Pytania do obrony z ekonomia



Pobieranie 382,26 Kb.
Strona1/6
Data25.06.2018
Rozmiar382,26 Kb.
  1   2   3   4   5   6

PYTANIA DO OBRONY - EKONOMIA.


  1. Przedmiot ekonomii


Ekonomia – to nauka o najefektywniejszej alokacji ograniczonych zasobów, między nieograniczone potrzeby, w celu uzyskania maksimum zadowolenia klienta.
Ekonomia – to nauka o procesach gospodarczych oraz prawidłowościach nimi rządzących – czyli prawach ekonomicznych.
Ekonomia dzieli się na:

  1. Mikroekonomię




    • Bada poszczególne elementy tworzące gospodarkę, takie jak:

Gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, sektory i gałęzie gospodarki, rynki określonych produktów i usług.

  • Analizuje sposób działania oraz zachowania na rynku poszczególnych producentów i konsumentów, sprzedawców i nabywców.

  • Bada czynniki wpływające na kształtowanie się wielkości produkcji oraz podaży poszczególnych produktów i usług, rozmiarów popytu na nie oraz wielkości ich cen.



  1. Makroekonomię

    • Zajmuje się analizą gospodarki, jako całości.

    • Bada czynniki wpływające na poziom i zmiany takich wielkości ekonomicznych, jak: globalna produkcja i konsumpcja w danej gospodarce, globalna podaż produktów i usług, globalny popyt na nie, ogólny poziom cen, globalne zatrudnienie i inwestycje, dochody i wydatki budżetu państwa.

    • Bada wielkości agregatowe.



Podmioty i decyzje ekonomiczne

1. gospodarstwo domowe – pełni funkcje: produkcyjną, konsumpcyjną


2. przedsiębiorstwo – ludzie dysponują określonymi środkami (ziemia, lokale, budynki, maszyny, urządzenia, surowce, środki pieniężne, środki transportu), które są niezbędne do regularnego prowadzenia dział. gosp. w sferze produkcji, obrotu towarowego, czy usług.
3. państwo - rola państwa w porównaniu z innymi podmiotami gosp. ma charakter zróżnicowany.
2. Podstawowe składniki procesu gospodarowania oraz analiza współzależności między nimi.
GOSPODAROWANIE : nie jest działalnością jednorazową ze względu na odnawialność i rozwój ludzkich potrzeb, jest to działalność ciągła dlatego mówimy o powtarzających się procesach gospodarczych.

Gospodarowanie zawsze odbywa się w określonych warunkach materialnych, instytucjonalnych, społecznych, politycznych itp. Całokształt tych warunków oraz reguł i mechanizmów gospodarowania składa się na pojęcia: gospodarka i system gospodarczy.



PROCESY GOSPODARCZE : Proces produkcji / Proces wymiany / Proces konsumpcji

RACJONALNOŚC GOSPODAROWANIA : Jest konieczna z uwagi na to, iż zasoby którymi dysponujemy są ograniczone

Jak racjonalnie gospodarować :



  • Zasada największego efektu : dążenie do maksymalizacji efektu przy danym nakładzie środków

  • Zasada najmniejszego nakładu : dążenie do osiągnięcia danego efektu przy minimalnym nakładzie środków

Proces gospodarowania : jest kompleksem stale powtarzających się działań ludzkich w zakresie produkcji dóbr materialnych i usług, ich podziału, wymiany oraz spożycia ilościowo ograniczonych dóbr gospodarczych. Produkcja to wytwarzanie dóbr usług.

Podstawowymi elementami każdego procesu produkcji są:


1. praca, czyli człowiek ze swoimi umiejętnościami, kwalifikacjami, kapitał ludzki + kapitał intelektualny
2. kapitał – w formie pieniężnej i rzeczowej: przedmioty pracy (surowce, materiały) + środki pracy (maszyny, technologie) = środki produkcji
3. ziemia wraz z jej bogactwami materialnymi Podział zajmuje się rozdysponowaniem tych dóbr rzadkich między producentów i konsumentów. Konsumpcja zaś polega na zaspokajaniu potrzeb ludzkich przy pomocy dóbr i usług.

Bez produkcji nie ma podziału, bez podziału nie ma konsumpcji, a konsumpcja napędza produkcję.

Celem gospodarowania musi być zawsze spożycie, konsumpcja, czyli zaspokajanie potrzeb.
Podstawowym elementem procesu gospodarowania jest produkcja.


3. Gospodarowanie a rzadkość dóbr
Ekonomia jest nauką, która bada w jaki sposób ludzie wykorzystują zasoby będące w ich dyspozycji w celu zaspokojenia potrzeb materialnych i niematerialnych.
Zasoby, którymi ludzie dysponują są przekształcane podczas procesów produkcyjnych w dobra i usługi zaspokajające określone potrzeby. Dążeniem ludzi jest zaspokojenie wszystkich potrzeb w stopniu maksymalnym. Jednak cechą zasobów jest to, iż są ograniczone. Konsekwencją nieograniczoności potrzeb i ograniczoności zasobów jest proces gospodarowania. Gospodarować tzn. dokonywać wyborów ekonomicznych – decydować na co przeznaczyć stosunkowo rzadkie zasoby, które są do dyspozycji człowieka i jakie potrzeby zaspokajać. Decyzja gospodarcza posiada zawsze 2 aspekty:

  • pozytywny (oznacza dokonanie wyboru jakie cele gospodarcze będziemy realizować oraz jakie zasoby przeznaczymy na osiągnięcie tych celów)

  • i negatywny (oznacza konieczność rezygnacji z innych celów, na osiągnięcie, których moglibyśmy przeznaczyć posiadane zasoby).

Ludzie podejmują decyzje dotyczące wykorzystania zasobów i technologii w procesie gospodarowania. Decyzje te podejmowane są w określonym momencie czasu. Suma takich momentów składa się na ciągłość procesów gospodarczych.

Gospodarowanie, które odbywa się zawsze w określonym momencie czasu napotyka na ograniczoność zasobów i technologii. Nawet gdyby zastosować najlepsze z dostępnych technologii i wykorzystać w maksymalnym stopniu wszystkie zapasy zasobów, to zawsze możliwe będzie wytworzenie jedynie ograniczonej ilości nowych dóbr w ciągu roku. Wynika to z faktu, iż nie wszystkie zasoby mogą być wykorzystane w stopniu maksymalnym (np. bariera biologiczna uniemożliwiająca człowiekowi pracę przez 24h/ dobę).

Konsekwencją tych zjawisk jest problem rzadkości w ekonomii. Rzadkość jest wynikiem zależności między zapotrzebowaniem ludzi na dobra (zapotrzebowaniem potencjalnym) a ograniczonymi zdolnościami wytworzenia tych dóbr. Problem rzadkości występuje zawsze, kiedy zapotrzebowanie ludzi na dobra przewyższa możliwości wyprodukowania tych dóbr (niezależnie od tego jak znaczne są możliwości produkcyjne).


OGRANICZONOŚĆ ZASOBÓW I NIEOGRANICZONOŚĆ POTRZEB STWARZAJĄ KONIECZNOŚĆ DOKONYWANIA WYBORÓW. Wybór celów (potrzeb i dóbr je zaspokajających) oraz środków potrzebnych do osiągnięcia tych celów (zasobów i technologii ich przetwarzania) stanowi ISTOTĘ PROCESU GOSPODAROWANIA.

Pyt. 4 Gospodarowanie jako proces dokonywania wyborów.



Gospodarowanie – nie jest działalnością jednorazową ze względu na odnawialność i rozwój ludzkich potrzeb jest to działalność ciągła dlatego mówimy o powtarzających się procesach gospodarczych.

Procesy gospodarcze to:

• procesy produkcji

procesy podziału

• procesy wymiany oraz

• procesy konsumpcji.

Działalność racjonalnego gospodarowania jest konieczna z uwagi na to iż zasoby, którymi dysponujemy są niestety ograniczone.

Jak racjonalnie gospodarować? Posługując się zasadą racjonalnego gospodarowania, która może być ujmowana dwojako, a mianowicie jako:

zasada największego efektu – oznacza dążenie do maksymalizacji efektu przy danym układzie środków,

zasada najmniejszego nakładu – oznacza dążenie do osiągnięcia danego efektu przy minimalnym nakładzie środków.

Aby wybrać najbardziej efektywne ekonomicznie warianty decyzji porównujemy uzyskane z danej działalności gospodarczej efekty (np. dochody) z ponoszonymi w związku z tą działalnością nakładami (np. wydatkami). Mówimy wtedy o rachunku ekonomicznym. Aby móc się nim poprawnie posługiwać efekty działalności gospodarczej i ponoszone w związku z nią nakłady muszą być:

• mierzalne – dające się wyrazić w określonych jednostkach miary,

• stosowane jednostki miary muszą być takie same,

• należy dysponować możliwie jednoznacznymi kryteriami wyboru.


W praktyce nie zawsze powyższe warunki są spełnione dlatego nie wszystkie decyzje społeczno-gospodarcze są oparte na precyzyjnym rachunku ekonomicznym.
5. Współzależności popytowo- podażowe a czynniki zmieniające krzywe popytu i podaży.
Popyt, podaż i ceny są podstawowymi elementami rynku. Powiązania jakie między nimi zachodzą i ich zależności określane są ogólnie mechanizmem rynkowym lub też mechanizmem popytowo-podażowo-cenowym.
Popyt – ilość dobra lub usługi, jaką nabywcy gotowi są zakupić w określonym miejscu, czasie i po określonej cenie.
Prawo popytu - wraz ze wzrostem ceny danego dobra, maleje popyt na dane dobro, a wraz ze spadkiem ceny popyt na to dobro rośnie.
Pozacenowe determinanty popytu:

  • poziomu realnych dochodów ludności

  • preferencje konsumentów ( upodobania, gusty wynikające z tradycji, zwyczajów, mody, reklamy w środkach masowego przekazu)

  • ceny dóbr substytucyjnych i komplementarnych

  • oczekiwań co do zmiany cen i dochodów w przyszłości

  • liczba nabywców i ich struktura wg. płci, wieku, wykształcenia, zawodów

  • sytuacja gospodarcza i polityczna kraju


Krzywa popytu – ilustruje zależność między ilością dobra, którą nabywcy chcą kupić przy różnych poziomach ceny ( zakładając że determinanty pozacenowe pozostają bez zmian)



Podaż – ilość dobra, jaką sprzedawcy są gotowi zaoferować w określonym miejscu, czasie i po określonej cenie.
Prawo podaży – jeśli cena danego dobra rośnie to podaż tez rośnie, jeśli cena maleje to podaż też maleje
Krzywa podaży - pokazuje ile jednostek danego dobra (Q) są skłonni wyprodukować producenci przy danej cenie (P).

Pozacenowe determinanty podaży:

  • koszty produkcji – przy danej cenie dobra na rynku niższe koszty produkcji oznaczają dla producenta większe zyski co skłania ich do zwiększania produkcji. Wzrost k-tów produkcji natomiast zniechęca producentów do zwiększania podaży

  • ceny czynników wytwórczych – na poziom kosztów mają wpływ ceny surowców, energii, paliw, pracy, itp. Ich spadek wpływa na obniżenie k-tów produkcji co zachęca do zwiększenia podaży

  • przewidywania producentów co do zmiany cen i poziomu popytu w przyszłości – jeśli w przyszłości opłacalność sprzedaży dóbr będzie wyższa niż aktualnie mogą one być magazynowane i czekać na korzystniejszy moment sprzedaży

  • polityka interwencyjna rządu – wysokość podatków, polityka celna

  • warunki naturalne ( sezonowość produkcji – np. w rolnictwie, leśnictwie, górnictwie)

  • czynniki losowe – powódź, susza, pożary

  • czas – w krótkim okresie czasu producent może zwiększyć podaż, np. poprzez lepsze wykorzystanie potencjału wytwórczego; w długim okresie czasu dzięki nowym inwestycjom lub zmianom w technice i technologii produkcji

W sytuacji gdy na rynku podaż zrównoważona jest z popytem, kształtuje się sytuacja, która określana jest jako równowaga rynku. Wtedy kształtuje się również cena równowagi na dane dobro.

Cena równowagi rynkowej - cena, przy której występuje zrównoważenie popytu i podaży. Krzywa popytu przecina się z krzywą podaży, tworząc w ten sposób punkt równowagi cenowej. Obie krzywe stanowią instrument opisujący dynamikę produktu przy zmianie jego ceny.




Cena wyższa od ceny równowagi – oznacza przewagę podaży nad popytem czyli nadwyżkę dobra. Jest to sytuacja korzystna dla nabywcy gdyz sprzedawcy musza obniżać cenę co jednocześnie zwiększy popyt ale zredukuje podaż
Cena niższa od ceny równowagi – oznacza przewagę popytu nad podażą, czyli niedobór dobra. Jest to sytuacja korzystna dla producenta gdyż kupujący rywalizują w tzw. „walce” o towar, pozwiększa podaż, ale redukuje popyt.



6. Model gospodarki rynkowej.
Gospodarka rynkowa – to taka forma gospodarki, w której poszczególne jednostki gospodarcze specjalizują się w wytwarzaniu jakiegoś jednego lub kilku produktów, a następnie przez akty kupna – sprzedaży wymieniają je między sobą na rynku za pośrednictwem pieniądza. Warunki owej wymiany uzgadniane są przez umawiające się strony. W gospodarce rynkowej decyzje dotyczące tego, co i w jakich ilościach będzie produkowane, w jaki sposób, tzn. przy użyciu jakich metod technicznych, oraz dla kogo (tak zwane kardynalne pytania ekonomii), podejmowane są przez suwerenne podmioty gospodarcze. Podstawą podejmowania decyzji są informacje płynące z rynku: m.in. ceny dóbr i usług, ceny czynników wytwórczych, płace, stopy procentowe, stopy zysku, kursy papierów wartościowych, walut oraz oczekiwania podmiotów gospodarczych co do ich kształtowania się w przyszłości. Decyzje te mogą być w pewnym stopniu modyfikowane przez państwo w związku z ustalaniem przez nie np. stóp podatkowych, nakładaniem (lub zmianą) ceł, ustalaniem minimalnych lub maksymalnych cen, minimalnych płac, ograniczaniem wahań kursów walutowych, kształtowaniem systemu ubezpieczeń, zakresu opieki socjalnej itp.

Przesłanki powstania:

  • rozwój społecznego podziału pracy (specjalizacja), co doprowadziło do powstania prywatnej własności,

  • ograniczona liczba zasobów wobec ciągłego rozwoju i ustawicznego odradzania się potrzeb.

Cechy gospodarki rynkowej:

  • prywatna własność jako fundamentalna podstawa gospodarki rynkowej;

  • oparcie działalności gospodarczej oraz wyboru ekonomicznego na zasadzie racjonalnego gospodarowania;

  • mechanizm rynkowy, który kształtuje procesy ekonomiczne na nim zachodzące tj: ceny, popyt, podaż, koszty, procent i inne kategorie ekonomiczne odzwierciedlające realne procesy gospodarowania w sferze produkcji, wymiany, podziału, a także w znacznym stopniu w sferze konsumpcji dóbr i usług.

Zalety gospodarki rynkowej:

  • racjonalne wykorzystanie zasobów gospodarczych,

  • skuteczny system motywacji,

  • innowacja gospodarki,

  • dyscyplina finansowa przedsiębiorstw,

  • skłonność do samodzielnego ustalania się ceny rynkowej,

  • dobre zaopatrzenie sklepów.

Omawiając zagadnienie modelu gospodarki rynkowej nie sposób nie wspomnieć o konkurencji doskonałej, konkurencji niedoskonałej i rynku monopolistycznym.

Rynek doskonały charakteryzuje się tym, że z punktu widzenia nabywcy dobra i usługi stanowiące przedmiot obrotu na rynku są jednorodne (homogeniczne), mają jednakowe cechy fizyczne i są postrzegane przez nabywców jako jednakowe, niezależnie od tego jaki producent je wytworzył i nie występują osobiste preferencje pomiędzy uczestnikami rynku.

Konkurencja niedoskonała wyraża się tym, że konsument nie zawsze zna cenę po jakiej różni producenci lub handlowcy sprzedają dany towar. W skutek tego kupuje u dawnego producenta nawet jeśli musi płacić wyższą cenę. Przyzwyczajony jest bowiem do nabywania określonego towaru i niechętnie może zmieniać sprzedawcę. Niemałą rolę mogą tu odgrywać takie czynniki jak dogodność robienia zakupów lub określone zachowanie się sprzedawcy. To wszystko powoduje, że w granicach pewnych różnic cen każdy sprzedawca i towar każdego producenta mają swoją klientelę.

Monopol to struktura rynkowa charakteryzująca się występowaniem na rynku tylko jednego dostawcy danego towaru, który kontroluje podaż i ceny, oraz wielu odbiorców jak i występowaniem wielu barier uniemożliwiających innym firmom wejście na rynek.

7. Mechanizm rynku doskonałego.
Rynek doskonały charakteryzuje się tym, że spełnione są na nich warunki homogeniczności:

- Z punktu widzenia nabywcy dobra i usługi stanowiące przedmiot obrotu na rynku są jednorodne (homogeniczne), mają jednakowe cechy fizyczne i są postrzegane przez nabywców jako jednakowe, niezależnie od tego jaki producent je wytworzył,

- Nie występują osobiste preferencje pomiędzy uczestnikami rynku,

- Nie występują różnice przestrzenne (np. brak kosztu transportu), które mogłyby uzasadniać odpowiednie preferencje.

- Nie występują różnice czasowe (np. odnośnie terminu dostaw), które mogłyby uzasadniać odpowiednie preferencje.

A ponadto:



  1. rozproszenie po stronie popytu i podaży

duża liczba kupujących i sprzedających, żaden z kupujących lub sprzedających nie posiada pozycji pozwalającej na dyktowanie warunków sprzedaży i kupna - cena jest dana i jest wypadkową gry rynkowej (popytu i podaży),

  1. brak barier wejścia na rynek

istnieje możliwość wejścia na rynek oraz wyjścia z niego oraz łatwość zmiany zastosowania zasobów,

  1. przejrzystość

sprzedający oraz kupujący dysponują pełnymi informacjami o dobrach i usługach oraz o warunkach zawierania transakcji, prędkość dostosowywania się do zmieniających się warunków jest bardzo wysoka.

Kategoria rynku doskonałego jest ściśle związana z warunkami wolnej konkurencji. Obecnie jest to kategoria teoretyczna, elementów rynku doskonałego można szukać jedynie wśród rynków formalnych (rynków kierowanych przez instytucje, np. na rynku papierów wartościowych).

W warunkach konkurencji doskonałej działa samoczynny mechanizm likwidujący brak równowagi na rynku. W przypadku wystąpienia nadwyżki rynkowej, czyli sytuacji, w której podaż przewyższa popyt producenci są skłonni obniżać cenę. Obniżanie ceny prowadzi do jednoczesnego wzrostu popytu oraz spadku podaży. Proces ten trwający w czasie doprowadzi do zrównania podaży z popytem. W przypadku wystąpienia niedoboru rynkowego, czyli w sytuacji, w której popyt przewyższa podaż, nabywcy są gotowi zapłacić za nie wyższą cenę. Rosnąca cena prowadzi do obniżenia popytu oraz do wzrostu podaży (tutaj również dojdzie do wyrównania się tych dwóch wielkości, ukształtuje się stan równowagi).

8. Mechanizm rynku niedoskonałego.
[R. Milewski].

Mechanizmy rynkowe to popyt, podaż i cena. O tym czy rynek jest doskonały czy niedoskonały - decyduje wyrównywanie cen, ich przejrzystość i racjonalność oraz jednorodność towarów o takich samych cechach fizycznych.


Cechami rynku niedoskonałego są:

  • zaopatrywanie się konsumentów stale u tego samego dostawcy lub przywiązanie do określonego znaku firmowego

  • ceny na ten sam towar nie są jednakowe

  • ceny są regulowane przez producentów i ich zmiana nie musi wywoływać natychmiastowej zmiany podaży lub popytu (przedsiębiorca jest cenotwórczą)

  • duża liczba małych przedsiębiorstw

  • występuje szereg konkurentów produkujących nie wiele różniące się od siebie produkty

  • przeważają formy konkurencji poza cenowej (reklama, jakość towaru)

  • istnieje swoboda wejścia i wyjścia z rynku

  • istnieją bliskie substytuty i klienci mogą wybierać innych producentów

  • jest wielu kupujących

  • doskonała informacja o rynku



9. Monopol i konkurencja monopolistyczna

Monopol to struktura rynkowa charakteryzująca się:

  • występowaniem na rynku tylko jednego dostawcy danego towaru, który kontroluje podaż i ceny, oraz wielu odbiorców;

  • występowaniem barier uniemożliwiających innym firmom wejście na rynek (np. ustawodawstwo, patenty, koszty itp.);

Monopol może mieć charakter:

  • państwowy - kiedy prawo danego państwa pozwala świadczyć usługi lub produkować określony asortyment towarów tylko jednemu podmiotowi (np. monopol spirytusowy, monopol loteryjny itp.);

  • wymuszony - kiedy jeden z producentów towaru/usługi osiąga taką pozycję na rynku, że pozostali producenci bankrutują;

  • naturalny - wynikający z natury dostarczanej usługi/towaru, gdy ze względów technicznych konkurencja wielu podmiotów jest niemożliwa lub utrudniona (np. koleje żelazne, dostarczanie prądu elektrycznego i gazu, telekomunikacja itp.).


  1   2   3   4   5   6


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna