Rekreacja



Pobieranie 209,1 Kb.
Strona1/3
Data06.12.2017
Rozmiar209,1 Kb.
  1   2   3

1.Kierunki zachowań rekreacyjnych - w perspektywie historycznej i współcześnie (wyjaśnij pojęcia)

Rekreacja



  • Recreo (łac.) – ożywienie, wzmocnienie, pokrzepienie, stworzenie na nowo

  • (recreatio) – „przywrócenie do życia”

  • Formy aktywności podejmowane poza obowiązkami zawodowymi, domowymy, społecznymi, dla odpoczynku, pomnażanie zdrowia, rozrywki i samodoskonalenia.

  • Rekreacja  czas wolny

Rekreacja w historii człowieka

* Prehistoria – okresy wypoczynku pomiędzy kolejnymi polowaniami.

* Początki życia osobistego i cywilizacji rolniczej – czas wolny, świętowanie wyznaczał rytm

prac gospodarskich.

* Okres feudalny – klasowy charakter czasu wolnego.

- okres rewolucji przemysłowej (XVIII) czas wolny jako święto i po wykonaniu obowiązków zawodowych np. rekreacja uczniowska

* proces humanizacji pracy (XIX / XX) w efekcie skracania czasu pracy zwiększa się ilość

czasu wolnego, kształtowanie systemów gimnastycznych w Europie , powstają ogrody

Jordanowskie „Sokół” YMCA inne.

-Wiek XX – w wyniku rozwoju cywilizacji rośnie ilość wolnego czasu i osób

niezatrudnionych. Efektem tych zmian jest zwiększenie oferty usług rekreacyjnych.

Kierunki rozwoju rekreacji:


Rekreacja


Jako zespół działań,

zachowań podejmowanych

dla przyjemności





Wypoczynek

po

pracy






Zjawisko społeczne,

kulturowe związane

z rozwojem cywilizacji




Rekreacja – definicje:

* wszelkie formy aktywności, nie tylko ruchowe, aprobowane społecznie podejmowane poza

obowiązkami zawodowymi, domowymi i społecznymi dobrowolnie dla odpoczynku, rozrywki

i kształtowania osobowości, samodoskonalenia.

* obejmuje wszystkie zajęcia o treści hobbystycznej, ruchowej, sportowej, turystycznej lub

rozrywkowej, którym człowiek oddaje się z własnej chęci, w czasie wolnym dla odpoczynku

i rozwoju własnej osobowości.

* sposób uzyskiwania rozrywki, osiągnięcia odnowy sił fizycznych i kondycji psychicznej

(słownik Webstera)

* łatwe i mało intensywne pod względem wysiłku fizycznego czynności

- doraźnie odświeżającej bądź lekko pobudzających układ somatopsychiczny człowieka

żyjącego w warunkach ograniczonej aktywności fizycznej

- jak i znacznie trudniejszych, bardziej intensywnych, długotrwałych zachowań zmierzających do odzyskania utraconego zdrowia psychofizycznego.



  1. Cechy rekreacji (właściwości) wg. Winiarskiego (1995)

- Aktywność

- Bezinteresowność

- Dobrowolność

- Odmienność

- Przyjemność


  1. Rodzaje rekreacji

Rekreacja bierna

- zachowania bierne - konsumpcyjne, receptywne – nie wymaga działania świadomego



Rekreacja czynna

- zachowania kreatywne, rekreacyjne – ekspresyjne, celowe, świadome, wszelkie formy aktywności



Rodzaje rekreacji:

  • Ruchowa – formy działalności rekreacyjnej - fizycznej

  • Twórcza – kształtująca osobowość i wpływająca na sferę emocjonalną.

  • Kulturowo-rozrywkowa – gry i zabawy, rozrywka umysłowa, czytelnictwo

  • Działalność społeczna – dobrowolna działalność na rzecz innych

  1. Istota aktywnego wypoczynku

  • zaspokojenie ruchu niezbędnego dla zdrowia

  • równoważenie dobowego bilansu energetycznego organizmu człowieka

  • poprawa, utrzymanie i budowanie sprawności i wydolności fizycznej

  • osiąganie przyjemności i zadowolenia z wysiłku fizycznego




  1. Funkcje rekreacji i ich związek z rozwojem osobniczym

  • kompensacyjna (wyrównawcza),

  • kreatywna (twórcza),

  • katartyczna (oczyszczenie, odreagowanie, ucieczka od kłopotów, stresu),

  • integracyjna (poznawanie nowych ludzi spoza kręgu znajomych),

  • adaptacyjna (pomoc w przystosowywaniu się do nowych warunków),

  • stymulacyjna (wspomaganie i pobudzanie rozwoju psychiczno-fizycznego),

  • korekcyjna (przeciwdziałanie i niwelowanie odchyleń),

  • emancypacyjna, ekonomiczna, społeczno-ideologiczna, lokalizacyjna.


Funkcje rekreacji w życiu człowieka:

Okres dzieciństwa i młodości:

- funkcja prospektywna

- funkcja kompensacyjna

- funkcja kształtująca w zakresie odporności psychicznej



Wiek dojrzały:

- funkcja podtrzymująca wydolność i sprawność lub opóźniająca jego obniżanie

- funkcja konserwująca – środek profilaktyczny i terapeutyczny

- funkcja kompensacyjna – wyrównywanie braków i obciążeń związanych z praca

zawodową, obowiązkami życiowymi

- funkcja odszkodowawcza – sensowne zajęcie dla osób, które straciły pracę

- funkcja przystosowawcza – przystosowanie do nowej działalności i inne

Wiek starszy:

- funkcja anty indywidualna – opóźnienie procesów starzenia (w zakresie wydolności i sprawności psychofizycznej)

- funkcja rewitalizacyjna – zwiększenie żywotności ustroju i ogólne usprawnienie procesów życiowych.

- inne funkcje – wartości: pobudzenie układu nerwowego poprzez aktywizowanie psychiki; pozytywne emocje sprzyjają komunikacji i integracji, poprzez grupowy charakter zajęć – podobne zainteresowanie się innymi ludźmi, rozwijanie zainteresowań -> „pogodnej starości”.



Funkcje rekreacji w życiu człowieka:

  • Czynnik ułatwiający socjalizację człowieka

  • Instrument komunikowania się ludzi

  • Czynnik integrujący grupy w oparciu o czynnik emocjonalny

  • Czynnik demokratyzujący – niwelowanie różnic między ludźmi

  • Środek socjoterapii i resocjalizacyjny dla jednostek nieprzystosowanych (Winierski 1989)




  1. Związek rekreacji ruchowej i zdrowia (ontogeneza, …, obciążenie fizyczne, psychiczne, aktywny wypoczynek, elementy stylu życia

Ontogeneza - zespół procesów biologicznych ( morfologicznych, fizjologicznych, motorycznych), psychicznych, społecznych.

. Paradygmat zdrowia:



  • zdrowie – stan pełnego fizycznego, psychicznego i społecznego dobrostanu jednostki, a nie jedynie brakiem choroby czy kalectwa.

Skuteczne oddziaływanie na zdrowie człowieka wymaga zwiększenia potencjału jednostek i zbiorowości w zakresie umiejętności podejmowania bezpośrednich działań na rzecz własnego zdrowia i zdrowia najbliższego otoczenia.

Podstawowym zadaniem nowoczesnej edukacji zdrowotnej jest tworzenie warunków do zmiany oraz kształtowanie świadomej postawy wobec promocji zdrowia.

Czynniki zdrowia:


    • biologiczne – dotyczące stanu zdrowia fizycznego,

    • psychiczne – zdrowie umysłowe, związane z procesami myślenia, zdrowie emocjonalne, wyrażające zdolność do przeżywania uczuć i emocji,

    • społeczne – zdolność do wchodzenia i utrzymywania relacji z innymi ludźmi.

  • Społeczno-ekonomiczny model zdrowia:

  • biologiczne

  • środowiskowe,

  • styl zycia.

  • Salutogenetyczny model zdrowia:

  • modele edukacji,

  • bliski modelowi społeczno-ekologicznemu = indywidualna odpowiedzialność,

  • akceptuje możliwości kreowania zdrowia.

  • Model logicznych poziomów zdrowia:

  • środowisko i behawioryzm (przekonania, system wartości, tożsamość i duchowność),

  • akceptuje wpływ osobowości i styl życia.

Zdrowie wymaga więc pielęgnacji i ciągłego rozwoju oraz umiejętności przywracania stale zakłócanej równowagi i przystosowywania się do nieustannie dokonujących się zmian, zachodzących zarówno wewnątrz organizmu jak i w otaczającym człowieka środowisku.

Rekreacja jest zjawiskiem kompensacyjnym na współczesny styl życia. Umożliwia adaptację organizmu do zmieniających się warunków życia.



Czynniki kształtujące zdrowie:

  • ok. 15% - medycyna naprawcza,

  • ok. 15% - czynniki genetyczne,

  • ok. 15% - czynniki środowiska społecznego,

  • ok. 5% - czynniki środowiska fizycznego,

  • ok. 50% - czynniki stylu zycia (ruch i inne).

Dekalog zdrowego stylu życia:

  1. Wiedza o samym sobie.

  2. Utrzymywanie sił obronnych w stałej gotowości.

  3. Nienadużywanie leków.

  4. Utrzymywanie wszechstronnych aktywności fizycznych.

  5. Prawidłowe odżywianie się.

  6. Hartowanie się.

  7. Rozwijanie umiejętności walki ze stresem.

  8. Wyeliminowanie nałogów.

  9. Życzliwość dla innych.

  10. Zachowanie postawy radzenia sobie.

Aktywność ruchowa – wysiłek fizyczny, czyli praca mięśni szkieletowych wraz z całym zespołem towarzyszących jej czynnościowych zmian w organizmie.

Homeostaza:



  • wewnątrzustrojowy stan równowagi,

  • podstawa wszelkiej motywacji,

  • dzięki homeostazie organizm uzyskuje indywidualizację i stałość środowiska wewnętrznego (chwilową).

Zmęczenie:

  • sygnał przeciążenia homeostazy,

  • stan przejawiający się przejściowym zmniejszeniem sprawności organizmu przed nadmiernym wysiłkiem (zaburzenia równowagi organizmu).



7. Rozumienie terminów: aktywność fizyczna , sprawność fizyczna, wydolność fizyczna

Sprawność fizyczna - to zdolność całego organizmu człowieka oraz poszczególnych jego układów (ruchowego, sensorycznego,…) do wypełnienia właściwych im funkcji, współpracy, stałej koordynacji całego zespołu towarzyszących zmian.

Aktywność fizyczna – dowolna forma ruchu ciała spowodowana mięśniami szkieletowymi, która wpływa na wzrost przemiany podstawowej ponad wydatek energii spoczynkowej – wszystkie zajęcia w czasie wolnym, sporty, praca zawodowa i inne codzienne czynności.

Wydolność fizyczna:

  1. możliwość wykonywania intensywnej pracy przy niewielkich zmianach podczas zmęczenia i szybkim efektownym wypoczynku,

  2. zdolność organizmu do wykonywania maksymalnej pracy fizycznej w warunkach równowagi czynnościowej,

  3. ogólna zdolność do ciężkich długotrwałych wysiłków fizycznych z wykorzystaniem dużych grup mięśniowych.


8. Minimalna dawka aktywności fizycznej

Zdrowie a minimum aktywności ruchowej:

  • SA to codzienne 10 min. ćwiczenia o charakterze możliwości (Światowa Organizacja Zdrowia)

  • Ok. 10-15 tys. kroków dziennie wykonywanych w formie intensywnego spaceru

  • Spalać podczas ćwiczeń fizycznych dziennie ok. 1200-2000 kcal (Wolańska 1994)

  • Codzienne wykonywanie ćwiczeń fizycznych przez co najmniej 30 min. (Amerykański Ośrodek Kontroli i Prewencji)


9. Potrzeby zaspakajane przez rekreację

  • Pozytywnych emocji i przyjemnych wrażeń ‘

  • Potrzeba prestiżu uznania, dowartościowania

  • Potrzeba doskonalenia się

  • Wypoczynku i relaksu

  • Zmiana trybu i środowiska życia

  • Obniżenia samokontroli

  • Kontaktu z naturą, ludźmi

  • Stopień natężenia usług samoobsługowych w gospodarstwach domowych

  • Wskaźnik zatrudnienia w dziedzinach sektora zajmującego się świadczeniem usług czasochłonnych i czasooszczędnych


10. Rozwój motoryczny człowiek i jego związek z aktywnością ruchową w ontogenezie

Biologiczne podstawy i zadania rekreacji ruchowej z uwzględnieniem motorycznej zmienności zachowań w ontogenezie



Rozwój osobniczy – zespół procesów kierowanych, nieodwracalnych, powiązanych wzajemnie ze sobą, kształtujących organizmu człowieka od poczęcia do śmierci danego osobnika
Aspekty rozwoju osobniczego

  1. Biologiczny

  2. Psychiczny

  3. Społeczny

Rozwój biologiczny

Zmiany:


  • Morfologiczne

  • Fizjologiczne

  • Motoryczne

Rozwój psychiczny

  • Zmiany w obrębie centralnego układu nerwowego

  • Cel: kształtowanie struktur psychicznych

Rozwój społeczny

  • Cel: kształtowanie dojrzałości osobnika do pełnienia określonych ról w grupie rówieśniczej czy społeczeństwie


Podstawowe elementy rozwoju

  • Wzrastanie – zmiany wielkości organizmu np. wzrostu i masy ciała, w więc zwiększenie jego rozmiarów

  • Różnicowanie – doskonalenie struktury tkanek, dostrajanie się poszczególnych układów względem siebie i kształtowanie się proporcji organizmu

  • Dojrzewanie – doskonalenie czynności poszczególnych układów w ściśle wzajemnie uzależnionych funkcjach

Linia hipotetyczna rozwoju motorycznego:

W każdym okresie rozwoju ontogenetycznego, ontogenetycznego każdym roku życia, na motorykę człowieka składają się różne wartości tworzących je składowych elementarnych:

- Siła; szybkość; wytrzymałość;

- Umiejętności; doświadczenia;

- Motywacja;

- Zmieniające się wraz z wiekiem dyspozycje



Motoryczność (składowe)

  • Kryterium ilościowe – zdolność do wykonywania ruchów (szybkość ruchu, siła, wytrzymałość)

  • Kryterium jakościowe – zdolność do kierowania czynnościami nerwowymi (struktura ruchu, rytm, przenoszenie ruchu, przepływ ruchu, elastyczność, antycypacja i harmonia)

Podział zdolności motorycznych

  • Zdolności kondycyjne – uwarunkowanie głównie procesami energetycznymi – siła, szybkość, wytrzymałość

  • Zdolności koordynacyjne – zdeterminowane procesami sterowania i regulacji ruchu – zwinność (zdolność orientacji, szybkość reakcji, zdolność różnicowania ruchu, równowaga, poczucie rytmu, zdolność łączenia ruchów) i przestawiania się ruchowego

  • Gibkość

Umiejętności ruchowe / definicja

  • Umiejętności ruchowe rozwijają się w procesie nauczania i ćwiczenia na bazie odpowiednich zdolności motorycznych oraz wcześniejszych doświadczeń ruchowych

  • Ich zasób pozwala na wybór działania ruchowego najbardziej adekwatnego do zaistniałej sytuacji i wymagań (potrzeb)

Podział umiejętności ruchowych

Elementarne: Specjalne:

- Pełzanie - leżące u podstaw sportowych czynności

- Czworakowanie motorycznych

- Chodzenie

- Bieganie

- Skakanie

- Rzucanie

- Chwytanie

Wdrapywanie

Wspinanie



Przejawy motoryczności ruchowej

  • Ruchliwość

  • Uzdolnienia ruchowe

  • Sprawność ruchowa

  • Wydolność fizyczna i inne

Czynniki wpływające na rozwój człowieka

  1. Czynniki endogenne genetycznie (determinatory) związane z przekazem genetycznych właściwości rodziców, rodziców kształtujące płeć, konstrukcję i rasę osobnika

  2. Czynniki endogenne paragenetycznie (stymulatory) – docierające do organizmu potomnego potomnego organizmu matki lub poprzez organizm matki

  3. Czynniki egzogenne (modyfikatory) – elementy biogeograficzne (modyfikatory naturalne – fauna i flora, zasoby mineralne, wodne, klimat, ukształtowanie terenu) oraz elementy społeczno- ekonomiczne (modyfikatory kulturowe – zamożność rodziny, wykształcenie, poziom kultury rodziców i wychowawców, tradycje itp.)

Od czego zależy rozwój motoryczny?

I. Od dojrzenia struktur układu nerwowego i mięśniowego:



  • pierwsze pojawiają sie odruchy, a dopiero później czynności dowolne,

  • aktywność globalna, występująca zaraz po urodzeniu, przekształca sie stopniowo w proste schematy ruchów dowolnych, stanowiące podłoże dla rozwoju sprawności,

  • dopóki układ mięśniowy dziecka nie osiagnie odpowiedniego stopnia dojrzałości, dopóty nie będzie ono mogło opanować sprawności ruchowych,

  • dojrzałość m.in. jest podstawa koordynacji czynności dowolnych.

II. Opanowanie przez dziecko sprawności ruchowej wymaga pewnej dojrzałości. Dopóki układ nerwowy i mięśnie nie są dobrze rozwinięte, bezskuteczne są próby wyuczenia dziecka sprawności ruchowej:

  • krepowanie aktywności może powodować opóźnienia rozwojowe!

III. Prawa dotyczące kierunku rozwoju:

  • Prawo następstwa cefalokaudalnego - rozwoju przebiega wzdłuż ciała, od głowy do stop. Postęp w strukturze i funkcji ujawnia sie najpierw w okolicach głowy, następnie w obrebie tułowia i wreszcie w okolicach kończyn dolnych,

  • Prawo następstwa proksymodyskalnego - rozwoju postępuje od bliższego do dalszego, a wiec od części ciała znajdujących sie w pobliżu osi centralnej do dalszych zewnętrznych części ciała.

IV. Normy rozwoju ruchowego:

  • w obrębie różnych stref rozwoju ruchowego występują możliwe do przewidzenia stadia, które stanowią odrębna całość, choć jest również uzależnione od stadium poprzedzającego i ma wpływ na stadium po nim następujące,

  • rozwój ruchowy przebiega we wczesnym dzieciństwie w sposób możliwy do przewidzenia co pozwala na ustalenie norm opartych na przeciętnym dziecku, w którym występują rożne normy aktywności ruchowej,

  • normy dotyczące rożnych rodzajów czynności dowolnych tj. siedzenie, stanie, sięganie, chwytanie są użyteczne przy ocenie rozwoju umysłowego do momentu, kiedy można stosować testy inteligencji oparte na zadaniach werbalnych.

V. Tempo rozwoju motorycznego:

  • rozwój ruchowy w szczegółach rożni się u poszczególnych jednostek. Pewne czynniki przyśpieszają, inne zaś opóźniają tempo rozwoju ruchowego.


11. Osobnicze i poza osobnicze uwarunkowania do rekreacji

Warunki rekreacji - elementy, na które prowadzący wykładu nie ma wpływu, a które wymuszają na nim potrzebę odpowiedniego doboru Śródków wychowawczego czy kształtującego postępowania

Warunki osobnicze:



  • wiek

  • płeć

  • stan zdrowia

  • poziom sprawności fizycznej

  • poziom wydolności fizycznej

  • typ budowy ciała.

Uwarunkowania osobnicze czynniki psychiczne:

  • osobowość = temperament (zespół dziedziczonych cech osobowości, zdeterminowanych genetycznie i ujawniających sie juz w pierwszym roku życia człowieka ) + inteligencja

  • typ temperamentu,

  • poziom inteligencji,

  • postawa życiowa człowieka,

  • struktura wartości, potrzeb i zainteresowań.

Czynniki:

  • dziedziczność

  • środowisko prenatalne i przyrodnicze życia

  • środowisko społeczno-kulturowe

  • doświadczenia życiowe i aktywność

Uwarunkowania pozaosobnicze:

  • warunki bytu i pracy,

  • warunki terenowe,

  • warunki klimatyczne,

  • obiekty sportowe,

  • sprzętowe, przybory,

  • aparatura diagnostyczna,

  • czas na ćwiczenia,

  • środowisko społeczne - stały układ jednostek, grup, zbiorowości ludzkich wywołujących aktywności i wypływających na zachowanie

  • działalność normo- i opiniotwórcze

  • działalności wychowawcze

  • działalności socjalizujące

  • rodzina

  • szkoła

  • instytucje wspomagające

  • grupy rówieśnicze

  • społeczność miejscowa

  • środki masowego przekazu

  • kościół


12. Motywacja a potrzeby podejmowania rekreacji – gotowość uprawiania rekreacji

Motywowanie

Wewnętrzne Zewnętrzne

- cechy osobowości - warunki środowiskowe

(genotyp + cechy nabyte i ocena sytuacji

Podczas socjalizacji)
Osobowość = temperament + inteligencja

Zespół stałych właściwości i procesów psychofizycznych odróżniających jednostki



Czynniki:

  • Dziedziczność

  • Środowisko prenatalne i przyrodnicze życia

  • Środowisko społeczno – kulturowe

  • Doświadczenia życiowe i aktywność


Temperament – zespół dziedziczonych cech osobowości, zdeterminowanych genetycznie

I ujawniających się już w pierwszym roku życia człowieka

- stanowi podstawę kształtowania się rozwoju osobowości

- może ulec zmianom w wyniku oddziaływania środowiska fizycznego i społecznego


Typy temperamentów Hipokratesa – Galena
Słaby (melancholik)

Typ układu ruchliwy (sangwik)

Nerwowego zróżnicowany

Silny bezwładny

niezróżnicowany
Motywacja:

- stan gotowości do podjęcia określonego działania

- lub wzbudzony potrzebą zespół procesów psychicznych i fizjologicznych określający podłoże zachowań i ich zmian

Elementy struktury motywacyjnej:


  • Wykształcona w ciągu życia hierarchia potrzeb:

- Aspiracje

- Ambicja



  • Wartości i nawyki mające związek z cechami osobowościowymi

Potrzeby (definicja):

- składnik osobowości

- wiążą się z odczuwaniem braku czegoś, co ma znaczenie dla życia jednostki

- potrzeba to napięcie wewnętrzne organizmu dynamizujące, aktywizujące i ukierunkowującące czynność zdobywania tego, co jest ważne, niezbędne i konieczne dla normalnego funkcjonowania człowieka



Motywacja zewnętrzna: środowisko społeczne

Stały układ jednostek, grup, zbiorowości ludzkich wywołujących aktywności

I uspołeczniających zachowania


  • Działania normo- i opiniotwórcze (media)

  • Działania wychowawcze (rodzina)

  • Działania socjalizujące (jednostki)

Warunki środowiskowe – geograficzne

  • Pogoda – zmienny w czasie i przestrzeni stan fizyczny atmosfery

  • Klimat – średni stan pogody na danym obszarze w ciągu dłuższego okresu czasu

Zachowania rekreacyjne, a osobowość i środowisko

  • Warunki zewnętrzne

  • Struktura motywacyjna/napięcie motywacyjne

  • Gotowość do realizacji zachowania

  • Bodźce inicjujące, zachowanie wolnoczasowe

Czynniki decydujące o wyborze formy rekreacji:

  • Czynniki biologiczne

  • Czynniki psychiczne

  • Czynniki społeczno-demograficzne

  • Czynniki gospodarczo-ekonomiczne

Czynniki biologiczne:

  • Stan zdrowia

  • Poziom sprawności fizycznej

  • Poziom wydolności fizycznej

  • Typ budowy ciała

Czynniki psychiczne:

  • Osobowość

  • Typ temperamentu

  • Poziom inteligencji

  • Postawa życiowa człowieka

  • Struktura wartości, potrzeb i zainteresowań

Czynniki społeczno-demograficzne:

  • Płeć

  • Wiek

  • Wykształcenie

  • Zawód i aktywność zawodowa

  • Pozycja społeczna, miejsce w strukturze społecznej

  • Styl i sposób życia

Czynniki gospodarczo-ekonomiczne:

  • Sytuacja materialna

  • Poziom dochodów

  • Ilość wolnego czasu

  • Dostępność urządzeń, obiektów i oferty rekreacyjnej


13. Preferencje wyboru form rekreacji ruchowej



  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna