Rodzaje budżetu



Pobieranie 297,1 Kb.
Strona1/2
Data19.01.2018
Rozmiar297,1 Kb.
  1   2


RODZAJE BUDŻETU
Budżet - zestawienie wpływów i wydatków pieniężnych pojedynczej osoby, firmy, samorządu, państwa dotyczące pewnego okresu czasu i podlegające stopniowemu uszczegóławianiu.

[D. Begg, S. Fischer R. Dornbusch Warszawa 2007]



Budżet państwa

Budżet państwa jest to plan wydatków i dochodów państwa w określonym okresie czasu (zazwyczaj w ciągu roku), stanowi on zestawienie ex ante i ex post dochodów i wydatków związanych z wykonywaniem przez władze państwową tj. rząd danego kraju określonych zadań ekonomicznych i społecznych.

Pojęcie to może oznaczać: plan finansowy państwa, fundusz, akt prawny [ red. Z. Dych, B Szopa Kraków 2004 s.92] Budżet będący planem finansowym państwa jest opracowywany przez rząd a następnie uchwalany prze parlament , uchwalenie budżetu w formie ustawy wiąże się z uznaniem budżetu za najważniejszy, podstawowy plan państwa.

Budżet państwa obejmując dochody i wydatek określone w ustawie budżetowej jest funduszem o charakterze redystrybucyjnym.

Cechami redystrybucji budżetowej są przede wszystkim:

 powszechność obciążeń finansowych ogółu podmiotów gospodarczych na rzecz państwa,

 przymus prawny oznaczający że obciążenia te są przyjmowane definitywnie oraz bezzwrotnie,

 brak ekwiwalentnego świadczenia ze strony państwa na rzecz podmiotów dokonujących wpłat do budżetu.

Budżet jest planem finansowym obejmującym dochody i wydatki oraz przychody i rozchody na dany rok kalendarzowy. Budżet jest aktem normatywnym. Sporządzany i projektowany jest przez organy zarządzająco – wykonawcze. Specjalne organy władzy danego państwa zatwierdzają go. Budżet jest uchwalany w formie ustawy budżetowej, która pozwala realizować zadania polityki społeczno-gospodarczej



Klasyfikacja budżetów


KRYTERIUM PODZIAŁU

RODZAJE KOSZTÓW

Ze względu na klasyfikację kosztów na koszty bezpośrednie i pośrednie w stosunku do produktu (przedmiotu) działalności:

BUDŻET PRZEDMIOTOWY - obejmuje koszty bezpośrednie przedmiotu, czyli koszty dające się bezpośrednio odnieść do produktu na podstawie dokumentów źródłowych

BUDŻET PODMIOTOWY - obejmuje koszty pośrednio związane z produktem, które są przyporządkowane jednak do konkretnego podmiotu odpowiedzialności za koszty; jest więc to budżet kosztów utrzymania jednostek budżetowych




Ze względu na to, dla jakich ośrodków odpowiedzialności jest kierowany:

BUDŻET JEDNOSTKOWY - jest sporządzany dla podstawowych jednostek odpowiedzialności

BUDŻET ZBIORCZY - powstaje przez agregację informacji zapisanych w budżetach jednostkowych




Ze względu a charakter kosztów podlegających budżetowaniu:

BUDŻET KOSZTÓW STAŁYCH - opracowuje się go przy założeniu pełnego wykorzystania zdolności produkcyjnych mierzonego w roboczogodzinach lub innych jednostkach. Wynika to z istoty kosztów stałych – są to koszty tworzone przez posiadany potencjał produkcyjny podmiotu

BUDŻET KOSZTÓW ZMIENNYCH - buduje się go dla planowanego stopnia wykorzystania zdolności produkcyjnych, tj. np. planowanego zużycia roboczogodzin. Poziom kosztów zmiennych zależy więc od planowanych rozmiarów produkcji.

Budżety kosztów zmiennych mogą być następnie dzielone na :

-budżety wstępne (wyjściowe) -obejmują plan kosztów dla planowanego zakresu działań jednostki budżetowej



-budżety elastyczne (przeliczone) -są dostosowane do rzeczywistych rozmiarów działalności




Ze względu na okres, dla którego są sporządzane:


BUDŻET STATYCZNY - jest opracowywany jednorazowo dla pewnego okresu np. jednego roku

BUDŻET CIĄGŁY - w budżecie tym zestawia się informacje odnoszące się do większej liczby przedziałów czasowych, na przykład : za następne sześć miesięcy

BUDŻET KROCZĄCY - sporządza się go na przykład: za okres sześciu lub dwunastu miesięcy, dodając co miesiąc przewidywane wielkości następnego miesiąca i odejmując wielkości miesiąca ubiegłego




Ze względu na odpowiedzialność za koszty:

BUDŻET BRUTTO - zawiera koszty kontrolowane i niekontrolowane

BUDŻET NETTO - obejmuje koszty, za które odpowiedzialne jest kierownictwo podmiotu




Ze względu na sposób tworzenia budżetów:


BUDŻET NARASTAJĄCY (przyrostowy) - polega na aktualizowaniu wartości, które pojawiły się w budżecie z poprzedniego roku o wskaźniki takie jak: przewidywana inflacja, wzrost wybranych pozycji kosztów. Uwzględnia się także inne planowane zmiany, jak zatrudnienie nowych pracowników czy zakup nowych środków trwałych

BUDŻET TWORZONY „OD ZERA” (od podstaw) - jest konstruowany od podstaw na podstawie analizy działań




Ze względu na miejsce tworzenia budżetu:


BUDŻET NAKAZOWY (odgórny) - jest on tworzony na szczeblu zarządu jednostki, a następnie dezagregowany na niższe szczeble zarządzania

BUDŻET PARTYCYPACYJNY (oddolny) - pierwotnie powstaje w ośrodkach odpowiedzialności, a później na jego podstawie jest tworzony budżet zbiorczy dla całej jednostki




Ze względu na uwzględnienie zmian wielkości produkcji:

BUDŻET STAŁY - sporządzany dla jednego poziomu produkcji

BUDŻET ZMIENNY (elastyczny) - dla różnych poziomów produkcji




Ze względu na zakres budżetowania:


BUDŻET OPERACYJNY - zawiera dane o pojedynczych procesach zachodzących w firmie, na przykład : budżet zużycia materiałów

BUDŻET FINANSOWY - jest syntezą budżetów operacyjnych, na przykład budżet zysków i strat



Rodzaje budżetu



  • rzeczywisty - wyrażone w pieniądzu wydatki deficyt

  • strukturalny - oblicza jakie byłyby dochody wydatki i deficyt gdyby gospodarka osiągnęła produkt potencjalny

  • cykliczny - oblicza wpływ cyklu koniunkturalnego na budżet, mierząc zmiany w dochodach, wydatkach i deficycie powstające gdy produkcja różni się od potencjalnej, a gospodarka jest w okresie boomu lub recesji - to różnica między budżetem rzeczywistym, a strukturalnym.

Rodzaje budżetów



  • rzeczowe

  • wartościowe

Rodzaje budżetów:



  • sztywny

  • elastyczny

  • szczegółowy

  • syntetyczny

  • zamknięty

  • otwarty

Rodzaje budżetów:



  • Budżety zadaniowe / operacyjne

  • Budżety projektowe

  • Budżety okresowe

Rodzaje budżetów JST - Wyróżniamy budżet:



  • Planistyczny

  • budżet kasowy

  • operacyjny (bieżący) i kapitałowy

  • memoriałowy

  • dochodów

  • wydatków

  • globalny


Przedsiębiorstwo
W skali przedsiębiorstwa sporządza się również tzw. budżet gotówki. Jest on przygotowywany w celu zidentyfikowania finansowych potrzeb i możliwości firmy zapewniających przede wszystkim utrzymanie przez nią płynności. Podane są w nim przyszłe potrzeby gotówkowe, a więc określane jest zapotrzebowanie na krótkoterminowe kredyty i pożyczki oraz podany jest ich rozkład w czasie.

Ustalane są również wielkości przyszłych nadwyżek (bądź deficytów finansowych). Możliwe staje się wtedy określenie sposobów ich zagospodarowania. Podstawowym zadaniem przy tworzeniu budżetu gotówki jest zatem określenie wpływów i wypływów gotówki oraz ustalenie momentów ich pojawienia się w przyszłości w okresie objętym planowaniem po to aby nie wystąpiły trudności finansowe związane z terminowym regulowaniem zobowiązań firmy.

Dzięki budżetowi urealniamy założone przez nas cele programowe. Np. jeśli planujemy jakieś przedsięwzięcie to w sporządzonym budżecie musimy uwzględnić koszty, czas i przychody. Za pomocą budżetu możemy też zweryfikować niedociągnięcia naszego przedsięwzięcia, a to pozwala nam przewidzieć trudności jakie stają lub staną na naszej drodze podczas realizacji założonego celu.

Budżet daje możliwość zobrazowania sytuacji finansowej. Dzięki temu można dokonać racjonalnego podziału dostępnych środków nie bojąc się o to, że mogą powstać nieprzewidywalne dziury w planie finansowym. Każde przedsięwzięcie powinno być przedstawione dokładnym planem finansowym czyli budżetem. Dobrze przedstawiony budżet pozwala nam zobaczyć ile poniesiemy kosztów, a ile dostaniemy korzyści z realizacji zamierzonych celów. Dlatego też ważna jest kontrola, którą można przeprowadzić na początku przygotowania budżetu, dzięki czemu możemy od samego początku zauważyć jeśli pojawią się ewentualne nieprawidłowości w planowaniu przedsięwzięcia. Kontrolę można także przeprowadzić w trakcie realizacji budżetu lub po jego zamknięciu.



Budżet gotówkowy (zwany również budżetem środków pieniężnych) umożliwia operacyjne zarządzanie gotówką, zwłaszcza przyczyniając się do koordynacji jaj wpływów i wypływów na i z rachunku bankowego. Można zatem stwierdzić, że podstawowym zadaniem stawianym przed budżetem gotówkowym jest utrzymanie płynności finansowej w przedsiębiorstwie. Jego zastosowania narzuca konieczność bieżącej kontroli przepływu gotówki.

________________________________________

Warunki budżetu gotówkowego są następujące:

• należy ująć w nim wszystkie faktyczne wpływy i wydatki,

• podjęcie rozmowy z dostawcami dotyczącymi korzystniejszych warunków płatności

• nie uwzględnia się takich wydatków, które są związane tylko z zapisem księgowym, a nie powodują wpływu lub wypływu środków

• wymaga wszechstronnych i dokładnych danych na temat wszystkich operacji finansowych przedsiębiorstwa

• w sprawach planowania wydatków wymaga współdziałania z jednostkami i komórkami operacyjnymi



Budżet gotówkowy może być stosowany we wszystkich rodzajach i typach przedsiębiorstw. Spełnia następujące cele: programuje obieg środków pieniężnych w odpowiednich przedziałach czasu w sposób zapewniający utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstwa przy racjonalnym kształtowaniu kosztów finansowych utrzymania tej płynności

• określa z góry działania podejmowane dla zapewnienia dodatkowych źródeł finansowania lub zmierzające do odpowiedniego przesunięcia płatności (w porozumieniu z wierzycielami )w przypadku przewidywanego spiętrzenia płatności

wyznacza przedsięwzięcia pozwalające na najkorzystniejsze lokowanie nawet krótkoterminowych nadwyżek finansowych

Budżet gotówkowy jest sporządzany na dowolny okres -miesięczny, kwartalny, roczny. Zgodnie ze zdefiniowanym w literaturze przedmiotu racjonalnym cyklem działania zorganizowanego przygotowanie budżetu gotówkowego będzie przebiegało w następujących etapach:

• Etap 1 czynności przygotowawcze , koncepcja warunków i sposobów realizacji, ustalenie strumieni gotówki i ich zmienności, określenie kanałów informacyjnych

• Etap 2 korekta dotychczasowego sposobu wydatkowania gotówki i polityki sprzedaży.Te działania mają na celu dokonanie analizy cyklu spływu należności i regulowania zobowiązań, co odpowiada analizie przychodów i kosztów oraz ich kasowego wymiaru .Docelowo należy kierować się powyżej podanymi zasadami przyśpieszania poboru należności i opóźniania płatności na rzecz dostawców.

• Etap 3 należy wykonać analizę rozwiązań alternatywnych w zakresie przechowywania środków na rachunku bieżącym (kredyt krótkoterminowy, kredyt kupiecki, zakup papierów wartościowych, lokaty na rynku międzybankowym

• Etap 4 skonstruowanie budżetu przepływów gotówkowych zgodnie z posiadanym zasobem informacyjnym

• Etap 5 wdrożenie i kontrola zastosowania budżetu oraz jego efektywności



Budżet projektu

Sporządzenie budżetu projektu inwestycyjnego jest jednym z najważniejszych i najtrudniejszych etapów przeprowadzenia projektu. Wiąże się ono z celowym uszczupleniem zasobów, które ma w przyszłości wygenerować dodatnie strumienie pieniężne.

Przygotowanie budżetu ze względu ma jego istotność jest procesem złożonym i najczęściej składa się z kilku etapów.

Pierwszym etapem jest wyznaczenie długookresowych celów i poszukiwanie nowych możliwości zainwestowania posiadanych zasobów. Cele długookresowe mają służyć osobom podejmującym decyzje inwestycyjne jako przesłanki w ich podejmowaniu. Z kolei poszukiwanie nowych możliwości inwestycyjnych wiąże się z posiadaniem przez firmę dobrego systemu, który pozawala na znajdowanie najlepszych propozycji i przekazywanie ich szczeblowi decyzyjnemu. Oczywiście to, jak bardzo system ten jest rozbudowany i jak dużo szczebli decyzyjnych musi przejść taki projekt, zależy od wielkości firmy.
Kierownictwo firmy może ułatwić podjęcie decyzji o zaangażowaniu w projekt inwestycyjny wykorzystując klasyfikację projektów według jednej lub kilku cech. Najczęściej spotykane kryteria klasyfikacji to:

1. wielkość2. - chodzi tu o określenie ważności projektów i ustalenie zasad ich przyjmowania w zależności od nakładów rzadkich zasobów przeznaczanych na nie

3. rodzaj korzyści

4. stopień współzależności projektów - może on wynikać5. z następujących przyczyn:

 przyjęcie projektu A wyklucza przyjęcie projektu B (projekty wzajemnie się wykluczające)

 przyjęcie projektu A zwiększa korzyści płynące z projektu B (projekty komplementarne)

 przyjęcie projektu A zmniejsza rentowność projektu B (projekty substytucyjne)

Powyższe klasyfikacje nie są jedynymi możliwymi, jednak można je spotkać najczęściej.



Drugim etapem przygotowania budżetu jest prognozowanie strumieni pieniężnych. Dokonuje się go już w momencie pojawienia się propozycji. Szacunki, zanim trafią do budżetu, muszą być najpierw zweryfikowane. Niemniej jednak wysokość i terminy przyszłych strumieni są niepewne przy sporządzaniu budżetu, jak również przez cały okres życia produktu.
Trzecim etapem jest ocena porealizacyjna. W praktyce bywa ona często pomijana. Jednak jest ona istotna, gdyż pomaga usprawnić podejmowanie przyszłych decyzji dzięki ocenie poprzednich projektów. Jej podstawowa funkcja polega na usprawnianiu procesu prognozowania i funkcjonowania przedsiębiorstwa.

SLAJD
SKŁADNIKI SYSTEMU BUDŻETÓW.

Roczny budżet jednostki gospodarczej składa się z budżetu operacyjnego i budżetu finansowego.



BUDŻET CAŁOŚCIOWY DLA

PRZEDSIĘBIORSTWA

BUDŻETY OPERACYJNE BUDŻETY FINANSOWE


  1. Budżet sprzedaży 1.Budżetowany kapitał pracujący

  2. Budżet produkcji

  3. Budżet kosztów mat. Bezpośrednich 2.Budżetowany rachunek przepływów

  4. Budżet płacy bezpośredniej pieniężnych

  5. Budżet pośrednich kosztów produkcji

  6. Budżety operacyjne podmiotów 3.Bilans „ Pro Forma”

  7. Budżetowany koszt własny sprzedaży

  8. Budżet kosztów sprzedaży

  9. Budżet kosztów zarządu

  10. Budżetowany wynik finansowy



SLAJD


ELEMENTY BUDŻETU PRZEDSIĘBIORSTWA.

Na rysunku pokazano elementy składowe budżetu przedsiębiorstwa. Punktem wyjścia jest budżet sprzedaży. Ma on wpływ na planowany rachunek zysków i strat oraz na budżet kosztów sprzedaży i zarządu, a ponadto wyznacza on wartość pla­nowanej produkcji. Budżet produkcji korygowany jest o zapasy końcowe wyrobów gotowych i produkcji nie zakończonej. Budżet produkcji powinien uwzględniać budżety materiałów bezpośrednich, płac bezpośrednich i pośrednich oraz kosztów wydziałowych. Budżet materiałów bezpośrednich powinien być skorygowany o zapasy końcowe tych materiałów. Tak skorygowany budżet produkcji oraz bu­dżet sprzedaży i zarządu tworzą planowany rachunek zysków i strat, planowane prze­pływy pieniężne oraz planowany bilans.



SLAJD


  • BUDŻET OPERACYJNY

Celem opracowania budżetów operacyjnych jest dostarczenie informacji o procesach lub zasobach będących elementami budżetów całościowych ( finansowych ).

W skład budżetów operacyjnych wchodzą:



  • budżet sprzedaży – jest to najważniejszy element całego budżetu i stanowi podstawę opracowania pozostałych budżetów takich jak na przykład : budżetu wpływów ze sprzedaży, budżetu należności, budżetu produkcji, budżetu zakupu materiałów, budżetu płatności za materiały, budżetu zużycia materiałów, budżetu zobowiązań, budżetu kosztów pośrednich, budżetu zatrudnienia i kosztów płac itp. Budżet sprzedaży obejmuje ilościowe zestawienie wszystkich produktów, które przedsiębiorstwo zamierza sprzedać oraz zakładane ceny ich sprzedaży.

Prawidłowe sporządzenie budżetu sprzedaży jest zagadnieniem trudnym ze względu na to, że wielkość sprzedaży nie zależy jedynie od czynników, na które przedsiębiorstwo ma wpływ ( poziom kosztów własnych produktów, ceny sprzedaży produktów stosowanych przez przedsiębiorstwo, jakość produktów, walory użytkowe sprzedawanych produktów, poziom wydatków na promocję i reklamę, skuteczność badań marketingowych), ale zależy również od takich czynników, które są niezależne od przedsiębiorstwa (dochody i zachowania konsumentów, działania konkurencji, walory produktów substytucyjnych występujących na rynku, walory wyrobów komplementarnych występujących na rynku, ogólna sytuacja kraju, sytuacja ekonomiczna branży, regulacje prawne narzucone przez państwo).


PRZYKŁAD 1.

Przedsiębiorstwo produkcyjne wytwarza dwa wyroby: X i Y .Standardowe koszty bezpośrednie oraz prognozy dotyczące sprzedaży obrazuje poniższa tabela.



Treść

Produkt X

Produkt Y

  1. Zużycie materiałów bezpośrednich (zł /szt.)

10,-

15,-

  1. Robocizna bezpośrednia (zł /szt.)

4,-

6,-

  1. Robocizna bezpośrednia (godz. /szt.)

1,-

1,5,-

  1. Prognozowana sprzedaż (szt.):

-styczeń

-luty


-marzec

2.000,-


1.800,-

2.200,-



3.000,-

2.800,-


3.400,-

  1. Wymagany stan końcowy wyrobów (szt.)

300,-

400,-

  1. Stan początkowy wyrobów (szt.)

200,-

500,-

  1. Prognozowana cena sprzedaży (zł / szt.)

30,-

40,-




Tabela 1.
Planowane zmienne koszty wydziałowe wynoszą 2,- zł za jedną roboczogodzinę, natomiast stałe koszty wydziałowe ( 40.000,- złotych w ciągu miesiąca) rozlicza się na wyroby proporcjonalnie do kosztów bezpośrednich. Budżetowane koszty zarządu wynoszą w ciągu miesiąca 10.000,- złotych, a koszty sprzedaży – 5.000,- złotych. Stawka podatku dochodowego jest na poziomie 40%. Zakłada się, że zapas końcowy produktu X będzie wynosił 300,- sztuk, a produktu Y – 400,- sztuk. Zapas początkowy produktu X wynosi 200,- sztuk, a produktu Y – 500,- sztuk.
Pozostałe dane są następujące:

  1. Stan początkowy środków pieniężnych wynosi 10.000,- zł.

  2. Wpływy ze sprzedaży produktów są następujące:

  1. 50% sprzedaży danego miesiąca – sprzedaż gotówkowa,

  2. 30% sprzedaży danego miesiąca – zapłata w następnym miesiącu,

  3. 20% sprzedaży danego miesiąca – zapłata po dwóch miesiącach,

  4. w styczniu spodziewane wpływy należności wynoszą 60.000,- złotych, a w lutym – 80.000,-złotych.

  1. Firma utrzymuje zapasy materiałów na poziomie zabezpieczającym 20% produkcji okresu następnego ( w kwietniu zużycie materiałów wynosi 70.000,- złotych), stan zapasów na początek stycznia wynosi 10.000,-, zapłata za zakupione materiały będzie dokonana w następnym miesiącu (w styczniu należy uregulować zobowiązania za materiały zakupione w grudniu wynoszące 50.000,- zł.).

  2. Zmienne i stałe koszty wydziałowe są opłacane w okresie ich poniesienia.

  3. Stałe koszty składają się z następujących pozycji:

  1. amortyzacja 25.000,-zł

  2. koszty nadzoru 8.000,-zł

  3. energia ( część stała ) 4.000,-zł

  4. konserwacje 3.000,-zł

  1. Koszty zarządu i sprzedaży są opłacane w miesiącu ich poniesienia ( amortyzacja ujmowana w kosztach zarządu wnosi 3.000,- zł.).

  2. W styczniu należy zapłacić podatek dochodowy za grudzień w kwocie 9.000,- zł.


Rozwiązanie przykładu nr 1.
Budżet sprzedaży przedstawia tabela nr 2.

Produkt

Sprzedaż (w szt. )

Cena

Sprzedaży

(w zł)


Przychody ze sprzedaży ( w zł.)

Styczeń

Luty

Marzec

Styczeń

Luty

Marzec

OGÓŁEM

X

2.000,-

1.800,-

2.200,-

30,-

60.000,-

54.000,-

66.000,-

180.000,-

Y

3.000,-

2.800,-

3.400,-

40,-

120.000,-

112.000,-

136.000,-

368.000,-

RAZEM

-

-

-

-

180.000,-

166.000,-

202.000,-

548.000,-




Tabela 2.


  • budżet produkcji – zawiera przewidywane wielkości produkcji w poszczególnych okresach. Jest on ujęty ilościowo i daje pewność, że produkcja jest wystarczająca na pokrycie potrzeb sprzedaży. Odpowiedzialnym za jego sporządzenie jest kierownik produkcji. Budżet ten jest uzupełnieniem budżetu sprzedaży.

Budżet produkcji do przykładu 1 przedstawia tabela 3.



Wyszczególnienie

PRODUKT „X”

PRODUKT „Y”

Styczeń

Luty

Marzec

Styczeń

Luty

Marzec

1. Zakładana wielkość sprzedaży

2.000,-

1.800,-

2.200,-

3.000,-

2.800,-

3.400,-

2. Zakładany zapas końcowy

300,-

300,-

300,-

400,-

400,-

400,-

3. Zapas początkowy

200,-

300,-

300,-

500,-

400,-

400,-

4.Wymagana wielkość produkcji (1+2-3)

2.100,-

1.800,-

2.200,-

2.900,-

2.800,-

3.400,-




Tabela 3.
Powyższy budżet produkcji może służyć jako podstawa opracowania budżetów kosztów produkcji. Wykorzystując założenia przykładu 1 można opracować: budżet zużycia materiałów (tabela 4), budżet kosztów robocizny bezpośredniej (tabela 5), budżet zmiennych kosztów wydziałowych (tabela 6), budżet jednostkowych kosztów produkcji (tabela 7), budżet kosztu własnego sprzedanych wyrobów (tabela 8).



  • budżet zużycia materiałów bezpośrednich – mówi jaka ilość materiałów będzie potrzebna do wyprodukowania jednostek zaplanowanych w budżecie produkcji



Budżet zużycia materiałów obrazuje tabela 4.

Produkt

Wielkość produkcji (szt.)

Stawka zużycia


(zł / szt. )

Wartość zużycia materiałów ( w zł )

Styczeń

Luty

Marzec

Styczeń

Luty

Marzec

X

2.100,-

1.800,-

2.200,-

10

21.000,-

18.000,-

22.000,-

Y

2.900,-

2.800,-

3.400,-

15

43.500,-

42.000,-

51.000,-

RAZEM

-

-

-

-

64.500,-

60.000,-

73.000,-

Tabela 4.





  • budżet robocizny bezpośredniej - stanowi zestawienie kosztów płac bezpośrednich oraz świadczeń na rzecz pracowników. Ustalenie kosztów robocizny bezpośredniej zależy od zasad wynagradzania pracowników w danej jednostce.

Budżet kosztów robocizny bezpośredniej ( tabela 5):



Produkt

Wielkość produkcji ( szt.)

Stawka wynagrodzeń

( zł / szt. )



Koszty robocizny ( w zł )

Styczeń

Luty

Marzec

Styczeń

Luty

Marzec

X

2.100,-

1.800,-

2.200,-

4,-

8.400,-

7.200,-

8.800,-

Y

2.900,-

2.800,-

3.400,-

6,-

17.400,-

16.800,-

20.400,-

RAZEM

-

-

-

-

25.800,-

24.000,-

29.200,-




Tabela 5.



  • budżet kosztów pośrednich – stanowi zestawienie planowanych kosztów wydziałowych. Zestawia się w nim koszty wydziałowe kontrolowane i niekontrolowane.

Budżet zmiennych kosztów wydziałowych ilustruje tabela nr 6.



PRODUKT

Wielkość produkcji (szt.)

Stawka kosztów

(zł/ szt.)



Zmienne koszty wydziałowe (w zł)

Styczeń

Luty

Marzec

Styczeń

Luty

Marzec

X

2.100,-

1.800,-

2.200,-

2,-

4.200,-

3.600,-

4.400,-

Y

2.900,-

2.800,-

3.400,-

3,-

8.700,-

8.400,-

10.200,-

RAZEM

-

-

-

-

12.900,-

12.000,-

14.600,-




Tabela 6.

Budżet jednostkowych kosztów produkcji ( tabela 7).


Wyszczególnienie

Produkt X

Produkt Y

Styczeń

Luty

Marzec

Styczeń

Luty

Marzec

Zużycie materiałów

10,-

10,-

10,-

15,-

15,-

15,-

Robocizna bezpośrednia

4,-

4,-

4,-

6,-

6,-

6,-

Zmienne koszty wydziałowe

2,-

2,-

2,-

3,-

3,-

3,-

Stałe koszty wydziałowe

6,20,-

6,66,-

5,47,-

9,30,-

10,00,-

8,21,-

RAZEM

22,20,-

22,66,-

21,47,-

33,30,-

34,00,-

32,21,-




Tabela 7.
Obliczenia do tabeli 7:

  1. Ustalenie kosztów bezpośrednich ( wielkość produkcji pomnożona przez jednostkowy koszt bezpośredni)

STYCZEŃ

Wyrób X – 14,-zł/szt. * 2.100,- szt. = 29.400,-

Wyrób Y – 21,-zł/szt. * 2.900,- szt. = 60.900,-

Razem 29.400,-+60.900,-=90.300,-

LUTY

Wyrób X – 14,-zł/szt. * 1.800,- szt. = 25.200,-



Wyrób Y – 21,-zł/szt. * 2.800,- szt. = 58.800,-

Razem 25.200 + 58.800 = 84.000,-

MARZEC

Wyrób X 14,-zł/szt. * 2.200,-szt. = 30.800,-



Wyrób Y 21,-zł/szt. * 3.400,-szt. = 71.400,-

Razem 30.800 + 71.400,- = 102.200,-


Obliczenie jakim procentem kosztów bezpośrednich są koszty wydziałowe w poszczególnych miesiącach:

-styczeń 40.000,- : 90.300,- * 100% = 44,3%

-luty 40.000,- : 84.000,- * 100% = 47,6%

-marzec 40.000,- : 102.200,- * 100% = 39,1%

Obliczenie jednostkowych kosztów stałych (jednostkowy koszt bezpośredni pomnożony przez narzut procentowy stałych kosztów wydziałowych):


STYCZEŃ

  • wyrób X 14,-zł/szt. * 0,443 = 6,20,-zł/szt.

  • wyrób Y 21,-zł/szt. * 0,443 = 9,30,-zł/szt.

LUTY

  • wyrób X 14,-zł/szt. * 0,476 = 6,66,-zł/szt.

  • wyrób Y 21zł/szt. * 0,476 =10,00,-zł/szt.

MARZEC

  • wyrób X 14,-zł/szt. * 0,391 = 5,47,-zł/szt.

  • wyrób Y 21,-zł/szt. * 0,391 = 8,21,-zł/szt.

Budżet kosztu własnego sprzedanych produktów (tabela 8).



Produkt

Sprzedaż (w szt.)

Jednostkowy koszt wytworzenia (w zł/ szt.) *

Koszt wytworzenia sprzedanych wyrobów ( w zł.)

Styczeń

Luty

Marzec

Styczeń

Luty

Marzec

Styczeń

Luty

Marzec

Ogółem

X

2.000,-

1.800,-

2.200,-

22,20,-

22,66,-

21,47,-

44.400,-

40.788,-

47.234,-

132,422,-

Y

3.000,-

2.800,-

3.400,-

33,30,-

34,00,-

32,21,-

99.900,-

95.200,-

109,514,-

304,614,-

RAZEM

-

-

-

-

-

-

144.300,-

135.988,-

156.748,-

437.036,-




Tabela 8

* Dane pochodzą z tabeli 7 (pozycja „Razem”)

Przedstawione w tabelach od 2-8 budżety operacyjne dotyczą planowania procesów kształtujących wynik finansowy (przychodów i kosztów). Kolejnymi budżetami operacyjnymi jest budżet wpływów ze sprzedaży (tabela 9) oraz budżet zakupu materiałów bezpośrednich i płatności za materiały (tabela 10).


Wyszczególnienie

Styczeń

Luty

Marzec

1. Wpływy należności z ubiegłego roku

60.000,-

80.000,-

-

2. Wpływy ze sprzedaży gotówkowej (50%)*

90.000,-

83.000,-

101.000,-

3. Wpływy ze sprzedaży dokonanej w ubiegłym miesiącu (30%)**

-

54.000,-

49.800,-

4. Wpływy ze sprzedaży regulowane po dwóch miesiącach (20%)***

-

-

36.000,-

RAZEM

150.000,-

217.000,-

186.000,-




Tabela 9.

* 50% od pozycji „Razem” z tabeli nr 2.

** 30% od pozycji „Razem” z tabeli nr2.

*** 20% od pozycji „Razem” z tabeli nr 2.




Wyszczególnienie
Styczeń

Luty

Marzec


1. Stan początkowy

10.000,-

12.000,-

14.600,-

2. Zużycie materiałów w miesiącu

64.500,-

60.000,-

73.000,-

3. Stan końcowy (20% zużycia materiałów następnego miesiąca)

12.000,-

14.600,-

14.000,-

4.Wymagany zakup materiałów (2+3-1)

66.500,-

62.600,-

72.400,-

5. Płatności za zakupione materiały*

70.000,-

66.500,-

62.600,-




Tabela 10.

* Zapłata za zakupione materiały dokonywana jest w następnym miesiącu. W styczniu należy uregulować zobowiązanie za zakupy dokonane w poprzednim roku (70.000zł), w lutym za zakupy dokonane w styczniu (66.500zł), a w marcu za zakupy dokonane w lutym (62.600zł).

Ilość sporządzanych budżetów operacyjnych zależy głównie od rodzaju i zakresu prowadzonej działalności gospodarczej


  • BUDŻET FINANSOWY

Budżety finansowe sporządza się po sporządzeniu wszystkich budżetów wszystkich budżetów operacyjnych.

Jednym z podstawowych budżetów finansowych jest planowany rachunek zysków i strat, który umożliwia określenie efektywności planowanych zamierzeń. Sposób konstrukcji budżetu zysków i strat powinien być dostosowany do wariantu sporządzania sprawozdania finansowego. Ułatwia to ocenę i kontrolę elementów kształtujących wynik finansowy oraz odchyleń od założeń budżetowych.


Sposób sporządzania budżetowanego rachunku zysków i strat przedstawia tabela nr 11. Przedstawiony rachunek zysków i strat jest kontynuacją przykładu nr 1.

Wyszczególnienie

Styczeń

Luty

Marzec

Ogółem

I. Przychody ze sprzedaży

180.000,-

166.000,-

202.000,-

548.000,-

II. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów

144.300,-

135.988,-

156.748,-

437.036,-

III. Koszty zarządu

10.000,-

10.000,-

10.000,-

30.000,-

IV. Koszty sprzedaży

5.000,-

5.000,-

5.000,-

15.000,-

V. Wynik ze sprzedaży

20.700,-

15.012,-

30.252,-

65.964,-

VI. Podatek dochodowy (40%)

8.280,-

6004,8,-

12.100,8,-

26.385,6,-

VII. Wynik netto ze sprzedaży

12.420,-

9.007,2,-

18151,2,-

39.578,4,-

Tabela 11.
Drugim podstawowym budżetem finansowym jest budżet środków pieniężnych. Określa się w nim wpływy i wydatki – planuje płynność finansową firmy. Prowadzenie tego budżetu pozwala ustalić stan środków pieniężnych na koniec okresów i w razie ich niewystarczalności podjąć środki zaradcze.
Sposób opracowania budżetów wpływów i wydatków przedstawia tabela nr 12, która jest kontynuacją przykładu nr 1.


Wyszczególnienie

Styczeń

Luty

Marzec

1. Stan początkowy środków pieniężnych ( założenia przykładu)

10.000,-

15.300,-

94.520,-

2. Wpływy ze sprzedaży (tabela 9 pozycja „Razem”)

150.000,-

217.000,-

186.800,-

3.Wydatki:

144.700,-

137.780,-

139.404,8,-

a) zakup materiałów ( tabela 10 pozycja 5)

70.000,-

66.500,-

62.600,-

b) robocizna bezpośrednia (tabela 5 pozycja „Razem”)

25.800,-

24.000,-

29.200,-

c) zmienne koszty wydziałowe (tabela 6 pozycja „Razem”)

12.900,-

12.000,-

14.600,-

d) stałe koszty wydziałowe (założenia przykładu)

15.000,-

15.000,-

15.000,-

e) koszty zarządu i sprzedaży (założenia przykładu)

12.000,-

12.000,-

12.000,-

f) podatek dochodowy (tabela 11pozycja VII oraz założenia przykładu)

9.000,-

8.280,-

6004,8,-

4. Stan końcowy środków pieniężnych (1+2-3)

15.300,-

94.520,-

141.915,2,-




Tabela 12

Obliczony w powyższej tabeli stan końcowy środków pieniężnych jest wysoki i w związku z tym firma powinna określić sposoby zagospodarowania nadmiaru posiadanych środków pieniężnych.

Omówione budżety finansowe (budżet zysków i strat, budżet wpływów i wydatków) przedstawiają planowane procesy kształtujące przychody, koszty, wpływy lub wydatki.
Trzecim budżetem finansowym jest planowany bilans, w którym zestawia się planowane stany (zasoby) majątkowe oraz źródła ich finansowania.

Podstawą sporządzenia budżetu bilansu są wielkości początkowe elementów aktywów i pasywów, które koryguje się o przewidywane zmiany ich stanów lub zestawia wprost z budżetów operacyjnych lub finansowych.

Przykładowe źródła danych dla sporządzenia budżetu bilansu przedstawia poniższa tabela:


Pozycja bilansu

Źródła danych

Środki trwałe

Stan początkowy środków trwałych powiększony o planowane zakupy oraz pomniejszony o planowana amortyzację i rozchody środków trwałych.

Należności

Stan początkowy należności powiększony o planowaną sprzedaż oraz pomniejszony o planowane wpływy środków pieniężnych.

Wyroby gotowe

Budżet produkcji i zapasów produktów.

Środki pieniężne

Budżet wpływów i wydatków.

Kapitały własne

Stan początkowy kapitałów powiększony o planowana emisję akcji, dopłaty do kapitału.

Budżety finansowe, podobnie jak sprawozdania (bilans, rachunek zysków i strat, rachunek z przepływu środków pieniężnych), można wykorzystywać do analizy planowanej sytuacji finansowej i majątkowej jednostki gospodarczej.


SLAJD

SLAJD



  1   2


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna