Rozdział  Rozwój bankowości w Polsce



Pobieranie 192,81 Kb.
Strona5/5
Data19.01.2018
Rozmiar192,81 Kb.
1   2   3   4   5

1.6 Operacje bankowe

1.6.1 Istota operacji bankowych

W warunkach gospodarki rynkowej banki muszą godzić dwa cele. Pierwszym jest dążenie do maksymalizacji zysku w długim okresie działalności. Drugim - koniecz­ność zapewnienia bezpieczeństwa środków pieniężnych depozytariuszy. Banki sta­nowią samodzielne i samo finansujące się podmioty gospodarcze - instytucje finan­sowe posiadające osobowość prawną i działające na zasadach rozrachunku gospo­darczego. Jednocześnie banki jako instytucje zaufania publicznego powinny zapew­nić bezpieczeństwo przechowywanych depozytów i ich alokację w przedsięwzięcia o takim stopniu ryzyka, które są w stanie kontrolować bez szkody dla klientów.

Zakres działalności bankowej

Działalność banków wyraża się między innymi w obsłudze obiegu pieniądza, kredytowania, realizacji i uczestnictwie w różnych formach inwestowana kapitałów. W gospodarce rynkowej każde inwestowanie łączy się nierozerwalnie z pomnażaniem kapitałów. Wymaga to identyfikacji poszczególnych operacji banko­wych z punktu widzenia produktów, klientów, terminów realizacji umów itp. Wystę­puje przy tym współzależność banku jako przedsiębiorstwa i instytucji zaufania pu­blicznego. Zaufanie klientów może pozyskać dobre przedsiębiorstwo bankowe, efektywne pod względem ekonomicznym zapewniające wysoką jakość obsługi klientów. Z kolei warunkiem rozwoju przedsiębiorstwa jest zaufanie klientów, którzy będą skłonni powierzyć bankowi swoje pieniądze.



1.6.2 Klasyfikacja operacji bankowych

Operacje bankowe mogą być klasyfikowane według:



  • podmiotów:

- własne;

- klientów:

- obce:


  • terytorium:

- krajowe i zagraniczne;

- międzybankowe i międzyoddziałowe;



  • rodzajów operacji:

- bilansowe:

- pozabilansowe;



  • przedmiotu działania:

- czynne (aktywne);

- bierne (pasywne);

- pośredniczące (usługowe, komisowe);


  • form rozliczeń:

- gotówkowe;

- bezgotówkowe;

Rodzaju waluty;

- w złotych;



  • w walutach obcych.



1.6.3 Rodzaje operacji bankowych

W praktyce najczęściej rozróżnia się trzy podstawowe grupy operacji bankowych: czynne (aktywne), bierne (pasywne), pośredniczące (usługowe, komisowe).


Operacje aktywne obejmują w szczególności udzielone przez bank:

  • kredyty i pożyczki;

  • papiery wartościowe (akcje, obligacje, bony), tj. wierzytelnościowe, handlowe i udziałowe:

  • udzielone przez bank lokaty międzybankowe.

Podstawową grupę operacji aktywnych stanowią należności.

Banki udzielają kredytów na działalność gospodarczą w formie kredytów inwe­stycyjnych oraz obrotowych na finansowanie transakcji eksportowych. W ostatnich latach banki prowadzą nowe formy finansowania, takie jak: leasing, franchising, factoring, venture capital. Gospodarstwa domowe korzystają z kredytów na zakupy ratalne oraz różnego rodzaju pożyczek.


Operacje pasywne obejmują w szczególności:

  • pozyskiwane przez bank depozyty w formie wkładów oszczędnościowych i lo­kat terminowych;

  • emitowane przez bank papiery wartościowe (kwity, certyfikaty, weksle komercyjne);

  • pozyskiwane przez bank depozyty od podmiotów finansowych (banki, instytucje ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne itp.).

Podstawowa grupę operacji pasywnych stanowią zobowiązania.

Wkłady oszczędnościowe pozyskiwane są od ludności w formie wkładów awista i lokat terminowych. Wkłady awista płatne na każde żądanie mają charakter "podręcznej kasy" klienta. Lokaty terminowe dokonywane są na z góry określany termin przez osoby fizyczne i osoby prawne. Mogą to być lokaty na okaziciela, ren­tierskie, dynamiczne. awizowane itp. Oprócz lokat i wkładów oszczędnościowych banki emitują własne papiery wartościowe oraz pozyskują środki pieniężne od in­stytucji finansowych.

Operacje pośredniczące (usługowe) banków obejmują przede wszystkim:


  • prowadzenie rachunków bankowych;

  • dokonywanie rozliczeń pieniężnych;

  • transakcje kupna i sprzedaży waluty;

  • obsługę papierów wartościowych.

Ponadto banki mogą świadczyć inne usługi, np. doradcze, kasowo-skarbcowe.

Operacje tej grupy charakteryzuje to, że nie prowadzą do powstania między bankiem a zleceniodawca ani stosunków zobowiązaniowych. ani wierzycielskich. Nie znajdują one odbicia w bilansie banku, stąd określenie "pozabilansowe". Jednakże wynik operacji pośredniczącej w postaci różnic kursowych lub prowizji znaj­duje odzwierciedlenie w rachunku wyników banków.

Główne pozycje przychodów wynikających z operacji bankowych obejmują od­setki z tytułu udzielonych przez bank kredytów międzybankowych pożyczek, lokat międzybankowych i papierów wartościowych.

Główne pozycje kosztów wynikających z operacji bankowych stanowią odsetki zapłacone za pozyskane depozyty od klientów i sektora budżetowego, instytucji fi­nansowych, emitowanych przez bank papierów wartościowych oraz koszty działania.

Wynik finansowy banku może być zyskiem, gdy kwota uzyskanych przychodów jest większa od poniesionych kosztów lub stratą, gdy poniesione koszty przewyższają uzy­skane przychody. Operacje bankowe można również podzielić w sposób jak w tabeli 10



Tabela 10.

Rodzaje operacji i czynności bankowych


OPERACJE BANKOWE

BIERNE

CZYNNE

POŚREDNICZĄCE

Pozyskiwanie źródeł finansowania działalności banku :



  • depozyty pieniężne

  • emisja własnych papierów wartościowych

  • lokaty międzybankowe pozyskane



Alokacja środków pieniężnych w aktywa dochodowe :


Usługi bankowe :



  • obsługa rachunków bankowych

  • pośrednictwo w płatnościach

  • pośrednictwo w operacjach papierami wartościowymi

  • kupno – sprzedaż walut

  • doradztwo finansowe

Źródło : J. Świderski : ABC Bankowości ; OLIMPUS Warszawa 1998 s. 82

Operacje bankowe powinny być postrzegane jako logiczny ciąg zachodzących procesów ekonomicznych i obiegu pieniądza, odzwierciedlenie w rachunkowości bankowej.

Rozmiary operacji bankowych ich efektywność mają decydujący wpływ na jakość i strukturę bilansu banku oraz wyniki ekonomiczne i bezpieczeństwo finansowe banku.13




1 W. Morawski: Historia Bankowości w Polsce; Gazeta Bankowa 18.04.2000r.

2 W. Morawski: Historia Bankowości w Polsce; Gazeta Bankowa 16.05.2000r.


4 W. Morawski: Historia Bankowości w Polsce; Gazeta Bankowa 10.10.2000r

5 Z. Dobosiewicz: Podstawy bankowości; PWN Warszawa 1998 s.20

6 W. Morawski: Historia Bankowości w Polsce; Gazeta Bankowa 24.10.2000r

7 Z. Dobosiewicz: Podstawy bankowości; PWN Warszawa 1998 s.32

8 Z. Dobosiewicz: Polskie instytucje finansowe w świetle nowego prawa; INFOR Warszawa 1998 s.43

9 Z. Dobosiewicz: Podstawy... op. cit. s.32

10 T. Grabowski: ABC Bankowości; OLYMPUS Warszawa 1998 s.61

11 Z. Dobosiewicz: Podstawy... op. cit. s.29

12 Wl. Jaworski, Z. Krzyszkiewicz, B. Kosiński: Banki, rynek, operacje, polityka; PWN Warszawa 1999 s.20

13 J. Świderski: ABC Bankowości; OLYMPUS Warszawa 1998 s. 80




1   2   3   4   5


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna