 

- wykazuje doświadczalnie, że soczewka lupy może powiększać, pomniejszać lub odwracać obraz

- wymienia podobieństwa w budowie oka i lupy

- omawia zagrożenia dla oczu w konkretnych sytuacjach (m.in. pływanie, jazda na rowerze, intensywne światło słoneczne

- wyjaśnia, jak powstaje dźwięk

- wskazuje w otoczeniu różne źródła dźwięków

- wyjaśnia mechanizm rozchodzenia się dźwięków w przestrzeni

- podaje prędkość dźwięku w powietrzu

- porównuje prędkość rozchodzenia się światła i dźwięku na podstawie obserwacji zjawisk przyrodniczych, np. burzy

- opisuje doświadczenie prezentujące działanie błony bębenkowej

- omawia skutki narażania uszu na zbyt głośne dźwięki

- podaje sposoby porozumiewania się z ludźmi, którzy słabo słyszą lub są głuchoniemi

- wymienia 2 przykłady zwierząt, które słyszą ultradźwięki

- podaje przykład zwierzęcia widzącego światło ultrafioletowe

- opisuje doświadczenie wykazujące zalety widzenia dwuocznego

- omawia podstawowe właściwości substancji, takich jak: cukier, mleko, papier, olej, sól, drewno, metal, guma, szkło

- wymienia jak najwięcej (co najmniej 5) właściwości soku porzeczkowego, soli i drewna

- na podstawie doświadczenia omawia sprężystość, plastyczność i kruchość badanych substancji

- bada doświadczalnie zależność między zmianami temperatury a objętością gazu

- omawia zasadę działania termometru cieczowego

- omawia wpływ wody i powietrza na metale

- opisuje, co się dzieje z przedmiotami metalowymi, szklanymi, plastikowymi, pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego umieszczonymi w glebie

- podaje co najmniej 5 przykładów odpadów wytwarzanych w domach, które powinny być sortowane

- wymienia ścinanie się białka i korozję jako przykłady przemian nieodwracalnych

- podaje topnienie lodu i krzepnięcie wody jako przykłady przemian odwracalnych

- omawia zagrożenia związane ze stosowaniem środków czystości

- wymienia podstawowe zasady bezpiecznego stosowania środków czystości

- wyjaśnia znaczenie symboli umieszczonych na opakowaniach wybranych substancji niebezpiecznych

- wyszukuje w swoim domu i opisuje symbole umieszczone na opakowaniach 2 substancji niebezpiecznych

- opisuje postępowanie w przypadku kontaktu oka lub skóry ze szkodliwą substancją płynną

Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:

- odczytuje informacje zawarte w legendzie mapy

- omawia różnice między mapą a planem

- posługuje się dowolnym planem miasta lub mapą topograficzną

- szczegółowo omawia drogę wyznaczoną na planie miasta

- rysuje samodzielnie plan okolicy

- wyjaśnia, na czym polega orientowanie mapy/planu w terenie za pomocą kompasu

- samodzielnie orientuje mapę za pomocą kompasu

- wymienia przykłady wykorzystania skali w życiu codziennym

- prawidłowo odczytuje zapisy skali liczbowej, skali mianowanej i podziałki liniowej - wymienia sposoby szacowania odległości

- mierzy odległość na planie/mapie wzdłuż linii łamanej

- mierzy odległości na planie/mapie za pomocą nitki wzdłuż linii krzywej - wyjaśnia znaczenie pojęć „ wysokość względna” i „wysokość bezwzględna”

- wyjaśnia, co oznacza zapis m n.p.m. - rozpoznaje na mapie poziomicowej nachylenie terenu

- wskazuje na mapie poziomicowej miejsca leżące najwyżej i najniżej - posługuje się legendą mapy hipsometrycznej

- odczytuje z mapy hipsometrycznej wysokość bezwzględną danego punktu

- wskazuje na mapie hipsometrycznej wypukłe i wklęsłe formy terenu - wybiera odpowiedni rodzaj mapy, aby uzyskać potrzebne informacje

- posługuje się różnymi rodzajami map - rozróżnia w pasie nizin pobrzeża, pojezierza oraz Niziny Środkowopolskie

- charakteryzuje poszczególne pasy rzeźby terenu w Polsce

- podaje wysokość bezwzględną pasa nizin

- przyporządkowuje swoją miejscowość pasowi ukształtowania powierzchni - wyjaśnia, na czym polega ochrona przyrody w parkach krajobrazowych

- podaje co najmniej 2 przykłady parków krajobrazowych - porównuje warunki życia w górnym, środkowym i dolnym biegu rzeki

- charakteryzuje organizmy żyjące w poszczególnych odcinkach rzeki

- wyjaśnia, co to jest dorzecze odczytuje z wykresu słupkowego zasolenie Morza Bałtyckiego

- omawia wpływ falowania i ilości światła na warunki życia w morzu

- wyjaśnia, jak ryby chronią się przed drapieżnikami - wyjaśnia, jak powstają: klif, plaża, mierzeja, wydma

- wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski parki narodowe leżące w pasie pobrzeży i podaje ich nazwy

- wyjaśnia rolę Wisły w powstawaniu Żuław Wiślanych

- wskazuje na planie Gdańska najważniejsze zabytki (fontanna Neptuna, Długi Targ, Żuraw, bazylika Mariacka, Dwór Artusa - wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski parki narodowe występujące w pasie pojezierzy i podaje ich nazwy (Wigierski Park Narodowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, Wielkopolski Park Narodowy)

- wymienia co najmniej po 3 przykłady roślin i zwierząt Pojezierza Mazurskiego

- podaje zasady bezpiecznego wypoczywania nad jeziorami - opisuje krajobraz Niziny Mazowieckiej

- wyjaśnia rolę Wisły, Narwi i Bugu w powstaniu Kotliny Warszawskiej

- wyjaśnia zależność między działalnością człowieka a zmianami w krajobrazie Niziny Mazowieckiej - charakteryzuje co najmniej 3 atrakcje turystyczne Warszawy

- wskazuje Trakt Królewski na planie Warszawy - opisuje krajobraz Wyżyny Lubelskiej

- wyjaśnia, co to jest less

- wykazuje zależność między występowaniem żyznych gleb a rozwojem rolnictwa na Wyżynie Lubelskiej

- opisuje krajobraz wyżyny wapiennej

- wyjaśnia, jak powstają jaskinie i formy krasowe wewnątrz jaskiń

- podaje przykłady jaskiń krasowych występujących w Polsce (jaskinia „Raj”, jaskinia „Niedźwiedzia”)

- wyjaśnia przyczyny ukształtowania się krajobrazu krasowego na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej

- wyjaśnia, co to jest Szlak Orlich Gniazd - opisuje 2 zabytkowe obiekty zaznaczone na planie Starego Miasta w Krakowie (Rynek Główny, Sukiennice, kościół Mariacki, Collegium Maius, Zamek Królewski na Wawelu, Barbakan) - charakteryzuje krajobraz przemysłowy na przykładzie Wyżyny Śląskiej

- wylicza zmiany w środowisku przyrodniczym Wyżyny Śląskiej spowodowane działalnością człowieka -  na podstawie mapy hipsometrycznej Polski opisuje położenie gór

- charakteryzuje obiekty wodne występujące w górach - charakteryzuje krajobraz Tatr Zachodnich

- charakteryzuje krajobraz Tatr Wysokich

- wymienia po 2 przykłady nazw tatrzańskich: szczytów, dolin, jezior  - wyjaśnia, dlaczego w górach rośliny rozmieszczone są piętrowo

- wymienia czynniki sprzyjające rozwojowi turystyki w górach - omawia zasady bezpiecznej wędrówki po górach - opisuje region, w którym mieszka, uwzględniając położenie geograficzne, ukształtowanie powierzchni, wody powierzchniowe i roślinność - omawia funkcje poszczególnych elementów skóry

- wyjaśnia, jakie znaczenia dla organizmu ma pot

- uzasadnia konieczność zachowania ostrożności podczas kąpieli słonecznych (kremy z filtrem) - wymienia funkcje poszczególnych elementów układu kostnego człowieka

- wyjaśnia działanie modelu ręki - opisuje skutki nieprawidłowego rozwoju mięśni i kości (wady postawy)

- podaje sposoby zapobiegania wadom postawy - wyjaśnia powody dostarczania organizmowi pożywienia (energia, materiał budulcowy

- wyjaśnia, dlaczego niektóre pokarmy należy jeść często, a innych trzeba unikać - omawia drogę tlenu i dwutlenku węgla w organizmie człowieka

- opisuje funkcje poszczególnych narządów układu oddechowego

- wyjaśnia jak za pomocą lusterka sprawdzić czy osoba ranna lub nieprzytomna oddycha  - wyjaśnia, dlaczego należy wietrzyć pomieszczenia i spędzać dużo czasu na świeżym powietrzu

- omawia przebieg doświadczenia wykazującego wpływ dymu tytoniowego na rozwój roślin; formułuje wnioski - opisuje funkcje serca w układzie krwionośnym

- wymienia różnice między żyłą a tętnicą

- wyjaśnia, skąd krew zabiera i dokąd zanosi: tlen, dwutlenek węgla, substancje pokarmowe - wyjaśnia mechanizm docierania informacji do mózgu

- podaje przykłady czynności wykonywanych przez mózg w prostych sytuacjach życiowych - omawia negatywny wpływ nikotyny na zdrowie człowieka

- przedstawia istotę uzależnienia

- uzasadnia konieczność odmowy w przypadku otrzymania propozycji palenia papierosów, picia alkoholu i przyjmowania narkotyków - wymienia podstawowe funkcje narządów rozrodczych żeńskich i męskich

- porównuje komórkę jajową z plemnikiem - opisuje drogę plemników w ciele kobiety

- podaje nazwę części ciała, w której dochodzi do zapłodnienia

- podaje liczbę plemników, które dostają się do jednej komórki jajowej

- wyjaśnia, jaką funkcję w czasie ciąży pełni pępowina - podaje okres, w jakim przebiega dojrzewanie u chłopców

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „polucje” i „trądzik młodzieńczy” - podaje okres, w jakim przebiega dojrzewanie u dziewcząt

- wyjaśnia, na czym polega cykl miesiączkowy (menstruacyjny)

- definiuje pojęcia „owulacja” i „miesiączka”

- przyporządkowuje opis zmian w ciele kobiety odpowiednim etapom cyklu miesiączkowego - porównuje funkcjonowanie organizmu człowieka na poszczególnych etapach rozwoju

- wyjaśnia, na czym polega starzenie się organizmu - wyjaśnia, dlaczego nie widzimy w ciemności

- porównuje sposób wysyłania promieni świetlnych przez żarówkę, latarkę i laser - wyjaśnia mechanizm powstawania cienia

- przedstawia sposób powstawania obrazu wewnątrz camery obscury - wyjaśnia różnice w odbijaniu się światła od różnych przedmiotów

- uzasadnia konieczność stosowania światełek odblaskowych i innych elementów odblaskowych w ruchu drogowym - mawia zagrożenia towarzyszące skupianiu promieni świetlnych za pomocą lupy

- wykazuje doświadczalnie, że za pomocą lupy można uzyskać na kartce obraz odległego przedmiotu 

- szkicuje na kartce obraz powstały w wyniku doświadczenia - opisuje mechanizm powstawania obrazu w oku

- wymienia działania poprawiające ostrość obrazu powstałego w oku

- omawia funkcje okularów i szkieł kontaktowych - wymienia działania chroniące oczy podczas oglądania telewizji i pracy przy komputerze - na podstawie doświadczenia omawia zależność między wysokością dźwięku a długością drgającej linijki

- wyjaśnia znaczenie błony bębenkowej w odbieraniu dźwięku

- wyjaśnia, dlaczego nie należy słuchać głośnej muzyki przez słuchawki wkładane do uszu - wyjaśnia znaczenie pojęcia „pole widzenia”

- omawia funkcje i mechanizm działania małżowiny usznej - wyjaśnia, co to znaczy, że ciało jest palne lub niepalne

- podaje co najmniej 3 przykłady zastosowania różnych substancji w przedmiotach codziennego użytku, odwołując się do właściwości substancji  - wyjaśnia, co to znaczy, że ciało jest sprężyste, plastyczne, kruche

- podaje przykłady wykorzystania plastyczności, sprężystości i kruchości ciał stałych w przedmiotach codziennego użytku - określa, co to jest rozszerzalność cieplna substancji (gazów, cieczy, ciał stałych)

- wyjaśnia zależność między zmianami temperatury a objętością gazów, cieczy i ciał stałych - wyjaśnia, co to jest „korozja” i „patyna”

- wyjaśnia, jakie odpady mogą być przetwarzane na kompost - wyjaśnia istotę przemian odwracalnych i nieodwracalnych - wyjaśnia, co jest niebezpiecznego w środkach do odtykania kanalizacji

- wyjaśnia, dlaczego należy chronić oczy, usta, nos i dłonie w czasie kontaktu ze środkami czystości - opisuje sposób postępowania, gdy szkodliwy płyn zostanie połknięty


Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który:

- podaje przykłady zastosowania różnych map

- rozpoznaje co najmniej 2 znaki graficzne na mapie - porównuje treść różnych rodzajów map pod względem szczegółowości

- podaje przykłady obiektów geograficznych, których nie można przedstawić na planie

- projektuje legendę do narysowanego samodzielnie planu lub mapy - wyjaśnia, jak można zorientować mapę/plan za pomocą obiektów w terenie

- samodzielnie orientuje mapę za pomocą obiektów w teren - oblicza odległości rzeczywiste na podstawie skali liczbowej lub mianowanej - wskazuje w terenie obiekty pomocne w szacowaniu odległości - posługuje się odcinkiem wstecznym podziałki liniowej - podaje różnice w sposobie wyznaczania wysokości względnej i bezwzględnej - odczytuje z mapy poziomicowej informacje o wznoszeniu się lub obniżaniu się terenu - porównuje mapę poziomicową z mapą hipsometryczną

- wyjaśnia, jak powstaje mapa hipsometryczna

- wyjaśnia, dlaczego na mapach hipsometrycznych nie pokazuje się lasów i zakładów przemysłowych

- na mapie Polski wskazuje położenie depresji - oblicza odległości rzeczywiste na mapach drogowych

- porównuje mapy drogowe z mapami turystycznymi - posługując się mapą hipsometryczną, wykazuje pasowy układ ukształtowania powierzchni Polski

- podaje wysokość bezwzględną i wysokości względne pasa wyżyn i gór - porównuje ze sobą park narodowy, krajobrazowy i rezerwat przyrody

- wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski położenie co najmniej 2 parków narodowych i podaje ich nazwy - odszukuje i wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski źródła Wisły i Odry

- wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski i podaje nazwy co najmniej 2 parków narodowych w dolinach rzek

- porównuje warunki życia w morzu z warunkami życia w jeziorze - porównuje działalność fal na niskim i wysokim wybrzeżu morskim

- wyjaśnia mechanizm powstawania jezior przybrzeżnych - wykazuje zależność między rolniczym krajobrazem Żuław Wiślanych a madami

- opisuje wybrany zabytek Gdańska - wyjaśnia wpływ lądolodu na powstanie pasa pojezierzy

- omawia walory przyrodnicze i turystyczne Pojezierza Mazurskiego - wyjaśnia, co sprzyja rozwojowi rolnictwa w południowej części Niziny Mazowieckiej

- wymienia najcenniejsze przyrodniczo obszary na Nizinach Środkowopolskich i wskazuje je na mapie Polski

- wyjaśnia rolę Warszawy jako węzła komunikacyjnego

- wyjaśnia, dlaczego warszawskie Stare Miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO - omawia czynniki decydujące o rolniczym charakterze krajobrazu Wyżyny Lubelskiej

- wyjaśnia, w jaki sposób powstają wąwozy lessowe - wyjaśnia, na czym polega proces krasowy

- grupuje formy krasowe powierzchniowe i podziemne - opisuje wybraną atrakcję turystyczną Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej - wyjaśnia, dlaczego Kraków został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO

- wyjaśnia znaczenie występowania węgla kamiennego w rozwoju i zmianach środowiska przyrodniczego na Wyżynie Śląskiej

- posługując się panoramą wybranych gór, wskazuje elementy rzeźby terenu  - wyjaśnia, w jaki sposób powstają żleby i stożki piargowe

- porównuje krajobraz Tatr Zachodnich z krajobrazem Tatr Wysokich - wykazuje zależność między wzrostem wysokości nad poziomem morza a spadkiem temperatury powietrza

- podaje przykłady chronionych roślin i zwierząt występujących w Tatrzańskim Parku Narodowym - wyjaśnia, dlaczego w górach zawsze trzeba mieć ze sobą ciepłe ubranie - opisuje region, w którym mieszka, uwzględniając obszary chronione i położenie względem dużych miast - wyjaśnia rolę skóry w utrzymywaniu stałej temperatury ciała

- wyjaśnia, jakie znaczenie dla organizmu ma opalenizna - omawia zależności między elementami układu kostnego człowieka

- wyjaśnia zależność między pracą mięśni i stawów a ruchami wykonywanymi przez człowieka - wyjaśnia, w jaki sposób lekarz może zbadać stan kości

- wyjaśnia, dlaczego do prawidłowego rozwoju mięśni, stawów i kości niezbędna jest aktywność fizyczna - przewiduje skutki niedostarczania organizmowi pokarmu

- posługując się przykładami (m.in. sportowcy po treningu), wyjaśnia konieczność uzupełniania wody i pokarmu w organizmie - uzasadnia potrzebę regularnego odżywiania się

- układa prawidłowy jadłospis na cały dzień, odpowiedni dla swojego wieku (inny niż w podręczniku)
- wyjaśnia rolę tlenu w uzyskiwaniu energii przez organizm

- opisuje przebieg doświadczeń wykazujących obecność dwutlenku węgla i wody (pary wodnej) w wydychanym powietrzu  - uzasadnia prawdziwość ostrzeżeń zamieszczanych na opakowaniach papierosów: „Palenie zabija” lub „Palenie poważnie szkodzi Tobie i osobom w Twoim otoczeniu - wyjaśnia, w jaki sposób działa serce

- wyjaśnia, ile krwi przepływa przez serce w ciągu minuty - podaje przykłady odbierania przez mózg sygnałów z wnętrza ciała - omawia negatywny wpływ narkotyków na zdrowie i świadomość człowieka

- wylicza czynności, których nie wolno wykonywać pod wpływem narkotyków

- podaje propozycje asertywnych zachowań w przypadku presji otoczenia - opisuje drogę plemników w ciele mężczyzny

- wyjaśnia, dlaczego organizm kobiety jest zdolny do rozmnażania tylko raz w miesiącu, a mężczyzny praktycznie zawsze - opisuje, co się dzieje z komórką jajową po zapłodnieniu - opisuje mutację

- charakteryzuje zmiany w zachowaniu chłopców związane z dojrzewaniem - wykazuje zależność między owulacją a możliwością zajścia w ciążę

- charakteryzuje zmiany w zachowaniu dziewcząt związane z dojrzewaniem

- posługując się przykładami (innymi niż w podręczniku), wykazuje, że ludzie rozwijają się w różnym tempie
- wyjaśnia mechanizm widzenia przedmiotów w księżycową noc

- podaje przykłady wykorzystania liniowego rozchodzenia się światła w życiu codziennym (inne niż w podręczniku)

- wyjaśnia, dlaczego za pomocą camery obscury uzyskujemy obraz odwrócony - wykonuje schematyczny rysunek pokazujący, jak światło odbija się od lustra, a jak od kartki białego papieru
- wykazuje zależność między barwą powierzchni a ilością odbijanego światła - wykazuje związek między odległością soczewki od oglądanego obiektu a powstającym obrazem

- wyjaśnia, dlaczego nie wolno przez lupę obserwować Słońca - podaje przykłady zastosowania alfabetu Braille’a - opisuje czynności, jakie należy wykonać, jeśli do oka dostanie się ciało obce - wyjaśnia mechanizm powstawania dźwięku w ciele człowieka - omawia różnice prędkości rozchodzenia się dźwięku w różnych substancjach - wyjaśnia mechanizm odbierania wrażeń słuchowych przez ucho człowieka

- uzasadnia konieczność dbania o słuch - wyjaśnia, co umożliwia ludziom i zwierzętom trójwymiarowe widzenie

- uzasadnia różnice w osadzeniu oczu u wybranych zwierząt - wykazuje zależność między właściwościami substancji a ich zastosowaniem w życiu codziennym

- wyjaśnia, dlaczego należy zachować szczególną ostrożność podczas badania smaku i zapachu substancji - podaje przykłady ciał stałych, których właściwości są różne w zależności od warunków w jakich się znajdują - podaje przykład pozytywnego i negatywnego wpływu rozszerzalności cieplnej substancji na życie ludzi - opisuje wybrane sposoby ochrony metalu przed niszczącym wpływem wody i powietrza (B)

- uzasadnia konieczność sortowania odpadów - podaje przykład przemiany nieodwracalnej (inny niż w podręczniku ) - określa niebezpieczeństwo związane z mieszaniem różnych środków czystości

- podaje przykłady wypadków z substancjami szkodliwymi, przy których jest niezbędna pomoc lekarska
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który:

- uzasadnia potrzebę stosowania znaków graficznych na mapach - uzasadnia na przykładach celowość posługiwania się planem na co dzień - uzasadnia wybór danego sposobu orientowania planu/mapy

- przelicza skalę liczbową na mianowaną, a mianowaną na liczbową

- ustala zależność między wielkością skali a szczegółowością planu/mapy - wyszukuje w różnych źródłach i przedstawia informacje dotyczące szacowania wysokości obiektów


- zamienia podziałkę liniową na skalę mianowaną lub liczbową, a skalę mianowaną lub liczbową na podziałkę liniową uzasadnia potrzebę stosowania na mapach rysunku poziomicowego

- oblicza wysokość względną obiektu geograficznego na mapie poziomicowej

- uzasadnia konieczność posługiwania się mapą poziomicową w czasie wycieczek (zwłaszcza w górach)
- ocenia przydatność map hipsometrycznych

- wyszukuje informacje o sposobach prezentacji głębokości mórz i oceanów na mapach hipsometrycznych


- samodzielnie planuje trasę podróży na podstawie mapy drogowej lub planuje trasę wycieczki na podstawie mapy turystycznej - przygotowuje prezentację multimedialną na temat wybranego pasa ukształtowania powierzchni Polski

- wyszukuje w różnych źródłach informacje na temat krainy geograficznej, w której mieszka - uzasadnia potrzebę tworzenia obszarów chronionych i wyznaczania obiektów chronionych

- samodzielnie wyszukuje i prezentuje informacje o wybranym parku narodowym - wskazuje na mapie Polski dorzecza Wisły i Odry

- wyjaśnia, dlaczego utworzono wybrany park narodowy: Narwiański, Biebrzański, Drawieński i „Ujście Warty”


- omawia wpływ sąsiedztwa Morza Bałtyckiego na pogodę na obszarach nadmorskich
- wyjaśnia, w jaki sposób morze kształtuje wybrzeże wysokie (klif) - samodzielnie planuje wycieczkę po Pojezierzu Mazurskim, korzystając z map turystycznych i przewodników
- przygotowuje i prezentuje informacje o osobliwościach wybranego parku narodowego: Kampinoskiego, Białowieskiego, Narwiańskiego, Biebrzańskiego lub Poleskiego - uzasadnia historyczną zależność między rozwojem Warszawy a jej położeniem nad Wisłą - wyszukuje w różnych źródłach informacje na temat ciekawych obszarów krasowych na świecie - przygotowuje i prezentuje na lekcji informacje o osobliwościach Ojcowskiego Parku Narodowego

- wyszukuje w różnych źródłach ciekawostki dotyczące kościoła Mariackiego lub Zamku Królewskiego na Wawelu

- uzasadnia konieczność poprawy stanu środowiska przyrodniczego Wyżyny Śląskiej

- proponuje działania prowadzące do poprawy stanu środowiska przyrodniczego Wyżyny Śląskiej

- oblicza różnice wysokości między najwyższym szczytem Tatr a najwyższymi szczytami Beskidów, Sudetów, Gór Świętokrzyskich

- wyjaśnia na przykładach rolę lodowców górskich w tworzeniu dolin i jezior tatrzańskich

- oblicza różnicę temperatury powietrza między podnóżem a szczytem w górach

- wyszukuje i prezentuje informacje o regionie historycznym, w którym mieszka

- wykazuje związek między skórą a daktyloskopią

- wyjaśnia, co się dzieje z mięśniami, które przez dłuższy czas nie są używane i podaje przykłady takich sytuacji

-  przewiduje skutki stosowania przez dzieci diety ubogiej w wapń

- wyszukuje i prezentuje dodatkowe informacje o sposobach bezpiecznego uprawiania sportu (narciarstwo, skoki do wody, jazda na: rowerze, łyżwach, rolkach, deskorolce)

- wyjaśnia na przykładzie jamy ustnej rolę enzymów w procesie trawienia

- omawia rolę witamin zawartych w pokarmach we wzroście i rozwoju organizmu człowieka

- projektuje i wykonuje plakat ostrzegający przed paleniem papierosów

- wyszukuje i prezentuje dodatkowe informacje na temat chorób będących konsekwencją palenia papierosów - uzasadnia konieczność zapewnienia odpowiedniej ilości snu i właściwej higieny psychicznej dla prawidłowego funkcjonowania mózgu

- uzasadnia, że palenie papierosów (oprócz niszczenia zdrowia) znacznie zmniejsza budżet rodziny - uzasadnia konieczność dbania o higienę osobistą w okresie dojrzewania

- wyjaśnia, po czym kobieta może poznać, że jest w pierwszych tygodniach ciąży - ilustruje rozwój swój, któregoś z rodziców lub babci, dziadka, umieszczając jego kolejne etapy na linii czasu -samodzielnie planuje i przeprowadza doświadczenie badające sposób rozchodzenia się światła (inne niż w podręczniku - wyjaśnia, dlaczego światło odbite od papieru rozprasza się

- potrafi przewidzieć, jak światło odbije się od różnych powierzchni - uzasadnia, że pozostawianie szkła w lesie grozi pożarem - wyjaśnia, jak działa aparat fotograficzny

- samodzielnie wyszukuje i prezentuje informacje o możliwościach pomocy osobom niewidomym (inne niż w podręczniku - wyszukuje informacje i sporządza notatkę o skutkach niedoboru witaminy A w pożywieniu - proponuje i przeprowadza doświadczenie wykazujące istnienie przestrzeni rezonacyjnych w ciele człowieka - wyjaśnia, jak wykorzystać różnicę między prędkościami światła i dźwięku do określenia odległości między obserwatorem a miejscem wyładowań atmosferycznych - wyszukuje w dostępnych źródłach nazwy jednostek, w jakich mierzy się natężenie hałasu - opisuje przystosowanie oczu kreta do życia pod ziemią - podaje przykłady wykorzystania substancji palnych i niepalnych (inne niż w podręczniku) - planuje i wykonuje doświadczenie wykazujące sprężystość i kruchość plastikowej linijki - uzasadnia, dlaczego szczególnie niebezpieczne środki czystości nie powinny stać na dolnych półkach w supermarketach


Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny - klasa VI

Dopuszczający

Uczeń:


- wyjaśnia, co to jest gleba,

- wskazuje na przykładowym profilu warstwę próchniczą,

- podaje znaczenie gleby dla roślin, zwierzą i ludzi,

- wymienia organizmy żyjące w glebie,

- podaje różnice miedzy środowiskiem wodnym , a lądowym,

-podaje przykłady zwierząt słodkowodnych w Polsce ( ryby)

- zalicza dżdżownice i pijawki do pierścienic, a ślimaki i małże do mięczaków,

- krótko charakteryzuje skorupiaki, pajęczaki i owady

- wskazuje na ilustracjach najważniejsze przystosowania ryb do życia w środowisku wodnym,

- podaje przykłady ryb słodkowodnych i morskich w Polsce

- podaje przykłady płazów bezogonowych i ogoniastych występujących w Polsce,

- wymienia typowe cechy środowisk lądowych,

- krótko charakteryzuje okrytonasienne i nagonasienne,

- odróżnia mchy i paprocie na podstawie budowy zewnętrznej,

- podaje charakterystyczne cechy gadów,

- podaje przykłady gadów występujących w Polsce,

- wskazuje przystosowania do lotu w budowie zewnętrznej ptaka,

- wymienia podstawowe czynności życiowe organizmów,

- wymienia sposoby odżywiania organizmów,

- podaje przykłady roślinożerców, mięsożerców z najbliższego otoczenia,

-wymienia składniki powietrza,

- zalicza spalanie do przemian nieodwracalnych,

- opisuje zjawiska towarzyszące spalaniu,

- podaje przykłady zwierząt prowadzących wymianę gazową za pomocą płuc, oskrzeli

- wyjaśnia , co jest celem rozmnażania się,

- wyjaśnia założenia teorii heliocentrycznej M. Kopernika,

- wymienia planety US

- wymienia przyczyny powstawania zaćmienia Słońca,

- opisuje wybraną planetę US,

- wymienia warstwy budujące Ziemię,

- odróżnia metale od niemetali na podstawie ich właściwości

- wskazuje na globusie bieguny oraz oś ziemską,

- rozróżnia południki i równoleżniki,

- definiuje ruch obrotowy Ziemi,

- wymienia dzień i noc jako skutek ruchu obrotowego Ziemi,

- definiuje ruch obiegowy Ziemi i podaje czas jego trwania,

- wymienia skutek ruchu obiegowego Ziemi – występowanie pór roku,

- nazywa i wskazuje na globusie, mapie w atlasie kontynenty i oceany oraz morza oblewające poszczególne kontynenty;

- wskazuje na mapie świata przykładową wyspę, półwysep, archipelag wysp,

- podaje przykłady morskich organizmów samożywnych i cudzożywnych,

- omawia przystosowania zwierząt do życia w głębinach oceanicznych,

- wymienia najdawniejsze odkrycia geograficzne, które przyczyniły się do zmiany sposobu myślenia o Ziemi,

- podaje najważniejsze fakty dotyczące wypraw Kolumba i Magellana,

- wskazuje i wymienia na mapie strefy klimatyczne,

- określa w przybliżeniu położenie strefy roślinnej od równika,

- wskazuje rejony występowania lasów równikowych,

- przykłady organizmów żyjących; w wilgotnym lesie równikowym,

- podaje nazwy obszarów trawiastych (sawanna, step) różnych kontynentów i wskazuje je na mapie,

- podaje przykłady organizmów zamieszkujących obszary trawiaste, wskazuje obszary pustynne na mapie świata,

- wskazuje na mapie obszar basenu Morza Śródziemnego,

- na podstawie mapy opisuje ukształtowanie terenu ( 3-4 zdania),

- w skazuje na mapie obszar Alp i wymienia atrakcje turystyczne,

- wskazuje na mapie świata obszary porośnięte tajgą oraz tundrą,

- podaje przykłady organizmów zamieszkujących tajgę i tundrę,

- wskazuje na mapie świata obszary zaliczane do strefy okołobiegunowej,

- podaje przykłady organizmów zamieszkujących obszary polarne,

- wymienia jednostki masy objętości i wyznacza masę i objętość wybranych ciał,

- opisuje dowolny ruch ciała oraz podaje przykłady ruchów –prostoliniowy, krzywoliniowy,

- porównuje prędkość poruszających się ciał,

- opisuje zjawiska: tarcie( ciała stałe i ciecze), opór w przyrodzie

- wymienia źródła energii elektrycznej i odbiorniki energii,

- wymienia elementy prostego obwodu elektrycznego,

- podaje podstawowe zasady bezpieczeństwa w obchodzeniu się z urządzeniami elektrycznymi,

- wymienia nieodnawialne i odnawialne źródła energii,

- wymienia sposoby oszczędzania energii,

- wymienia nazwy magnesów trwałych i podaje kiedy dochodzi do przyciągania, a kiedy do ich odpychania,

- opisuje sposób wyznaczania biegunów magnetycznych, -wymienia nazwy prostych narzędzi stosowanych przez ludzi pierwotnych,

- wymienia nazwy surowców stosowanych w dawnych czasach,

- wymienia przyrządy i sposoby poznania kosmosu,

- wyjaśnia znaczenie terminu telekomunikacja,

- wskazuje elementy podstawowe komputera,

- wymienia zasady profilaktyki chorób układu krążenia,

- wymienia nazwiska pięciu sławnych Polaków oraz ich osiągnięcia,

- podaje przykłady codziennych działań ludzi, które przyczyniają się do ochrony środowiska,

- wymienia nauki przyrodnicze i wymienia po jednym przykładzie zagadnień związanych z fizyką, chemią, biologią i geografią,

- wymienia cechy badacza przyrody,

- opisuje sposoby poznawania przyrody ,

- opisuje rolę zmysłów,

- podaje przykładowe przyrządy optyczne służące do obserwacji,

- planuje proste doświadczenia,

-podaje trzy stany skupienia substancji i ich mieszanin,

- wymienia składniki pogody,

-rozróżnia opady i osady atmosferyczne,

- rozróżnia rośliny zielne, drzewa i krzewy,

- rozpoznaje organy roślin,

- opisuje zmiany zachodzące w ciągu roku,

- podaje przykłady zwierząt żyjących w różnych środowiskach

- rozróżnia kręgowce i bezkręgowce,

- wymienia komórkę jako najmniejszy element budowy organizmu,

- podaje przykłady układów narządów,

- wymienia etapy rozwoju człowieka,

- opisuje zmiany zachodzące w okresie dojrzewania,

- opisuje zachowania zapobiegające chorobom zakaźnym,

- wyjaśnia na czym polega higiena,

- wskazuje sposoby spędzania wolnego czasu z uwzględnieniem bezpieczeństwa,

- podaje numery alarmowe,

- wyjaśnia na co należy zwracać uwagę wykonując zakupy,

- podaje pełną nazwę państwa polskiego,

-podaje nazwę miasta będącego stolicą

- wymienia i wskazuje na mapie większe miasta Polski,

- na podstawie mapy opisuje pasy ukształtowania Polski,

-wymienia nazwy ruchów Ziemi,

-wymienia najważniejsze następstwo ruchu obrotowego i obiegowego,

- wymienia i wskazuje na mapie kontynenty i oceany,



Dostateczny

Uczeń:


- wymienia czynniki, od których zależy rodzaj gleby,

- rysuje przykład profili glebowych,

- określa znaczenie w-wy próchniczej dla żyzności gleby,

- na wybranych przykładach przedstawia przystosowanie roślin dożycia w wodzie,

- rozpoznaje pospolite organizmy słodkowodne,

- opisuje narządy oddechowe skorupiaków, pajęczaków i owadów,

- klasyfikuje pospolitych przedstawicieli bezkręgowców,

- wyjaśnia co to znaczy, że ryby są zmiennocieplne,

- odróżnia płazy od innych zwierząt na podstawie charakterystycznych cech,

- opisuje warunki świetlne i temperaturę na lądzie i podaje przykłady wpływu temperatury na życie organizmów,

- rozpoznaje sosnę, świerk i jodłę

- opisuje budowę i rolę poszczególnych części mchu,

- opisuje rolę organów paproci,

- wymienia grupy gadów,

- podaje przykłady polskich ptaków występujących w różnych środowiskach,

- przedstawia budowę jaja ptaka,

- opisuje pokrycie ciała ssaków i wymienia ich cechy charakterystyczne,

- wskazuje w jaki sposób organizm wykonuje czynności życiowe,

- porównuje odżywianie samożywne i cudzożywne,

- na dowolnie wybranych przykładach ptakach i ssakach ( roślinożerne i mięsożerne)wskazuje ich przystosowanie do zdobywania pokarmu,

- podaje przykłady materiałów energetycznych,

- określa znaczenie tleny w oddychaniu,

- wymienia wspólne produkty spalania i oddychania,

- uzasadnia ,że wszystkie organizmy muszą oddychać,

-określa jaka jest istota rozmnażania płciowego,

- opisuje hipotezę powstania US,

- wymienia planety i dzieli je na skaliste i gazowe,

- wymienia cechy klimatu planet i wyjaśnia dlaczego nie rozwinęło się tam żucie,

- wymienia rodzaje globusów,

- wyjaśnia termin górowanie Słońca

- wyjaśnia, że na Ziemi występują strefy czasowe oraz czas urzędowy,

- wymienia daty rozpoczynające pory roku,

- wyjaśnia pojęcie równonoc,

- wymienia i przedstawia strefy oświetlenia Ziemi,

- wyjaśnia pojęcia: linia brzegowa rozwiniętanierozwinięta,

- rozpoznaje linię brzegową i określa czy jest ona rozwinięta czy nie,

- podaje nazwę największego, najmniejszego, najcieplejszego i najzimniejszego kontynentu,

- wskazuje na mapie i odczytuje większe wyspy, półwyspy, cieśniny i morza przybrzeżne kontynentów,

- wskazuje na mapie obiekty kontynentów – wyżyna, nizina …

- wyjaśnia co to jest plankton,

- wymienia czynniki niezbędne do zachodzenia procesu fotosyntezy,

-wymienia nazwiska dwóch Polaków , którzy przyczynili się do poznania różnych zakątków kuli ziemskiej,

- wymienia strefy roślinne występujące na Ziemi,

- określa położenie strefy klimatycznej i roślinnej w stosunku do innych stref,

- wymienia cechy klimatu lasu równikowego,

-prezentuj zależność pokarmową w lesie równikowym,

- wymienia cechy charakterystyczne dla sawanny,

- prezentuj zależność pokarmową na sawannie,

- wskazuje na mapie obszary trawiaste i prezentuj zależność pokarmową

- wymienia cechy klimatu pustynnego na podstawie wykresu klimatycznego,

- opisuje przystosowanie organizmów do życia na pustyni,

- wyjaśnia termin makia

- wymienia rośliny strefy śródziemnomorskiej,

- wymienia ważniejsze miasta i uzasadnia dlaczego jest to region turystyczny,

-opisuje krajobraz gór wysokich,

- opisuje klimat Alp,

- wyjaśnia termin granica wiecznego śniegu,

- opisuje przystosowanie roślin i zwierząt do życia w tajdze i tundrze,

- wymienia cechy klimatu okłobiegunowego na podstawie interpretacji wykresu,

- wskazuje przystosowanie organizmów do życia na obszarach Arktyki i Antarktydy,

- przelicza jednostki masy i objętości,

- definiuje gęstość i na podstawie jednostki masy i objętości podaje jednostkę gęstości,

- wyjaśnia pojęcie układu odniesienia,

- wyjaśnia termin tor i droga,

-wymienia jednostki czasu i potrafi je przeliczyć,

- wymienia jednostki drogi potrafi je przeliczyć,

- opisuje sposób wyznaczania prędkości dowolnego ciała,

- opisuje negatywne i pozytywne skutki oporów w przyrodzie,

- opisuje przepływ prądu elektrycznego w przyrodzie,

- podaje przykłady przewodników i izolatorów

- opisuje przy pomocy symboli elementy prostego obwodu elektrycznego,

- krótko charakteryzuje wybrane źródła energii,

- podaje skutki działania kwaśnych opadów na rosliny,

-opisuje pojęcie biegunów magnetycznych,

- opisuje pole magnetyczne Ziemi,

- wyjaśnia działanie pola magnetycznego na organizmy,

- przedstawia przełomowe wydarzenia w dziejach ludzkości,

- pisuje sposoby wytwarzania pierwszych naczyń,

- wymienia wydarzenia związane z podbojem kosmosu,

- wymienia zastosowanie komputera,

- wymienia najważniejsze odkrycia w dziedzinie medycyny,

- prezentuje sylwetki wybranych Polaków

- wymienia 3 agendy ONZ i określa ich zadania,

- podaje przykłady polskich organizacji charytatywnych,

-krótko omawia czym się zajmują: fizyka chemia, biologia i geografia,

-wymienia źródła wiedzy,

- odróżnia próbę kontrolną od badawczej,

- podaje przykłady dokumentowania obserwacji,

- opisuje poznane zjawiska i wyjaśnia pojęcia,

- przedstawia na mapie pogody składniki za pomocą znaków synoptycznych,

- opisuje przyczyny powstania tęczy,

- opisuje przyczyny powstawania burz,

- podaje przykłady roślin rosnących w różnych środowiskach,

- rozpoznaje pospolite gatunki okryto nasiennych i nagonasiennych,

- podaje miejsce zachodzenia i cel fotosyntezy

- wymienia wspólne cechy zwierząt,

- opisuje podstawowe cechy zwierząt i zasady opieki nad nimi,

- wymienia narządy budujące ciało człowieka,

- podaje przykłady tkanek,

- podaje funkcje wybranych narządów człowieka,

- podaje zasady bezpiecznego zachowania się w domu,

- podaje przykłady asertywnych zachowań,

- wymienia państwa graniczące z Polską ( kierunki geograficzne),

- wymienia instytucje państwowe znajdujące się w stolicy,

- wymienia pasy ukształtowania powierzchni,

- opisuje sposoby ochrony przyrody,

- charakteryzuje ruchy Ziemi,

- charakteryzuje linię brzegową.



Dobry

Uczeń:


- wyjaśnia etapy powstawania gleby,

- opisuje poziomy glebowe na schematycznym profilu glebowym,

- wymienia rodzaje gleb w zależności od skały macierzystej,

- określa rolę dżdżownicy w podnoszeniu żyzności gleby, podaje argumenty przeciwko wypalaniu traw,

- podaje przykłady słodkowodnych bezkręgowców,

-opisuje strefy występowania roślin w wodzie,

- opisuje sposoby wymiany gazowej ślimaków i małż,

- wymienia cechy charakterystyczne poznanych grup zwierząt,

- podaje przykłady ryb kostnych i chrzęstnych,

- opisuje przebieg rozmnażania się i rozwoju płazów,

- porównuje warunki życia na lądzie i w wodzie,

-wykazuje zróżnicowanie roślin okrytonasiennych,

- charakteryzuje torfowce,

- wskazuje różnice między gadami , a płazami

- wyjaśnia na czym polega stałocieplność i jakie korzyści wynikają z niej dla zwierząt,

- podaje cechy świadczące o tym ,że człowiek jest ssakiem,

- krótko omawia poszczególne czynności życiowe,

- opisuje przebieg fotosyntezy, uwzględnia rolę chlorofilu,

- wyjaśnia znaczenie procesu fotosyntezy,

- opisuje różnorodność przystosowań roślinożerców i mięsożerców do zdobywania pokarmu,

- wskazuje doświadczenie , że czynnikiem niezbędnym do spalania jest tlen,

- określa produkty spalania paliw stałych i ciekłych przy swobodnym dostępie powietrza,

- podaje co jest niezbędne do oddychania koórkowego i co powstaje w wyniku ntego procesu,

- podaje przykłady sposobów rozmnażania się

- wskazuje , ze rośliny rozmnażają się podobnie jak zwierzęta płciowo,

- uzasadnia, że dzięki Słońcu może istnieć życie na Ziemi,

- opisuje ruch planet US

,- charakteryzuje planety US,

- krótko charakteryzuje warstwy budujące Ziemię , posługując się graficznym schematem budowy Ziemi,

- wskazuje na globusie półkulę wschodnią, zachodnią i północną oraz południową,

- podaje cechy południków i równoleżników,

- wyjaśnia zjawisko pozornego ruchu gwiazd na niebie,

- wyjaśnia zjawisko dnia i nocy,

- wyjaśnia znaczenie utworzenia stref czasowych,

- posługuje się terminami: zwrotnik Raka, zwrotnik Koziorożca, koło podbiegunowe i wskazuje je na globusie,

- wyjaśnia termin wszechocean,

- wyjaśnia znaczenie terminów: wyspa , półwysep, przylądek , zatoka, cieśnina,

- określa bez mapy półkulę na której leży dany kontynent,

- wskazuje na mapie świata Australię,

- wskazuje na mapie granicę między Afryką a Europą, Europą a Azją i innymi kontynentami,

- opisuje przystosowanie organizmów do życia w strefie przybrzeżnej i toni wodnej,

- układa prosty łańcuch pokarmowy występujący w oceanie,

- ocenia znaczenie podróży Kolumba i Magellana dla rozwoju myśli geograficznej,

- charakteryzuje strefy klimatyczne,

- opisuje strefy roślinne występujące na kuli ziemskiej ,

- wymienia strefy leśne i bezleśne,

- opisuje klimat wilgotnych lasów równikowych i związane z nimi warunki życia,

- interpretuje dane przedstawione na wykresie średniej miesięcznej temperatury i opadów,,

- wymienia cechy klimatu dla pampy, prerii, stepu

- rozpoznaje i nazywa rodzaje pustyń,

- uzasadnia dlaczego świat zwierzęcy strefy śródziemnomorskiej jest tak ubogi i wymienia zwierzęta tej strefy,

- wymienia państwa leżące w Alpach,

- opisuje pietra roślinności Alp( porównuje z Tatrami),

- opisuje klimat umiarkowany chłodny,

- porównuje strategie różnych zwierząt zapewniające im przetrwanie zimy,

- opisuje klimat strefy okołobiegunowej i związane z nim warunki życia w tundrze,

- układa prosty łańcuch pokarmowy występujący w tundrze,

- opisuje różnorodność organizmów zamieszkujących obszary Afryki i Antarktydy,

- oblicza gęstość substancji znając jej masę i objętość,

- interpretuje pojęcie masy i gęstości,

- podaje przykłady świadczące o względności ruchu,

- stosuje definicję prędkości do wyznaczania jej wartości,

- przelicza jednostki drogi, czasu i prędkości,.

- wyjaśnia od czego zależy siła tarcia dwóch trących się powierzchni,

- opisuje wygląd i funkcje przewodu elektrycznego,

- podaje przykłady niebezpiecznego użytkowania urządzeń elektrycznych,

- rysuje schemat obwodu elektrycznego na podstawie jego rzeczywistego wyglądu,

- łączy elementy obwodu elektrycznego na podstawie schematu,

- opisuje zasadę bezpiecznego użytkowania przykładowego urządzenia elektrycznego,

- uzasadnia pojęcia odnawialne i nieodnawialne źródła energii,

- wyjaśnia szkodliwy wpływ na środowisko produktów spalania paliw kopalnych,

- rozróżnia bieguny magnetyczne oraz określa je za pomocą symbolu i koloru

-buduje własny kompas,

- buduje własny elektromagnes,

- wyjaśnia znaczenie metod posługiwania się ogniem,

- opisuje wpływ hutnictwa szkła na rozwój nauk przyrodniczych,

- podaje chronologicznie wydarzenia z podboju kosmosu,

- podaje przeznaczenie podstawowych elementów sieci telekomunikacyjnej

- przedstawia zasadę działania telefonu,

- wyjaśnia zasadę działania szczepionki oraz antybiotyków,

- zestawia nazwiska sławnych Polaków z dziedziną wiedzy i okresem ich działalności,

- wymienia krótko i opisuje główne problemy ludzkości,

- podaje przykłady zagadnień fizycznych, biologicznych, chemicznych , geograficznych , które były omawiane na lekcjach przyrody

- wskazuje różnice między próbą badawczą i kontrolną,

- wyjaśnia czym się różni obserwacja od badania,

- posługuje się drobinowym modelem budowy materii,

- określa warunki w jakich zachodzą zjawiska,

- wymienia przyrządy do pomiaru pogody,

- opisuje pogodę na podstawie map synoptycznych,

- podaje funkcje organów roślinnych,

- porównuje poznane gatunki zwierząt,

- klasyfikuje pospolite zwierzęta,

-podaje przykłady komórek budujących ciało człowieka,

- uzasadnia konieczność zachowania postawy asertywnej,

- opisuje zasady właściwego odżywiania się,

- omawia podział administracyjny Polski,

- określa położenie pasów rzeźby terenu,

- wymienia wszystkie następstwa ruchów Ziemi,

- charakteryzuje dno oceaniczne.

Bardzo dobry

Uczeń:


- opisuje znaczenie gleby jako bogactwa naturalnego,

- podaje różnice miedzy glebą leśną a glebą wykorzystywaną pod uprawy rolnicze,

- uzasadnia dlaczego dżdżownice zasługują na ochronę,

- wyjaśnia dlaczego po przeprowadzonej obserwacji organizmy należy wypuścić w tym samym miejscu,

- wskazuje różnice w warunkach życia w wodzie i na lądzie, wynikające z warunków środowiska,

- określa czym jest plankton i jakie jest jego znaczenie,

- porównuje skorupiaki, pajęczaki i owady,

- opisuje przebieg rozmnażania ryb,

- uzasadnia konieczność ochrony płazów,

- porównuje glebę bielicową , brunatną i czarnoziem,

- omawia strefowość życia w wodzie,

- porównuje poznane grupy bezkręgowców,

- podaje przykłady zależności organizmów lądowych od światła,

- uzasadnia korzyści płynące dla roślin z wytworzenia nasion i owoców,

- podaje przykłady paprotników chronionych ,

- rozpoznaje i krótko charakteryzuje widlaki oraz skrzypy,

- wykazuje, że rozmnażanie się i rozwój gadów stanowią przystosowanie do życia na lądzie,

- opisuje rozmnażanie i rozwój się ptaków,

- porównuje stekowce, torbacze i łożyskowce,

- wyjaśnia na przykładach na czym polega reagowanie na bodźce,

- opisuje znaczenie roślin dla człowieka,

- charakteryzuje płynożerców i planktonożerców,

- uzasadnia ,że spalanie jest źródłem energii,

- określa sposób wymiany gazowej u roślin,

- wykazuje , że oddychanie jest związane z odżywianiem,

- porównuje rozmnażanie płciowe i bezpłciowe,

- opisuje przebieg fotosyntezy

- podaje co jest potrzebne do spalania i co powstaje w jego wyniku,

- porównuje sposoby wykonywania czynności życiowych przez rośliny i zwierzęta,

- opisuje budowę US,

- wymienia powody dla których Pluton przestał być uznawany za planetę,

- porównuje cechy klimatu wybranej planety i Ziemi ,

- wykreśla wg opisu diagram słupkowy,

- uzasadnia ,że globus jest modelem Ziemi,

- uzasadnia wprowadzenie w niektórych państwach czasu urzędowego,

- odczytuje różnice czasu w różnych miejscach na Ziemi,

- rozpoznaje i wskazuje rysunki przedsatawiające położenie Ziemi w stosunku do Słońca w dniach rozpoczynających pory roku,

- opisuje budowę dna oceanicznego,

- opisuje czynniki mające wpływ na zasolenie mórz i oceanów,

- opisuje położenie Australii i uzasadnia różnice w florze i faunie tego kontynentu w stosunku do pozostałych,

- podaje powierzchnię kontynentów od największego do najmniejszego

- wyjaśnia różnice w sposobie odżywiania się fito planktonu od zooplanktonu,

- wyjaśnia dlaczego wiek XV i XVI nazwano erą wielkich odkryć geograficznych,

- opowiada o zdobywcach biegunów i podaje ich nazwiska,

- podaje róznice między strefami klimatycznymi i roślinnymi i je uzasadnia,

- uzasadnia różnice miedzy strefami klimatycznymi,

- interpretuje wykresy klimatyczne,

- opisuje klimat; sawanny, prerii, pampy, stepu, pustyń,

- wyjaśnia dlaczego Alpy nazywamy barierą klimatyczną – różnice w klimacie stoków( NiS)

- wyjaśnia powstawanie lodowca w Alpach i jęzorów lodowcowych,

- wyjaśnia dlaczego w tundrze nie występują drzewa,

- wyjaśnia co to jest wieczna zmarzlina,

- podaje cechy klimatu umiarkowanego na podstawie wykresu,

-interpretuje gęstość jako wielkość fizyczną,

- prezentuje symbole literowe prędkości, czasu i drogi,

- oblicza prędkość poruszających się ciał,

- wyjaśnia pojęcie izolatora i przewodnika,

- wymienia sytuacje w jakich może dojść do porażenia,

- uzasadnia korzyści płynące z oszczędzania energii

- opisuje pole magnetyczne wokół magnesu sztabkowego,

-wyjaśnia co pokazuje igła magnetyczna,

- przedstawia zalety i wady materiałów pisarskich,

- wymienia powody dla których ludzie chcą poznać kosmos,

- wyjaśnia na czyn polega miażdżyca,

- omawia dokonania polskich uczonych i wynalazców,

- przedstawia idee rozwoju zrównoważonego,

- podaje przykłady metod badawczych stosowanych w naukach przyrodniczych,

- uzasadnia ich znaczenie dla rozwoju cywilizacji,

- planuje kartę obserwacji przyrodniczej i opisuje jej znaczenie,

- definiuje poznane pojęcia,

- opisuje poznane zjawiska posługując się schematem, modelem,

- porównuje prędkość dźwięku i światła,

- wymienia warunki niezbędne do fotosyntezy,

- porównuje pierścienice , skorupiaki, pajęczaki, owady i mięczaki,

- wskazuje przystosowania ryb do życia w wodzie i ptaków do lotu,

- opisuje tkankę jako zespół komórek,

- opisuje układy narządów budujących organizm człowieka,

- charakteryzuje etapy rozwoju człowieka,

- charakteryzuje przykłady negatywnego wpływu wybranych gatunków zwierząt roślin, grzybów, wirusów i bakterii na zdrowie człowieka,

- charakteryzuje poszczególne pasy ukształtowania rzeźby terenu Polski,

- na podstawie opisu cech krajobrazu podaje nazwę pasa,

- opisuje formy ochrony przyrody,

- podaje 5 cech charakteryzujących Ziemie jako planetę,

- charakteryzuje kontynenty(położenie, linia brzegowa i inne cechy),

- wyjaśnia dlaczego na Ziemi występują strefy oświetlenia ,

- charakteryzuje strefy klimatyczne.



Celujący

Uczeń:


- rozpoznaje rodzaje gleb na podstawie ich profili,

- wyjaśnia jak guzełkowata budowa gleby wpływa na życie roślin,

- opisuje strefy występowania roślin w wodzie,

- opisuje przebieg rozwoju owadów,

- podaje rolę pęcherza pławnego i zasadę jego działania,

- porównuje rozmnażanie się oraz rozwój ryb i płazów,

- porównuje rośliny okrytonasienne i nagonasienne,

- opisuje powstanie i znaczenie torfowisk,

- uzasadnia konieczność ochrony gadów i płazów,

- wskazuje cechy przystosowania ptaków do lotu, ,

- wykazuje różnorodność ssaków,

- wskazuje różnice w realizacji czynności życiowych między roślinami , a zwierzętami,

- identyfikuje doświadczalnie produkty spalania i oddychania i podaje ich nazwy,

- dostrzega analogie między oddychaniem ,a spalaniem,

- porównuje poglądy – hipotezy na temat US

- opisuje obiekty astronomiczne,

- wymienia cech poznanych globusów,

-oblicza czas lokalny na podstawie długości geograficznej,

- samodzielnie wykonuje rysunki – schematy przedstawiające położenie Słońca różnych dniach rozpoczęcia kalendarzowych roku,

- wymienia przykładowe państwa leżące na poszczególnych kontynentach,

- wskazuje na mapie większe krainy geograficzne, rzeki, jeziora oraz inne obiekty,

- analizuje mapy tematyczne,

- układa proste łańcuchy pokarmowe,

- ocenia znaczenie wielkich odkryć dla rozwoju świata,

- uzasadnia występowanie krajobrazów astrefowych i podaje ich przykłady,,

- wskazuje poznane strefy krajobrazowe,

- charakteryzuje poznane obszary,

- ocenia zmiany w krajobrazach,

- ocenia rozwój turystyki w Alpach,

- prezentuje kartę doświadczenia ukazującego znaczenie wiecznej zmarzliny,

- posługuje się sprawnie informacjami z podręcznika dotyczącymi poznanych sytref,

- interpretuje wyniki doświadczenia – Sprawdź jaki wpływ na rośliny ma „ kwaśny deszcz”

- wyjaśnia kiedy można wyciągnąć wnioski z obserwacji i doświadczeń,

- uzasadnia znaczenie przełomowych odkryć dla rozwoju ludzkości,

- wymienia wydarzenia z współczesnej historii kosmosu,

- uzasadnia znaczenie dokonań polskich uczonych dla nauki,

- wymienia alternatywne źródła energii i uzasadnia celowość ich poszukiwania,

- wskazuje związki między naukami przyrodniczymi,

- bierze udział w projektach; samodzielnie wykonuje proste doświadczenia;

- opisuje poznane zjawiska posługując się schematem lub modelem,

- wyjaśnia kiedy można wyciągnąć wnioski z obserwacji i doświadczeń,

-szacuje odległość od centrum burzy na podstawie prędkości dźwięku, światła i czasu między błyskiem a grzmotem pioruna,

- opisuje sposoby rozmnażania się roślin,

- podaje gatunki zwierząt egzotycznych,

- opisuje hierarchiczną budowę człowieka i podaje odpowiednie przykłady,

- uzasadnia stwierdzenie, że aktywny wypoczynek sprzyja zdrowiu,

- wymienia zasady zdrowego stylu życia,

- wskazuje dobierając argumenty dotyczące fizjologii organizmu człowieka szkodliwy wpływ używek,

- ocenia skuteczność różnych form ochrony przyrody,

- podaje informacje dotyczące krain geograficznych Polski nieujęte w podręczniku,

- wyjaśnia występowanie krajobrazów astrefowych, analizuje mapy tematyczne i wyciąga wnioski.

Biologia

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny - klasa VII
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który:

- opanował wiadomości i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania, będące efektem jego samodzielnej pracy,

- prezentuje swoje wiadomości posługując się terminologią biologiczną,

- potrafi stosować zdobyte wiadomości w sytuacjach nietypowych,

- formułuje problemy i rozwiązuje je w sposób twórczy,

- dokonuje analizy lub syntezy zjawisk i procesów biologicznych,

- wykorzystuje wiedzę zdobytą na innych przedmiotach,

- potrafi samodzielnie korzystać z różnych źródeł informacji,

- bardzo aktywnie uczestniczy w procesie lekcyjnym,

- wykonuje twórcze prace, pomoce naukowe i potrafi je prezentować na terenie szkoły i poza nią,

- w pracach pisemnych osiąga 100% - 96% punktów możliwych do zdobycia i w pełni odpowiada na dodatkowe pytania,

- bierze udział w konkursach biologicznych na terenie szkoły i poza nią.


Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który:

- opanował w pełnym zakresie wiadomości i umiejętności określone programem nauczania,

- wykazuje szczególne zainteresowania biologią,

- potrafi stosować zdobytą wiedzę do samodzielnego rozwiązywania problemów w nowych sytuacjach,

- bez pomocy nauczyciela korzysta z różnych źródeł informacji,

- potrafi planować i bezpiecznie przeprowadzać doświadczenia i hodowle przyrodnicze,

- sprawnie posługuje się mikroskopem i lupą oraz sprzętem laboratoryjnym,

- potrafi samodzielnie wykonać preparaty mikroskopowe i opisać je,

- prezentuje swoją wiedzę posługując się poprawną terminologią biologiczną,

- aktywnie uczestniczy w procesie lekcyjnym,

- w pisemnych sprawdzianach wiedzy i umiejętności osiąga od 95% do 80% punktów możliwych do zdobycia.
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:

- opanował wiadomości i umiejętności bardziej złożone i mniej przystępne, przydatne i użyteczne w szkolnej i pozaszkolnej działalności,

- potrafi stosować zdobytą wiedzę do samodzielnego rozwiązywania problemów typowych,
w przypadku trudniejszych korzysta z pomocy nauczyciela,

- posługuje się mikroskopem i zna sprzęt laboratoryjny,

- wykonuje proste preparaty mikroskopowe,

- udziela poprawnych odpowiedzi na typowe pytania,

- jest aktywny na lekcji,

- w pracach pisemnych osiąga od 79% do 64% punktów możliwych do zdobycia


Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:

- opanował wiadomości i umiejętności przystępne, niezbyt złożone, najważniejsze w nauczaniu biologii, oraz takie które można wykorzystać w sytuacjach szkolnych i pozaszkolnych,

- z pomocą nauczyciela rozwiązuje typowe problemy o małym stopniu trudności,

- z pomocą nauczyciela korzysta z takich źródeł wiedzy jak: słowniki, encyklopedie, tablice, wykresy, itp.,

- wykazuje się aktywnością na lekcji w stopniu zadowalającym,

- w przypadku prac pisemnych osiąga od 63% do 48% punktów.


Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

- ma braki w opanowaniu wiadomości i umiejętności określonych programem, ale nie przekreślają one możliwości dalszego kształcenia,

- wykonuje proste zadania i polecenia o bardzo małym stopniu trudności, pod kierunkiem nauczyciela,

- z pomocą nauczyciela wykonuje proste doświadczenia biologiczne,

- wiadomości przekazuje w sposób nieporadny, nie używając terminologii biologicznej,

- jest mało aktywny na lekcji,

- w pisemnych sprawdzianach wiedzy i umiejętności osiąga od 47% do 32% punktów.
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który:

- nie opanował wiadomości i umiejętności określanych podstawami programowymi, koniecznymi do dalszego kształcenia,

- nie potrafi posługiwać się przyrządami biologicznymi,

- wykazuje się brakiem systematyczności w przyswajaniu wiedzy i wykonywaniu prac domowych,

- nie podejmuje próby rozwiązania zadań o elementarnym stopniu trudności nawet przy pomocy nauczyciela,

- wykazuje się bierną postawą na lekcji,

- w przypadku prac pisemnych osiąga od 31% do 0% punktów.
Geografia

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny - klasa VII

1) ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą

oraz:

- opanował treści wykraczające poza informacje zawarte w podręczniku,



- potrafi selekcjonować i hierarchizować wiadomości,

- z powodzeniem bierze udział w konkursach i olimpiadach geograficznych,

- pod okiem nauczyciela prowadzi własne prace badawcze.

2) ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania na ocenę dobrą oraz:

- opanował treści dopełniające z lekcji,

- potrafi bronić swoich poglądów w dyskusji z nauczycielem i uczniami,

- potrafi samodzielnie interpretować zjawiska takie jak np.:

• wpływ środowiska przyrodniczego na rozwój poszczególnych dziedzin gospodarki Polski,

• współczesne zmiany gospodarcze, społeczne i ludnościowe w Polsce,

• skutki działalności człowieka w środowisku geograficznym,

• znaczenie surowców w przemyśle i energetyce Polski,

• przyczyny i kierunki migracji Polaków,

• skutki gospodarcze i społeczne wiążące się ze starzeniem się społeczeństwa Polski,

• korzyści wynikające z współpracy Polski z krajami sąsiednimi i unijnymi,

• walory gospodarcze i turystyczne własnego regionu,

• korzyści związane z członkostwa Polski do Unii Europejskiej i NATO,

• przyczyny i skutki gwałtownego wzrostu ruchu turystycznego w Polsce.

3) ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania na ocenę dostateczną oraz:

- przyswoił treści rozszerzające z geografii,

- właściwie stosuje terminologię geograficzną,

- aktywnie uczestniczy w zajęciach,

- stosuje wiadomości w typowych sytuacjach według wzorów z podręcznika lub podanych na lekcji,

- rozwiązuje typowe problemy z wykorzystaniem poznanych metod,

- samodzielnie pracuje z podręcznikiem, atlasem, mapami tematycznymi i z innymi źródłami,

- potrafi wykazać się wiadomościami i umiejętnościami spełniającymi ponadpodstawowe wymagania programowe jak np.:

• podaje przykłady wykorzystania alternatywnych źródeł energii,

• wyjaśnia zróżnicowanie narodowościowe i religijne ludności Polski jako następstwa historycznych wydarzeń,

• ocenia bilans handlu zagranicznego Polski,

• określa czynniki (pozytywne i negatywne, przyrodnicze i pozaprzyrodnicze) wpływające na rozwój gospodarki rolnej w Polsce,

• wymienia główne działy gospodarki i ich sektory oraz zakres ich działania,

• wskazuje dominujące dziedziny gospodarki dawniej i obecnie w Polsce,

• określa kierunki międzynarodowej współpracy Polski,

• wskazuje główne problemy związane z energetyką w Polsce,

4) ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania na ocenę dopuszczającą oraz:

- opanował wiadomości podstawowe z zakresu geografii,

- z niewielką pomocą nauczyciela potrafi rozwiązać podstawowe problemy,

- analizuje podstawowe zależności występujące w przestrzeni geograficznej,

- próbuje porównywać i wnioskować oraz zajmować określone stanowisko podczas dyskusji na lekcji,

- potrafi wykazać się wiadomościami i umiejętnościami spełniającymi podstawowe wymagania programowe jak np.:

• wymienia gospodarcze korzyści Polski wynikające z dostępu do morza i położenia w środkowej części Europy

• oblicza długość i szerokość geograficzną oraz rozciągłość południkową i równoleżnikową państwa w stopniach,

• wyjaśnia znaczenie podstawowych terminów geograficznych (np. eksport, import, migracje, przyrost naturalny),

• opisuje znaczenie poszczególnych elementów środowiska dla gospodarki człowieka,

• sporządza opis geograficzny wybranego regionu według założonego planu, z wykorzystaniem dostępnych źródeł informacji,

• pokazuje na mapie Polski obszary szczególnie dogodne i wyjątkowo niekorzystne dla osadnictwa i gospodarki człowieka,

• porównuje wybrane regiony, krainy geograficzne pod względem przyrodniczym,

ludnościowymi, gospodarczym,

• ocenić środowisko przyrodnicze poszczególnych regionów Polski z punktu widzenia możliwości

wykorzystania gospodarczego,

• wykazuje zróżnicowanie środowiska przyrodniczego państwa,

• charakteryzuje środowisko przyrodnicze Polski z punktu widzenia możliwości rozwoju turystyki,

• podaje przykłady międzynarodowej współpracy Polski w różnych dziedzinach.

5) ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

- z pomocą nauczyciela jest w stanie nadrobić braki w podstawowych umiejętnościach i wiadomościach,

- przyswoił treści konieczne i potrafi np.:

• wymienić główne rośliny żywieniowe uprawiane w Polsce,

• wskazać rejony wydobycia najważniejszych surowców mineralnych w Polsce,

• wskazać na mapie i podać nazwy własne ważniejszych obiektów związanych z linią brzegową, ukształtowaniem terenu i wodami powierzchniowymi państwa,

• wskazać zależność pomiędzy wybranymi elementami środowiska przyrodniczego omawianych regionów,

• opisać rozmieszczenie ludności państwa na podstawie mapy tematycznej,

• wskazać na mapie administracyjnej Polki wybrane województwa i ich stolice,

• odczytać współrzędne geograficzne najdalej wysuniętych punktów Polski,

• wyjaśnić wpływ położenia geograficznego Polski na jej środowisko przyrodnicze,

• określić położenie Polski na kuli ziemskiej,

• wskazać na mapie sąsiadów Polski,

• na podstawie map tematycznych opisać warunki naturalne omawianego regionu,

6) ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który:

- nie opanował podstawowych umiejętności i treści wynikających z programu nauczania.


Chemia

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny - klasa VII

I. Substancje i ich przemiany

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

– zalicza chemię do nauk przyrodniczych

stosuje zasady bezpieczeństwa obowiązujące w pracowni chemicznej

nazywa wybrane elementy szkła i sprzętu laboratoryjnego oraz określa ich przeznaczenie



– zna sposoby opisywania doświadczeń chemicznych

opisuje właściwości substancji będących głównymi składnikami produktów stosowanych na co dzień



– definiuje pojęcie gęstość

– podaje wzór na gęstość

przeprowadza proste obliczenia



z wykorzystaniem pojęć masa, gęstość, objętość

wymienia jednostki gęstości

– odróżnia właściwości fizyczne od chemicznych

definiuje pojęcie mieszanina substancji

opisuje cechy mieszanin jednorodnych i niejednorodnych

podaje przykłady mieszanin

opisuje proste metody rozdzielania mieszanin na składniki

definiuje pojęcia zjawisko fizyczne i reakcja chemiczna

podaje przykłady zjawisk fizycznych i reakcji chemicznych zachodzących w otoczeniu człowieka

– definiuje pojęcia pierwiastek chemiczny i związek chemiczny

dzieli substancje chemiczne na proste i złożone oraz na pierwiastki i związki chemiczne

podaje przykłady związków chemicznych

dzieli pierwiastki chemiczne na



metale i niemetale

– podaje przykłady pierwiastków chemicznych (metali i niemetali)

odróżnia metale i niemetale na podstawie ich właściwości

opisuje, na czym polegają rdzewienie


i
korozja

wymienia niektóre czynniki powodujące korozję

posługuje się symbolami chemicznymi pierwiastków (H, O, N, Cl, S, C, P, Si, Na, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Cu, Al, Pb, Sn, Ag, Hg)


Uczeń:

– omawia, czym zajmuje się chemia

wyjaśnia, dlaczego chemia jest nauką

przydatną ludziom

– wyjaśnia, czym są obserwacje, a czym wnioski z doświadczenia

– przelicza jednostki (masy, objętości, gęstości)

wyjaśnia, czym ciało fizyczne różni się

od substancji

opisuje właściwości substancji

– wymienia i wyjaśnia podstawowe sposoby



rozdzielania mieszanin na składniki

sporządza mieszaninę

dobiera metodę rozdzielania mieszaniny na składniki

opisuje i porównuje zjawisko fizyczne



i reakcję chemiczną

projektuje doświadczenia ilustrujące zjawisko fizyczne i reakcję chemiczną

– definiuje pojęcie stopy metali

podaje przykłady zjawisk fizycznych



i reakcji chemicznych zachodzących

w otoczeniu człowieka

wyjaśnia potrzebę wprowadzenia symboli

chemicznych

rozpoznaje pierwiastki i związki chemiczne

wyjaśnia różnicę między pierwiastkiem, związkiem chemicznym i mieszaniną

proponuje sposoby zabezpieczenia przed rdzewieniem przedmiotów wykonanych z żelaza



Uczeń:

podaje zastosowania wybranego szkła i sprzętu laboratoryjnego

identyfikuje substancje na podstawie

podanych właściwość



przeprowadza obliczenia

z wykorzystaniem pojęć: masa, gęstość, objętość

– przelicza jednostki

podaje sposób rozdzielenia wskazanej

mieszaniny na składniki

wskazuje różnice między właściwościami fizycznymi składników mieszaniny, które umożliwiają jej rozdzielenie

projektuje doświadczenia ilustrujące reakcję chemiczną i formułuje wnioski

– wskazuje w podanych przykładach

reakcję chemiczną i zjawisko fizyczne

wskazuje wśród różnych substancji mieszaninę i związek chemiczny

– wyjaśnia różnicę między mieszaniną

a związkiem chemicznym

– odszukuje w układzie okresowym pierwiastków podane pierwiastki chemiczne

opisuje doświadczenia wykonywane na lekcji

przeprowadza wybrane doświadczenia




Uczeń:

– omawia podział chemii na organiczną


i nieorganiczną

– definiuje pojęcie patyna

projektuje doświadczenie o podanym tytule (rysuje schemat, zapisuje obserwacje i formułuje wnioski)

przeprowadza doświadczenia z działu



Substancje i ich przemiany

– projektuje i przewiduje wyniki doświadczeń na podstawie posiadanej wiedzy




Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej.
Uczeń:

– opisuje zasadę rozdziału mieszanin metodą chromatografii



– opisuje sposób rozdzielania na składniki bardziej złożonych mieszanin z wykorzystaniem metod spoza podstawy programowej

– wykonuje obliczenia – zadania dotyczące mieszanin
Składniki powietrza i rodzaje przemian, jakim ulegają


Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

opisuje skład i właściwości powietrza

określa, co to są stałe i zmienne składniki powietrza

opisuje właściwości fizyczne i chemiczne tlenu, tlenku węgla(IV), wodoru, azotu oraz właściwości fizyczne gazów szlachetnych

podaje, że woda jest związkiem

chemicznym wodoru i tlenu

tłumaczy, na czym polega zmiana stanu skupienia na przykładzie wody

– definiuje pojęcie wodorki

omawia obieg tlenu i tlenku węgla(IV) w przyrodzie

określa znaczenie powietrza, wody, tlenu, tlenku węgla(IV)



– podaje, jak można wykryć tlenek węgla(IV)

określa, jak zachowują się substancje

higroskopijne

opisuje, na czym polegają reakcje syntezy, analizy, wymiany

omawia, na czym polega spalanie

definiuje pojęcia substrat i produkt reakcji chemicznej

wskazuje substraty i produkty reakcji chemicznej

określa typy reakcji chemicznych

określa, co to są tlenki i zna ich podział

wymienia podstawowe źródła, rodzaje i skutki zanieczyszczeń powietrza

– wskazuje różnicę między reakcjami egzo- i endoenergetyczną

– podaje przykłady reakcji egzo-

i endoenergetycznych

wymienia niektóre efekty towarzyszące

reakcjom chemicznym


Uczeń:

projektuje i przeprowadza doświadczenie potwierdzające, że powietrze jest mieszaniną jednorodną gazów

– wymienia stałe i zmienne składniki powietrza

oblicza przybliżoną objętość tlenu i azotu, np. w sali lekcyjnej

– opisuje, jak można otrzymać tlen

opisuje właściwości fizyczne i chemiczne gazów szlachetnych, azotu

– podaje przykłady wodorków niemetali

– wyjaśnia, na czym polega proces fotosyntezy

wymienia niektóre zastosowania azotu, gazów szlachetnych, tlenku węgla(IV), tlenu, wodoru

podaje sposób otrzymywania tlenku węgla(IV) (na przykładzie reakcji węgla z tlenem)

– definiuje pojęcie reakcja charakterystyczna

planuje doświadczenie umożliwiające wykrycie obecności tlenku węgla(IV) w powietrzu wydychanym z płuc

– wyjaśnia, co to jest efekt cieplarniany

opisuje rolę wody i pary wodnej w przyrodzie

wymienia właściwości wody

wyjaśnia pojęcie higroskopijność

zapisuje słownie przebieg reakcji chemicznej

wskazuje w zapisie słownym przebiegu reakcji chemicznej substraty i produkty, pierwiastki i związki chemiczne

– opisuje, na czym polega powstawanie dziury ozonowej i kwaśnych opadów

– podaje sposób otrzymywania wodoru (w reakcji kwasu chlorowodorowego z metalem)

− opisuje sposób identyfikowania gazów: wodoru, tlenu, tlenku węgla(IV)


  • wymienia źródła, rodzaje i skutki zanieczyszczeń powietrza

  • wymienia niektóre sposoby postępowania pozwalające chronić powietrze przed zanieczyszczeniami

definiuje pojęcia reakcje egzo- i endoenergetyczne

Uczeń:

określa, które składniki powietrza są stałe,

a które zmienne

– wykonuje obliczenia dotyczące zawartości procentowej substancji występujących w powietrzu

– wykrywa obecność tlenku węgla(IV)

– opisuje właściwości tlenku węgla(II)

wyjaśnia rolę procesu fotosyntezy w naszym życiu

– podaje przykłady substancji szkodliwych dla środowiska

wyjaśnia, skąd się biorą kwaśne opady

określa zagrożenia wynikające z efektu



cieplarnianego, dziury ozonowej, kwaśnych opadów

proponuje sposoby zapobiegania powiększaniu się dziury ozonowej

i ograniczenia powstawania kwaśnych opadów

projektuje doświadczenia, w których otrzyma tlen, tlenek węgla(IV), wodór

projektuje doświadczenia, w których zbada właściwości tlenu, tlenku węgla(IV), wodoru

zapisuje słownie przebieg różnych rodzajów reakcji chemicznych

podaje przykłady różnych typów reakcji chemicznych

wykazuje obecność pary wodnej

w powietrzu

omawia sposoby otrzymywania wodoru

– podaje przykłady reakcji egzo-

i endoenergetycznych



– zalicza przeprowadzone na lekcjach reakcje do egzo- lub endoenergetycznych

Uczeń:

otrzymuje tlenek węgla(IV) w reakcji węglanu wapnia z kwasem chlorowodorowym



– wymienia różne sposoby otrzymywania tlenu, tlenku węgla(IV), wodoru

– projektuje doświadczenia dotyczące powietrza i jego składników

uzasadnia, na podstawie reakcji magnezu z tlenkiem węgla(IV), że tlenek węgla(IV) jest związkiem chemicznym węgla i tlenu

uzasadnia, na podstawie reakcji magnezu z parą wodną, że woda jest związkiem chemicznym tlenu i wodoru

planuje sposoby postępowania umożliwiające ochronę powietrza przed zanieczyszczeniami

identyfikuje substancje na podstawie schematów reakcji chemicznych

wykazuje zależność między rozwojem cywilizacji a występowaniem zagrożeń, np. podaje przykłady dziedzin życia, których rozwój powoduje negatywne skutki dla środowiska przyrodniczego



Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– opisuje destylację skroplonego powietrza



Atomy i cząsteczki



Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

– definiuje pojęcie materia

– definiuje pojęcie dyfuzji

opisuje ziarnistą budowę materii

opisuje, czym atom różni się od cząsteczki

– definiuje pojęcia: jednostka masy atomowej,

masa atomowa, masa cząsteczkowa

oblicza masę cząsteczkową prostych związków chemicznych

– opisuje i charakteryzuje skład atomu

pierwiastka chemicznego (jądro – protony i neutrony, powłoki elektronowe – elektrony)

wyjaśni, co to są nukleony

definiuje pojęcie elektrony walencyjne

– wyjaśnia, co to są liczba atomowa, liczba masowa

ustala liczbę protonów, elektronów, neutronów w atomie danego pierwiastka chemicznego, gdy znane są liczby atomowa i masowa

podaje, czym jest konfiguracja elektronowa

definiuje pojęcie izotop

– dokonuje podziału izotopów

wymienia najważniejsze dziedziny życia,
w których mają zastosowanie izotopy

– opisuje układ okresowy pierwiastków

chemicznych

– podaje treść prawa okresowości

– podaje, kto jest twórcą układu okresowego

pierwiastków chemicznych

odczytuje z układu okresowego podstawowe informacje o pierwiastkach chemicznych

– określa rodzaj pierwiastków (metal, niemetal) i podobieństwo właściwości pierwiastków w grupie


Uczeń:

planuje doświadczenie potwierdzające

ziarnistość budowy materii

wyjaśnia zjawisko dyfuzji

– podaje założenia teorii atomistyczno-

-cząsteczkowej budowy materii

– oblicza masy cząsteczkowe

– opisuje pierwiastek chemiczny jako zbiór atomów o danej liczbie atomowej Z

– wymienia rodzaje izotopów

wyjaśnia różnice w budowie atomów

izotopów wodoru

wymienia dziedziny życia, w których stosuje się izotopy



– korzysta z układu okresowego pierwiastków

chemicznych



– wykorzystuje informacje odczytane z układu

okresowego pierwiastków chemicznych

– podaje maksymalną liczbę elektronów na

poszczególnych powłokach (K, L, M)

– zapisuje konfiguracje elektronowe

– rysuje modele atomów pierwiastków chemicznych

– określa, jak zmieniają się niektóre właściwości pierwiastków w grupie i okresie




Uczeń:

wyjaśnia różnice między pierwiastkiem



a związkiem chemicznym na podstawie założeń teorii atomistyczno-cząsteczkowej budowy materii

oblicza masy cząsteczkowe związków chemicznych



– definiuje pojęcie masy atomowej jako średniej mas atomów danego pierwiastka, z uwzględnieniem jego składu izotopowego

– wymienia zastosowania różnych izotopów

– korzysta z informacji zawartych w układzie okresowym pierwiastków chemicznych

– oblicza maksymalną liczbę elektronów

w powłokach

zapisuje konfiguracje elektronowe

– rysuje uproszczone modele atomów

– określa zmianę właściwości pierwiastków
w grupie i okresie



Uczeń:

wyjaśnia związek między podobieństwami właściwości pierwiastków chemicznych zapisanych w tej samej grupie układu okresowego a budową ich atomów i liczbą elektronów walencyjnych

wyjaśnia, dlaczego masy atomowe podanych pierwiastków chemicznych w układzie okresowym nie są liczbami całkowitymi



Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej.
Uczeń:
oblicza zawartość procentową izotopów w pierwiastku chemicznym

  • opisuje historię odkrycia budowy atomu i powstania układu okresowego pierwiastków

  • definiuje pojęcie promieniotwórczość

  • określa, na czym polegają promieniotwórczość naturalna i sztuczna

  • definiuje pojęcie reakcja łańcuchowa

  • wymienia ważniejsze zagrożenia związane z promieniotwórczością

  • wyjaśnia pojęcie okres półtrwania (okres połowicznego rozpadu)

  • rozwiązuje zadania związane z pojęciami okres półtrwania i średnia masa atomowa

  • charakteryzuje rodzaje promieniowania

  • wyjaśnia, na czym polegają przemiany α, β


Łączenie się atomów. Równania reakcji chemicznych


Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]




Uczeń:

– wymienia typy wiązań chemicznych

– podaje definicje: wiązania kowalencyjnego niespolaryzowanego, wiązania kowalencyjnego spolaryzowanego, wiązania jonowego

definiuje pojęcia: jon, kation, anion

definiuje pojęcie elektroujemność

posługuje się symbolami pierwiastków chemicznych



podaje, co występuje we wzorze elektronowym

– odróżnia wzór sumaryczny od wzoru

strukturalnego



zapisuje wzory sumaryczne i strukturalne cząsteczek

definiuje pojęcie wartościowość

– podaje wartościowość pierwiastków



chemicznych w stanie wolnym

odczytuje z układu okresowego



maksymalną wartościowość pierwiastków chemicznych względem wodoru grup 1., 2. i 13.−17.

wyznacza wartościowość pierwiastków



chemicznych na podstawie wzorów

sumarycznych

zapisuje wzory sumaryczny i strukturalny cząsteczki związku dwupierwiastkowego na podstawie wartościowości pierwiastków chemicznych

określa na podstawie wzoru liczbę atomów



pierwiastków w związku chemicznym

interpretuje zapisy (odczytuje ilościowo i jakościowo proste zapisy), np.: H2, 2 H, 2 H2 itp.

ustala na podstawie wzoru sumarycznego nazwę prostych dwupierwiastkowych związków chemicznych

ustala na podstawie nazwy wzór



sumaryczny prostych

dwupierwiastkowych związków

chemicznych

rozróżnia podstawowe rodzaje reakcji

chemicznych

wskazuje substraty i produkty reakcji chemicznej

podaje treść prawa zachowania masy

podaje treść prawa stałości składu

związku chemicznego

przeprowadza proste obliczenia

z wykorzystaniem prawa zachowania


Uczeń:

opisuje rolę elektronów zewnętrznej powłoki w łączeniu się atomów

– odczytuje elektroujemność pierwiastków chemicznych

opisuje sposób powstawania jonów



– określa rodzaj wiązania w prostych

przykładach cząsteczek



− podaje przykłady substancji o wiązaniu

kowalencyjnym i substancji o wiązaniu jonowym



– przedstawia tworzenie się wiązań chemicznych kowalencyjnego i jonowego dla prostych przykładów

określa wartościowość na podstawie układu okresowego pierwiastków

– zapisuje wzory związków chemicznych na podstawie podanej wartościowości lub nazwy pierwiastków chemicznych

podaje nazwę związku chemicznego

na podstawie wzoru

określa wartościowość pierwiastków

w związku chemicznym



– zapisuje wzory cząsteczek, korzystając

z modeli

– wyjaśnia znaczenie współczynnika

stechiometrycznego i indeksu stechiometrycznego

– wyjaśnia pojęcie równania reakcji



chemicznej

– odczytuje proste równania reakcji chemicznych



zapisuje równania reakcji chemicznych

dobiera współczynniki w równaniach

reakcji chemicznych


Uczeń:

– określa typ wiązania chemicznego

w podanym przykładzie

wyjaśnia na podstawie budowy atomów, dlaczego gazy szlachetne są bardzo mało aktywne chemicznie

– wyjaśnia różnice między typami wiązań chemicznych

opisuje powstawanie wiązań kowalencyjnych dla wymaganych przykładów

opisuje mechanizm powstawania wiązania jonowego



opisuje, jak wykorzystać elektroujemność do określenia rodzaju wiązania chemicznego w cząsteczce

– wykorzystuje pojęcie wartościowości

odczytuje z układu okresowego



wartościowość pierwiastków

chemicznych grup 1., 2. i 13.−17. (względem wodoru, maksymalną względem tlenu)

– nazywa związki chemiczne na podstawie wzorów sumarycznych i zapisuje wzory na podstawie ich nazw

– zapisuje i odczytuje równania reakcji

chemicznych (o większym stopniu trudności)

– przedstawia modelowy schemat równania reakcji chemicznej

rozwiązuje zadania na podstawie prawa zachowania masy i prawa stałości składu związku chemicznego

dokonuje prostych obliczeń stechiometrycznych


Uczeń:

wykorzystuje pojęcie elektroujemności do określania rodzaju wiązania w podanych substancjach

– uzasadnia i udowadnia doświadczalnie, że masa substratów jest równa masie produktów

– rozwiązuje trudniejsze zadania dotyczące poznanych praw (zachowania masy, stałości składu związku chemicznego)

– wskazuje podstawowe różnice między wiązaniami kowalencyjnym a jonowym oraz kowalencyjnym niespolaryzowanym a kowalencyjnym spolaryzowanym

– opisuje zależność właściwości związku chemicznego od występującego w nim wiązania chemicznego

porównuje właściwości związków kowalencyjnych i jonowych (stan skupienia, rozpuszczalność w wodzie, temperatury topnienia i wrzenia, przewodnictwo ciepła i elektryczności)

– zapisuje i odczytuje równania reakcji chemicznych o dużym stopniu trudności

– wykonuje obliczenia stechiometryczne




Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej.
Uczeń:

  • opisuje wiązania koordynacyjne i metaliczne

– wykonuje obliczenia na podstawie równania reakcji chemicznej

– wykonuje obliczenia z wykorzystaniem pojęcia wydajność reakcji

– zna pojęcia: mol, masa molowa i objętość molowa i wykorzystuje je w obliczeniach


  • określa, na czym polegają reakcje utleniania-redukcji

  • definiuje pojęcia: utleniacz i reduktor

  • zaznacza w zapisie słownym przebiegu reakcji chemicznej procesy utleniania i redukcji oraz utleniacz, reduktor

  • podaje przykłady reakcji utleniania-redukcji zachodzących w naszym otoczeniu; uzasadnia swój wybór


Woda i roztwory wodne


Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

charakteryzuje rodzaje wód występujących

w przyrodzie

– podaje, na czym polega obieg wody

w przyrodzie

– podaje przykłady źródeł zanieczyszczenia wód

– wymienia niektóre skutki zanieczyszczeń oraz sposoby walki z nimi

– wymienia stany skupienia wody

– określa, jaką wodę nazywa się wodą destylowaną

– nazywa przemiany stanów skupienia wody

– opisuje właściwości wody

– zapisuje wzory sumaryczny i strukturalny

cząsteczki wody



– definiuje pojęcie dipol

– identyfikuje cząsteczkę wody jako dipol

– wyjaśnia podział substancji na dobrze rozpuszczalne, trudno rozpuszczalne oraz praktycznie nierozpuszczalne w wodzie

podaje przykłady substancji, które

rozpuszczają się i nie rozpuszczają się

w wodzie

– wyjaśnia pojęcia: rozpuszczalnik i substancja

rozpuszczana

projektuje doświadczenie dotyczące rozpuszczalności różnych substancji w wodzie

definiuje pojęcie rozpuszczalność

– wymienia czynniki, które wpływają

na rozpuszczalność substancji



– określa, co to jest krzywa rozpuszczalności

odczytuje z wykresu rozpuszczalności

rozpuszczalność danej substancji w podanej

temperaturze

– wymienia czynniki wpływające na szybkość

rozpuszczania się substancji stałej w wodzie

– definiuje pojęcia: roztwór właściwy, koloid

i zawiesina



podaje przykłady substancji tworzących z wodą roztwór właściwy, zawiesinę, koloid

– definiuje pojęcia: roztwór nasycony, roztwór nienasycony, roztwór stężony, roztwór rozcieńczony

– definiuje pojęcie krystalizacja

– podaje sposoby otrzymywania roztworu nienasyconego z nasyconego i odwrotnie

– definiuje stężenie procentowe roztworu

– podaje wzór opisujący stężenie procentowe roztworu

prowadzi proste obliczenia z wykorzystaniem pojęć: stężenie procentowe, masa substancji, masa rozpuszczalnika, masa roztworu



Uczeń:

opisuje budowę cząsteczki wody

– wyjaśnia, co to jest cząsteczka polarna

– wymienia właściwości wody zmieniające

się pod wpływem zanieczyszczeń

– planuje doświadczenie udowadniające, że woda: z sieci wodociągowej i naturalnie występująca w przyrodzie są mieszaninami

proponuje sposoby racjonalnego gospodarowania wodą

tłumaczy, na czym polegają procesy mieszania i rozpuszczania

– określa, dla jakich substancji woda jest

dobrym rozpuszczalnikiem

– charakteryzuje substancje ze względu na ich

rozpuszczalność w wodzie



planuje doświadczenia wykazujące wpływ

różnych czynników na szybkość

rozpuszczania substancji stałych w wodzie

– porównuje rozpuszczalność różnych

substancji w tej samej temperaturze

oblicza ilość substancji, którą można rozpuścić w określonej objętości wody



w podanej temperaturze

podaje przykłady substancji, które



rozpuszczają się w wodzie, tworząc

roztwory właściwe

podaje przykłady substancji, które nie rozpuszczają się w wodzie, tworząc koloidy lub zawiesiny

– wskazuje różnice między roztworem

właściwym a zawiesiną

opisuje różnice między roztworami:

rozcieńczonym, stężonym, nasyconym

i nienasyconym

– przekształca wzór na stężenie procentowe



roztworu tak, aby obliczyć masę substancji

rozpuszczonej lub masę roztworu



oblicza masę substancji rozpuszczonej lub

masę roztworu, znając stężenie procentowe

roztworu


– wyjaśnia, jak sporządzić roztwór o określonym stężeniu procentowym, np. 100 g 20-procentowego roztworu soli kuchennej

Uczeń:

– wyjaśnia, na czym polega tworzenie

wiązania kowalencyjnego spolaryzowanego

w cząsteczce wody

– wyjaśnia budowę polarną cząsteczki wody

– określa właściwości wody wynikające z jej

budowy polarnej

przewiduje zdolność różnych substancji do rozpuszczania się w wodzie

– przedstawia za pomocą modeli proces

rozpuszczania w wodzie substancji o budowie polarnej, np. chlorowodoru

– podaje rozmiary cząstek substancji

wprowadzonych do wody i znajdujących się

w roztworze właściwym, koloidzie,

zawiesinie

– wykazuje doświadczalnie wpływ różnych

czynników na szybkość rozpuszczania

substancji stałej w wodzie

– posługuje się wykresem rozpuszczalności

– wykonuje obliczenia z wykorzystaniem



wykresu rozpuszczalności

– oblicza masę wody, znając masę roztworu

i jego stężenie procentowe

– prowadzi obliczenia z wykorzystaniem

pojęcia gęstości

podaje sposoby zmniejszenia lub zwiększenia stężenia roztworu



– oblicza stężenie procentowe roztworu

powstałego przez zagęszczenie i rozcieńczenie

roztworu


oblicza stężenie procentowe roztworu

nasyconego w danej temperaturze

(z wykorzystaniem wykresu rozpuszczalności)

– wymienia czynności prowadzące

do sporządzenia określonej objętości roztworu

o określonym stężeniu procentowym

– sporządza roztwór o określonym stężeniu

procentowym


Uczeń:

– proponuje doświadczenie udowadniające,

że woda jest związkiem wodoru i tlenu

– określa wpływ ciśnienia atmosferycznego na wartość temperatury wrzenia wody

porównuje rozpuszczalność w wodzie związków kowalencyjnych i jonowych

– wykazuje doświadczalnie, czy roztwór jest



nasycony, czy nienasycony

– rozwiązuje z wykorzystaniem gęstości zadania rachunkowe dotyczące stężenia procentowego

– oblicza rozpuszczalność substancji w danej

temperaturze, znając stężenie procentowe jej

roztworu nasyconego w tej temperaturze

– oblicza stężenie roztworu powstałego po zmieszaniu roztworów tej samej substancji o różnych stężeniach




Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej.
Uczeń:

– wyjaśnia, na czym polega asocjacja cząsteczek wody

– rozwiązuje zadania rachunkowe na stężenie procentowe roztworu, w którym rozpuszczono mieszaninę substancji stałych

– rozwiązuje zadania z wykorzystaniem pojęcia stężenie molowe



1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   36


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna