Rozdział 4 konsument



Pobieranie 281,42 Kb.
Strona1/5
Data16.04.2018
Rozmiar281,42 Kb.
  1   2   3   4   5

ROZDZIAŁ 4
KONSUMENT

Kupując kwiaty, tran czy książki Lema, nie mamy pojęcia, że ekonomiści obli-czają nasze działania z dokładnością do trzeciego miejsca po przecinku. W końcu 2005 r. w Polsce było 12,8 mln gospodarstw domowych, czyli – konsumentów. To ich zachowania chcemy opisać w tym rozdziale.



4.1

MOŻLIWOŚCI KONSUMENTA

4.1.1

OGRANICZENIE BUDŻETOWE

Zaczniemy od analizy możliwości konsumenta. Jego zdolność do nabywania dóbr zależy od dochodu nominalnego i od cen. Załóżmy, że konsument kupuje tylko czekoladę (X) i książki (Y), wydając na nie cały swój dochód, który wynosi 20 jednostek pieniądza. Powiedzmy, że czekolada kosztuje 2, a książka 4 jednostki.

Nasz konsument może kupić albo 5 książek, albo 10 tabliczek czekolady. Może też podzielić dochód między oba dobra, kupując np. 2 książki i 6 czekolad. Zakładając, że konsument nie oszczędza, rysujemy linię, której punkty odpo-wiadają najlepszym spośród dostępnych kombinacji dóbr (odcinek OL na rysunku 4.1). Co to znaczy „najlepszym”? Otóż punkty przecięcia tej linii z osiami układu współrzędnych wyznaczają największą ilość każdego dobra, możliwą do nabycia w przypadku całkowitej rezygnacji z zakupu drugiego dobra. Jest ona równa ilo-razowi dochodu konsumenta i ceny kupowanego dobra. Między tymi skrajnoś-ciami leżą koszyki zawierające maksymalną ilość jednego dobra, którą konsument jest w stanie kupić przy danych rozmiarach zakupów drugiego dobra. Wykreśloną prostą nazywamy linią ograniczenia budżetowego.

Rysunek 4.1

Ograniczenie budżetowe

Punkty linii ograniczenia budżetowego wskazują maksymalną możliwą do naby-cia ilość jednego dobra przy danej kupionej ilości drugiego dobra.





  • Linia ograniczenia budżetowego pokazuje najlepsze (największe) ko-szyki dóbr, które może nabyć konsument, rozporządzający określo-nym dochodem.

Pod linią ograniczenia budżetowego leżą punkty, którym także odpowia-dają koszyki dóbr dostępne dla konsumenta (punktem takim jest B na rysunku 4.1). Są to jednak koszyki gorsze w tym sensie, że przynajmniej jednego dobra jest w nich mniej, a drugiego nie więcej niż w koszyku, któremu odpowiada jeden z punktów na linii ograniczenia budżetowego. Na przykład, w koszyku B na ry-sunku 4.1 jest tyle samo czekolady (X) i mniej książek (Y) w porównaniu z ko-szykiem B’. Z kolei punkty leżące nad linią ograniczenia budżetowego, np. A, nie są osiągalne ze względu na zbyt mały dochód konsumenta.

Skoro konsument wydaje cały dochód, zwiększenie konsumpcji jednego dobra wymaga od niego rezygnacji z pewnej ilości drugiego dobra. To, ile książek (Y) uzyska w zamian za rezygnację z jednej czekolady (X), zależy od kąta nachylenia linii ograniczenia budżetowego do osi poziomej układu współrzędnych. Na rysunku 4.1 miarą tego nachylenia jest tg, który równa się stosunkowi odcinków 0O i 0L (tg = 0O/0L). Odcinki 0O i 0L to odpowiednio dochód konsumenta (I) podzielony przez cenę dobra Y (Py­) oraz dochód konsumenta (I) podzielony przez cenę dobra X (Px). A zatem:

I/Py

tg = = Px/Py.



I/Px

Rezygnując z jednej czekolady (X), konsument oszczędza Px. Pieniędzy tych starczy na Px/Py książek (Y). Wobec tego tangens kąta  informuje o tym, na ile książek konsument może wymienić jedną czekoladę. Zauważmy, że ten rynko-wy stosunek wymienny nie zmienia się. Konsument płaci tyle samo niezależnie od tego, czy kupuje pierwszą, czy dwudziestą pierwszą jednostkę dobra. Kąt na-chylenia linii ograniczenia budżetowego jest przecież stały!



4.1.2

PRZESUNIĘCIA I ZMIANY NACHYLENIA LINII

OGRANICZENIA BUDŻETOWEGO

Załóżmy, że nominalny dochód konsumenta powiększył się o 20 jednostek pie-niądza. W efekcie konsument może więcej kupić (zob. rysunek 4.2a). Wzrost dochodu przesuwa linię ograniczenia budżetowego OL równolegle w prawo i w górę (do położenia O’L’). Konsument może teraz nabyć albo 10 książek, albo 20 czekolad. Gdyby jego dochód się obniżył (np. do 12 jednostek pieniądza), linia ograniczenia budżetowego przesunęłaby się równolegle w lewo i w dół (do położenia O’’L’’). Konsument mógłby sobie pozwolić najwyżej na 3 książki albo na 6 czekolad. Nie byłby już w stanie kupować pewnych koszyków dóbr, na które było go stać wcześniej (koszykiem takim jest np. koszyk A).

Jeśli cena któregoś dobra wzrośnie, linia ograniczenia budżetowego po-nownie zmieni położenie. Dobro stanie się trudniej dostępne (przy stałym docho-dzie oraz stałej cenie i ilości drugiego dobra konsument będzie go mógł kupić mniej). Na przykład, jeśli cena czekolady (X) wzrośnie (np. z 2 do 4), to linia ograniczenia budżetowego obróci się wokół punktu przecięcia z osią pionową i stanie się bardziej stroma (zob. rysunek 4.2b, przejście z OL do OK). Pewne koszyki dóbr znów staną się dla konsumenta niedostępne (koszykiem takim jest np. koszyk B). Ramka 4.1 zawiera nieco bardziej sformalizowany opis linii ograniczenia budżetowego.

Rysunek 4.2

Przesunięcie linii ograniczenia budżetowego i zmiana jej nachylenia

Kiedy nominalny dochód konsumenta zmienia się, linia ograniczenia budżetowego prze-suwa się równolegle. Natomiast zmiany ceny jednego z dóbr powodują jej obrót.



Ramka 4.1

Linia ograniczenia budżetowego - inny punkt widzenia

Konsument, który nie oszczędza, dysponuje dochodem I; cena dobra X wynosi Px, a cena dobra Y – Py. Liczbę nabywanych jednostek dobra X oznaczamy jako x, a dobra Y – jako y. Ponieważ suma wydatków na oba dobra musi być równa dochodowi, prawdą jest, że:



Px . x + Py . y= I.

Jest to równanie linii ograniczenia budżetowego. Bez trudu można mu nadać wy-godniejszą formę. Jeśli Px . x + Py . y = I, to: y = -Px/Py. x + I/Py.Współczynnik kierunkowy tej linii prostej, a, jest równy stosunkowi cen obu dóbr -Px/Py , wyraz wolny, b, jest równy I/Py (zob. rysunek).


Co się stanie z linią ograniczenia budżetowego, kiedy dochód konsumenta, I, się zwiększy? Odpowiedź jest oczywista: parametr b = I/Py wzrośnie, co sprawi, że linia na rysunku oddali się od początku układu współrzędnych. Zmniejszenie się dochodu, I, będzie miało odwrotny skutek. A jaki wpływ wywrze na nią zmiana ceny któregoś z dóbr? Skutkiem będzie zmiana współczynnika kierunkowego a = - Px/Py. Innymi słowy, zmieni się nachylenie linii ograniczenia budżetowego. Na przykład, spadek ceny dobra Y sprawi, że wartość bezwzględna -Px/Py wzrośnie i linia stanie się bardziej stroma. Oczywiście, zwiększy się również pa-rametr wyznaczający punkt przecięcia linii ograniczenia budżetowego z osią pio-nową układu współrzędnych.




  1   2   3   4   5


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna