Rozdział I



Pobieranie 5,48 Mb.
Strona1/50
Data01.12.2017
Rozmiar5,48 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   50





Barbara Fatyga OBM UW, Przemysław Zieliński KNSiA PW

współpraca: Albert Hupa OBM UW




WARSZAWSKIE BADANIE STYLÓW ŻYCIA MŁODZIEŻY

"NARKOTYKI W KULTURZE MŁODZIEŻY MIEJSKIEJ"

koncepcja i wyniki badań

Warszawa, maj 2008

Spis treści

CZĘŚĆ I – Projekt badań



Rozdział 1

Koncepcja badań

    1. Wstępne informacje o projekcie i podziękowania


1.2 Główne cele projektu

2. Podstawowe pojęcia i perspektywa teoretyczna badania

2.1 Młodzież

2.2 Styl życia

2.3 Kompetencje kulturowe i poznawcze

2.4 Narkotyki


3. Pozostałe założenia badań

3.1. O kontekście sytuacji i procesów społecznych


3.2 O zróżnicowaniach młodzieżowych stylów życia w zależności od wieku i płci

4. Główne hipotezy przyjęte w koncepcji badań

4.1 Hipoteza paniki moralnej

4.2 Hipoteza komunikacyjna;

4.3 Hipoteza dominacji dyskursu terapeutyczno-szkoleniowego

4.4 Hipoteza sepizacji problemu

4.5 Hipoteza ludyczna

Rozdział 2

Podstawowe informacje o badaniach, próbach i o narzędziach

1.Charakterystyka projektu badawczego

1.1 Informacja o realizacji badań terenowych

2. Próby w badaniach terenowych

2.1 Próby młodzieży

2.2 Dorośli

2.3 Charakterystyka narzędzi użytych w badaniach terenowych

2.4 Analizy prasy

2.4.1 Próba tekstów

2.4.2 Metodologia badania zawartości archiwów

2.5 Analiza dokumentów

2.6 Uwagi końcowe



CZĘŚĆ II – WYNIKI i ANALIZY
Rozdział 3

Juwentologiczne kompetencje dorosłych a deklarowane poglądy

i zachowania młodzieży

Źródła wiedzy, źródła kontaktu - porównania

1. Wartości, problemy i potrzeby młodzieży

1.1 Układ wartości młodzieży i dorosłych

1.2 Problemy młodzieży

1.3 Potrzeby młodzieży w Warszawie

2. Praktyczna teoria więzi społecznej

2.1 Cechy pomagające i przeszkadzające w kontakcie młodzieży i dorosłych

2.2 Kto imponuje młodzieży warszawskiej

2.3 Praktyczne wymiary otwartości, tolerancji i empatii dorosłych

3. Programy dla młodzieży bez młodzieży i co z tego wynika

4. Substancje psychoaktywne w opiniach młodzieży i dorosłych

4.1 Aktualne dane o używaniu substancji psychoaktywnych przez młodzież uczącą się

4.2 Wizerunek narkomana w opiniach młodzieży i dorosłych

4.3 Różnice między narkotykami twardymi i miękkimi

4.4 Poglądy na legalizację narkotyków

4.5 Alkohol i papierosy

5. Konsumpcyjna i obca kultura młodzieżowa

5.1 Zachowania ponowoczesnych konsumentów

5.2 Wiedza dorosłych o uczestnictwie młodych ludzi w kulturze a deklarowane zachowania młodzieży

5.3. Co robi młodzież w swoim wolnym czasie wolnym

6. Niebezpieczna kultura wolnego czasu wolnego młodzieży

6.1 Warszawa: przepraszam czy tu biją1... kradną, gwałcą i dilują...

6.1 Uczestnictwo w imprezach



Rozdział 4

Obraz młodzieży jako narzędzie przemocy symbolicznej

1. Obraz młodzieży w analizie prasowej

1.1 Tematy artykułów prasowych, w których pojawiła się problematyka młodzieży i narkotyków.

1.2 Jakie głosy występują w dyskursie prasowym o młodzieży

2. Obraz młodzieży według własnego głosu prasy

2.1 Działania młodzieży według głosu prasy

3. Obraz młodzieży według głosu ekspertów

4.Głos środowiska szkolnego

5. Głos Samorządu

6. Głos pracowników socjalnych i policji

7. Młodzież wg głosu NGO's

8. Głos przedstawicieli Kościoła



Rozdział V

Diagnoza stylów życia - wyniki badań.
CZĘŚĆ III - PODSUMOWANIA

Rozdział VI

Model komunikowania się pokoleń

1. Modele zgodności układów wartości młodzieży i dorosłych

a hipotezy przyjęte w badaniu - diabeł tkwi w szczegółach!

2. Modele kompetencji juwentologicznej dorosłych a głosy prasy

i hipotezy przyjęte w badaniu

Rozdział 7

Typologia stylów życia młodzieży warszawskiej wg typów szkół i wg płci

CZĘŚĆ I
Rozdział 1

Koncepcja badań




1.1 Wstępne informacje o projekcie i podziękowania


Raport zawiera wyniki badań realizowanych w ramach projektu "Warszawskie badania stylu życia młodzieży. Narkotyki w kulturze młodzieży miejskiej"2 w okresie od października 2007 roku do maja 2008 roku na zamówienie Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy3. Raport jest dostępny na stronach Urzędu Miasta, pod adresem........ w językowych wersjach polskiej i angielskiej.

Autorzy dziękują za współpracę Władzom Warszawy, w szczególności Prezydentowi Włodzimierzowi Paszyńskimu, z którego inicjatywy projekt powstał, Paniom z Biura Polityki Społecznej, które obsługiwały niełatwą (ze względu na krótki czas) realizację badań, realizatorowi badań terenowych - Zakładowi Badań Naukowych Polskiego Towarzystwa Scojologicznego i - szczególnie - nieocenionej Pani Stanisławie Walkowskiej, która nie tylko od lat liczy wszystkie nasze badania, ale przede wszystkim jest sumiennym i wnikliwym krytykiem naszych pomysłów, redakcjom pism, które udostępniły do badań archiwa internetowe oraz naszym Studentom, którzy pomogli przeprowadzić pilotaż narzędzi badawczych (tu specjalne wyrazy wdzięczności kierujemy do Pani Katarzyny Kalinowskiej z ISNS UW, która przeprowadziła pilotaż wśród uczniów szkół ponadgimnazjalnych).

Jak zwykle też bardzo dziękujemy Repondentom, którzy wzięli udział w badaniach - Dorosłym, Uczniom i Studentom. Podobnie jak Wy i jak Państwo mamy nadzieję, iż wyniki badań nie tylko zostaną jednorazowo zaprezentowane na konferencji, ale że przede wszystkim będą brane pod uwagę przy opracowywaniu poszczególnych programów, jak i systemu działań dla młodzieży i współpracy z młodzieżą w naszym mieście.

1.2 Główne cele projektu

1) skonstruowanie typologii stylów życia młodzieży warszawskiej;

2) powiązanie wyróżnionych typów stylów życia z zagrożeniami dotyczącymi używania przez młodzież substancji psychoaktywnych, przede wszystkim narkotyków4;

3) zdiagnozowanie kompetencji osób dorosłych, które pracują z młodymi ludźmi, podejmują dotyczące ich decyzje i/lub wypowiadają się publicznie na ich temat; a przede wszystkim organizują i realizują działania profilaktyczne w środowisku młodzieży warszawskiej;

4) przygotowanie materiału do dyskusji podczas międzynarodowej konferencji ECAD5 "Narkotyki w kulturze młodzieży miejskiej" zaplanowanej w Warszawie na maj 2008 roku i poświęconej społeczno-kulturowym podstawom działań profilaktycznych podejmowanych przez różne podmioty wśród młodzieży wielkomiejskiej w Polsce i innych krajach-członkach ECAD.

1.2.1 Szczegółowe cele dotyczące badań młodzieży

Główne cele badań w odniesieniu do młodzieży zrealizowano poprzez:

- wskazanie, które style życia młodych ludzi (lub ich elementy) sprzyjają wzrostowi zagrożeń związanych z używaniem narkotyków6;

- ustalenie jak w opiniach młodych ludzi używanie narkotyków oraz picie alkoholu i palenie papierosów wiążą się z innymi zjawiskami w społecznym świecie młodzieży warszawskiej;

- próbę odpowiedzi na pytanie jakie są (lub mogą być) mechanizmy obronne młodych ludzi przed zagrożeniami, które w ich otoczeniu coraz częściej się pojawiają;

- określenie znaczenia narkotyków w stylu życia młodzieży.

Naszą ambicją była także realizacja i empiryczna weryfikacja bardziej spolegliwego wobec respondentów modelu diagnozy sytuacji młodzieży.

Ważnym celem było również międzynarodowe porównanie typologii "ryzykownych" stylów życia młodzieży. Co - jak założyliśmy - będzie przedmiotem dyskusji podczas wspomnianej konferencji.



1.2.2 Szczegółowe cele badań dotyczące dorosłych

W odniesieniu do dorosłych szczegółowe cele badań dotyczyły:

- diagnozy źródeł i charakteru wiedzy o młodzieży posiadanej przez dorosłych;

- w szczególności ustalenie poglądów dorosłych uczestników badań na temat zagrożeń stwarzanych przez substancje psychoaktywne, w tym narkotyki;

- porównania opinii dorosłych z deklaracjami młodzieży dotyczącymi jej zachowań oraz próba wyjaśnienia ewentualnych rozbieżności;

- określenia kompetencji osób pracujących z młodzieżą lub na jej rzecz i/lub wypowiadających się o niej publicznie;

- określenia charakteru wsparcia, na jakie może liczyć młodzież mająca problemy, w tym związane z używaniem substancji psychoaktywnych.

2. Podstawowe pojęcia i perspektywa teoretyczna badania

Podstawowe dla naszych badań pojęcia to: młodzież, styl życia, kompetencje kulturowe i narkotyki. Poniżej przedstawiamy ich krótkie charakterystyki wyznaczające teoretyczną perspektywę badań.



2.1 Młodzież

Współczesna młodzież to "zbiór różnych grup społecznych o zróżnicowanym potencjale rozwojowym, niekoniecznie tych samych interesach, możliwościach i szansach ich realizacji (...) młodzież widziana oczyma dorosłych to albo , albo , albo


, albo
"7. Zwykle jednak dorośli widzą ją raczej jako przedmiot (obiekt) decyzji i działań niż podmiot o statusie partnerskim. Tu wyodrębniliśmy młodzież najprościej - ze względu na kryterium wieku. Przyjęte w tym konkretnym wypadku granice wiekowe dzielą ją na:

- młodsze nastolatki 13 - 15 lat,

- starsze nastolatki 16 - 18 lat,

- młodych dorosłych 19 - 24 lata.

Inne zmienne socjodemograficzne, takie jak: sytuacja edukacyjna, bytowa czy rodzinna, status rodziny pochodzenia i ewentualnej własnej, sytuacja zdrowotna, przedstawiamy bądź w opisie próby (por. niżej), bądź dalej, w kolejnych częściach raportu. (Terminu młodzież - dla wygody - używamy do wszystkich wskazanych kategorii młodych ludzi, zamiennie z terminami nastolatki lub młodzi dorośli).

2.2 Styl życia

Styl życia to pojęcie wyznaczające główne ramy relacjonowanych tutaj badań. Jest to złożony konstrukt teoretyczny, którego nie można w żadnym wypadku sprowadzać do kilku, nawet trafnie dobranych, wskaźników8.



2.2.1 Definicja

Styl życia to kulturowo uwarunkowany sposób realizacji potrzeb, nawyków i norm. Jest on regulowany przez układy wartości - czyli dynamiczne lub statyczne zasady odróżniające poszczególne style. Zasady stylów życia umożliwiają ludziom zarówno hic et nunc, jak i w innych perspektywach czasowych lub przestrzennych odczuwanie siebie i swojego życia jako względnie spójnych i sensownych, zaś badaczom możliwość tworzenia ich typologii. Styl życia to jedna z głównych płaszczyzn dostarczająca uzasadnień do porównywania się i grupowania ludzi, jak i ich odróżniania się od siebie.



2.2.2 Styl życia a wartości

W podanej definicji nie użyliśmy terminu „hierarchie wartości”. Uważamy, że współcześnie trudno mówić o ugruntowanych, stabilnych i hierarchicznie uporządkowanych wartościach istniejących w świadomości młodego pokolenia Polaków czy nawet w świadomości jego rodziców lub innych dorosłych. "Hierarchie" wartości są obecnie na ogół zastępowane przez dynamiczne i sytuacyjne układy wartości. W wypadku młodzieży wynika to z jednej strony, ze specyfiki wieku młodzieńczego (więc nie jest faktem ani przez nas odkrytym, ani nowym); z drugiej strony zaś (i to jest pewne novum) - z zakłóceń w międzygeneracyjnym przekazie wartości, spowodowanych zarówno przez globalne, jak i lokalne, zmiany cywilizacyjno-społeczno-kulturowe (więcej na ten temat - por. fragment o wartościach w niniejszym raporcie).



2.2.3 Homo eligens i homo egens

Wykorzystaliśmy tu koncepcję stworzoną w latach 80. przez Andrzeja Sicińskiego badania stylów życia z perspektywy homo eligens - człowieka wybierającego, a zatem z „perspektywy wyborów dokonywanych przez ludzi w życiu codziennym”9. Ten teoretyczny koncept uzupełniliśmy o koncept homo egens Fatygi, który odnosi się do zaspokajania potrzeb przez ludzi10.

W teorii Sicińskiego równie ważne jest klasyczne, socjologiczne ujęcie stylu życia jako splotu obiektywnych i subiektywnych czynników wynikających z położenia społecznego. Uwzlędnia się obiektywne determinanty: ekonomiczne i wynikające ze struktury społecznej; w tym związane z wykształceniem i zawodem11.

Koncepcja homo eligens jako teza metodologiczna głosi, że nie sposób zrozumieć zjawisk społecznych i psychologicznych (dodajmy, iż także kulturowych) bez uwzględnienia faktu, że ludzie stale dokonują różnorodnych wyborów. Nie wszystkie z nich są podejmowane całkowicie świadomie. Wiele zależy od rozmaitych okoliczności zewnętrznych, i nawyków z których jednostki nie w pełni mogą sobie zdawać sprawę. Tego rodzaju wybory należą bardziej do sfery uwarunkowań danego stylu życia, niż do świadomych strategii życiowych w podanym niżej sensie. Z drugiej strony, już w latach 70. sam Siciński mówił o stylach życia: „ograniczenia repertuaru stają się bodźcem do pełniejszego wykorzystania możliwości, które pozostają w dyspozycji”12. Tymczasem obecnie możliwości dokonywania wyborów stały się realnie większe, ale zarazem jak gdyby „mniej znaczące” i „mniej wartościowe”. Pojawiły się także nowe ograniczenia, np. na poziomie gustów. Te są wyznaczane przez przede wszystkim przez kulturę popularną13. Ponadto niektóre stałe ograniczenia - chociażby ekonomiczne - uzyskały niespotykaną wcześniej ostrość i znaczenie jako regulatory stylów życia. Tu właśnie koncept homo egens poruszającego się w świecie konsumpcyjnych pokus dobrze uzupełnia wizję człowieka wybierającego.

Generalnie rzecz biorąc, obraz uzyskiwany w prowadzonych od 1989 roku polskich badaniach młodzieży okazuje się coraz bardziej skomplikowany. Z tego m.in. powodu rekonstrukcje poglądów i zachowań młodych ludzi są czasem trudno porównywalne.

Warto także zastanowić się nad nową egzystencjalną wykładnią koncepcji homo eligens gdy jest ona stosowana do młodzieży. Można ją powiązać z koncepcją indywidualizmu oraz z pojęciem „gry między osobami”14 Daniela Bella. Zanim to jednak zrobimy wprowadzimy jeszcze jedno pojęcie składowe - strategii życiowej.



2.2.4 Strategie życiowe a styl życia

Potrzeby i sposoby ich zaspokajania oraz związane z nimi, kolejne, dokonywane przez młodych ludzi wybory, współtworzą zmienne, dopasowujące się do niestabilnej rzeczywistości, strategie życiowe. Strategie te uwarunkowane są także rozmaitymi stałymi i zmiennymi wyznacznikami sytuacji życiowych. Ostatecznie styl życia jako całość jest kategorią dynamiczną warunkowaną przez konkretne, dokonane już wybory, ale również warunkującą następne.

Pojęcie strategii życiowej proponujemy traktować nie jako realne i w pełni świadome panowanie, „dowodzenie”15 własnym życiem przez młodych ludzi wg przyjętych przez nich zasad stylu życia, lecz raczej jako próbę takiego panowania, dokonywania samodzielnych wyborów wbrew istniejącym uwarunkowaniom i ograniczeniom.16

2.2.5 Homo eligens a indywidualizm i kolektywizm

Henryk Domański i Aleksandra Dukaczewska17 powołując się na Denisa Wronga18 stwierdzają, że indywidualizm to zarazem siła napędowa, jak i wytwór systemu opartego na rywalizacji, konkurencji i dominacji reguł urzeczowionej wymiany wkraczającej w bezpośrednie relacje między ludźmi. Ponadto indywidualizm jako wewnętrzny przymus osiągnięć „przeplata się z potrzebą ‘bycia razem’(...) co jakiś czas jednostkowe ambicje ustępują przed masowo ujawniającymi się potrzebami ‘wspólnoty’ prowadząc do wewnętrznego konfliktu”19. W tym kontekście pojawiają się ostrzeżenia i wezwania do przeciwstawiania się „zdegenerowanemu kolektywizmowi” podważającemu wartości zachodniej cywilizacji20.

Nasze dotychczasowe badania pozwoliły pokazać, że kolektywizm nie jest w świecie współczesnej młodzieży przesuniętą w czasie reakcją na wybujałe przejawy indywidualizmu. A raczej, że oba te pojęcia splatają się obecnie w nową synkretyczną całość, wyznaczając nowe jakości w relacjach „ja” ze światem społecznym. Współczesna młodzież warszawska, w jeszcze większym stopniu niż jej koledzy badani przez nas wcześniej, tworzy obecnie „nowe plemiona”, jakby można było nazwać to zjawisko za Michelem Maffesolim21. To „globalne nastolatki”, jak nazywają ich Amerykanie lub "cotygodniowe hordy imprezowe” jak nazywa tego rodzaju całości społeczne współautorka niniejszego tekstu. W świecie współczesnej młodzieży indywidualizm i kolektywizm nie tworzą już ostrych, biegunowych przeciwieństw.

2.2.6 Znaczenie "gry między osobami"

I tu wracamy do Bellowskiego pojęcia „gry między osobami”. Obecnie żyjemy, jak twierdzi ten autor, w świecie postindustrialnym, w którym dominować zaczyna właśnie taka gra.22 Współczesne społeczeństwo bowiem „wymaga raczej współpracy niż koordynacji i hierarchii”23, a podstawę ma nie w jednostkach lecz w zorganizowanych społecznościach. Bell pisze dalej jednak, że „Współpraca między ludźmi jest [...] czymś znacznie trudniejszym niż zarządzanie rzeczami. Warunkiem istnienia wspólnoty jest partycypacja jej członków. Kiedy zaś wiele różnych grup dąży do zbyt wielu różnych celów i nie akceptuje kompromisów, prowadzi to bądź do impasu, bądź do zaostrzających się konfliktów. Mamy do czynienia albo z polityką konsensusu, albo z sytuacją bez wyjścia (podkr. BF, PZ)”24. Symboliczną postacią dla tego rodzaju społeczeństwa staje się Proteusz, „który nigdy nie zatrzymuje się na tyle byśmy mogli rozpoznać jego ostateczne cele”25.

Można się zastanawiać czy i w jakim stopniu konstatacje Bella dotyczą współczesnego społeczeństwa polskiego. Polska nie jest jeszcze typowym krajem postindustrialnym, jednakże elementy „postindustrialnego pejzażu społecznego” dają się dostrzec i u nas, w szczególności w wielkich miastach. Współistnieją one z fragmentami wcześniejszych światów, tak jak wartości kolektywne nowego i starego typu współistnieją z różnymi postaciami indywidualizmu. Mamy do czynienia zarówno z tradycyjnym w europejskiej kulturze indywidualizmem reprezentowanym przez mityczne postacie Prometeusza, Fausta, czy zmityzowanego na amerykańską modłę Self-made-mena, jak i z nowym indywidualizmem wiecznie zmiennego Proteusza.

Młodzież jest w Polsce i w Warszawie "postindustrialnym elementem społecznego świata”. Clifford Geertz twierdzi, że współcześnie język teorii społecznych zaczyna przechodzić od metaforyki napędowej (język tłoków) do metaforyki ludycznej (język rozrywek)26. W „społecznym podziale pracy” młodzież jest tą grupą, która najczęściej uczy się i doświadcza życia przez grę i zabawę. Zarazem świat młodzieży można ujmować jako „grę między osobami”, w której stawką jest z jednej strony, specyficznie rozumiany indywidualizm; z drugiej strony, zaspokojenie potrzeby bycia we własnej, bezpiecznej grupie.

Dotychczasowe nasze badania wykazywały, że młodzież buduje swoje style życia w „światach ograniczonych” i zamkniętych z punktu widzenia większości dorosłych. Rzadko pojawiała się tu np. sfera życia publicznego (polityka, instytucje nie przeznaczone dla młodzieży). Większość spraw ważnych dla młodych ludzi działa się w obszarze pomiędzy ich prywatnością a światem instytucji, takich jak rodzina, szkoła, Kościół, media, policja, a przede wszystkim - w świecie rówieśników.

2.2.7 Problem interpretacji stylów życia

Główną trudność interpretacyjną, związaną z analizami uzyskanych wyników, widzimy w nieustających oscylacjach pomiędzy „żelazną logiką” i wpływem wywieranym na poglądy i zachowania młodych ludzi przez segmenty struktury społecznej, do jakich należą, bądź pomiędzy ich cechami biologicznymi i demograficznymi, a ich własną aktywnością i rosnącą niezależnością w warunkach niestabilnego ładu społecznego i kulturowego.



2.3 Kompetencje kulturowe i poznawcze

Pojęcie kompetencji jest nam potrzebne przede wszystkim do scharakteryzowania dorosłych uczestników badań.



2.3.1 Definicja

Posłużymy się definicją Marka Ziółkowskiego, który definiuje kompetencję kulturową jako: "całokształt (...) kulturowo wykształconych dyspozycji, dzięki którym zachowania ludzkie odznaczają się pewną regularnością w obrębie danej wspólnoty kulturowej"27. Kompetencja dotyczy przyswojonego świadomie, poprzez doświadczenie i/lub nawyk aspektu kultury, ale także umożliwia jego rozwijanie i modyfikowanie. Jest właściwością jednostki lub grupy, które ją posiadają, a czasami też - dodajmy - zazdrośnie jej strzegą. Najważniejszym elementem kompetencji kulturowej jest kompetencja poznawcza, czyli "kulturowo uwarunkowana zdolność do klasyfikowania obiektów otaczającej rzeczywistości, umiejętność odczytywania zależności (np. związków przyczynowych) (...) jest zatem sferą kulturowo regulowanych reakcji na zjawiska niosące informacje, niezależnie od tego czy są one zamierzoną komunikacją czy też nie"28.



2.3.2 Zakres kompetencji badanych dorosłych

Interesują nas tutaj wyłącznie te "aspekty kultury", które łączą się z wiedzą dorosłych na temat młodzieży. Przedmiotem badań były źródła kompetencji poznawczych oraz ich struktura i sposób wyrażania przejawiające się w opiniach i poglądach respondentów. Uważamy, iż praktyczna kompetencja poznawcza dorosłych w odniesieniu do młodzieży ma przede wszystkim bierny charakter, wiąże się raczej z gromadzeniem niż przetwarzaniem wiedzy. Opiera się bardziej na wiedzy zewnętrznej i nawyku (rutynie) niż na doświadczeniu.



2.4 Narkotyki

Jest to jedyne z głównych pojęć, które pozostanie niezdefiniowane. Bardziej interesuje nas stosunek młodzieży i dorosłych do ich używania i potoczne sposoby rozumienia czym one są, niż fachowe definicje. Pozostałe argumenty przedstawiamy poniżej.



2.4.1 O związkach stylu życia z zażywaniem narkotyków

W dotychczasowych badaniach natrafialiśmy na grupy uczniów z grona starszych nastolatków, których doświadczenia z substancjami psychoaktywnymi były bogatsze niż gimnazjalistów. Jakkolwiek również tam nie było narkomanów z prawdziwego zdarzenia (wyjąwszy część uczniów z liceów dla młodzieży z problemami)29.

Opisywaliśmy więc dotąd raczej młodzież eksperymentującą z używkami, ale nie były to jeszcze osoby uzależnione. Wobec alarmistycznych nierzadko doniesień poszukujących sensacji mediów chcielibyśmy szczególnie mocno ten fakt podkreślić. Można odnieść wrażenie, iż media chętnie piszą np. o „obniżaniu się wieku inicjacji” oraz stwarzają wrażenie, że niemal każdy młody człowiek to narkoman rzeczywisty lub potencjalny30. W szczególności często, zarówno przez media, jak i nauczycieli, naznaczani są w ten sposób różnorodni młodzi nonkonformiści.

Jakkolwiek faktem jest, iż narkotyki są łatwo dostępne, także w szkołach, to duża część młodzieży reaguje bądź ironią, bądź agresją na próby wtłoczenia jej w ramy tego rodzaju medialnych charakterystyk. Stwarza to dodatkowe trudności przy prowadzeniu metodą audytoryjną badań mających na celu ocenę stanu rzeczywistego zagrożenia młodzieży substancjami psychoaktywnymi. Szczególnie niechętnie wypełniane są przez młodzież kwestionariusze oparte na modelu badań ESPAD.31.

W obecnym badaniu zajmujemy się także młodymi dorosłymi - warszawskimi studentami. Warto zaznaczyć, że na temat tego środowiska nie ma badań o podobnym profilu co nasze.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   50


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna