Rozdział  Rozwój bankowości w Polsce



Pobieranie 192,81 Kb.
Strona3/5
Data19.01.2018
Rozmiar192,81 Kb.
1   2   3   4   5

3.2 Reforma bankowa 1948-1986

W końcu lat czterdziestych doszło do zwrotu polityczne­go, który sprowadzał się do bezkrytycznej akceptacji metod budowy socjalizmu zastosowanych wcześniej w ZSRR. W bankowości oznaczało to przejęcie wzorca organizacyjnego uformowanego w latach trzydziestych. Zgodnie z tym wzorcem bank centralny był jednocześnie bankiem emisyjnym, instytucją bezpośredniego kredyto­wania przedsiębiorstw uspołecznionych i instytucją nad­zorującą działalność nielicznych w specjalistycz­nych lub broniowych.

W Polsce uznano więc, że w nowym ustroju polity­czno-gospodarczym nie powinna funkcjonować banko­wość wywodząca się z innego systemu. Kierując się tą tezą Ministerstwo Skarbu przygotowało reformę ban­kową dostosowującą bankowość do wymogów gospodarki planowej. Dostosowanie oznaczało zapewnienie cen­tralnej dyspozycyjności zasobów pieniężnych, uzależnia­nie procesu kredytowania od szczebla centralnego, wpro­wadzenie ścisłego podziału kompetencji między bankami oraz ujednolicenie regulacji i procedur bankowych. W tym duchu opracowano i wydano 25 października 1948 roku odpowiednie dekrety. Na tej podstawie, uzupełnianej uchwałami rządu i zarządzeniami ministerialnymi, zrealizowano całą reformę. Ostateczny kształt bankowości zalegalizowano ustawami przyjętymi później - 22 mar­ca i 25 maja 1951 roku.

Trzon bankowości utworzyło sześć banków państwo­wych. Kluczowa rola przypadła Narodowemu Bankowi Polskiemu. NBP określono jaku państwowy organ kon­troli finansowej i centralę rozrachunku pieniężnego w ob­rotach wewnętrznych i zewnętrznych. NBP obok funkcji banku emisyjnego miał obsługiwać obroty kasowe Skar­bu Państwa, zajmować się planowaniem kredytowym i kontrolą realizacji kredytowania przez banki, a także kontrolą gospodarki finansowej na zlecenie Ministerstwa Skarbu. Powołano Bank Inwestycyjny z szerokimi upraw­nieniami w zakresie administrowania środkami, finanso­wania i kontroli działalności inwestycyjnej. Utworzono Bank Rolny, jako instytucję kredytu rolnego. Powstał Bank Komunalny do finansowania samorządu terytorial­nego. Założono Bank Rzemiosła i Handlu do finansowania drobnego przemysłu, rzemiosła i handlu. Listę ban­ków państwowych uzupełniła Powszechna Kasa Osz­czędności, której powierzono koncentrację oszczędności i obrót przekazowo-czekowy.

Drugi człon bankowości utworzyły trzy rodzaje spółdzielni kredytowych. Nadzór nad nimi powierzono bankom państwowym. Były to gminne kasy spółdzielcze obsługujące rolników indywidualnych i nadzorowane przez Bank Rolny. Utworzono pracownicze kasy spółdzielcze przy zakładach pracy i związkach zawodo­wych, jako samopomocowe instytucje finansowe pracow­ników nadzorowane przez Powszechną Kasę Oszczędno­ści. Powołano miejskie spółdzielnie kredytowe, jako samopomocowe instytucje finansowe rzemieślników, podporządkowane nadzorowi ze strony Banku Rzemiosła i Handlu.

Ostatnią grupą były banki w formie spółek akcyjnych. Nie określano ich zadań. Zapowiedziano jedynie powołanie. W tej formie banku handlu zagranicznego. Pozostały więc przy życiu do czasu ustalenia ich statusu przedwo­jenny bank centralny Bank Polski SA oraz Bank Handlo­wy w Warszawie SA i Bank Polska Kasa Opieki SA.

Reformę, czyli reorganizację bankowości i likwidację wielu instytucji w trybie przyspieszonym, realizowano od listopada 1948 roku.

Konieczne też było „okiełznanie i ograniczenie działalności wyzyskiwaczy i elementów spekulacyj­nych”, o czym jest mowa w preambule ustawy z 28 paź­dziernika 1950 roku o zmianie systemu pieniężnego. Od 30 października do 8 listopada przeprowadzono wymianę znaków pieniężnych. Dawne bilety wymieniono w relacji 100: 1, zaś ceny i płace przeliczono w relacji 100:3. W ten sposób - jak oceniano - "elementy spekulacyjne i kapi­talistyczne na wsi i w mieście zostały pozbawione 2/3 po­siadanych środków pieniężnych". Złoty nie mógł cieszyć się zaufaniem ad tego czasu przez wiele następnych lat. Stał się walutą wewnętrzną. Jego związek ze światem wa­lut uznano za zbędny po wycofaniu się Polski z Mię­dzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Świato­wego w dniu 14 marca 1950 roku.

Reformę pieniężną uzupełniono drakońskimi unor­mowaniami dewizowymi. Ustawą z 28 marca 1952 roku wprowadzono zakaz posiadania w kraju zagranicznych środków płatniczych oraz złota i platyny w postaci innej niż wyroby użytkowe. Zakaz nie zlikwidował czarnego rynku, na którym przez długie lata królował dolar, wart najczęściej pięciokrotnie więcej niż wynikało to z oficjal­nie ogłaszanych kursów złotego.

Natomiast reforma bankowa podlegała korektom w dalszej realizacji w latach 1950-1951, gdy Ministerstwo Skarbu zostało zastąpione przez Ministerstwo Finansów. Zatem na początku 1952 roku, po burzliwej reformie, sektor bankowy tworzyło już niewiele banków. Były to mianowicie cztery banki państwowe (Narodowy Bank Polski, Bank Inwestycyjny, Powszechna Kasa Oszczęd­ności oraz Bank Rolny z podporządkowanymi gminnymi kasami spółdzielczymi), a ponadto dwa ocalałe banki w formie spółek akcyjnych (Bank Handlowy w Warsza­wie SA i Bank Polska Kasa Opieki SA) Taka struktura bankowości bez większych zmian przetrwała do końca 1969 roku, a więc aż przez osiemnaście lat.

Niezadowalające rezultaty gospodarki wywołały pró­by dalszych zmian w końcu lat sześćdziesiątych. Nie omi­nęły one także bankowości.

Uznano, że potrzeby gospodarki narodowej wymagają kolejnego dostosowania struktury aparatu bankowego. Przyjęto, że w jednej instytucji kredytowej należy skon­centrować finansowanie działalności bieżącej i inwes­tycyjnej jednostek gospodarczych. Uznano też za konie­czne zapewnienie przez jeden bank obsługi ludności, obej­mującej gromadzenie oszczędności i udzielanie poży­czek. Reformę idącą w tych kierunkach przeprowadzono z dniem 1 stycznia 1970 roku. Nastąpiła likwidacja Banku Inwestycyjnego. Jego agendy przejął Narodowy Bank Polski z wyjątkiem kredytowania budownictwa indy­widualnego, włączonego do Powszechnej Kasy Oszczęd­ności oraz finansowania inwestycji przedsiębiorstw han­dlu zagranicznego, włączonego do Banku Handlowego w Warszawie SA.

W końcu 1970 roku doszło do kryzysu politycznego, w wyniku którego oficjalnie przyjęto nowy program go­spodarczy, nazwany strategią przyspieszonego rozwoju. Jej realizacji podporządkowano banki. Mimo ożywionej dyskusji na temat nowej reformy bankowej została ona przygotowana przy daleko posuniętej dyskrecji dopiero w połowie lat siedemdziesiątych. Ustawa z 12 czerwca 1975 roku o prawie bankowym wchłonęła obie dotychczas obowiązujące ustawy (o NBP i prawo bankowe) i zreorgani­zowała aparat bankowy. Do NBP co było niemałym za­skoczeniem, włączono Powszechną Kasę Oszczędności. Zlikwidowano Bank Rolny. Utworzono natomiast Bank Gospodarki Żywnościowej, jako bank państwowo­ spółdzielczy do obsługi rolnictwa i pokrewnych sektorów. Spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe prze­kształcono w banki spółdzielcze. Zlikwidowano Central­ny Związek Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczko­wych, przydzielając BGŻ rolę centrali banków spółdziel­czych.

Po likwidacji Banku Inwestycyjnego, a następnie włączeniu PKO do NBP koncentracja aparatu bankowego osiągała kolejne szczyty. W połowie lat siedemdziesiątych były już tylko cztery banki: Narodowy Bank Polski, Bank Handlowy w Warszawie SA, Bank Polska Kasa Opieki SA i Bank Gospodarki Żywnościowej z siecią banków spółdzielczych. Modna stała się teza, że im bardziej zde­centralizowana jest gospodarka, tym bardziej powinien być scentralizowany system bankowy.

Strategia przyspieszonego rozwoju oznaczała w praktyce potężny dopływ importu inwestycyjnego, zaopatrzenio­wego i konsumpcyjnego, który powiększał dochód naro­dowy do podziału, tworząc wrażenie szybkiej poprawy sytuacji gospodarczej i wzrostu poziomu konsumpcji. Import finansowały kredyty zagraniczne. Dług zagrani­czny rósł w tych warunkach skokowo - z 1 mld dolarów w końcu 1971 roku do 24 mld dolarów w końcu 1980 roku. Gdy zagranica zaczęła się wycofywać się z. kredytowania, doszło do poważnych perturbacji płatniczych i prawie całkowitego paraliżu operacji między Bankiem Handlo­wym w Warszawie SA i jego licznymi dotychczas partne­rami zagranicznymi. Musiało więc dojść do negocjacji z wierzycielami, które prowadzono w warunkach postę­pującego załamania gospodarki. Równoległe, od polowy lat siedemdziesiątych, nasilał się kryzys polityczny. Od połowy 1980 roku masowe strajki i protesty wyraźnie akcentowały zanik poparcia społecznego dla systemu politycznego, prowadzonej polityki gospodarczej i sposo­bów zarządzania gospodarką. Próby stabilizowania i refor­mowania gospodarki zostały podjęte pod osłoną stanu wojennego wprowadzanego w końcu 1981 roku.

Reformę gospodarczą realizowano pod hasłem samo­dzielności, samorządności, samofinansowania przedsię­biorstw. Uznając potrzebę dostosowania bankowości do nowej sytuacji. 26 lutego 1982 roku uchwalano ustawy pra­wo bankowe i o statucie Narodowego Banku Polskiego.



Została wzmocniona pozycja NBP Prezes NBP, który już zwyczajowo był wiceministrem Finansów, miał być odtąd powoływany na wniosek premiera przez Sejm, a więc tak jak ministrowie. NBP miał przedkładać Sejmowi założenia polityki pieniężno-kredytowej po ich rozpatrze­niu przez rząd przy czym rozbieżności stanowisk miedzy :NBP i rządem miał rozstrzygać Sejm. Powołano Radę Banków jako organ koordynacyjny, konsultacyjny i opi­niodawczy. Było to forum spotkań prezesów banków pod kierownictwem prezesa NBP z udziałem przedstawicieli ministra finansów i Komisji Planowania. Przewidziano wydzielenie z NBP Powszechnej Kasy Oszczędności w ciągu dwóch lat, ale realizacja tego zadania nastąpiła z trzyletnim opróżnieniem. Dopuszczono tworzenie no­wych banków w formie spółek akcyjnych (także z kapi­tałem zagranicznym) na mocy decyzji rządowych, ale na wykorzystanie tej regulacji trzeba było czekać przez czte­ry lata. Wprowadzano zasadę umownego kształtowania stosunków między bankami i przedsiębiorstwami, ale nie miała ona praktycznego znaczenia wskutek ścisłego powiązania jednostek gospodarczych z konkretnymi od­działami banków. W sumie poza wzmocnieniem roli NBP doszło do zapowiedzi kierunków zmian w mocno trzy­mającym się ukształtowanych struktur, silnie scentralizo­wanym systemie bankowym. W 1985 roku system ten przedstawiał się następująco:

  • Narodowy Bank Polski był jednocześnie centralnym bankiem państwa, bankiem emisyjnym oraz centralną in­stytucją kredytową, oszczędnościową, rozliczeniową i dewizową. Udział NBP w akcji kredytowej sięgał 73 proc. NBP miał 709 oddziałów, w tym 49 wojewódzkich, 323 operacyjne, 2fi6 powszechnych kas oszczędności i 71 zin­tegrowanych (czyli łączących funkcje oddziałów opera­cyjnych i powszechnych kas oszczędności).

  • Bank Gospodarki Żywnościowej, działający głów­nie poprzez 49 swych oddziałów wojewódzkich, obsługi­wał rolnictwo, przemysł rolno-spożywczy, leśnictwo, przemysł drzewny i gospodarkę wodną. Jego udział w kredytowaniu gospodarki wynosił 19.8 proc. Związane z BGZ banki spółdzielcze, w liczbie 1653, obsługiwały ludność wiejską, budżety gminne i jednostki gospodarcze działające w gminach. Kredy-ty banków spółdzielczych stanowiły 2,7 proc. całości kredytów.

  • Bank Handlowy w Warszawie SA z niewielką siecią 5 oddziałów krajowych obsługiwał obroty z zagranicą i kre­dytował przedsiębiorstwa uczestniczące w wymianie z zagranicą. Udział BH w akcji kredytowanej wynosił 4,5 proc.

  • Bank Polska Kasa Opieki SA dysponujący szerszą siecią 94 placówek krajowych (oddziałów, ekspozytur i agencji), koncentrował się na obsłudze rachunków walu­towych i właściwie nie prowadził działalności kredytowej.

Taki stan poprzedzał okres zmian, który rozpoczął się w roku 1986.

3.2 Początki decentralizacji 1986-1988
W 1986 roku, a więc po jedenastu latach od skoncentrowania czynności bankowych w czterech instytucjach, roz­począł się proces decentralizacji bankowości. Doszło do wyrażenia zgody na utworzenie Banku Rozwoju Ekspor­tu - spółki z udziałem Ministerstwa Współpracy Gospo­darczej z Zagranicą, Ministerstwa Finansów, Narodowe­go Banku Polskiego oraz grupy przedsiębiorstw handlu zagranicznego. BRE miał zająć się obsługą proeksportowej restrukturyzacji gospodarki i innych przedsięwzięć poprawiających bilans płatniczy. Ten kierunek działań odpowiadał dążeniom do przezwyciężenia niewydolno­ści eksportowej gospodarki w okresie, gdy zadłużenie za­graniczne zbliżyło się do 30 mld dolarów oraz rysowały się perspektywy kontynuowania negocjacji z wierzyciela­mi przy udziale organizacji międzynarodowych. W połowie 1986 roku Polska wróciła bowiem do Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego, co wień­czyło kilkuletni okres starań o odzyskanie członkostwa, zapoczątkowany złożeniem aplikacji jeszcze w listopa­dzie 1981 roku (a więc na krótko przed wprowadzeniem stanu wojennego).

W ramach przygotowywanej głębszej przebudowy bankowości NBP opracował program umacniania pie­niądza, który miał stanowić podstawę określenia kierun­ków zmian. Program przedstawiony w czerwcu 1987 roku akcentował potrzebę przywrócenia złotemu zdolności do pełnienia podstawowych funkcji pieniądza, radykalnego zmniejszenia tempa spadku siły nabywczej i doprowadze­nia do wymienialności złotego. Zapowiadał dostosowanie bankowości do nowych wymagań w drodze przekształce­nia NBP w bank centralny, usamodzielnienia Powszech­nej Kasy Oszczędności i utworzenia banków komercyj­nych. Wkrótce - 1 listopada 1987 roku - rozpoczął działalność pierwszy bank wydzielony z NBP, a mianowi­cie Powszechna Kasa Oszczędności - Bank Państwowy.

W pierwszej połowie 1988 roku wyrażono zgodę na utworzenie łódzkiego Banku Rozwoju SA jako spółki

przedsiębiorstw, instytucji i osób prywatnych. Był ta pier­wszy krok w kierunku odchodzenia od ukształtowanego monopolu własności uspołecznionej (państwowej i spółdzielczej) w bankach. .W tymże okresie rozpoczęto prace zmierzające do gruntownej przebudowy bankowo­ści. Przyjęto w związku z tym kilka założeń. NBP miał stać się typowym bankiem centralnym i bankiem banków w dwuszczeblowym systemie (NBP i banki), wzorowa­nym na gospodarkach rynkowych. Na bazie oddziałów NBP miały powstać nienależne banki depozytowo-kredy­towe, mające swobodę działania co do zakresu i obszaru działalności. Klienci banków uzyskali swobodę wyboru banku, co do oznaczało przejęcie zasady oparcia stosunków klient - bank na umowach oraz zasady konkurencji mię­dzy bankami. Określono liberalne warunki udzielania licencji na tworzenie nowych banków.

Z dniem I maja 1988 roku rozpoczął się proces organi­zowana dziewięciu banków depozytowo-kredytowych. Cała „dziewiątka” rozpoczęła działalność 1 lutego 1989 roku z centralami w największych miastach i siecią placó­wek składającą się w chwili startu z przejętych oddziałów NBP (w Liczbie od 28 do 42). "Dziewiątkę" tworzyły Pań­stwowy Bank Kredytowy w Warszawie, Bank Gdański w Gdańsku, Bank Śląski w Katowicach, Bank Prze­mysłowo-Handlowy w Krakowie, Bank Depozytowo ­Kredytowy w Lublinie, Powszechny Bank Gospodarczy w Łodzi, Wielkopolski Bank Kredytowy w Poznaniu, Po­morski Bank Kredytowy w Szczecinie i Bank Zachodni we Wrocławiu.

W ten sposób nektar bankowy w stosunkowo krótkim czasie powiększał się da 16 banków. ale jego dynamiczny rozwój ilościowy miał dopiero nastąpić.

Zasadnicze zmiany w systemie bankowym wymagały regulacji ustawowych. Ustawy z 31 stycznia 1989 roku ­prawo bankowe i o Narodowym Banku Polskim - nakre­śliły ramy prawne działalności, tworzenia i organizacji banków oraz działalności centralnego banku państwa.

Wyraźnie wskazano na samodzielność banków działających na podstawie ustawy i statutów, kie­rujących się założeniami polityki pieniężnej i podle­gających nadzorowi NBP. Podkreślono obowiązek utrzymywania przez banki płynności płatniczej, unika­nia nadmiernej koncentracji kredytów i wyposażenia banków w kapitał, proporcjonalnie do rozmiarów działalności. Ustalono warunki tworzenia banków (w tym w formie spółek akcyjnych za zgodą prezesa NBP w porozumieniu z ministrem finansów) oraz przekształca­nia banków państwowych w spółki akcyjne. Określono też warunki wszczęcia postępowania uzdrawiającego, li­kwidacji i upadłości banków.

Narodowemu Bankowi Polskiemu jako centralnemu bankowi państwa przypisano umacnianie pieniądza i współdziałanie w realizacji polityki gospodarczej pań­stwa. NBP miał sporządzać projekty założeń polityki pie­niężnej i przedstawiać je Sejmowi wraz ze stanowiskiem rządu. Uregulowano udzielanie przez NBP innym ban­kom kredytu refinansowego, przyjmowanie do redyskon­ta weksli od innych banków i gromadzenie rezerw obowiązkowych innych banków, a także możliwości nabywa­nia weksli skarbu państwa do 2 proc. planowanych wydatków budżetu centralnego. Powołanie prezesa NBP pozostało w gestii Sejmu. Pozycję prezesa umocniła nowelizacja Konstytucji PRL dokonana 7 kwietnia 1989 roku. Dała ona Prezydentowi prawo występowania do Sejmu z wnio­skiem o powołanie prezesa NBP.4

3.3 Kształtowanie się polskiego nowego systemu bankowego
Zapoczątkowane w 1989 roku przekształcenia polskiego systemu bankowego realizowano w czterech płaszczyznach:


  1. budowa nowego systemu prawnego normującego działalność banków ,

  2. przekształcenie NBP w nowoczesny bank centralny, nie prowadzący działalności komercyjnej (zakładano m.in. utworzenie na bazie NBP kilku banków komercyjnych) ,

  3. doprowadzenie do powstania kilku banków komercyjnych ,

  4. sprywatyzowanie banków komercyjnych.

Podstawowe nowe regulacje prawne wprowadzono w styczniu 1989 roku.. kiedy to uchwalono ustawę z dn. 31 stycznia 1989 r. — prawo bankowe i ustawę z dn. 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim (w ciągu następnych lat prawo bankowe było wielokrotnie nowelizowane). Omawiane ustawy zapoczątkowały rewolucyjną zmianę w sektorze bankowym. Zgodnie z nowymi regulacjami, banki przestały być „finan­sowym ramieniem państwa”, a stały się przedsiębiorstwami działającymi w warunkach konkurencji, dążącymi do osiągania zysków ". Od lej oliwili stosunki między bankami a przedsiębiorstwami miały się kształtować na zasadzie dobrowolności i konkurencji; zniesiono podporządkowanie banków organom administracji państwowej. W stworzonym zgodnie z tymi regulacjami nowym systemie bankowym NBP stał się bankiem centralnym, mającym takie uprawnienia, jakie miały banki większości krajów zachodnioeuropejskich w latach sześćdziesiątych (obecnie są one ograniczane).

Ustawa o Narodowym Banku Polskim nie pozwalała mu pełnić funkcji banku komercyjnego. W praktyce postanowiono podzielić NBP na dwie części, z których komercyjna była znacznie większa. Część mniejszą, pełniącą funkcje banku centralnego, utrzymano pod dawną nazwą. W tym celu w lutym 1989 roku utworzono, na bazie struktur lokalnych NBP, dziewięć dużych regionalnych banków komercyjnych. Były to banki państwowe (w 1991 roku stały się spółkami akcyjnymi skarbu państwa). Bankami tymi były: Bank Gdański w Gdańsku, Bank Śląski w Katowicach, Bank Przemyslowo-Handlowy w Krakowie, Bank Depozytowo-Kredytowy w Lublinie, Powszechny Bank Gospodarczy w Łodzi, Wielkopolski Bank Kredytowy w Poznaniu, Pomorski Bank Kredytowy w Szczecinie, Powszechny Bank Kredytowy w Warszawie, Bank Zachodni we Wroc­ławiu. Wymienione banki są często nazywane „dziewiątką" lub „wielką dziewiątką". Każdy z nich przejął część oddziałów NBP w danym regionie.

Nowe banki odziedziczyły po NBP monopolistyczną pozycję w za­kresie kredytów dla wielkich przedsiębiorstw każdego z dziewięciu regionów, szybko jednak zaczęły odczuwać konkurencję ze strony zakładanych nowych banków. W tej sytuacji banki „dziewiątki" same zaczęły rozbudowywać swoją sieć na obszarze innych regionów, dzięki czemu większość z nich przekształciła się w banki ogólnopolskie.

W listopadzie 1993 roku zakończono ostatni etap wydzielania z NBP działalności komercyjnej: przeniesiono operacje z tej dziedziny do nowego banku — Polskiego Banku Inwestycyjnego, który przejął część pracow­ników, pomieszczeń i środków NBP. Struktura polskiego systemu ban­kowego stała się dzięki temu bardziej przejrzysta.

Wprowadzone w 1989 roku zasady prawne umożliwiły powstanie nowych banków. Początkowo NBP bardzo liberalnie wydawał licencje na powołanie nowych banków, a liczba przedsiębiorstw i przedsiębiorców, którzy chcieliby takie banki utworzyć, była bardzo duża. O ile w 1988 roku powstał tylko jeden nowy bank, to w 1989 roku licencję otrzymało dalszych 17 (banki „dziewiątki" plus 8 innych, z których 2 efektywnie rozpoczęły działalność w 1989 roku). W 1990 roku licencję otrzymało 47 banków (działalność rozpoczęło 21 banków), a w 1991 roku — 27 banków (działalność rozpoczęły 32 banki, ponad polowa z nich — na podstawie licencji uzyskanych w poprzednich latach). W sumie w końcu 1991 roku działało już 71 banków.

W 1992 roku liczba podań o licencję na prowadzenie nowych banków jeszcze wzrosła. Zmieniła się jednak polityka NBP — w ciągu 1992 roku wydał on już tylko 5 licencji. Dzięki licencjom z poprzednich lat liczba banków, które rozpoczęły działalność, wzrosła jeszcze do 11. Od połowy 1992 roku NBP prowadził już politykę ograniczania liczby zakładanych banków — od tej pory zezwalano na powstawanie nowych dopiero wtedy, gdy upadły inne (w praktyce licencje otrzymywały głównie banki angażujące się w restrukturyzację banków upadających).

Rok 1993 przeszedł do historii bankowości jako rok pierwszego upadku banku. Ponieważ równocześnie działalność rozpoczęły, na pod­stawie dawniejszych licencji, cztery nowe banki — liczba polskich banków komercyjnych osiągnęła wówczas 85. Na początku 1998 roku działały w Polsce 84 banki komercyjne.

W ciągu zaledwie siedmiu lat (1986-1993) liczba polskich banków wzrosła z 4 do 85. Jest zupełnie naturalne, że w początkowym okresie istnienia większość nowych banków pracowała źle. Kierownictwo banków stanęło przed trudnym dylematem: przyjmować do pracy ludzi obciążonych nawykami biurokratycznymi, którzy już mieli jakieś doświadczenie wyniesione z pracy w starych bankach, czy przyjmować zupełnie niedoświadczonych nowych pracowników i szkolić ich. Było to tym trudniejsze, że szkolący nie zawsze byli najlepszymi fachowcami, niemniej jednak wielu prezesów banków postawiło na ludzi młodych, bez doświad­czenia zawodowego. Początki były więc trudne. Ponieważ i kierownictwa banków nie zawsze miały doświadczenie, rezultaty pierwszych Trzech lat działalności większości banków były dużo gorsze niż oczekiwano. Znaczna część kredytów udzielonych w latach 1991—1993 musiała zostać za­kwalifikowana do tzw. złych kredytów. Spowodowało to, oczywiście z, pewnym opóźnieniem, upadek kilku banków i poważne trudności kilkunastu innych. W sumie upadło niewiele banków, ale tylko dlatego. że przeprowadzane w warunkach galopującej inflacji operacje bankowe przynosiły bardzo wysokie zyski.

Począwszy od 1994 roku obserwujemy już wychodzenie systemu bankowego z kryzysu. Nastąpiły olbrzymie zmiany kadrowe; w wielu bankach z dawnych zarządów usunięto większość członków (w niektórych — wszystkich), zmieniono znaczną część kierowników departamentów i dyrektorów oddziałów, przeszkolono zdolniejszych pracowników. Poziom przygotowania fachowego bankowców zdecydowanie poprawił się. Mimo że potrzeby kadrowe banków są nadal olbrzymie, już w 1995 roku niektóre z nich zaczęły pracować zupełnie poprawnie. Widać to m.in. po sposobie, w jaki oceniane są wnioski kredytowe, czy po sprawnym wprowadzaniu wielu nowych produktów bankowych. Duży wpływ miała na to obecność banków zagranicznych, wymuszająca stały postęp także i w znacznie od nich większych bankach polskich, zagrożonych coraz trudniejszą konkurencją.

W latach 1995-1996 zaobserwowano także proces stabilizacji sektora banków spółdzielczych. Co prawda upadla duża liczba banków spółdziel­czych. ale jeszcze więcej z nich — aby uchronić się przed upadkiem — zgodziło się na przyłączenie do banków znajdujących się w korzyst­niejszej sytuacji finansowej. Liczba banków spółdzielczych spadła z 1644 w 1991 roku do około 1500 w 1996 roku, a do 1340 w końcu 1997 roku W 1997 roku ponad 1100 z nich wykazywało już realne zyski.5





1   2   3   4   5


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna