Rozdział  Rozwój bankowości w Polsce



Pobieranie 192,81 Kb.
Strona4/5
Data19.01.2018
Rozmiar192,81 Kb.
1   2   3   4   5

3.4 Bliżej Europy

Nowa konstytucja zapewniła wysoką pozycję Narodowe­go Banku Polskiego w systemie instytucji publicznych. Ustawa Zasadnicza z 2 kwietnia 1997 roku przypisała NBP wyłączne prawo emisji pieniądza i realizowania po­lityki pieniężnej. Politykę tę związała z nowym organem NBP - Radą Polityki Pieniężnej. Radzie, składającej się z prezesa NBP i osób powołanych przez Prezydenta, Sejm i Senat, powierzono ustalanie corocznych założeń polityki pieniężnej i przedkładanie ich do wiadomości Sejmowi oraz składanie Sejmowi sprawozdań z ich wykonania. Zo­stał też wprowadzony konstytucyjny zakaz finansowania deficytu budżetowego przez NBP

Od początku 1998 roku zaczęły obowiązywać ustawy z 29 sierpnia 1997 roku - nowe prawo bankowe i ustawa o NBP

Podstawowy cel działalności NBP zdefiniowano jako utrzymanie stabilnego poziomu cen, pyry wspieraniu po­lityki gospodarczej rządu, o ile nie ogranicza to podstawo­wego celu. Ustalono zakres pracy Rady Polityki Pienięż­nej. Sprawowanie nadzoru nad działalnością banków po­wierzono Komisji Nadzoru Bankowego pod przewodnic­twem prezesa NBP, a jego realizację Generalnemu Inspe­ktoratowi Nadzoru Bankowego, wydzielonemu organiza­cyjnie w strukturze NBP Ograniczono formy prawne banków da banków państwowych, banków w formie spółek akcyjnych i banków spółdzielczych. Bank pań­stwowy może być tworzony przez rząd na wniosek mini­stra skarbu państwa, zaopiniowany przez Komisję Nadzo­ru Bankowego. Utworzenie banku w formie spółki akcyj­nej wymaga -rozwalenia KNB, wydanego w uzgodnieniu z ministrem finansów. Analogiczny sposób tworzenia banków spółdzielczych powiązano ponadto z regulacjami innych ustaw dotyczących tego sektora bankowego. W wyniku delegacji ustawowej KNB ustaliła minimalne wyposażenie kapitałowe banków spółdzielczych. Konie­czność osiągnięcia funduszów własnych na poziomie 300 tys. euro (a ostatecznie 1 mln Euro) istotnie przyspie­szyła proces łączenia banków spółdzielczych.

Lata 1998-1999 obfitowały w wiele wydarzeń makro­ekonomicznych. Rada Polityki Pieniężnej ustaliła strate­gię polityki pieniężnej do roku 2003, zakładającą w tej perspektywie obniżenie inflacji poniżej 4 procent. W 1998 roku, po raz pierwszy od osiemnastu lat, inflacja spadła do poziomu jednocyfrowego. Dwunastomiesięcz­ny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych wy­niósł 8,6 procent. W 1999 roku, mimo ożywienia cen w końcu roku, po raz pierwszy odnotowano jednocyfrową inflację średnioroczną, która wyniosła 7,3 procent. Wol­niejsze tempu wzrostu gospodarczego, przy zmiennym wpływie czynników wewnętrznych i zewnętrznych oraz zmiennych parametrach polityki pieniężnej, miało wpływ na działalność banków, zwłaszcza depozytową i kredy­tową. Rozwoju sieci placówek, szczególnie bankowości detalicznej, wpływał na wzrost kosztów działania ban­ków. Wyniki finansowe pogorszyły się. W 1998 roku zysk netto spadł do 1,8 mld zł i stanowił niespełna 3 proc. przychodów. W 1999 roku wzrósł do 3,5 mld zł (ponad 4 proc. przychodów), ale ustępował wynikom z okresu bankowego boomu w połowie lat dziewięćdziesiątych. Zwiększył się udział złych kredytów - do 13 proc. całości kredytów.

Procesy przemian w bankowości, które występowały w poprzednich okresach z różną siłą, dokonywały się tak­że w latach 1998-1999. Opadła fala upadłości banków, ograniczając się do 1 banku komercyjnego i 4 banków spółdzielczych. Powstały nieliczne nowe banki specjali­styczne (samochodowe).

W końcu 1999 roku liczba banków komercyjnych zmniejszyła się do 77. Państwo kontrolowało w końcu 1999 roku banki mające 18 proc. kapitału akcyjnego ban­ków komercyjnych. Ekspansja zagranicy doprowadziła do jej dominacji w bankowości. Inwestorzy zagraniczni w końcu 1999 roku kontrolowali banki dysponujące 74 proc. kapitału akcyjnego banków komercyjnych. W stru­kturze inwestycji zagranicznych w bankowości czołowe pozycje zajmowały Niemcy (29 proc. ) i Stany Zjednoczo­ne (19 proc.), dalej Holandia i Włochy (po 12 proc.), a na­stępnie Austria i Irlandia (po 8 proc.).

W sektorze spółdzielczym w wyniku fuzji i przejęć, głównie przez inne banki spółdzielcze, liczba banków spadła do 781, z czego 629 było zrzeszonych w bankach regionalnych związanych z BGŻ SA, 86 w Gospodar­czym Banku Południowo-Zachodnim SA we Wrocławiu, 65 w Banku Linii Gospodarczej SA w Warszawie a 1 bank pozostawał poza tymi strukturami ( Spółdzielczy Bank Rozwoju „Samopomoc Chłopska" w Warszawie). Proces łączenia doprowadził do wzmocnienia kapitałowego, co ograniczyło do 6 proc. liczbę banków spółdzielczych z niezadowalającą wypłacalnością.6


Miniona dekada zmieniła oblicze polskiej bankowości. Narodowy Bank Polski, wzorem innych banków central­nych, ukształtował się jako instytucja będąca strażnikiem narodowego pieniądza. Przy coraz silniejszej konkurencji banki dojrzewały do funkcjonowania w warunkach go­spodarki rynkowej pad względem zarządzania, poten­cjału kadrowego, wdrożonych technologii i oferowanych produktów. W końcu 1999 roku były dominującym seg­mentem rynku finansowego z aktywami sięgającymi 90 proc. całości aktywów instytucji finansowych.

Polski sektor bankowy zajmuje przodującą pozycję w Europie Środkowo-Wschodniej. Wyraźnie ustępuje jed­nak bankowości krajów zachodnioeuropejskich. W skali globalnej plasuje się na 40. miejscu pod względem roz­miarów działalności.

Rozdział  Bank jego rola w gospodarce rynkowej


  1. Bank jako specyficzna forma przedsiębiorstwa

Jedna z możliwych odpowiedzi na pytanie, czym jest bank, jest stwierdzenie, że bank jest specyficzną formą przedsiębiorstwa. Bank jest więc przedsiębiorstwem, znacznie się jednak różniącym od przedsiębiorstw innych typów.7 Prawo bankowe podaje następującą definicje banku: „Bank jest osobą prawną, utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym”.8

Wyraźnie widoczna jest specyfika banków zarówno w sterze formalnoprawnej, jak i w funkcjach pełnionych w gospodarce, inne są też zasady księgowości i sprawozdawczości bankowej.

Zasadnicza ustawa regulująca działalność większości przedsiębiorstw jest kodeks handlowy. Dla banków komercyjnych nadrzędna rolę odgrywa ustawa o „prawie bankowym”. Istotne znaczenie w reglamentowaniu działalności banków mają zarządzenia i zalecenia Narodowego Banku Polskiego, zupełnie nie dotyczące innych przedsiębiorstw. Sytuacja banków spółdzielczych jest jeszcze inna — oprócz prawa bankowego obowiązuje je prawo spółdzielcze i ustawy specyficzne dla tych banków (w tym kontrowersyjna ustawa o restrukturyzacji banków spółdzielczych i B(i/. z 1994 roku).

Specyfika banków odnosi się też do księgowości i sprawozdawczości. Podstawowe zasady sporządzania takich dokumentów, jak bilanse i rachunki wyników, są zawsze takie same (np. suma pasywów równa się sumie aktywów i jest nazywana sumą bilansową), ale poszczególne pozycje w tych dokumentach są inne, inna jest też znaczna część stosowanej terminologii.

System podatkowy banków i innych przedsiębiorstw jest teoretycznie taki sam, np. podatek od zysku brutto wszędzie wynosi około 40%, ale w praktyce istnieją czynniki inaczej określające jego wielkość. Banki mają prawo np. prawo do tworzenia części rezerw na „złe kredyty” bezpośrednio z zysku brutto, co oczywiście znacznie zmniejsza wielkość płaconego podatku.


1.1 Podstawowe funkcje banków w gospodarce


Specyfikacja banków wynika w znacznej mierze z pełnienia przez nie szczególnych funkcji w gospodarce. Funkcje gospodarcze banków są zasadniczo odmienne od funkcji przedsiębiorstw usługowych. W pewnym uproszczeniu można stwierdzić, że banki pełnią trzy zasadnicze funkcje.

Pierwszą z nich jest realizowana przez banki koncentracja kapitałów, polegająca na wykorzystaniu drobnych oszczędności do wielkich inwestycji bankowych. System bankowy jest zasilany w ponad dwóch trzecich drobnymi oszczędnościami dzięki którym dokonywane są do wielkie inwestycje finansowe.

Drugą z podstawowych funkcji banków jest transformacja pieniądza w czasie. Większość pieniędzy jest składana w bankach na czas nieokreślony (czyli na kąta bieżące) i na krótkie terminy. Transformacja pieniądza w czasie polega na wykorzystanie przez bank depozytów złożonych na czas nieokreślony i krótkie terminy do operacji na dłuższe terminy, niekiedy nawet kilkuletnie.

Trzecią z podstawowych funkcji banków jest realizacja rozliczeń finansowych miedzy różnymi podmiotami życia gospodarczego. Jest ona dokonywana na tak wielką skalę, że nie mogłyby jej realizować żadne inne przedsiębiorstwa (niektóre banki przeprowadzają wiele milionów operacji rozliczeniowych rocznie). Wiele z tych operacji rozliczeniowych ma bardzo złożony charakter. Oprócz wymienionych, banki świadczą w coraz szerszym zakresie także inne usługi na rzecz podmiotów gospodarczych i ludności np.: (pośrednictwo w zakresie obrotu papierami wartościowymi czy złożone operacje dewizowe).9

Jednocześnie bank spełnia w systemie ekonomicznym rolę koordynatora, działającego na rynku finansowym, dzięki któremu następuje integracja podaży środków finansowych z popytem na nie.
Banki dokonują transformacji strumieni finansowych w wymiarach:

● czasowym

● walutowym

● geograficznym

● branżowym

1.2 Cele banku

Bank scharakteryzować należy jako podmiot dynamiczny ulegający ciągłym przemianom oraz otwarty, co oznacza, iż podlega on wpływowi otoczenia, jak rów­nież wywiera na nie wpływ.

Funkcjonowanie banku podlega zewnętrznym ograniczeniom, dającym się zdefiniować jako:


  • konieczność takiego kształtowania infrastruktury techniczno-organizacyjnej (poziom i struktura zatrudnienia, wyposażenie w środki trwałe itd.), by jej podaż była w sposób optymalny dopasowana do popytu na nią;

  • realizacja wymagań, jakie ma w stosunku do niego otoczenie, objawiających się przede wszystkim w:

- spełnianiu wymagań ostrożnościowych w zakresie adekwatności kapitałowej, płynności oraz koncentracji kredytowej, inwestycyjnej oraz walutowej;

- akceptowanej rentowności kapitału, jaki właściciele przedsiębiorstwa po­stawili do jego dyspozycji i akceptowanej przez nich wartości rynkowej banku.

Cele banku wynikają z posiadanej przez jego właściciela(i) i (lub) kierownictwo wizji banku i panującej w nim kultury.

Wizja determinuje kryteria wyboru celów. zaś istnienie jednolitej kultury w orga­nizacji oznacza ich akceptację przez wszystkich jej członków.

Według teorii klasycznej przedsiębiorstwa jego właściciel kieruje się w swoim działaniu dążeniem do maksymalizacji dochodu z zainwestowanego kapitału (wskaźnik ROE - return on equity, służący ocenie rentowności zaangażowanego kapitału własnego; wskaźnik ROA/ROI - return on assetslinvestment, pozwalający ocenić rentowność wszystkich zaangażowanych w dane przedsięwzięcie funduszy: własnych i obcych). Założenie takie odpowiada klasycznemu pojmowaniu przed­siębiorstwa, w którym występuje jedność osoby przedsiębiorcy, właściciela i za­rządcy - menedżera.

Od około trzydziestu lat koncepcja ta jest podważana. Wynika to ze wzra­stającej ilościowej dominacji spółek kapitałowych o charakterze publicznym, rozproszenia własności oraz zwiększenia odpowiedzialności przedsiębiorstwa wobec otoczenia. Koncepcja zyska i rentowności jako priorytetu ostała zastąpiona przez konieczność ponoszenia odpowiedzialności w stosunku do akcjonariuszy, uwzględnianiu w decyzjach planistycznych przyszłej pozycji rynkowej przedsiębiorstwa, szukania równowagi pomiędzy celami wszystkich środowisk związanych z przed­siębiorstwem (właścicieli, pracowników, klientów, dostawców, państwa i innych grup nacisku).

Zysk jako :zasadniczy cel działania przedsiębiorstwa traci również znaczenie ze względu na swoją krótkookresowość.

Celem nadrzędnym banku jest stworzenie i utrzymanie relatywnie silnego potencjału konkurencyjnego (m.in. wysoko wykwalifikowane kadry, sprawne zarządzanie, nowoczesna infrastruktura techniczna, wyposażenie w kapitał gwarantujący bezpie­czeństwo prowadzonych operacji, dostęp do atrakcyjnych źródeł finansowania działalności, przewagi konkurencyjne produktu o charakterze jakościowym i cenowym), pozwalającego na zdobycie względnie wysokiej pozycji rynkowej (udział w rynku, poziom przywiązania klientów do banku), których finansowym odzwierciedleniem jest długofalowy relatywnie wysoki poziom rentowności i korzystna (na tle innych możli­wości inwestycyjnych) wycena banku przez rynek kapitałowy.

Zaznaczyć należy, iż cele i działalność banku poddane są ścisłej regulacji. Ich określanie uwarunkowane jest odpowiednimi aktami prawnymi w stopniu szerszym niż innych podmiotów gospodarczych.10

1.3 Struktura organizacyjna banków
Bankiem zawsze kieruje zarząd, któremu przewodniczy prezes zarządu banku. Dokładny zakres obowiązków członków zarządu często precyzuje statut banku, a jeśli to nic zostało zrobione — podział opiera się na praktyce bankowej i prawie handlowym. Warto zauważyć, że teoretycznie prezes jest tylko jednym z członków zarządu banku, a podstawowe decyzje są podejmowane w drodze głosowania, większością głosów zarządu. Dotyczy to także dokumentów normujących pracę banku, zwanych zarządzeniami (termin „zarządzenie zarządu” nic brzmi najlepiej, ale jest powszechnie używany). W praktyce w wielu bankach prezesi odgrywają rolę decydującą, a inni członkowie zarządu nie ośmielają się w istotnych sprawach głosować odmiennie.

Zarząd banku jest kontrolowany przez radę nadzorczą, której musi regularnie udostępniać całą dokumentację. W większości banków rada nadzorcza ma prawo dokonywać niezbędnych zmian w składzie zarządu, natomiast nie powinna się mieszać do realizowania przez niego bieżącej polityki (jeśli nic stanowi ona zagrożenia dla banku).

O wszystkich zasadniczych kwestiach dotyczących przyszłości banku decydują właściciele, czyli walne zgromadzenie akcjonariuszy (w bankach będących jednoosobowymi spółkami skarbu państwa w imieniu państwa wy­stępuje minister finansów). Stąd też zmiany w statucie banku, podział zys­ków za rok ubiegły, przyjęcie sprawozdań rocznych, zatwierdzenie planów rozwoju banku, mianowanie rady nadzorczej, zmiany w wysokości kapitału akcyjnego (i związane z tym np. postanowienie o emisji akcji) muszą być przyjęte przez walne zgromadzenie akcjonariuszy. W razie konieczność walne zgromadzenie może upoważnić zarząd do podejmowania w jego imieniu konkretnych kroków, dzieje się tak jednak tylko w niektórych bankach Polityka kadrowa w banku jest realizowana przez zarząd. Zwykle najważniejsze decyzje w tym zakresie podejmuje prezes banku.

Banki duże i średnie można podzielić na centralę i sieć terenowa. Centrala z kolei dzieli się zwykle na departamenty, których liczba jest bardzo zróżnicowana (w niektórych bankach funkcjonują też wydzielone komórki. np. wydział kadr czy biuro studiów).11


1.4 Rodzaje banków

System bankowy obejmuje następujące podstawowe grupy banków:

- banki centralne powstałe na bazie banków emisyjnych;

- banki operacyjne (depozytowo-kredylowe i uniwersalne);

- banki specjalne (inwestycyjne, hipoteczne i towarzystwa kredytowe, rolne i melioracyjne, komunalne);

- kasy oszczędnościowe;

- spółdzielczość kredytową.

Bank centralny to bank państwowy, który spełnia równocześnie trzy funkcje:

banku emisyjnego, banku banków i banku gospodarki narodowej. Bank centralny, z jednej strony jest regulatorem całego obiegu pieniężnego wewnątrz kraju oraz równowagi bilansu płatniczego, a z drugiej - bankierem państwa w zakresie udziela­nia kredytów dla rządu, obsługi długu państwowego oraz kasowej obsługi budżetu.

Obowiązkiem banku centralnego jest dbanie o stabilność waluty narodowej, a także takie oddziaływanie na gospodarkę narodową, żeby następował jej stały rozwój, wzrost dochodu narodowego oraz spadek bezrobocia. Bank banków jest bankiem rezerwowym dla banków operacyjnych (komercyjnych). Bank banków tworzy dwa rodzaje pieniądza:

- banknot jako centralny pieniądz gotówkowy;


  • pieniądz żyrowy - centralny pieniądz rezerwowy.

Bank banków spełnia następujące funkcje:

- reguluje cyrkulację emitowanego pieniądza (gotówkowego i żyłowego);

- reguluje wielkość tworzonego przez banki operacyjne pieniądza bankowego;

- kształtuje potencjał kredytowy banków operacyjnych poprzez odpowiednie in­strumenty pieniężne;

- reguluje płynność całego systemu bankowego.

Istotna funkcją banku centralnego jest również obsługa, organizacja i realizacja płatności zagranicznych, realizacja polityki państwa w odniesieniu do kursu wa­lut, pośredniczenie w kupnie złota i dewiz, a także utrzymywanie rezerw między­narodowych środków pieniężnych.

Najbardziej rozpowszechniona formą instytucji bankowej są banki operacyjne komercyjne. Określenie celu działania tych banków wymaga wzięcia pod uwa­gę dwóch zasadniczych czynników. Z jednej strony, banki te świadczą określone usługi niezbędne z punktu widzenia społecznego (np. obsługa obrotu gotówkowe­go i bezgotówkowego), z drugiej zaś - są przedsiębiorstwami, których celem powinno być osiągniecie zysku. Cel działania banku komercyjnego można wiec określić jako dążenie do zaspokojenia potrzeb podmiotów gospodarujących w za­kresie usług bankowych przy równoczesnym dążeniu do uzyskania zysku. Reali­zacja tego celu napotyka określone ograniczenia. Są to:

- konieczność zachowania płynności, tj. zdolności do nieograniczonej wypłacalności w każdym przypadku wyrażenia przez klientów banku życzenia wycofa­nia swych wkładów;

- konieczność przestrzegania przepisów finansowych i rozliczeniowych ustalo­nych przez kompetentną władze;

- konieczność takiego działania, które by zapewniło zaufanie do banku i przeciw­działało np. możliwości nagłego wycofania wkładów oszczędnościowych i in­stytucji kredytowych.

Cel działania banku komercyjnego ma zatem charakter kompleksowy. Jest to takie rozwijanie usług bankowych, przy utrzymaniu zasady rentowności banku, które nie pogorszyłoby jego płynności, nie naruszyło obowiązujących przepisów i zachowało zaufanie klientów.

Banki specjalne są to banki, których sfera działania w porównaniu z bankami komercyjnymi ma specjalny charakter pod wzglądem zakresu i formy działania albo rodzaju klienteli.

Specjalizacja banków prowadzi do podziału na banki depozytowo-kredylowe i inwestycyjne. Może też występować specjalizacja pod względem terytorialnym (banki ogólnokrajowe i regionalne), a także branżowym (banki przemysłowe, rol­ne, handlu zagranicznego oraz budowlane).

Do banków specjalnych można zaliczyć banki inwestycyjne, instytucje kredytu długoterminowego, banki hipoteczne, rolne i melioracyjne, a także banki komu­nalne. Banki specjalne to przede wszystkim banki inwestycyjne, które zajmują się koncentracją środków dla finansowania inwestycji. Kapitały te są mobilizowane nie tylko w drodze wkładów od klientów, ale także w drodze emisji i sprzedaży własnych obligacji lub przyjmowania lokat innych banków czy budżetu.

Banki inwestycyjne zajmuje się wszelkimi usługami finansowymi, które wy­kraczają poza tradycyjną działalność depozytowo-kredytowa, głównie jednak są to usługi związane z operacjami papierami wartościowymi. Działalność ta jest określana mianem investment banking.

Do podstawowych usług investmenl banking należą:

- obsługa emisji papierów wartościowych na rynku kapitałowym i pieniężnym;

- obrót papierami wartościowymi na rynku wtórnym na rachunek klientów (dzia­łalność brokerska);

- obrót papierami wartościowymi na rynku wtórnym na rachunek własny (dzia­łalność dealerska);

- usługi w zakresie restrukturyzacji i prywatyzacji podmiotów gospodarczych;

- doradztwo i zarządzanie finansami;

- tworzenie funduszy inwestycyjnych i zarządzanie nimi;

- transakcje w zakresie instrumentów pochodnych na terminowych rynkach finansowych

- leasing i faktoring;

- obrót produktami ubezpieczeniowymi;

- działalność badawcza i analityczna;

- dystrybucja informacji.
Banki hipoteczne to typowe banki wyspecjalizowane. Akcje tych banków znaj dują się na ogół w posiadaniu banków uniwersalnych, a tym samym - choć są prawnie wyodrębnione — instytucje te wchodzą do koncernów bankowych. Banki hipoteczne zajmują się udzielaniem pożyczek zabezpieczonych na hipotece nieru­chomości. Środki na udzielanie kredytów pod zastaw ziemi i nieruchomości banki te mobilizują w drodze sprzedaży listów zastawnych, których zabezpieczeniem jest zastawiona w bankach ziemia lub nieruchomości.

Do banków specjalnych należą także m.in.:

- instytucje kredytu ratalnego;

- banki-zbiornice, przechowujące papiery wartościowe;

- towarzystwa lokat kapitałowych, które dają małym inwestorom możliwość uczestniczenia w portfelu złożonym z akcji wielu spółek akcyjnych. Obecnie następuje odchodzenie od ścisłego podziału banków na różne rodzaje w związku z grupowaniem się instytucji bankowych w holdingi i konglomeraty.

Holding bankowy to korporacja, która jest posiadaczem akcji jednego lub wię­cej banków. Holdingi tworzą także przedsiębiorstwa niebankowe, które w zasa­dzie powinny być powiązane z bankowością, firmy hipoteczne, faktoringowe, łeasingowe, ubezpieczeniowe, brokerskie, zajmujące się doradztwem finansowym, dystrybucja papierów wartościowych, kredytowaniem sprzedaży ratalnej itp. Hol­dingi bankowe maja ułatwiony dostęp do rynków kapitałowych, większa zdolność zadłużania się w stosunku do kapitału własnego, a także możliwości kompensaty strat i zysków przy płaceniu podatków.


Kontrola holdingu nad nabytym bankiem może być luźna, bez wpływu na jego politykę kredytowa, ale bank może także być kontrolowany tak jak oddział banku bez prawa decyzji w ważniejszych sprawach.

Holdingi ograniczają konkurencje, podwyższają opłaty dla klientów oraz nie uwzględniają lokalnych potrzeb. Z drugiej strony jednak - są bardziej efektywne. zmniejszają ryzyko bankructwa poszczególnych banków, a także oferują klientom szerszy wachlarz usług.

Konglomeraty finansowe to rodzaj holdingów finansowych. Są to instytucje świadczące ,,pod jednym dachem" usługi bankowe, ubezpieczeniowe i makler­skie. Konglomeraty finansowe charakteryzują się:

- pełnym zakresem poradnictwa finansowego w ramach grupy;

- ze względu na regulację (np. w Wielkiej Brytanii) realizują swoje zadania po­przez odrębne spółki;

- regulacje zezwalają konglomeratom na posiadanie krzyżujących się oddziałów

w instytucjach finansowych, nie mają one natomiast udziałów kapitałowych u swoich klientów. Do zalet konglomeratów finansowych można zaliczyć:

- możliwość zaspokojenia przez klientów zapotrzebowania na wszystkie usługi w jednym banku;

- stworzenie możliwości trwałego powiązania klienta z danym bankiem;

- możliwość obniżenia kosztów dzięki lepszemu wykorzystaniu aparatu usługo­dawcy;

- rozszerzenie oferty asortymentowej i tym samym dywersyfikacja źródeł docho­dów banku;

- większa możliwość zaznajomienia się przez bank z sytuacją finansów klienta

dzięki obsłudze całej jego działalności finansowej.

Spółdzielnie kredytowe są (o instytucje drobnego kredytu zorganizowane na zasadach spółdzielczych, polegających przede wszystkim na powiązaniu kredytobiorców (członków spółdzielni) m.in. poprzez, ich wkłady członkowskie z solidar­ną odpowiedzialnością materialna za działalność danej spółdzielni. Spółdzielnie kredytowe są bankami uniwersalnymi i ze względu na konkurencję rozszerzyły krąg klientów poza obręb własnych członków. W tej sytuacji przed spółdzielniami kredytowymi stoi następujące zadanie: optymalne zaopatrzenie członków w usługi finansowe, ale równocześnie obsługę osób nie należących do spółdzielni. Dzięki lokalnemu ukierunkowaniu i niebiurokratycznemu podejmowaniu decyzji, spółdzielnie kredytowe mają możliwość dokonywa­nia określonej promocji usług i doradztwa dla swych członków. Dzięki współpra­cy z bankami zrzeszającymi mogą świadczyć swoim członkom i klientom wszyst­kie usługi charakterystyczne dla banków uniwersalnych, zwłaszcza w zakresie realizacji bezgotówkowego obrotu płatniczego, kredytowych transakcji konsor­cjów bankowych, transakcji papierami wartościowymi i transakcji zagranicznych. W celu reprezentowania interesów banków spółdzielczych powoływane są zrze­szenia tych banków, które reprezentują ich interesy wobec państwa i banku cen­tralnego oraz zajmują się szkoleniem, a także kontrolę.

Zadaniem kas oszczędnościowych jest ścisłe powiązanie oszczędnościowej działalności tych instytucji z potrzebami drobnych wytwórców i gospodarstw do­mowych, a także samorządów. Równocześnie muszą to być jednostki rentowne, zainteresowane w swoich wynikach. Podstawowe założenia organizacji systemu kas oszczędnościowych można scharakteryzować następująco:

- kasy oszczędnościowe są samodzielnymi bankami uniwersalnymi, (j. mogący­mi dokonywać wszystkich operacji przewidzianych prawem bankowym,

- organem założycielskim kas oszczędnościowych są samorządy lokalne, które ustalają statut kasy oraz wybierają radę kasy;

- rada. złożona z przedstawicieli samorządu oraz w części z pracowników kasy, wybiera zarząd kasy, ustala główne warunki jej działalności oraz decyduje o otwarciu oddziałów;

- zarząd prowadzi bieżącą działalność kasy;

- kasy oszczędnościowe prowadzą działalność typu banku uniwersalnego, który z jednej strony gromadzi oszczędności i udziela kredytu zwłaszcza dla drob­nych przedsiębiorców i gospodarstw domowych, a z drugiej strony udziela kre­dytu samorządowi, a także częściowo przeznacza zysk do kasy gminy;

- nadzór nad kasami oszczędnościowymi sprawuje lokalna władza wykonawcza, nadzór bankowy sprawowany jest przez bank centralny lub odpowiedni urząd państwowy;

- centralami finansowymi kas oszczędnościowych są banki komunalne, do któ­rych funkcji należy: obsługa obrotu żyrowego, udzielanie kredytu kasom oszczęd­nościowym, obsługa kredytów konsorcjalnych dla samorządów, obsługa emisji obligacji.

Budowlane kasy oszczędnościowe udzielają kredytów na budownictwo mieszka­niowe. Ich działalność polega na przyjmowaniu wkładów oprocentowanych poniżej oprocentowania rynkowego dla tego typu lokat terminowych, a następnie udzielaniu oszczędzającym kredytów oprocentowanych poniżej stopy rynkowej, w wielkości kilkakrotnie przekraczającej nagromadzony wkład. Na ogół kasy te są powiązane organizacyjnie z systemem kas oszczędnościowych i banków komunalnych.12
1.5 Czynności bankowe
Do podstawowej działalności banków należy gromadzenie środków finanso­wych, udzielanie kredytów lub podejmowania innych decyzji lokacyjnych oraz prze­prowadzanie rozliczeń pieniężnych i wymiany. W działalności banków komercyj­nych można wyodrębnić czynności bankowe, które są wykonywane tylko przez banki oraz czynności, które mogą wykonywać banki i inne podmioty gospodarcze.

Pierwszą grupę stanowią czynności bankowe zastrzeżone do wyłącznej kom­petencji banków. Są to następujące czynności:



  • przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów: prowadzenie innych rachunków bankowych;

  • udzielanie kredytów;

  • udzielanie gwarancji bankowych;

  • emitowanie bankowych papierów wartościowych;

  • przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych;

  • wykonywanie innych czynności przewidzianych wyłącznie dla banków w od­rębnych ustawach.

Drugą grupę stanowią czynności, które oprócz innych podmiotów mogą być i wykonywane również przez banki. Są to następujące czynności:

  • udzielanie pożyczek pieniężnych; O operacje czekowe i wekslowe;

  • wydawanie kart płatniczych oraz wykonywanie operacji przy ich użyciu;

  • terminowe operacje finansowe;

  • nabywanie i zbywanie wierzytelności pieniężnych;

  • przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych;

  • wykonywanie czynności obrotu dewizowego; O udzielanie poręczeń;

  • wykonywanie czynności zleconych związanych z emisją papierów wartościowych.

Najogólniej rzecz ujmując, operacje bankowe są to sposoby i techniki wykonywa­nia czynności bankowych.

Zakres wykonywania czynności bankowych poszczególnych banków określa statut banku, który musi być zgodny z zakresem działalności określonym w decyzji prezesa NBP wyrażającej zgodę na utworzenie banku. Bank nie może powierzać wykonania czynności bankowych innym podmiotom. Nie powinien także bezpośrednio prowadzić działalności gospodarczej wykraczającej poza obrót pieniądzem i jego surogatami.




1   2   3   4   5


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna