Rozdział IX wymagania edukacyjne z poszczególnych przedmiotów na poszczególne oceny



Pobieranie 2,97 Mb.
Strona30/36
Data24.02.2019
Rozmiar2,97 Mb.
1   ...   26   27   28   29   30   31   32   33   ...   36

Przyroda

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny - klasa IV

Ocena

Dział 1 – Poznajemy warsztat przyrodnika




Wymagania szczegółowe Uczeń:

Dopuszczająca

- wymienia dwa elementy przyrody nieożywionej , -wymienia dwa elementy przyrody ożywionej ; -wymienia zmysły umożliwiające poznawanie otaczającego świata; -podaje dwa przykłady informacji uzyskanych dzięki wybranym zmysłom ; -wyjaśnia, czym jest obserwacja;
-podaje nazwy przyrządów służących do prowadzenia obserwacji w terenie ; -przeprowadza obserwację za pomocą lupy lub lornetki -notuje dwa-trzy spostrzeżenia dotyczące obserwowanych obiektów ; -wykonuje schematyczny rysunek obserwowanego obiektu -wykonuje pomiar przy użyciu taśmy mierniczej ; - podaje nazwy głównych kierunków geograficznych wskazanych przez nauczyciela na widnokręgu ;
-wyznacza główne kierunki geograficzne za pomocą kompasu na podstawie instrukcji słownej ;
-określa warunki wyznaczania kierunku północnego za pomocą gnomonu (prosty patyk lub pręt, słoneczny dzień) ;
- oblicza wymiary biurka w skali 1 : 10
- rysuje plan biurka w skali 1 : 10
- wymienia rodzaje map ; - odczytuje informacje zapisane w legendzie planu ,
-wskazuje kierunki geograficzne na mapie ; - odszukuje na planie okolicy wskazany obiekt, np. kościół, szkołę

Dostateczna


Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dopuszczającą: - wyjaśnia znaczenie pojęcia przyroda ;
- wymienia trzy składniki przyrody nieożywionej niezbędne do życia ; - podaje trzy przykłady wytworów działalności człowieka - omawia na przykładach , rolę poszczególnych zmysłów w poznawaniu świata ;
- wymienia źródła informacji o przyrodzie - omawia najważniejsze zasady bezpieczeństwa podczas prowadzenia obserwacji i wykonywania doświadczeń ;
- przyporządkowuje przyrząd do obserwowanego obiektu ; - proponuje przyrządy, które należy przygotować do prowadzenia obserwacji w terenie ;- - określa charakterystyczne cechy obserwowanych obiektów - opisuje sposób użycia taśmy mierniczej - podaje nazwy głównych kierunków geograficznych ; - przyporządkowuje skróty do nazw głównych kierunków geograficznych ; - określa warunki korzystania z kompasu - posługując się instrukcją, wyznacza -główne kierunki geograficzne za pomocą gnomonu
- wyjaśnia, jak powstaje plan
- rysuje plan dowolnego przedmiotu ,(wymiary przedmiotu podzielne bez reszty przez 10) w skali 1 : 10
- wyjaśnia pojęcia mapalegenda ;
- określa przeznaczenie planu miasta i mapy turystycznej , - rozpoznaje obiekty przedstawione na planie lub mapie za pomocą znaków kartograficznych,
- określa położenie innych obiektów na mapie w stosunku do podanego obiektu
- opowiada, jak zorientować plan lub mapę za pomocą kompasu

Dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dostateczną oraz - wymienia cechy ożywionych elementów przyrody ; - wskazuje w najbliższym otoczeniu wytwory działalności człowieka ; - porównuje ilość i rodzaj informacji uzyskiwanych za pomocą poszczególnych zmysłów
- wymienia cechy przyrodnika ;
- określa rolę obserwacji w poznawaniu przyrody ; - omawia etapy doświadczenia ;
- planuje miejsca dwóch – trzech obserwacji);
- proponuje przyrząd odpowiedni do obserwacji konkretnego obiektu ; - wymienia najważniejsze części mikroskopu , - wyjaśnia, co to jest widnokrąg ;
- omawia budowę kompasu ;
- samodzielnie wyznacza kierunki geograficzne za pomocą kompasu ;
- wyjaśnia, w jaki sposób wyznacza się kierunki pośrednie ; - wyjaśnia pojęcie skala liczbowa ;
-oblicza wymiary przedmiotu w różnych skalach, np. 1 : 5, 1 : 20, 1 : 50;
- wykonuje szkic terenu szkoły ;
- opisuje słowami fragment terenu przedstawiony na planie lub mapie ; - przygotowuje zbiór znaków kartograficznych dla planu lub mapy najbliższej okolicy
- wyjaśnia, na czym polega orientowanie planu lub mapy ; - orientuje plan lub mapę za pomocą kompasu

Bardzo dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dobrą oraz - podaje przykłady powiązań przyrody nieożywionej z przyrodą ożywioną;
- klasyfikuje wskazane elementy na ożywione i nieożywione składniki przyrody oraz wytwory działalności człowieka; - wyjaśnia, w jakim celu prowadzi się doświadczenia i eksperymenty przyrodnicze ;
- wyjaśnia różnice między eksperymentem a doświadczeniem , - planuje obserwację dowolnego obiektu lub organizmu w terenie; - uzasadnia celowość zaplanowanej obserwacji; - omawia sposób przygotowania obiektu do obserwacji mikroskopowej ; - podaje przykłady wykorzystania w życiu umiejętności wyznaczania kierunków geograficznych ;
- porównuje dokładność wyznaczania kierunków geograficznych za pomocą kompasu i gnomonu ;
- wyjaśnia, w jaki sposób tworzy się nazwy kierunków pośrednich ; - rysuje plan pokoju w skali 1 : 50
- dobiera skalę do wykonania planu dowolnego obiektu : - wykonuje szkic okolic szkoły;
- porównuje dokładność planu miasta i mapy turystycznej; - odszukuje na mapie wskazane obiekty;
- orientuje mapę za pomocą obiektów w terenie .

Celująca

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę bardzo dobrą oraz - wyjaśnia, w jaki sposób zmiana jednego elementu przyrody może wpłynąć na wybrane pozostałe elementy );
- na podstawie obserwacji podejmuje próbę przewidzenia niektórych sytuacji i zjawisk (np. dotyczących pogody, zachowania zwierząt) ; - przeprowadza dowolne doświadczenie, posługując się instrukcją, zapisuje obserwacje i wyniki );
- wyjaśnia, dlaczego do niektórych doświadczeń należy używać dwóch zestawów ;
- przygotowuje notatkę na temat innych przyrządów służących do prowadzenia obserwacji, np. odległych obiektów lub głębin); - podaje historyczne i współczesne przykłady praktycznego wykorzystania umiejętności wyznaczania kierunków geograficznych ; - omawia sposób wyznaczania kierunku północnego za pomocą Gwiazdy Polarnej oraz innych obiektów w otoczeniu ;
- wyjaśnia pojęcia: skala mianowana, podziałka, liniowa; - rysuje fragment drogi do szkoły, np. ulicy, zmniejszając jej wymiary (np. 1000 razy) i używając właściwych znaków kartograficznych; - dostosowuje sposób orientowania mapy do otaczającego terenu .




Ocena

Dział 2. Poznajemy pogodę i inne zjawiska przyrodnicze




Wymagania szczegółowe Uczeń:

Dopuszczająca

- wskazuje w najbliższym otoczeniu przykłady ciał stałych, cieczy i gazów ; - wskazuje w najbliższym otoczeniu dwa przykłady ciał plastycznych, kruchych i sprężystych );
- podaje dwa przykłady występowania zjawiska rozszerzalności cieplnej ciał stałych (A); - porównuje ciała stałe z cieczami pod względem jednej właściwości (kształt) ;
- wymienia stany skupienia wody w przyrodzie ; - podaje przykłady występowania wody w różnych stanach skupienia ; - omawia budowę termometru
- odczytuje wskazania termometru ;
- wyjaśnia, na czym polega krzepnięcie i topnienie ; - wymienia przynajmniej trzy składniki pogody ; - rozpoznaje na dowolnej ilustracji rodzaje opadów ; - wyjaśnia, dlaczego burze są groźne ;
- dobiera przyrządy do pomiaru trzy składników pogody ;
- odczytuje temperaturę powietrza z termometru cieczowego ; - na podstawie instrukcji buduje wiatromierz ; - odczytuje symbole umieszczone na mapie pogody ; - przedstawia stopień zachmurzenia za pomocą symboli ; - przedstawia rodzaj opadów za pomocą symboli ; - wyjaśnia pojęcia wschód Słońca, zachód Słońca ); - rysuje „drogę” Słońca na niebie ; - podaje daty rozpoczęcia kalendarzowych pór roku ; - podaje po trzy przykłady zmian zachodzących w przyrodzie ożywionej w poszczególnych porach roku .

Dostateczna

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dopuszczającą - wymienia stany skupienia, w jakich występują substancje ); podaje dwa-trzy przykłady wykorzystania właściwości ciał stałych w życiu codziennym ;
- wyjaśnia zasadę działania termometru ;
- przeprowadza, zgodnie z instrukcją, doświadczenia wykazujące: wpływ temperatury otoczenia na parowanie wody , obecność pary wodnej w powietrzu ;
- wyjaśnia, na czym polega parowanie i skraplanie wody ;
- wyjaśnia, co nazywamy pogodą ;
- wyjaśnia pojęcia: upał, przymrozek, mróz; - podaje nazwy osadów atmosferycznych ; - zapisuje temperaturę dodatnią i ujemną ; - omawia sposób pomiaru ilości opadów ; - podaje jednostki, w których wyraża się składniki pogody ; - na podstawie instrukcji buduje deszczomierz ; - prowadzi tygodniowy kalendarz pogody na podstawie obserwacji wybranych składników pogody ;
- określa aktualny stopień zachmurzenia nieba na podstawie obserwacji ; - opisuje tęczę );
- omawia pozorną wędrówkę Słońca nad widnokręgiem ; -omawia zmiany temperatury powietrza w ciągu dnia ; - wyjaśnia pojęcia równonoc przesilenie ;
- omawia cechy pogody w poszczególnych porach roku;

Dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dostateczną oraz - wyjaśnia, na czym polega zjawisko rozszerzalności cieplnej ; - podaje przykłady występowania zjawiska rozszerzalności cieplnej ciał stałych i cieczy oraz gazów;
- wymienia czynniki wpływające na szybkość parowania ); - formułuje wnioski na podstawie przeprowadzonych doświadczeń ; - przyporządkowuje stan skupienia wody do wskazań termometru ; - podaje, z czego mogą być zbudowane chmury ; - rozróżnia rodzaje osadów atmosferycznych na ilustracjach ; -wyjaśnia, czym jest ciśnienie atmosferyczne ; - wyjaśnia, jak powstaje wiatr ;
- wymienia przyrządy służące do obserwacji meteorologicznych ; - dokonuje pomiaru składników pogody
prowadzi kalendarz pogody ;
- przygotowuje możliwą prognozę pogody na następny dzień dla swojej miejscowości ;
- określa zależność między wysokością Słońca a temperaturą powietrza ); - określa zależność między wysokością Słońca a długością cienia ); - wyjaśnia pojęcie górowanie Słońca );
- omawia zmiany w pozornej wędrówce Słońca nad widnokręgiem w poszczególnych porach roku .

Bardzo dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dobrą oraz - klasyfikuje ciała stałe ze względu na właściwości ); - wyjaśnia, na czym polega kruchość, plastyczność i sprężystość ); - porównuje właściwości ciał stałych, cieczy i gazów - opisuje zasadę działania termometru cieczowego ; - dokumentuje doświadczenia według poznanego schematu ; - podaje przykłady z życia codziennego zmian stanów skupienia wody ; - przedstawia w formie schematu zmiany
- wyjaśnia, jak się tworzy nazwę wiatru ;
- rozpoznaje na mapie rodzaje wiatrów );
- wykazuje związek pomiędzy porą roku a występowaniem określonego rodzaju opadów i osadów
- odczytuje prognozę pogody przedstawioną za pomocą znaków graficznych ;
- na podstawie obserwacji określa kierunek wiatru ; - omawia zmiany długości cienia w ciągu dnia ; - porównuje wysokość Słońca nad widnokręgiem oraz długość cienia podczas górowania w poszczególnych porach roku .

Celująca

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę bardzo dobrą oraz - uzasadnia, popierając przykładami z życia, dlaczego ważna jest znajomość właściwości ciał ;
- przedstawia zmiany stanów skupienia wody podczas jej krążenia w przyrodzie, posługując się wykonanym przez siebie prostym rysunkiem ) - wyjaśnia różnice między opadami a osadami atmosferycznymi); - przygotowuje i prezentuje informacje na temat rodzajów wiatru występujących na świecie - na podstawie opisu przedstawia, w formie mapy, prognozę pogody dla Polski - podaje przykłady praktycznego wykorzystania wiadomości dotyczących zmian temperatury i długości cienia w ciągu dnia (np. wybór ubrania, pielęgnacja roślin, ustawienie budy dla psa) ;
- wymienia fenologiczne pory roku, czyli te, które wyróżnia się na podstawie fazy rozwoju roślinności .

Ocena

Dział 3 – Poznajemy świat organizmów




Wymagania szczegółowe Uczeń:







Dopuszczająca

- wyjaśnia, po czym rozpozna organizm ; wymienia przynajmniej trzy czynności życiowe organizmów ; - omawia jedną wybraną przez siebie czynność życiową organizmów ; - odróżnia przedstawione na ilustracji organizmy jednokomórkowe od wielokomórkowych ; - określa, czy podany organizm jest samożywny, czy cudzożywny , - podaje przykłady organizmów cudzożywnych: mięsożernych, roślinożernych i wszystkożernych ; - wskazuje na ilustracji charakterystyczne cechy drapieżników ; - układa łańcuch pokarmowy z podanych organizmów ; - analizując sieć pokarmową, układa jeden łańcuch pokarmowy ; - wymienia korzyści wynikające z uprawy roślin w domu i ogrodzie ; - podaje przykłady zwierząt hodowanych w domach przez człowieka ; - podaje przykład drobnego zwierzęcia żyjącego w domach ; - rozpoznaje trzy zwierzęta żyjące w ogrodach .

Dostateczna

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dopuszczającą - wyjaśnia pojęcia organizm jednokomórkowy, organizm wielokomórkowy ; - podaje charakterystyczne cechy organizmów ); - wymienia czynności życiowe organizmów ; - rozpoznaje na ilustracji wybrane organy / narządy ; - dzieli organizmy cudzożywne ze na drapieżniki względu na rodzaj pokarmu - podaje przykłady organizmów roślinożernych ; - dzieli mięsożerców i padlinożerców ;
- wyjaśnia, na czym polega wszystkożerność ; - wyjaśnia, czym są zależności pokarmowe
- podaje nazwy ogniw łańcucha pokarmowego ;
- podaje trzy przykłady roślin stosowanych jako przyprawy do potraw ; - wyjaśnia, dlaczego decyzja o hodowli zwierzęcia powinna być dokładnie przemyślana );
- omawia zasady opieki nad zwierzętami ; - podaje przykłady dzikich zwierząt żyjących w mieście - wykonuje zielnik (pięć okazów) ‘

Dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dostateczną oraz - omawia hierarchiczną budowę organizmów wielokomórkowych ; - charakteryzuje czynności życiowe organizmów; - omawia cechy rozmnażania płciowego i bezpłciowego ; - wyjaśnia pojęcia: organizm samożywny, organizm cudzożywny ; - wymienia cechy roślinożerców );
- wymienia , podając przykłady, sposoby zdobywania pokarmu przez organizmy cudzożywne );
- podaje przykłady zwierząt odżywiających się szczątkami glebowymi ; - wymienia przedstawicieli pasożytów ;
- wyjaśnia nazwy ogniw łańcucha pokarmowego ); - wyjaśnia, co to jest sieć pokarmowa
- rozpoznaje wybrane rośliny doniczkowe ; - wyjaśnia, jakie znaczenie ma znajomość wymagań życiowych uprawianych roślin ;
- określa cel hodowania zwierząt w domu - wyjaśnia, dlaczego nie wszystkie zwierzęta możemy hodować w domu ; - wskazuje źródła informacji na temat hodowanych zwierząt ; - wyjaśnia, dlaczego coraz więcej dzikich zwierząt przybywa do miast .

Bardzo dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dobrą oraz - podaje przykłady różnych sposobów wykonywania tych samych czynności przez organizmy (np. ruch, wzrost) ;
- porównuje rozmnażanie płciowe z rozmnażaniem bezpłciowym ; - omawia sposób wytwarzania pokarmu przez rośliny ; - określa rolę, jaką odgrywają w przyrodzie zwierzęta odżywiające się szczątkami glebowymi );
- wyjaśnia, na czym polega pasożytnictwo; - mawia rolę destruentów w łańcuchu pokarmowym ; opisuje szkodliwość zwierząt zamieszkujących nasze domy ,
- formułuje apel do osób mających zamiar hodować zwierzę lub podarować je w prezencie,

Celująca

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę bardzo dobrą oraz - prezentuje informacje na temat najmniejszych i największych organizmów żyjących na Ziemi ;
- omawia podział organizmów na pięć królestw, - prezentuje, w dowolnej formie, informacje na temat pasożytnictwa w świecie roślin ; - podaje przykłady obrony przed wrogami w świecie roślin i zwierząt ; - uzasadnia, że zniszczenie jednego z ogniw łańcucha pokarmowego może doprowadzić do wyginięcia innych ogniw;
- prezentuje jedną egzotyczną roślinę (ozdobną lub przyprawową), omawiając jej wymagania życiowe ;
- przygotowuje ciekawostki i dodatkowe informacje na temat zwierząt (np. najszybsze zwierzęta).

Ocena

Dział 4 – Odkrywamy tajemnice ciała człowieka




Wymagania szczegółowe Uczeń:

Dopuszczająca

- podaje przykłady produktów bogatych w białka, cukry, tłuszcze, witaminy; - omawia znaczenie wody dla organizmu ; - wskazuje na modelu położenie poszczególnych narządów przewodu pokarmowego ;
- wyjaśnia, dlaczego należy dokładnie żuć pokarm ; - uzasadnia konieczność mycia rąk przed każdym posiłkiem ; - wskazuje na schemacie serce i naczynia krwionośne; - wymienia rodzaje naczyń krwionośnych; - mierzy puls,
- podaje dwa przykłady zachowań korzystnie wpływających na pracę układu krążenia ;
- pokazuje na modelu lub planszy dydaktycznej położenie narządów budujących układ oddechowy);
- wymienia zasady higieny układu oddechowego ; - wskazuje na sobie, modelu lub planszy elementy szkieletu ; - wyjaśnia pojęcie stawy ;
- omawia dwie zasady higieny układu ruchu ; - wskazuje, na planszy położenie układu nerwowego ; - wskazuje na planszy lub modelu położenie narządów zmysłów ; - wymienia zadania narządów smaku i powonienia ; - wymienia, podając przykłady, rodzaje smaków ; - wymienia dwa zachowania niekorzystnie wpływające na układ nerwowy ; - wskazuje na planszy położenie narządów układu rozrodczego ; - rozpoznaje komórki rozrodcze: męską i żeńską ; - wyjaśnia pojęcie zapłodnienie ;
- podaje przykłady zmian w organizmie świadczących o rozpoczęciu okresu dojrzewania u własnej płci ; - podaje dwa przykłady zmian w funkcjonowaniu skóry w okresie dojrzewania .

Dostateczna

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dopuszczającą - wymienia składniki pokarmowe );
- przyporządkowuje podane pokarmy do wskazanej grupy pokarmowej ; - wymienia narządy budujące przewód pokarmowy ; - omawia rolę układu pokarmowego ; - podaje zasady higieny układu pokarmowego ; - omawia rolę serca i naczyń krwionośnych ; - na schemacie pokazuje poszczególne rodzaje naczyń krwionośnych ; - wymienia narządy budujące drogi oddechowe ( - wyjaśnia, co dzieje się z powietrzem podczas wędrówki przez drogi oddechowe ;
- określa rolę układu oddechowego ;
- opisuje zmiany w wyglądzie części piersiowej tułowia podczas wdechu i wydechu - wymienia elementy budujące układ ruchu ; - podaje nazwy i wskazuje główne elementy szkieletu; - wymienia trzy funkcje szkieletu;
-wymienia zasady higieny układu ruchu
- omawia rolę poszczególnych narządów zmysłów ;
- omawia rolę skóry jako narządu zmysłu ; - wymienia zasady higieny oczu i uszu ;
- wymienia narządy tworzące żeński i męski układ rozrodczy ; - określa rolę układu rozrodczego ;
- omawia zasady higieny układu rozrodczego ;
- wskazuje na planszy miejsce rozwoju nowego organizmu - wymienia zmiany fizyczne zachodzące w okresie dojrzewania u dziewcząt i chłopców ;
-omawia zasady higieny, których należy przestrzegać w okresie dojrzewania

Dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dostateczną oraz - omawia rolę składników pokarmowych w organizmie ; -wymienia produkty zawierające sole mineralne; - wyjaśnia pojęcie trawienie );
- opisuje drogę pokarmu w organizmie );
- omawia, co dzieje się w organizmie po zakończeniu trawienia pokarmu - wymienia funkcje układu krwionośnego ; - wyjaśnia, czym jest tętno
- omawia rolę układu krwionośnego w transporcie substancji w organizmie - proponuje zestaw prostych ćwiczeń poprawiających funkcjonowanie układu krwionośnego ;
- określa cel wymiany gazowej ;
- omawia rolę poszczególnych narządów układu oddechowego ; -wyjaśnia, dlaczego drogi oddechowe są wyściełane przez komórki z rzęskami
- rozróżnia rodzaje połączeń kości ;
- podaje nazwy głównych stawów u człowieka ; -wyjaśnia, w jaki sposób mięśnie są połączone ze szkieletem; - omawia, korzystając z planszy, w jaki sposób powstaje obraz oglądanego obiektu ;
-wskazuje na planszy elementy budowy oka: soczewkę, siatkówkę i źrenicę - wskazuje na planszy małżowinę uszną, przewód słuchowy i błonę bębenkową ;
- omawia zasady higieny układu nerwowego - omawia rolę poszczególnych narządów układu rozrodczego - opisuje zmiany psychiczne zachodzące w okresie dojrzewania .

Bardzo dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dobrą oraz - omawia rolę witamin ;
- wymienia wybrane objawy niedoboru jednej z poznanych witamin ; - omawia rolę soli mineralnych w organizmie ; - wyjaśnia rolę enzymów trawiennych;
-wskazuje narządy, w których zachodzi mechaniczne i chemiczne przekształcanie pokarmu ;
- wyjaśnia, jak należy dbać o układ krwionośny; - podaje przykłady produktów żywnościowych korzystnie wpływających na pracę układu krwionośnego ;
- wyjaśnia, na czym polega współpraca układów pokarmowego, krwionośnego i oddechowego ;
- wykonuje schematyczny rysunek ilustrujący wymianę gazową zachodzącą w płucach ;
- porównuje zakres ruchów stawów: barkowego, biodrowego i kolanowego ; - na modelu lub planszy wskazuje kości o różnych kształtach ; - omawia pracę mięśni szkieletowych ;

- wymienia zadania mózgu, rdzenia kręgowego i nerwów ; - wyjaśnia, w jaki sposób układ nerwowy odbiera informacje z otoczenia ; - podaje wspólną cechę narządów zmysłu węchu i smaku ); - wskazuje na planszy drogę informacji dźwiękowych ); - uzasadnia, że układ nerwowy koordynuje pracę wszystkich narządów zmysłów ;


- na podstawie doświadczenia formułuje wniosek dotyczący zależności między zmysłem smaku a zmysłem powonienia, - wyjaśnia przyczyny różnic w budowie układu rozrodczego żeńskiego i męskiego;
- omawia przebieg rozwoju nowego organizmu ); - wskazuje na planszy narządy układu rozrodczego męskiego i żeńskiego; - wyjaśnia, na przykładach, czym jest odpowiedzialność).

Celująca

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę bardzo dobrą oraz - przedstawia krótkie informacje na temat sztucznych barwników, aromatów identycznych z naturalnymi, konserwantów znajdujących się w żywności; - omawia rolę narządów wspomagających trawienie; - wymienia czynniki, które mogą szkodliwie wpłynąć na funkcjonowanie wątroby lub trzustki ); - prezentuje, w dowolnej formie, informacje na temat; składników krwi i grup krwi ; - lustruje wymianę gazową zachodzącą w komórkach ciała; - planuje i prezentuje doświadczenie potwierdzające obecność pary wodnej w wydychanym powietrzu ; - wyjaśnia, dlaczego w okresie szkolnym należy szczególnie dbać o prawidłową postawę ciała - omawia działanie mięśni budujących narządy wewnętrzne ; - podaje przykłady skutków uszkodzenia układu nerwowego ); - prezentuje informacje na temat wad wzroku lub słuchu); - prezentuje informacje na temat roli kobiet i mężczyzn w rodzinie i społeczeństwie na przestrzeni kilku pokoleń (np. zajęcia prababci, babci, mamy, starszej siostry, itp.) - prezentuje informacje dotyczące zagrożeń, na które mogą być narażone dzieci w okresie dojrzewania .

Ocena

Dział 5Odkrywamy tajemnice zdrowia




Wymagania szczegółowe Uczeń:

Dopuszczająca

- wymienia co najmniej trzy zasady zdrowego stylu życia ); - - korzystając z piramidy zdrowego żywienia i aktywności fizycznej, wskazuje produkty, które należy spożywać w dużych i w małych ilościach ; - wyjaśnia, dlaczego ważna jest czystość rąk - omawia sposób dbania o zęby ; - wymienia dwie zasady bezpieczeństwa podczas zabaw na świeżym powietrzu ‘
- wymienia drogi wnikania do organizmu człowieka drobnoustrojów chorobotwórczych);
- wymienia trzy zasady, których przestrzeganie pozwoli uniknąć chorób przenoszonych drogą oddechową ;
- wymienia trzy zasady, których przestrzeganie pozwoli uniknąć chorób przenoszonych drogą pokarmową ; - wymienia zjawiska pogodowe, które mogą stanowić zagrożenie ;
- odróżnia muchomora sromotnikowego od innych grzybów ‘
- określa sposób postępowania po użądleniu - omawia zasady postępowania podczas pielęgnacji roślin hodowanych w domu ‘
podaje przykłady środków czystości, które stwarzają zagrożenia dla zdrowia ; - wymienia rodzaje urazów skóry ;
- podaje przynajmniej dwa przykłady negatywnego wpływu dymu tytoniowego i alkoholu na organizm człowieka ; - opisuje zachowanie świadczące o mogącym rozwinąć się uzależnieniu od komputera lub telefonu ;
- prezentuje zachowanie asertywne w wybranej sytuacji .

Dostateczna

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dopuszczającą - podaje zasady prawidłowego odżywiani; - wyjaśnia, dlaczego należy dbać o higienę skóry ; - opisuje sposób pielęgnacji paznokci ;
- wyjaśnia, na czym polega właściwy dobór odzieży ; - podaje przykłady wypoczynku czynnego i biernego ; - wymienia przyczyny chorób zakaźnych; - wymienia nazwy chorób przenoszonych drogą oddechową; - omawia objawy wybranej choroby przenoszonej drogą oddechową ; - omawia przyczyny zatruć;
- określa zachowania zwierzęcia, które mogą świadczyć o tym, że jest ono chore na  wściekliznę ;
- określa zasady postępowania w czasie burzy, gdy przebywa się w domu lub poza nim ; - rozpoznaje owady, które mogą być groźne ; - podaje przykłady trujących roślin hodowanych w domu ; - przyporządkowuje nazwę zagrożenia do symboli umieszczanych na opakowaniach ; - omawia sposób postępowania przy otarciach i skaleczeniach ; - podaje przykłady substancji, które mogą uzależniać ; - podaje przykłady skutków działania alkoholu na organizm ; - podaje przykłady sytuacji, w których należy zachować się asertywnie ;

Dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dostateczną oraz - wymienia (wszystkie) zasady zdrowego stylu życia ; - wyjaśnia rolę aktywności fizycznej w zachowaniu zdrowia; - opisuje sposób pielęgnacji skóry ze szczególnym uwzględnieniem okresu dojrzewania ;
-wyjaśnia, na czym polega higiena jamy ustnej ; - wyjaśnia, czym są szczepionki ;
- wymienia sposoby zapobiegania chorobom przenoszonym drogą oddechową ;
- wymienia szkody, które pasożyty powodują w organizmie;
- omawia objawy zatruć ;
- wymienia charakterystyczne cechy muchomora sromotnikowego; - wymienia objawy zatrucia grzybami;
- omawia zasady pierwszej pomocy po kontakcie ze środkami czystości ; - wyjaśnia, na czym polega palenie bierne); - wymienia skutki przyjmowania narkotyków ; - wyjaśnia, czym jest asertywność .

Bardzo dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dobrą oraz - wyjaśnia, czym jest zdrowy styl życia );
- omawia skutki niewłaściwego odżywiania się ;
- wyjaśnia, na czym polega higiena osobista - podaje sposoby uniknięcia zakażenia się grzybicą - porównuje objawy przeziębienia z objawami grypy i anginy; - klasyfikuje pasożyty na wewnętrzne i zewnętrze, - podaje przykłady pasożytów ;
- charakteryzuje pasożyty wewnętrzne człowieka ; - opisuje objawy wybranych chorób zakaźnych; - wymienia drobnoustroje mogące wnikać do organizmu przez uszkodzoną skórę ;
- omawia sposób postępowania po ukąszeniu przez żmiję; - rozpoznaje dziko rosnące rośliny trujących; - omawia zasady postępowania w przypadku oparzeń ; - wyjaśnia, czym jest uzależnienie ;
- charakteryzuje substancje znajdujące się w dymie papierosowym ; - uzasadnia konieczność zachowań asertywnych ; - uzasadnia, dlaczego napoje energetyzujące nie są obojętne dla zdrowia.

Celująca

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę bardzo dobrą oraz - przygotowuje propozycję prawidłowego jadłospisu na trzy dni, odpowiedniego w okresie dojrzewania
- przygotowuje informacje na temat objawów boreliozy i sposobów postępowania w przypadku zachorowania
- prezentuje plakat ostrzegający o niebezpieczeństwach w swoje okolicy ; - przygotowuje informacje na temat pomocy osobom uzależnionym; prezentuje informacje na temat możliwych
- przyczyn, postaci i profilaktyki chorób nowotworowych (D).

Ocena

Dział 6 – Poznajemy krajobraz najbliższej okolicy




Wymagania szczegółowe Uczeń:

Dopuszczająca

- rozpoznaje na zdjęciach rodzaje krajobrazów ; - podaje przykłady krajobrazu naturalnego; - wymienia nazwy krajobrazów kulturowych - określa rodzaj krajobrazu najbliższej okolicy ; - rozpoznaje na ilustracji formy terenu ;
- wyjaśnia, czym są równiny ;
- wykonuje modele wzniesienia i doliny
- przyporządkowuje jedną – dwie okazane skały do poszczególnych grup ; - podaje przykłady wód słonych ;
- wskazuje na mapie przykład wód stojących i płynących w najbliższej okolicy
- rozpoznaje na zdjęciach krajobraz kulturowy ; - podaje dwa-trzy przykłady zmian w krajobrazie najbliższej okolicy ; - wymienia dwie-trzy formy ochrony przyrody w Polsce; - podaje dwa-trzy przykłady ograniczeń obowiązujących na obszarach chronionych
- wyjaśnia, na czym polega ochrona ścisła

Dostateczna

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dopuszczającą - wyjaśnia, do czego odnoszą się nazwy krajobrazów ; - wymienia rodzaje krajobrazów (naturalny, kulturowy) ; - wyjaśnia pojęcie: krajobraz kulturowy ; wskazuje w krajobrazie najbliższej okolicy składniki, które są wytworami człowieka
- omawia na podstawie ilustracji elementy wzniesienia ; - wskazuje formy terenu w krajobrazie najbliższej okolicy ; - podaje nazwy grup skał ; podaje przykłady skał litych, zwięzłych i luźnych ; - podaje przykłady wód słodkich (w tym wód powierzchniowych) ; - wskazuje różnice między oceanem a morzem ; - na podstawie ilustracji rozróżnia rodzaje wód stojących i płynących ; - wymienia różnice między jeziorem a stawem ; - wymienia, podając przykłady, od czego pochodzą nazwy miejscowości); - podaje przykłady zmian w krajobrazach kulturowych  ; - wyjaśnia, co to są parki narodowe ;
- podaje przykłady obiektów, które są pomnikami przyrody ; - omawia sposób zachowania się na obszarach chronionych;

Dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dostateczną oraz - wyjaśnia pojęcie: krajobraz ;
-wymienia składniki, które należy uwzględnić, opisując krajobraz ); - omawia cechy poszczególnych krajobrazów kulturowych ; - wskazuje składniki naturalne w krajobrazie najbliższej okolicy; - opisuje wklęsłe formy terenu ;
- opisuje formy terenu dominujące w krajobrazie najbliższej okolicy; - opisuje budowę skał litych, zwięzłych i luźnych ; - rozpoznaje co najmniej jedną skałę występującą w najbliższej okolicy ; wyjaśnia pojęcia: wody słodkie, wody słone ; - wykonuje schemat podziału wód powierzchniowych ; - omawia warunki niezbędne do powstania jeziora; - porównuje rzekę z kanałem śródlądowym ; - omawia zmiany w krajobrazie wynikające z rozwoju rolnictwa ); - wyjaśnia pochodzenie nazwy swojej miejscowości ); - wyjaśnia cel ochrony przyrody ;
- wyjaśnia, co to są rezerwaty przyrody ;
- wyjaśnia różnice między ochroną ścisłą a ochroną czynną ; - podaje przykład obszaru chronionego lub pomnika przyrody znajdującego się w najbliższej okolicy ;

Bardzo dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dobrą oraz - pisuje krajobraz najbliższej okolicy ;
- klasyfikuje wzniesienia na podstawie ich wysokości ; - omawia elementy doliny ;
- opisuje skały występujące w najbliższej okolicy ; - omawia proces powstawania gleby ;
- charakteryzuje wody słodkie występujące na Ziemi;
- omawia, jak powstają bagna);
- charakteryzuje wody płynące ;
- podaje przykłady działalności człowieka, które prowadzą do przekształcenia krajobrazu ; - wskazuje źródła, z których można uzyskać informacje o historii swojej miejscowości ;
- wskazuje różnice między parkiem narodowym a parkiem krajobrazowym ; - na podstawie mapy w podręczniku lub atlasie podaje przykłady pomników przyrody ożywionej i nieożywionej na terenie Polski i swojego województwa

Celująca

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę bardzo dobrą ora - wskazuje pozytywne i negatywne skutki przekształcenia krajobrazu najbliższej okolicy (D); - przygotuje krótką prezentację o najciekawszych formach terenu (w Polsce, w Europie, na świecie) - przygotowuje kolekcję skał z najbliższej okolicy wraz z ich opisem ; - prezentuje informacje typu „naj” (najdłuższa rzeka, największe jezioro, największa głębia oceaniczna) ; - wyjaśnia, czym są lodowce i lądolody ); - przygotowuje plakat lub prezentację multimedialną na temat zmian krajobrazu na przestrzeni dziejów; - przygotuje prezentację multimedialną lub plakat „Moja miejscowość dawniej i dziś” ; - prezentuje w dowolnej formie informacje na temat ochrony przyrody w najbliższej okolicy (gminie, powiecie lub województwie) .

Ocena

Dział 7 – Odkrywamy tajemnice życia w wodzie i na lądzie




Wymagania szczegółowe Uczeń:

Dopuszczająca

- podaje trzy przystosowania ryb do życia w wodzie ; - wymienia dwa przykłady innych przystosowań organizmów do życia w wodzie ; - wskazuje na ilustracji elementy rzeki: źródło, bieg górny, środkowy, dolny, ujście ; - przyporządkowuje na schematycznym rysunku nazwy do stref życia w jeziorze; - odczytuje z ilustracji nazwy dwóch – trzech organizmów żyjących w poszczególnych strefach jeziora ; - wymienia czynniki warunkujące życie na lądzie ; - omawia przystosowania zwierząt do zmian temperatury ; - wskazuje warstwy lasu na planszy dydaktycznej lub ilustracji; - wymienia po dwa gatunki organizmów żyjących w dwóch wybranych warstwach lasu ; - podaje trzy zasady zachowania się w lesie ; - podaje po dwa przykłady drzew iglastych i liściastych ); - rozpoznaje dwa drzewa iglaste i dwa liściaste ; - podaje dwa przykłady znaczenia łąki ); - wyjaśnia, dlaczego nie wolno wypalać traw ; - rozpoznaje przynajmniej trzy gatunki poznanych roślin łąkowych ; - wymienia nazwy zbóż ;
- rozpoznaje na ilustracjach owies, pszenicę i żyto ; - podaje przykłady warzyw uprawianych na polach ; - wymienia dwa szkodniki upraw polowych .

Dostateczna

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dopuszczającą - omawia, popierając przykładami, przystosowania zwierząt do życia w wodzie );
- wyjaśnia, dzięki czemu zwierzęta wodne mogą przetrwać zimę ; - podaje po dwie-trzy nazwy organizmów żyjących w  górnym, środkowym i dolnym biegu rzeki;
- omawia warunki panujące w górnym biegu rzeki ; - podaje nazwy stref życia w jeziorze ;
- wymienia grupy roślin żyjących w strefie przybrzeżnej ); - rozpoznaje na ilustracjach pospolite rośliny wodne przytwierdzone do podłoża ;
- omawia przystosowania roślin do niskiej lub wysokiej temperatury ;
- podaje nazwy warstw lasu ;
- omawia zasady zachowania się w lesie ;
- rozpoznaje pospolite organizmy żyjące w poszczególnych warstwach lasu ; - rozpoznaje pospolite grzyby jadalne ); - porównuje wygląd igieł sosny i świerka ; - wymienia cechy budowy roślin iglastych ułatwiające ich rozpoznawanie, np. kształt i liczba igieł, kształt i wielkość szyszek;
- wymienia cechy ułatwiające rozpoznawanie drzew liściastych ); - wymienia cechy łąki ;
- wymienia zwierzęta mieszkające na łące i żerujące na niej ); - przedstawia w formie łańcucha pokarmowego proste zależności pokarmowe między organizmami żyjącymi na łące );
- omawia sposoby wykorzystywania roślin zbożowych - rozpoznaje nasiona trzech zbóż ; wyjaśnia, które rośliny nazywamy chwastami ;
- uzupełnia brakujące ogniwa w łańcuchach pokarmowych organizmów żyjących na polu

Dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dostateczną oraz - omawia, na przykładach, przystosowania roślin do ruchu wód ; - omawia sposób pobierania tlenu przez organizmy wodne ; - wymienia cechy, którymi różnią się poszczególne odcinki rzeki ; - porównuje warunki życia w poszczególnych biegach rzeki (; - omawia przystosowania organizmów żyjących w górnym, środkowym i dolnym biegu rzeki ;
- charakteryzuje przystosowania roślin do życia w strefie przybrzeżnej ; - wymienia czynniki warunkujące życie w poszczególnych strefach jeziora ; -wymienia zwierzęta żyjące w strefie przybrzeżnej ; - charakteryzuje przystosowania ptaków i ssaków do życia w strefie przybrzeżnej
- charakteryzuje przystosowania roślin i zwierząt zabezpieczające przed utratą wody; - wymienia przykłady przystosowań chroniących zwierzęta przed działaniem wiatru;
- opisuje sposoby wymiany gazowej u zwierząt lądowych ; - omawia wymagania środowiskowe wybranych gatunków zwierząt żyjących w poszczególnych warstwach lasu ;
- porównuje drzewa liściaste z iglastymi
- rozpoznaje rosnące w Polsce rośliny iglaste ; - rozpoznaje przynajmniej sześć gatunków drzew liściastych ; - wymienia typy lasów rosnących w Polski; - omawia zmiany zachodzące na łące w różnych porach roku ; - rozpoznaje przynajmniej pięć gatunków roślin występujących na łące ; - wyjaśnia, w jaki sposób ludzie wykorzystują łąki ; - wyjaśnia pojęcia zboża ozime, zboża jare - podaje przykłady wykorzystywania uprawianych warzyw ; - wymienia sprzymierzeńców człowieka w walce ze szkodnikami upraw polowych

Bardzo dobra

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę dobrą oraz - wyjaśnia pojęcie plankton ;
- charakteryzuje, na przykładach, przystosowania zwierząt do ruchu wody , - porównuje świat roślin i zwierząt w górnym, środkowym i dolnym biegu rzeki;
- rozpoznaje na ilustracjach organizmy charakterystyczne dla każdego z biegów rzeki;
- wyjaśnia pojęcie plankton ; charakteryzuje poszczególne strefy jeziora; - rozpoznaje na ilustracjach pospolite zwierzęta związane z jeziorami ; - układa z poznanych organizmów łańcuch pokarmowy występujący w jeziorze ;
omawia negatywną i pozytywną rolę wiatru w życiu roślin ; - charakteryzuje wymianę gazową u roślin ; - wymienia przystosowania roślin do wykorzystania światła ; - charakteryzuje poszczególne warstwy lasu, uwzględniając czynniki abiotyczne oraz rośliny i zwierzęta żyjące w tych warstwach - podaje przykłady drzew rosnących w lasach liściastych, iglastych i mieszanych
- przyporządkowuje nazwy gatunków roślin do charakterystycznych barw - uzasadnia, że łąka jest środowiskiem życia wielu zwierząt ; - podaje przykłady innych upraw niż zboża i warzywa, wskazując sposoby ich wykorzystywania ;
- przedstawia zależności występujące na polu w formie co najmniej dwóch łańcuchów pokarmowych
- rozpoznaje zboża rosnące w najbliższej okolicy

Celująca

Uczeń spełnia wszystkie wymagania na ocenę bardzo dobrą oraz - prezentuje informacje o największych organizmach żyjących w środowisku wodnym; - podaje przykłady pozytywnego i negatywnego wpływu rzek na życie i gospodarkę człowieka ; - przygotowuje prezentację na temat trzech – czterech organizmów tworzących plankton ; -prezentuje informacje „naj-” na temat jezior w Polsce, w Europie i na świecie ; - prezentuje informacje na temat przystosowań dwóch –trzech gatunków zwierząt lub roślin do życia w ekstremalnych warunkach lądowych ; -prezentuje informacje o życiu wybranych organizmów leśnych (innych niż omawiane na lekcji) z uwzględnieniem ich przystosowań do życia w danej warstwie lasu ; - prezentuje informacje na temat roślin iglastych pochodzących z innych regionów świata, uprawianych w ogrodach ; - wykonuje zielnik z roślin łąkowych poznanych na lekcji lub innych ); - wyjaśnia, czym jest walka biologiczna);
- prezentuje informacje na temat korzyści i zagrożeń wynikających ze stosowania chemicznych środków zwalczających szkodniki;


Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny - klasa V

Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

- definiuje pojęcie „mapa”

- wymienia elementy mapy

- podaje przykłady znaków graficznych stosowanych na mapach

- identyfikuje na mapie topograficznej wybrany obiekt

- posługuje się legendą planu miasta

- wymienia pięć obiektów, które można przedstawić na planie miasta

- wyjaśnia, czym jest legenda mapy -wyjaśnia, na czym polega orientowanie mapy - wyznacza kierunki geograficzne na planie miasta lub mapie topograficznej/turystycznej - wskazuje na planie i mapie topograficznej miejsce obserwacji - wyjaśnia, w jakim celu pomniejsza się na mapie/planie odległości rzeczywiste - wykonuje w terenie i w klasie pomiary odległości za pomocą taśmy mierniczej - wyjaśnia, do czego służy podziałka liniowa

- według instrukcji nauczyciela mierzy odległości za pomocą podziałki liniowej i cyrkla (kroczka) wzdłuż linii prostej - wyjaśnia, co to jest poziomica

- wyznacza (według instrukcji) poziomice na modelu wzniesienia - wykonuje prosty rysunek poziomicowy modelu wzniesienia

- odczytuje z prostej mapy poziomicowej wartości poziomic -wyjaśnia znaczenie pojęcia „mapa hipsometryczna”

-wyjaśnia znaczenie kolorów na skali barw mapy hipsometrycznej - wymienia co najmniej 2 rodzaje map najczęściej używanych w życiu codziennym

- odczytuje znaki graficzne znajdujące się w legendach wybranych map ogólno-geograficznych i tematycznych zamieszczonych w atlasie szkolnym lub podręcznik - wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski dowolny obszar nizinny, wyżynny i górski; odczytuje ich nazwy

- wymienia formy ochrony przyrody w Polsce

- wskazuje na mapie parków narodowych Polski w podręczniku wybrany park narodowy i podaje jego nazwę

- wymienia zasady zachowania się na obszarach chronionych - wymienia dwie najdłuższe rzeki w Polsce

- posługując się schematycznym rysunkiem zamieszczonym w podręczniku, opisuje elementy doliny rzecznej

- wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski Morze Bałtyckie

- podaje przykłady organizmów żyjących w Morzu Bałtyckim - wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski i nazywa wybraną wyspę, półwysep i zatokę leżącą na polskim wybrzeżu Morza Bałtyckiego

- wymienia charakterystyczne elementy wybrzeży wysokiego i niskiego - wymienia dawne i obecne zajęcia mieszkańców polskiego wybrzeża

- wskazuje na mapie Polski największe porty (Gdańsk, Gdynia, Szczecin, Świnoujście)i podaje ich nazwy

- wskazuje na mapie i nazywa Zatokę Gdańską - wyjaśnia, co to jest pojezierze

- wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski i nazywa Pojezierze Mazurskie

- podaje nazwę największego polskiego jeziora - wskazuje na mapie Polski pas Nizin Środkowopolskich

- wymienia niziny wchodzące w skład pasa Nizin Środkowopolskich

- wskazuje na mapie Polski Nizinę Mazowiecką

- wskazuje na mapie Warszawę, Łódź, Wrocław i Poznań - wskazuje Warszawę na mapie Polski

- wyjaśnia, co to jest stolica

- wymienia 3 atrakcje turystyczne Warszawy - wskazuje na mapie Polski Wyżynę Lubelską

- wskazuje na mapie Polski Lublin , Zamość, Kazimierz Dolny - podaje nazwę skał budujących Wyżynę Krakowsko-Częstochowską - wskazuje na mapie Polski Wyżynę Krakowsko-Częstochowską - wskazuje Kraków na mapie Polski

-informuje, że Kraków jest dawną stolicą Polski wymienia co najmniej 4 zabytki Krakowa

- wskazuje Wyżynę Śląską na mapie Polski

- podaje nazwę najważniejszego surowca mineralnego wydobywanego na Wyżynie Śląskiej

- wskazuje Katowice na mapie Polski - wskazuje na mapie hipsometrycznej Polski Karpaty i Sudety - wskazuje na mapie Polski Tatry 

- posługując się fotografią, podobną jak zamieszczona w podręczniku, wymienia elementy krajobrazu wysokogórskiego Tatr - wymienia cechy pogody w górach

- posługując się schematycznym rysunkiem zamieszczonym w podręczniku, wymienia kolejne piętra roślinne w Tatrach

- opisuje wybrane piętro roślinne - wymienia zasady zachowania się w górach podczas burz - odczytuje nazwy województw z mapy administracyjnej Polski

- wskazuje swój region administracyjny na mapie Polski i podaje jego nazwę - wyjaśnia, do czego człowiekowi służy skóra - wyjaśnia, z czego jest zbudowany szkielet człowieka

- wskazuje (na planszy lub modelu) i nazywa najważniejsze elementy układu kostnego człowieka: czaszkę, kręgosłup, klatkę piersiową, kończyny górne, kończyny dolne

- wskazuje staw łokciowy i kolanowy na schematycznym rysunku zamieszczonym w podręczniku - wymienia przynajmniej 3 działania sprzyjające zachowaniu prawidłowej postawy

- wymienia objawy zwichnięcia i skręcenia stawu

- opisuje, jak należy się zachować w przypadku podejrzenia złamania - wskazuje na planszy i nazywa podstawowe narządy układu pokarmowego człowieka (jama ustna, przełyk, żołądek, jelito cienkie, jelito grube, odbyt)

- wymienia w prawidłowej kolejności etapy przemiany pokarmu w układzie pokarmowym (rozdrabnianie, trawienie, wchłanianie - podaje co najmniej po 2 przykłady pokarmów zdrowych i niezdrowych - wskazuje na planszy i podaje nazwy podstawowych narządów układu oddechowego człowieka (jama nosowa, gardło, krtań, tchawica, oskrzela, płuca)

- wykonuje doświadczenie (według instrukcji) potwierdzające obecność dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu - podaje co najmniej 2 przykłady substancji zanieczyszczających powietrze

- zapisuje obserwacje w przebiegu doświadczenia dotyczącego wpływu dymu tytoniowego na rozwój roślin

- wskazuje na planszy lub modelu i nazywa podstawowe narządy układu krwionośnego (serce, naczynia krwionośne: żyły i tętnice)

- bada swoje tętno (według instrukcji)

-wymienia zmysły, jakimi dysponuje człowiek; podaje nazwy narządów zmysłów człowieka

-wskazuje na swoim ciele narządy zmysłów - wymienia substancje uzależniające (alkohol, nikotyna, narkotyki, niektóre leki)

- podaje co najmniej 2 przykłady negatywnego wpływu substancji uzależniających na organizm człowieka

- wymienia różnice w budowie ciała kobiety i mężczyzny

- wskazuje na planszach położenie narządów układu rozrodczego żeńskiego i męskiego - wskazuje bliskość między kobietą a mężczyzną jako jeden z elementów ich wspólnego życia

definiuje pojęcie „zapłodnienie ‘ - wymienia zmiany zachodzące w organizmie chłopców podczas dojrzewania - wymienia zmiany zachodzące w organizmie dziewcząt podczas dojrzewania - wymienia kolejno etapy rozwoju człowieka

- rozróżnia etapy rozwoju człowieka na podstawie opisu i fotografii

- charakteryzuje wybrany etap rozwoju człowieka

- podaje po 2 przykłady obiektów świecących i odbijających światło

- bada doświadczalnie (według instrukcji) rozchodzenie się światła - bada doświadczalnie powstawanie cienia

- wykonuje (według instrukcji) prostą camerę obscurę - wykonuje (według instrukcji) doświadczenie badające odbicie światła od różnych przedmiotów (lustro, kartka białego papieru, światełko odblaskowe)

- podaje przykłady stosowania elementów odblaskowych - wyjaśnia, do czego służy lupa 

- wskazuje soczewkę, jako główny element lupy

- wykonuje (według instrukcji) doświadczenie badające, od czego zależy obraz widziany przez soczewkę

- wykonuje obserwacje budowy oka i lupy

- na schematycznym rysunku zamieszczonym w podręczniku wskazuje obraz przedmiotu powstały na dnie oka

- uzasadnia konieczność ochrony oczu

- wymienia rodzaje okularów

- podaje co najmniej 4 przykłady dźwięków w otoczeniu

- wykonuje (według instrukcji) doświadczenia badające powstawanie dźwięku (drgająca linijka) - wykonuje (według instrukcji) model telefonu z kubeczków

- wymienia co najmniej 2 przykłady substancji, w których może się rozchodzić dźwięk - wykonuje (według instrukcji) doświadczenie prezentujące działanie błony bębenkowej

- wskazuje w doświadczeniu element imitujący błonę bębenkową - podaje co najmniej 2 przykłady zwierząt z dobrze rozwiniętym wzrokiem

- podaje co najmniej 2 przykłady zwierząt z dobrze rozwiniętym słuchem

- wykonuje (według instrukcji) doświadczenie wykazujące zalety widzenia dwuocznego

- podaje przykłady co najmniej 3 substancji z najbliższego otoczenia

- omawia właściwości wybranych substancji

- podaje po 1 przykładzie ciała stałego sprężystego, plastycznego, kruchego

- wykonuje (według instrukcji) doświadczenie wykazujące właściwości ciał stałych

- wykonuje (według instrukcji w podręczniku) doświadczenie wykazujące zmiany objętości cieczy w zależności od temperatury

- prawidłowo posługuje się termometrem cieczowym

- wykonuje (według instrukcji) doświadczenie badające wpływ wody na różne substancje

- bada doświadczalnie (według instrukcji) wpływ gleby na różne substancje

- wymienia 2 rodzaje przemian substancji: odwracalne i nieodwracalne

- wykonuje (według instrukcji) doświadczenie pokazujące wpływ alkoholu na białko jaja

- podaje co najmniej 2 przykłady środków czystości używanych w gospodarstwie domowym (A)

- wyjaśnia, dlaczego zawsze należy uzgodnić z dorosłymi korzystanie ze środków czystości (B)

- wyjaśnia, do czego służą symbole umieszczane na opakowaniach substancji niebezpiecznych (B)

- rozpoznaje na ilustracji i opisuje znaczenie symboli: środek trujący, środek żrący



1   ...   26   27   28   29   30   31   32   33   ...   36


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna