Środki publiczne- środki finansowe będące w posiadaniu podmiotów publicznych, służące wykonywaniu zadań publicznych



Pobieranie 321,25 Kb.
Strona1/5
Data22.05.2018
Rozmiar321,25 Kb.
  1   2   3   4   5

PRAWO WAGNERA

Prawo stale rosnących (w ujęciu realnym lub w odniesieniu do PKB) potrzeb finansowych, stałego wzrostu wydatków publicznych. Wydatki publiczne rosną w sposób ciągły, zjawisko to występuje powszechnie.


PRZYCZYNY tego wzrostu:

  • Socjologiczne – każda istota rozwija się lub ginie, zasadzie tej podlegają wszystkie organizmy społeczne zwłaszcza państwo i podmioty publiczne, im są one bardziej aktywne, tym silniejszą mają tendencję do poszerzania zakresu swej działalności, a tym samym zwiększania wydatków, zwłaszcza, że te ostatnie są pewnym dowodem ich działania

  • Historyczne – pożyczki zaciągnięte w przeszłości szczególnie w okresach kryzysu lub działań wojennych, stają się one obciążeniem, które trzeba stopniowo spłacać, uiszczając ponadto regularnie odsetki, dlatego stare państwa mają stale rosnący dług publiczny, przyczyniający się do wzrostu wydatków; problem sukcesji długów – nowo powstałe państwa przejmują zazwyczaj wraz z terytorium część długów państwa, do którego te terytoria poprzednio należały; państwa powstałe po dekolonizacji musiały po uzyskaniu niepodległości zadłużyć się w celu sfinansowania wydatków

  • Polityczne – większy zakres działalności państwa, powszechny staje się ideał państwa opiekuńczego oraz korzystanie z procedury wydatków publ z darmowych usług publ i ponieważ państwo musi zapewnić finansowanie tych usług, nastąpił wzrost wydatków; nowe techniki stosowane w polityce w połączeniu z nowymi technikami podatkowymi, zniesienie wyborczego cenzusu majątkowego; wydatki zmieniły swój charakter, zostały skierowane do coraz liczniejszych warstw społ. oraz przeznaczone na inwestycje i infrastrukturę publ, nowe techniki podatkowe a w szczególności efekt podatków pośr – znieczulenie podatkowe ozn ze podatnicy plącąc podatek nie zauważając go co prowadzi do tego, politycy śmiało zwiększają wydatki , które mogą przynieść korzyści polityczne

  • Ekonomiczne i społeczne – postęp techniczny coraz droższy, wyższe koszty modernizacji, redystrybucja dochodu narodowego kanałami budżetowymi, rosną inwestycje publ gdyż wyst chroniczna niezdolność do inwestycji prywatnych


KONSEKWENCJE wzrostu wydatków:

  • Problemy natury politycznej – grupowanie się państw w organizacje, wspólnie ponoszące określone wydatki np. Europejska Wspólnota Energii Atomowej, wspólne prowadzenie polityki obronnej oraz produkowania części uzbrojenia – czynnik wzmacniający solidarność miedzynar, prWagnera obnaża miałkość deklaracji polityków, które dot. obniżania wydatków publ; chęć obniżenia wydatków - Traktat z Maastricht narzucił limit deficytu na poziomie 3% PKB oraz długu publicznego 60% PKB.

  • Problemy finansowe – rozsądna granica opodatkowania, wydatki publ są ograniczone przez wpływy publ, absolutną granicą wydatków publ jest wielkość dochodu narodowego, w praktyce ten poziom jest nieosiągalny, gdyż wydatki publ nie mogą pochłonąć całości dochodów prywatnych, chyba że mielibyśmy do czynienia ze społ całkowicie zetatyzowanym, istnieje pewien optymalny poziom opodatkowania, którego przekroczyć nie można, ten punkt osiąga się wtedy, gdy korzyści społ z rosnących wydatków przeważają nad niekorzystnymi następstwami społecznymi rosnącego opodatkowania, optimum to może się zmieniać w zależności od koniunktury gospodarczej, w okresach ożywienia warto redukować wydatki publ, oszczędzając środki lub spłacając dług publ, w okresach depresji wzrost sumy wydatków publ może natomiast służyć do stymulacji gospodarki, optimum zmienia się w zależności od stopnia etatyzacji społ i struktury gosp kraju

  • Problemy naukowe – analiza wydatków podmiotów sfery budżetowej nie tylko od str podejścia finansowego ale także socjologicznego, politycznego, badanie przyczyn wzrostu wydatków, badanie budżetu państwa umożliwia przybliżony pomiar stopnia socjalizacji kraju, wyrażonego przez udział finansów publicznych w dochodzie narodowym a także ocenić kierunki rozwoju krajowej polityki, określić udział polityki społecznej, efektywność działania i ewolucji prowadzonej polityki



PODMIOTY ZALICZANE DO SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH:

    • organy władzy publ, ograny administracji rządowej, org kontroli państwowej i ochrony prawa, sądy i trybunały, a także JST i ich organy i związki

    • formy organizacyjno – prawne podmiotów sektora publicznego: jednostki budżetowe, zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych, fundusze celowe

    • podmioty związane z ochroną zdrowia i ubezpieczeniami społecznymi: ZUS i zarządzane przez niego fundusze, KRUS i zarządzane przez nią fundusze, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, NFZ

    • inne podmioty: państwowe szkoły wyższe, jednostki badawczo – rozwojowe, państwowe i samorządowe instytucje kultury (teatry, operetki…), PAN i tworzone przez nią jednostki organizacyjne, państwowe i samorządowe osoby prawne utworzone na podst odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publ np. agencje rządowe, z wyłączeniem banków i spółek prawa handlowego


ŚRODKI PUBLICZNE - środki finansowe będące w posiadaniu podmiotów publicznych, służące wykonywaniu zadań publicznych.

Do środków publ zaliczamy:

  • dochody publiczne,

  • środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi,

  • środki pochodzące z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności Unii Europejskiej,

  • przychody publiczne

  • środki pochodzące z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej



DOCHODY PUBLICZNE- strumienie środków pieniężnych przeznaczone na finansowanie wydatków publicznych. Są definitywne czyli bezzwrotne, ich źródłem są dochody innych podmiotów.

Podziały:



  1. kryterium zwrotności: bezzwrotne (podatki, opłaty, majątek publ itp.) zwrotne (wpływy z pożyczek i kredytów)

  2. kryterium źródła: dochody podatkowe, niepodatkowe

  3. kryterium prawne: przymusowe (podatki, opłaty, składki, kary) i dobrowolne (spadki i darowizny na rzecz podmiotów publ)

  4. miejsce pozyskania: krajowe (podatki, cła) i zagraniczne (zagraniczne darowizny, odsetki od udzielonych pożyczek)

  5. szczebel gromadzenia: państwowe i samorządowe

  6. kryterium odpłatności (ekwiwalentności): dochody nieodpłatne (podatki, cła) i odpłatne (opłaty publiczne), podział ze wzgl na to kryterium jest rzadko spotykany.


Do dochodów publicznych zalicza się:

  1. daniny publiczne (podatki i inne świadczenia, których obowiązek ponoszenia wynika z ustaw)

  2. pozostałe dochody:

    1. opłaty (np. skarbowa, targowa, paszportowa)

    2. dochody z mienia publicznego- najem, dzierżawa oraz dywidendy od wniesionego kapitału

    3. dochody ze sprzedaży majątku, rzeczy, praw, nie stanowiące przychodów, oraz dochody ze świadczenia usług

    4. spadki, zapisy i darowizny na rzecz podmiotów publicznych

    5. inne dochody uzyskane na podst odrębnych przepisów, o ile są pobierane przez organy finansowane z dochodów publicznych lub przez podległe albo nadzorowane przez te organy jednostki (np. kary i grzywny orzeczone przez sąd)



ŚRODKI POCHODZĄCE ZE ŹRÓDEŁ ZAGRANICZNYCH NIEPODLEGAJĄCE ZWROTOWI :

z pomocy Wspólnot Europejskich (CPF)

z programu Leonardo Da Vinci, Sokrates

z Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju

granty Banku Światowego np. na rozwój szkolnictwa



ŚRODKI POCHODZĄCE Z FUNDUSZY STRUKTURALNYCH I FUNDUSZU SPÓJNOŚCI UE
środki te mogą być przeznaczane na finansowanie imiennie wymienionych wydatków. Przechowywane są na odrębnym rachunku bankowym obsługiwanym przez NBP. Wykorzystanie ich niezgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych wyklucza prawo do ubiegania się o przyznanie tych środków przez kolejne 3 lata, chyba że obowiązek ich przyznania danemu podmiotowi wynika z umowy zawartej z dawcą, wskazującej bezpośrednio na ten podmiot. Np. środki z : Eur. Fund. Rozwoju regionalnego, Eur. Fund. Społecznego, Fund. Spójności
ŚRODKI Z SEKCJI GWARANCJI EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ORIENTACJI I GWARANCJI ROLNEJ
przeznaczone na finansowanie wspólnej polityki rolnej: zakupy interwencyjne produktów rolnych, dotacje bezpośrednie dla rolników
PRZYCHODY PUBLICZNE (nie wzbogacają sektora publicznego, otrzymane środki będą musiały zostać zwrócone, aktywów nie wzbogacają również spłaty wcześniej udzielonych pożyczek ze środków publ ):

  1. sprzedaż papierów wartościowych oraz inne operacje finansowe (np. odsetki od środków gromadzonych na kontach)

  2. prywatyzacja majątku skarbu państwa oraz majątku JST

  3. otrzymane (zaciągnięte) pożyczki i kredyty

  4. spłata pożyczek udzielonych ze środków publicznych

  5. z działalności prowadzonej przez jednostki - przychody jednostek zaliczanych do sektora publicznego (np. przychody w szkołach za studia zaoczne).

Za dochody sektora finansów publicznych uważa się tylko te wpływy, które pochodzą spoza sektora (wyeliminowanie transferów wewnętrznych) np. podatki, opłaty itp.


Dochody budżetu państwa są częścią dochodów publicznych. Według źródeł pochodzenia można je podzielić na:

  1. podatkowe (najważniejsze)

  2. niepodatkowe np. dywidendy, wpłaty z zysku NBP (po pomniejszeniu o odpisy na fundusz rezerwowy- 2% oraz fundusze specjalne), wpływy z ceł, dochody jednostek budżetowych, opłata restrukturyzacyjna, spadki i zapisy na rzecz skarbu państwa, wpłaty JST itd.

  3. zagraniczne

  4. wpłaty z budżetu UE



WYDATKI PUBLICZNE - środki pieniężne wydatkowane z budżetów podmiotów publicznych w celu realizacji przypisanych im zadań publicznych, a więc w celu zaspokojenia potrzeb publicznych; są to przepływy fin., które są związane z realizacją zad. podmiotów publ., do ponoszenia których są one zobowiązane
Podział ze wzgl na najważniejsze kryteria:

  1. fundusz, z którego wydatki są dokonywane:

    1. wydatki budżetowe (budżetu państwa i JST)

    2. wydatki ubezpieczeń społecznych

    3. wydatki funduszów celowych

    4. wydatki innych segmentów finansów publicznych

  2. szczebel wydatkowania:

    1. wyd szczebla centralnego (ogólnokrajowego - państwowe, rządowe)

    2. wyd szczebla regionalnego (państwowe, samorządowe, rządowo-samorządowe)

    3. wyd szczebla lokalnego (samorządowe)

  3. kryterium funkcji państwa i samorządu terytorialnego

    1. klasyczne funkcje państwa (obrona, bezp wewn, adm publ itp.) i JST

    2. socjalno-kulturalne funkcje władz publicznych

    3. ekonomiczne (gospodarcze) funkcje państwa (finansowanie podmiotów i zadań gospodarczych)




  1. związki wydatków z ostatecznym podziałem PKB

    1. wydatki nabywcze (zwane także rzeczywistymi, realnymi itd.) – kupno towarów i usług na konsumpcję i inwestycje, sektor publiczny uczestniczy w ten sposób w podziale PKB, wydatki nabywcze tworzą bezpośredni popyt na dobra i usługi i mają charakter przepływów ekwiwalentnych

    2. wydatki transferowe (zwane także redystrybucyjnymi lub przelewowymi)- mają charakter przepływów nieekwiwalentnych, można je podzielić na:

      1. transfery wewnętrzne (wewnątrz sektora publicznego) – nie zmieniają ogólnej wielkości środków publicznych

      2. transfery zewnętrzne (na rzecz podmiotów znajdujących się poza sektorem publ)




  1. kryterium rodzajowe:

    1. wydatki osobowe (wiele form prawnych: zapłata za pracę w ramach stosunku pracy, honoraria, renty, emerytury, stypendia, zasiłki)

    2. wydatki rzeczowe (dotacje ogólne i celowe na rzecz podmiotów gosp oraz wydatków na zakup przedmiotów i urządzeń)

  2. kryterium ekonomiczne:

    1. wydatki bieżące (prowadzenie, utrzymanie i eksploatacja istniejących urządzeń, remonty, wyd zw z kreowaniem popytu)

    2. wydatki majątkowe (czasami nazywane inwestycyjnymi lub kapitałowymi, prowadzą zwykle do powiększania majątku danej jednostki)

  3. kryterium powiązań gospodarki krajowej z zagranicą:

    1. wydatki krajowe

    2. wydatki zagraniczne

  4. kryterium możliwości oddziaływania władz publicznych na wydatkowanie środków:

    1. wydatki zdeterminowane (sztywne) – muszą być zapisane w ustawie budżetowej, ich wysokość wynika z ustaw i podjętych zobowiązań np. wyd zw z obsługą długu publ

    2. wydatki elastyczne – wynagrodzenia i wydatki rzeczowe jednostek budżetowych, dotacje dla JST, dotacje dla jednostek sektora finansów publicznych, podmiotów gospodarczych, podmiotów nie zaliczanych do sektora f.p.

  5. kryterium wpływu wydatków na gospodarkę rynkową:

  1. wydatki neutralne (np. wyd. na administr., bezpiecz. wewn., obronę nar. – wydatki niezbędne dla funkcjonowania gospodarki i obojętne na rozwój społ. i gosp.)

  2. wydatki aktywne (dokonywane w celu korekty podziału PKB zgodnie z priorytetami polit. gosp.)

Najpoważniejszą część wydatków publicznych stanowią wydatki budżetu państwa.


Przeznaczone są one na:

  • realizację zadań wykonywanych przez organy władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz administrację rządową, sądy i trybunały

  • subwencje ogólne dla JST

  • subwencje dla partii politycznych

  • dotacje celowe na zadania z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone JST ustawami

  • dofinansowanie zadań własnych JST

  • dotacje na zadania określone ustawami

  • współfinansowanie programów realizowanych ze środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi

  • realizację WPR

w budżecie tworzy się rezerwę ogólną (nie wyższą niż 0,2% wydatków budżetu), można też tworzyć rezerwy celowe (nie więcej niż 5% wydatków budżetu)

WYDATKI BUDŻETU PAŃSTWA ZOSTAŁY PODZIELONE NA:

  • bieżące – m.in. subwencje (ogólne dla JST, partii polit) dotacje (celowe, przedmiotowe, podmiotowe, dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych, na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe), świadczenia na rzecz osób fizycznych (bezpośrednie, pośrednie), zakupy towarów i usług, wyd zw z funkcjonowaniem jednostek budżetowych lub realizacja ich statutowych zadań

  • wydatki na obsługę długu skarbu państwa ( z tyt oprocentowania i dyskonta od skarbowych pap wart, z tyt oprocentowania zaciągniętych kredytów i pożyczek, z tyt wypłat zw z udzielonymi przez skarb państwa poręczeniami i gwarancjami)

  • wydatki majątkowe (na zakup i objęcie akcji oraz wniesienie wkładów do sp pr handl, wyd inwestycyjne

DOTACJE:



    • celowe

    • przedmiotowe

    • podmiotowe

    • do oprocentowania kredytów bankowych

    • na pierwsze wyposażanie w środki obrotowe

Różnica między dotacjami a subwencjami: dotacje – mają charakter celowy a subwencje ogólny
ROZCHODY PUBLICZNE (na nie wydatkowane mogą być środki publiczne) w świetle ustawy o fin publ z 1998 roku występują tylko w budżecie państwa oraz budżetach JST. Rozchodami publicznymi nazywane są te przepływy finansowe, które nie stanowią wydatków w rozumieniu ustawy o finansach publicznych:

  1. spłaty otrzymanych (zaciągniętych) pożyczek i kredytów

  2. wykup papierów wartościowych oraz inne operacje finansowe

  3. udzielone pożyczki

  4. płatności wynikające z ustaw, których źródłem finansowania są przychody z prywatyzacji majątku skarbu państwa oraz majątku JST

  5. pożyczki udzielane na finansowanie zadań realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu UE zwane „prefinansowaniem” - pożyczka o char. pomostowym


RÓWNOWAGA BUDŻETOWA


  1   2   3   4   5


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna