Przykładowe lekcje z Baltie lekcja 9



Pobieranie 134,11 Kb.
Data14.02.2018
Rozmiar134,11 Kb.

Przykładowe lekcje z Baltie
LEKCJA 9

Oto rozwiązanie zadania domowego z poprzedniej lekcji. Należało rozszerzyć omówiony na lekcji program, przygotowując 5 scen z labiryntami (o numerach 0, 1, 2, 3 i 4) oraz tak zmodyfikować pomocnika Labirynt, żeby losował scenę. Dodatkowo można było dodać do programu przechodzenie do kolejnej sceny po przejściu drzwi.



Przygotowanie scen nie powinno sprawić żadnych trudności. Mogą one wyglądać na przykład tak:








Rozbudowa pomocnika Labirynt też była stosunkowo prosta - może on wyglądać tak:





Pomocnik wyświetla teraz scenę o numerze wylosowanym spośród liczb całkowitych od 0 do 20. Mamy zatem gotową grę, którą mogą bawić się dzieci.

Pora na coś dla dorosłych. Stuprocentowo pewny system gry w totolotka, do tego bezpłatnie i bez czekania na losowanie.

Temat: Pomocnicy - c.d.

Ćwiczenie 1. Piszemy program losujący szóstkę.

Napiszmy program losujący szóstkę liczb - jak w Dużym Lotku. Losować już umiemy. Jak powinien działać nasz program? Pierwsze przybliżenie to:



    1. Wylosuj liczby

    2. Wypisz liczby w kolejności od najmniejszej do największej

Pamiętają Państwo programowanie metodą zstępującą? Często nazywa się ją metodą Dziel i rządź. Podzieliliśmy nasz problem na dwa mniejsze. Teraz "porządzimy" pierwszym podproblemem.

  • Co to znaczy "wylosuj liczby" w Dużym Lotku? Potrzebujemy 6 z 49, ale bez powtórzeń, zatem podzielmy problem na jeszcze mniejsze: Powtórz 6 razy:

    1. Weź liczbę losową spośród liczb całkowitych 1..49.

    2. Zweryfikuj, czy liczba losowa była dobra.

    3. Jeśli nie, przejdź do punktu 1.

Wszystko jest jasne, tylko co znaczy Zweryfikuj? Mamy kolejny mniejszy problem do rozwiązania.

Jak na razie rysuje nam się potrzeba użycia trzech pomocników:


Zweryfikuj - sprawdzający, czy wylosowana liczba nie została już wybrana,
Losuj - losujący sześć liczb bez powtórzeń,
Wypisz - wypisujący liczby w kolejności od najmniejszej do największej.

  • Zostawmy na chwilę pomocników. Zgodnie z tezą Niklausa Wirtha:

Algorytmy + Struktury danych = Programy
(polecam książkę o tym tytule tym z Państwa, którzy chcą wiedzieć dużo więcej o algorytmice)

Algorytm już mamy (choć brakuje kilku szczegółów). Zajmiemy się teraz strukturami danych. Inaczej mówiąc - odpowiemy na pytanie: jak zapamiętywać kolejne losowane liczby? Zauważmy, że każdy z naszych trzech pomocników musi mieć wgląd we wszystkie wylosowane liczby: Losuj, by wylosować i zapamiętać kolejną, Zweryfikuj, by sprawdzić, czy sprawdzana liczba nie była już wylosowana, Wypisz - wiadomo dlaczego.


Do zapamiętywania danych w programie służą zmienne. Na lekcji 6 poznaliśmy zmienne globalne (szuflady dostępne dla każdego pomocnika) oraz zmienne lokalne (prywatne koszyki pomocników). Ponieważ z danych o wylosowanych liczbach będzie korzystać kilku pomocników, należałoby użyć zmiennych globalnych. Użycie sześciu zmiennych będzie niewygodne, skorzystamy więc ze zmiennej tablicowej o nazwie wyniki, dostępnej w banku stałych i zmiennych.





  • Tablica jest grupą zmiennych (elementów tablicy) takiego samego typu. Każdego elementu tablicy używa się jak zmiennej pojedynczej. W naszym przypadku potrzebujemy sześcioelementowej tablicy liczb całkowitych, wykorzystamy tablicę wyniki.

Przed użyciem tablicy trzeba ją zadeklarować. Deklaracja mówi Baltiemu, że program będzie używał danej tablicy oraz określa liczbę elementów tablicy. Do każdego elementu można mieć dostęp za pomocą indeksu, czyli numeru elementu w tablicy. Indeksy zapisuje się w nawiasach kwadratowych. Pierwszy element tablicy w Baltie ma zawsze numer 1.

Potrzebny nam będzie zatem dodatkowy pomocnik, który przygotuje tablicę wyniki do dalszego użycia. Nazwijmy go Inicjuj. Na przykładzie tego pomocnika wyjaśnimy szczegóły dotyczące korzystania z tablic.




Trzeci wiersz (wyniki=6) jest deklaracją tablicy wyniki jako 6-elementowej. Dalej mamy pętlę for, która - korzystając z całkowitej zmiennej lokalnej (koszyka) I przyjmującej kolejne wartości od 1 do 6 - wykona dla kolejnych wartości I operację umieszczoną w zielonych nawiasach. Operacja ta (wyniki [ I ] <-- 0 ) nadaje kolejnym elementom tablicy wyniki wartości zerowe. Dzięki temu będziemy znali wartości występujące w tablicy przed wylosowaniem liczb.



Jak widzimy, operacja typu wyniki [ I ] <-- wartość wstawia wartość do elementu tablicy, zaś operacja typu zmienna <-- wyniki [ I ] pozwala pobrać wartość z elementu tablicy.

  • Przyjęliśmy zatem, że w naszym programie zmienna tablicowa wyniki będzie przechowywała informacje o wylosowanych liczbach. Pora na rozprawienie się z pomocnikami. Zaczniemy od Inicjuj i Zweryfikuj. Pomocnik Inicjuj będzie losował liczbę do zmiennej i przekazywał ją do weryfikacji. W pomocniku Zweryfikuj przyjmiemy, że w razie wykrycia, że przekazana do weryfikacji liczba już była wylosowana, do zmiennej zostanie wpisana wartość zero jako niewystępująca w losowaniu.





  • Pewnych wyjaśnień wymaga pętla do-while użyta w pomocniku Inicjuj (bordowe nawiasy) oraz występujące wewnątrz tej pętli wywołanie pomocnika Zweryfikuj z parametrami. Pętla do-while jest pętlą warunkową ze sprawdzeniem warunku po wykonaniu instrukcji w nawiasach. Drugą odmianą pętli warunkowej w Baltie jest while-do, która wymaga sprawdzenia warunku przed wykonaniem instrukcji w nawiasach. U nas pętla do-while wykonywana jest dopóty, dopóki wartość zmiennej Liczba losowa jest równa zero. Wartość zerową może jej nadać tylko pomocnik Zweryfikuj w razie stwierdzenia, że wylosowana Liczba losowa już wystąpiła i jest w tablicy wyniki.

  • Wywołanie pomocnika Zweryfikuj przekazuje do lokalnej zmiennej K odniesienie do zmiennej Liczba losowa. Oznacza to przekazanie zmiennej do pomocnika - wszelkie zmiany dokonywane w pomocniku Zweryfikuj na zmiennej K będą także dotyczyły zmiennej Liczba losowa z pomocnika wywołującego, czyli z Losuj.

Możemy także wywoływać pomocnika przekazując do jego lokalnej zmiennej tylko wartość, a nie odwołanie do zmiennej. W naszym wypadku wyglądałoby to tak:


Wtedy zmienna lokalna K pomocnika Zweryfikuj otrzyma przy wywołaniu wartość ze zmiennej Liczba losowa, ale zmiany wykonywane przez Zweryfikuj na zmiennej K nie wpłyną na wartość zmiennej Liczba losowa. Nie możemy więc tego wywołania użyć w naszym programie, choć często bywa użyteczne.



  • Pozostał nam pomocnik Wypisz. Przypomnijmy, że ma wypisać wylosowane liczby w kolejności od najmniejszej do największej. Zastosujemy algorytm wyszukiwania najmniejszej liczby do wypisania: sześciokrotnie powtórz następujące operacje:

    1. Za numer elementu, który jest Minimum przyjmij 1.

    2. Dla kolejnych elementów tablicy (dla J od 1 do 6) sprawdź: Jeśli element tablicy o numerze Minimum jest większy od sprawdzanego elementu, to wtedy za Minimum przyjmij numer sprawdzanego elementu

    3. Wypisz na ekranie wartość elementu tablicy o numerze Minimum a po nim dwie spacje.

    4. Jako wartość elementu tablicy o numerze Minimum przyjmij 99 - jest to liczba większa od wszystkich wylosowanych, więc na pewno nie będzie wypisana.





  • Teraz pora wreszcie na program główny, który poskłada przygotowane przez nas elementy w całość.


Podzieliliśmy problem na mniejsze podproblemy, przygotowaliśmy dla nich pomocników i złożyliśmy pełny program. Warto go uruchomić kilkakrotnie i sprawdzić, czy rzeczywiście losuje wyniki Dużego Lotka. Proponuję kliknąć przycisk Pokaż zmienne, widoczny w lewym dolnym rogu ekranu przy uruchomieniu programu.




Przycisk ten pokazuje wartości zmiennych podczas biegu programu. Wstawiając w wybrane miejsca programu (pomocników) elementy Czekaj, możemy wstrzymywać program i podglądać zmienne. Polecam wstawienie elementu Czekaj w bordowe nawiasy pomocnika Wypisz, np. przed nawiasem zamykającym. Można będzie zaobserwować zmiany w wartościach J i Minimum oraz "wymazywanie" wypisanych liczb.



Zadanie domowe

Proszę napisać program, który wylosuje 10 liczb z przedziału od 1 do 6, wypisze je w kolejności od najmniejszej do największej, wyliczy i wypisze ich średnią.



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna