Przewodnik do ćwiczeń z przedmiotu „prawo międzynarodowe publiczne”; drugi rok studiów dziennych w Instytucie Stosunków Międz



Pobieranie 0,6 Mb.
Strona2/5
Data23.10.2017
Rozmiar0,6 Mb.
1   2   3   4   5

Flemming M., Międzynarodowe prawo humanitarne konfliktów zbrojnych. Zbiór dokumentów, uzupełnienie i red. M. Gąska, E. Mikos-Skuza, Warszawa 2003, Akademia Obrony Narodowej

  • Flemming M., Wojciechowska J., Zbrodnie wojenne. Przestępstwa przeciwko pokojowi, państwu i obronności. Rozdział XVI, XVII, XVIII Kodeksu karnego. Komentarz, Warszawa 1999

  • Gelberg L. (oprac.), Prawo międzynarodowe i historia dyplomatyczna. Wybór dokumentów, tomy 1-3, Warszawa 1954-1960

  • Izydorczyk J., Wiliński P., Międzynarodowy Trybunał Karny. International Criminal Court. Powstanie. Organizacja. Jurysdykcja. Akty prawne, Kraków 2004

  • Jarosz-Żukowska S. (red.), Prawa człowieka i systemy ich ochrony. Teksty źródłowe, Wrocław 2002

  • Jasudowicz T., Szuniewicz M., Balcerzak M, Wojna i pokój. Prawa człowieka w konfliktach zbrojnych. Zbiór materiałów, Toruń 2008

  • Kocot K., Wolfke K. (oprac.), Wybór dokumentów do nauki prawa międzynarodowego, Wrocław-Warszawa 1978 (wydanie IV uzupełnione)

  • Królikowski M., Wiliński P., Izydorczyk J., Znojek M., Prawo karne międzynarodowe. Wybór źródeł, Warszawa 2010

  • Krukowski J., Konkordaty współczesne. Doktryna, teksty (1964-1994), Warszawa 1995

  • Kukułka J., Traktaty sąsiedzkie Polski Odrodzonej, Wrocław-Warszawa-Kraków 1998

  • Kuźniak B. (red.), Prawo dyplomatyczne i konsularne – wykład wprowadzający, Warszawa 2015

  • Lankosz K., Międzynarodowe prawo humanitarne konfliktów zbrojnych. Wybór dokumentów, Bielsko-Biała 2007

  • Łazowski A. (wybór i wprowadzenie), Prawo międzynarodowe publiczne. Zbiór przepisów, Kraków 2003

  • Menkes J. (red. nauk.), Wybór kazusów z prawa międzynarodowego. Zagadnienia ogólne. Zeszyt 1, Warszawa 2008

  • Menkes J., Majewski Ł. (red. nauk.), Wybór kazusów z prawa międzynarodowego. Źródła prawa międzynarodowego. [Zeszyt 2], Warszawa 2010

  • Muszyński M., Hambura S., Wprowadzenie. Traktat o Unii Europejskiej. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Załączniki, protokoły, deklaracje. Euratom. Wersje skonsolidowane po wejściu w życie Traktatu z Lizbony, Bielsko-Biała 2010

  • Płachta M., Międzynarodowy Trybunał Karny, tom II, Kraków 2004

  • Przyborowska-Klimczak A. (wybór i oprac.), Prawo międzynarodowe publiczne. Wybór dokumentów, Lublin 2006, Oficyna Wydawnicza VERBA

  • Przyborowska-Klimczak A., Staszewski W. (oprac.), Prawo dyplomatyczne i konsularne. Wybór dokumentów, Lublin 2001

  • Sierpowski S., Źródła do historii powszechnej okresu międzywojennego, tomy I-III, Poznań 1989-1992

  • Teksty źródłowe, w : Z. Rau, T. Tulejski (red.), Bellum iustum versus bellum sacrum. Uniwersalny spór w refleksji średniowiecznej. Konstancja 1414-1418, Toruń 2014

  • Wierzbicki B. (red.), Prawo międzynarodowe. Materiały do studiów, Białystok 2000 (wydanie trzecie uzupełnione i poprawione), wydawca : Temida 2

  • Wybór konwencji Rady Europy. Wersja polska, przygotował K. Drzewicki, Warszawa 1999

  • Zielińska E. (red.), Międzynarodowy Trybunał Karny. USA i UE : dwa różne podejścia, Warszawa 2004



    CZĘŚĆ DRUGA : szczegółowy program ćwiczeń
    I. ZAGADNIENIA OGÓLNE PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO

    A) Pojęcia podstawowe. Tzw. społeczność międzynarodowa a prawo międzynarodowe publiczne. Charakterystyczne cechy społeczności i prawa międzynarodowego – m.in. brak centralnego ustawodawcy, zorganizowanego aparatu przymusu i obowiązkowego sądownictwa międzynarodowego; zagadnienie hierarchii norm w prawie międzynarodowym, partykularyzm norm prawa międzynarodowego. Pojęcie, nazwa, systematyka i podstawa obowiązywania prawa międzynarodowego (doktryny naturalistyczna i pozytywistyczna); prawo międzynarodowe publiczne a prawo międzynarodowe prywatne. Podstawowe zasady prawa międzynarodowego. Funkcje spełniane przez prawo międzynarodowe.

    Problem skuteczności i sankcji przepisów prawa międzynarodowego. Rodzaje sankcji w prawie międzynarodowym ; sankcje wyróżniane w Karcie Narodów Zjednoczonych (art. 5, 6, 19, 41, 42).

    Przyczyny sprawiające, że moc obowiązująca prawa międzynarodowego doznaje istotnych ograniczeń (obrona konieczna i stan wyższej konieczności, wojna i represalia, klauzula rebus sic stantibus).

    B) Prawo międzynarodowe a prawo wewnętrzne państw. Tzw. negatorzy prawa międzynarodowego. Teorie monizmu (monizm z prymatem prawa wewnętrznego i monizm z prymatem prawa międzynarodowego) oraz dualizmu. Stosowanie prawa międzynarodowego wewnątrz państwa. Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego w orzecznictwie (ówczesnego) Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości - sprawy Van Gend en Loos (1963), Costa przeciwko ENEL (1964), Internationale Gesellschaft (1970), Simmenthal (1978) . Miejsce prawa międzynarodowego w polskim porządku prawnym (analiza wybranych postanowień Konstytucji RP z 1997 r.). Umowy międzynarodowe podlegające ratyfikacji i podlegające zatwierdzeniu; rozróżnienie poszczególnych trybów ratyfikacji umów międzynarodowych w świetle art. 90 i 91 Konstytucji RP (ratyfikacja „mała”, ratyfikacja „duża”, „tryb szczególny”). Analiza wybranych orzeczeń polskiego Trybunału Konstytucyjnego (w tym wydanych w 2005 r. i dotyczących Europejskiego Nakazu Aresztowania i Traktatu akcesyjnego).

    Literatura podstawowa :

    1. R. Bierzanek, J. Symonides, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2004 (wydanie ósme zmienione), rozdz. I (s. 13-30).

    2. W. Góralczyk, S. Sawicki, Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie, Warszawa 2003 (wydanie dziewiąte), rozdz. I (s. 15-37).

    3. M. Frankowska, Prawo traktatów, Warszawa 1997, rozdz. IV – p.1.2 („Przestrzeganie umów międzynarodowych a prawo wewnętrzne”; s. 103-110).

    4. J. Kosiarski, Polska wobec prawa międzynarodowego (w :) S. Bieleń (red. nauk.), Polska w stosunkach międzynarodowych, Warszawa 2007, rozdz. IX (s. 151-183) .

    5. Artykuły 4, 8, 9, 87-91, 116, 117, 121, 122, 125, 126, 133, 146, 188-193, 235 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (w :) „Rzeczpospolita” z 3 kwietnia 1997 r.

    6. Artykuły 26, 27, 46 i 53 Konwencji Wiedeńskiej o prawie traktatów z 23 maja 1969 r.

    (w :) M. Frankowska …,op.cit. (aneks I) lub S. Bieleń (oprac.), Prawo w stosunkach międzynarodowych. Wybór dokumentów, Warszawa 2004 (wydanie trzecie zmienione i uzupełnione) lub A. Przyborowska-Klimczak (wybór i opracowanie), Prawo międzynarodowe publiczne. Wybór dokumentów, Lublin 2006 lub A. Łazowski (wybór i wprowadz.), Prawo międzynarodowe publiczne. Zbiór przepisów, Kraków 2003.



    7. Karta Narodów Zjednoczonych z 26 czerwca 1945 r. (w :) S. Bieleń (oprac.), Prawo …, op.cit. (s.30-47) lub A. Przyborowska-Klimczak (wybór i opracowanie), Prawo międzynarodowe publiczne …, op.cit. (s. 9-30) lub A.Łazowski (wybór i wprowadz.), Prawo …, op.cit. (s. 25-56).

    8. Deklaracja zasad prawa międzynarodowego z 24 października 1970 r. oraz Akt Końcowy KBWE z 1 sierpnia 1975 r. (Deklaracja zasad rządzących wzajemnymi stosunkami między państwami uczestniczącymi) (w :) S. Bieleń (oprac.), Prawo …, op.cit. (s. 57-63 i 401-405).

    Literatura uzupełniająca (fakultatywnie) :

    9. J. Ciechański, Prawo międzynarodowe – normy i regulacja (w :) E. Haliżak, R. Kuźniar (red.), Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika (rozdział XIII), Warszawa 2006 (wydanie IV zmienione ; s. 327-352).

    10. W. Czapliński, A. Wyrozumska, Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe, Warszawa 2014 (3. wydanie zmienione i uaktualnione), rozdz. 1. „Zagadnienia wstępne”, § 1. „Prawo międzynarodowe w systemie prawa” (s. 1-19).

    11. Do wyboru :

    a) Wyrok [Trybunału Konstytucyjnego] z 11 maja 2005 r. K 18/04. Członkostwo Polski w Unii Europejskiej (Traktat akcesyjny) (w :) www.trybunal.gov.pl

    lub b) Wyrok Trybunału Konstytucyjnego [ z dnia 11 maja 2005 r.] w sprawie zgodności z Konstytucją Traktatu akcesyjnego (w :) J. Barcz, A. Michoński (wstęp, wybór i oprac. dokumentów), Polska w Unii Europejskiej. Wybór dokumentów. Traktat akcesyjny. Traktaty stanowiące podstawę Unii. Prawo polskie – dokumenty, Warszawa 2006 (wydanie trzecie uzupełnione ; s. 993 – 1088).

    12. K. Wójtowicz, Konstytucja RP z 1997 r. a członkostwo Polski w Unii Europejskiej (w :) J. Barcz (red.), Prawo Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, Warszawa 2006 (wydanie trzecie) (s. I-517 – I-539).

    13. Wyroki Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawach : Van Gend en Loos (1963), Costa przeciwko ENEL (1964), Internationale Gesellschaft (1970), Simmenthal (1978) (w :) P. Mikłaszewicz (oprac.), Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego w krajowych porządkach prawnych według orzecznictwa ETS i Sądu Pierwszej Instancji. Omówienia wybranych orzeczeń (1963-2005), [Warszawa, Biuro Trybunału Konstytucyjnego. Zespół Orzecznictwa i Studiów] 2005 (s. 3-7), https://trybunal.gov.pl/fileadmin/content/dokumenty/PIERWSZENSTWO.pdf

    14. Nt. niektórych prawnych aspektów członkostwa Polski w Unii Europejskiej (w tym orzecznictwa polskiego Trybunału Konstytucyjnego) : a) J. Barcz, M. Górka, A. Wyrozumska (red.), Instytucje i prawo Unii Europejskiej. Podręcznik dla kierunków prawa, zarządzania i administracji, Warszawa 2015 (4. wydanie), rozdz. XX i XXI - „Konstytucyjne podstawy członkostwa Polski w UE”, „Zapewnianie efektywności prawu UE w Polsce” (s. 448-491, w tym „Stanowisko polskiego Trybunału Konstytucyjnego”, s. 480-490); b) bardzo krytyczna ocena prawnych aspektów członkostwa Polski w UE i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w tym przedmiocie – zob. : K. Pawłowicz, Czy polska konstytucja jest jeszcze ważna ?, „Rzeczpospolita” z 25 marca 2008 r. ; K. Pawłowicz, Czy polska władza sprzeniewierza się woli narodu ?, „Rzeczpospolita” z 23 kwietnia 2008 r. ; K. Pawłowicz, Kto obroni naszą suwerenność, „Rzeczpospolita” z 13 lipca 2009 r.

    15. R. Bierzanek, Studia nad społecznością międzynarodową. Źródła prawa międzynarodowego, Lublin 1991, (fragment pt. „Granice mocy obowiązującej prawa międzynarodowego”, s. 141 – 145).

    II. ZARYS HISTORII PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO

    Zasadnicze etapy historii prawa międzynarodowego i historii nauki prawa międzynarodowego.



    Literatura podstawowa :

    1. R. Bierzanek, J. Symonides …, op.cit., rozdz. II (s. 31-74).

    2. W. Góralczyk, S. Sawicki …, op.cit., rozdz. II (s. 38-59).

    3. Do wyboru : a) G. Kucharczyk, Mała historia polskiej myśli politycznej, Dębogóra 2007, rozdz. II („Polska nauka o prawie narodów i prawie wojny”; s. 15-20)

    lub b) J. Krzyżaniakowa, J. Ochmański, Władysław II Jagiełło, Wrocław-Warszawa-Kraków 2006, rozdz. pt. „Polacy na soborze w Konstancji” (s. 230-260)

    lub c) S. Wielgus, Paweł Włodkowic (w :) Encyklopedia „białych plam”, tom XIV, Radom 2004 (s. 82-86)

    lub d) (łącznie) T. Szczech, Paweł Włodkowic i jego adwersarze na soborze w Konstancji ; Z. Rau, T. Tulejski, Wojna sprawiedliwa versus wojna święta. Zagadnienia doktrynalne historycznej konfrontacji, w : Z. Rau, T. Tulejski (red.), Bellum iustum versus bellum sacrum. Uniwersalny spór w refleksji średniowiecznej. Konstancja 1414-1418, Toruń 2014 (s. 164-183, 202-234)

    lub e) H. Łowmiański, Polityka Jagiellonów, Poznań 2006, rozdz. II „Pogrom Zakonu Niemieckiego (1385-1422)”, pkt. 6 „Pokój toruński 1411 roku i próby rewizji jego postanowień”, pkt. 7 „Spory polsko-krzyżackie w latach 1414-1422” (s. 116-123)

    lub f) R. Grodecki, S. Zachorowski, J. Dąbrowski, Dzieje Polski średniowiecznej, oprac. J. Wyrozumski, Kraków 2011 (reedycja na podstawie wydania z 1926 r.), rozdz. pt. „Wybuch wielkiej wojny polsko-krzyżackiej 1409/1411 r.”, „Zewnętrzne położenie Polski i Zakonu”; „Wyprawa przeciwko Krzyżakom 1410 r.”, „Bitwa pod Grunwaldem, 15 lipca 1410 r.”, „Pokój toruński”, „Sobór w Konstancji. Stosunek Polski do rozłamu w Kościele”, „Polacy na soborze”, „Spór polsko-krzyżacki przed soborem. Traktaty Pawła Włodkowica”; „Wyniki soboru w Konstancji w stosunku do Polski” (s. 673-676; 679-681; 683-684; 693-698).

    Literatura uzupełniająca (fakultatywnie) :

    4. J. Gilas, Prawo międzynarodowe, Toruń 1999 (wyd. drugie zmienione i popraw.), rozdz. II („Historia prawa międzynarodowego”; rozdz. III, p. 5 („Doktryna prawa międzynarodowego”), p. 6 („Polska doktryna prawa międzynarodowego”) (s. 41-47, 63-75).

    5. Przykład stosunków traktatowych w świecie starożytnym (Ramzes II – Hattusilis III, traktat zawarty ok. 1259 p.n.e) : K. A. Kitchen, Ramzes Wielki i jego czasy, Warszawa 2002, rozdz. 5 „Pokój” (s. 84-104).

    6. Stanisław ze Skarbimierza – Kazanie o wojnie sprawiedliwej (fragmenty); Johannes Falkenberg – Satyra przeciw herezjom i innym niegodziwościom Polaków i ich króla Jagiełły (fragmenty); Paweł Włodkowic – Traktat o władzy papieża i cesarza w stosunku do pogan, w : Z. Rau, T. Tulejski (red.), Bellum iustum versus bellum sacrum …, op. cit. (s. 345-383).

    7. Nt. specyficznych aspektów stosunków traktatowych francusko-osmańskich ustanowionych w XVI w. : A. Clot, Sulejman Wspaniały i jego wspaniałe stulecie, Warszawa 2017 (rozdz. V : „Franciszek I i Sulejman”, s. 156-180).

    8. Orędzie Prezydenta Stanów Zjednoczonych Jamesa Monroe`ego w sprawie polityki nieinterwencji. Waszyngton, 2 grudnia 1823 r. ; Pakt pomiędzy Niemcami, Włochami i Japonią (tzw. Pakt Trzech). Berlin, 27 września 1940 r. (w :) W. Dobrzycki, Historia stosunków międzynarodowych 1815-1945. Wydanie nowe, Warszawa 2003 (s. 149-150 i 652).

    9. Łącznie : a) Breżniewa doktryna (w :) M. Bankowicz (red.), Słownik polityki, Warszawa 1999 (s. 36-37) ;

    b) J. Bartyzel, Demokracji „kult” (w :) Encyklopedia „białych plam”, tom V, Radom 2001 (s. 9-12).



    10. Cz. Madajczyk, Faszyzm i okupacje 1938-1945. Wykonywanie okupacji przez państwa Osi w Europie, tom II : Mechanizmy realizowania okupacji, Poznań 1984, rozdz. I („Koncepcje prawne w Rzeszy hitlerowskiej a jej okupacje”, s. 11-33).

    11. U. Herbert, Werner Best. Studium biograficzne. O radykalizmie, światopoglądzie i rozsądku 1903-1989, Warszawa 2007, część druga, rozdz. II, pkt. 2 („Volkistowski porządek wielkich przestrzeni w Europie”, s. 327-355).

    12. J. Sandorski, Bohdan Winiarski. Prawo, polityka, sprawiedliwość, Poznań 2004, rozdz. pt. „Internacjonalista i wizjoner”, „Polityk”, „Finis coronat opus – sędzia międzynarodowy” (s. 23-43, 54-75, 105-132).
    III. ŹRÓDŁA PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO

    Pojęcie źródeł prawa międzynarodowego – w sensie materialnym, formalnym i poznawczym. Podstawy wyrokowania sądów międzynarodowych – na przykładzie artykułu 38 Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze.



    Podstawowe i bezsporne źródła prawa międzynarodowego : umowa międzynarodowa i zwyczaj międzynarodowy. Elementy obiektywny i subiektywny zwyczaju. Inne kategorie źródeł : „ogólne zasady prawa uznane przez narody cywilizowane”, orzecznictwo sądów, doktryna prawa, uchwały organów organizacji międzynarodowych, akty jednostronne państw. Tzw. soft law. Zagadnienie kodyfikacji prawa międzynarodowego.

    Literatura podstawowa :

    1. R. Bierzanek, J. Symonides …, op.cit., rozdz. rozdz. III – § 1, § 2-p.1, § 7, § 8, § 9, § 10 ; rozdz. VIII - § 3 (s. 75-79, 106-116, 294-298).

    2. W. Góralczyk, S. Sawicki …, op.cit., rozdz. III – § 1 oraz początek § 2 - do „Definicji w Konwencji Wiedeńskiej” włącznie ; § 3, § 4, § 5 ; rozdz. V - § 4 (s. 60-68, 96-114, 161-164).

    3. Artykuły 38 i 59 Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości z 26 czerwca 1945 r. (w :) S. Bieleń (oprac.), Prawo …, op.cit. lub A. Przyborowska-Klimczak, Prawo międzynarodowe publiczne …, op.cit. lub A. Łazowski (wybór i wprowadz.), Prawo …, op.cit.

    4. J. Barcik, T. Srogosz, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2017 (3. wydanie), rozdz. 4, § 16, 18, 19, 20 („Źródła prawa międzynarodowego” – „Katalog źródeł”, „Zwyczaj”, „Wiążące i prawotwórcze uchwały organów organizacji międzynarodowych”, „Akty jednostronne państw”, s. 112-113, 143-158).

    Literatura uzupełniająca (fakultatywnie) :

    5. M. Frankowska, Prawo traktatów …, op.cit., rozdz. II – p. 1 i 2 (s. 33-41).

    6. R. Bierzanek, Studia nad społecznością międzynarodową. Źródła prawa międzynarodowego…, op.cit., rozdz. I – p. 2 i 3 ; rozdz. II (s. 14-84).

    7. W. Czapliński, A. Wyrozumska, Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe…, op.cit., , rozdz. 2. „Tworzenie prawa międzynarodowego”, § 1. „Źródła prawa międzynarodowego – zagadnienia wstępne”, § 3. „Tworzenie prawa międzynarodowego poprzez zwyczaj”, § 4. „Ogólne zasady prawa jako źródło prawa międzynarodowego”, § 5. „Tworzenie prawa międzynarodowego poprzez akty jednostronne” (s. 33-56, 97-166).

    IV. ZAGADNIENIE PODMIOTOWOŚCI W PRAWIE MIĘDZYNARODOWYM

    A) Pojęcie podmiotowości w prawie międzynarodowym. Zdolność prawnomiędzynarodowa i zdolność do czynności prawnomiędzynarodowych. Zakres treściowy podmiotowości prawnomiędzynarodowej.

    B) Państwo w prawie międzynarodowym. Elementy państwa : władza najwyższa, terytorium, ludność. Suwerenność, prawa zasadnicze i immunitet państwa. Orzecznictwo sądów krajowych (np. Polska, USA, Włochy, Grecja) i sądów międzynarodowych (np. MTS) dotyczące immunitetu jurysdykcyjnego państwa obcego. Pozwy przeciwko Republice Federalnej Niemiec przed sądami włoskimi (np. sprawa Ferrini) i greckimi (np. sprawa Distomo); Natoniewski v. Niemcy (SN RP 2010); Niemcy v. Włochy (MTS, 2012); Haven i Welbel v. Polska i PZU (Chicago, 2001). Powstawanie, tożsamość i upadek państw. Rodzaje państw z punktu widzenia ich struktury oraz ze względu na ograniczenie ich zdolności do czynności prawnomiędzynarodowych.

    C) Zagadnienie innych niż państwa podmiotów prawa międzynarodowego. Organizacje międzyrządowe ; Organizacja Narodów Zjednoczonych. Status prawnomiędzynarodowy Unii Europejskiej. Stolica Apostolska, Zakon Maltański, tzw. terytoria autonomiczne, tzw. wspólnoty powstańcze.

    Kwestia podmiotowości osób fizycznych i prawnych jako przedmiot sporu w nauce prawa międzynarodowego.



    Literatura podstawowa :

    1. R. Bierzanek, J. Symonides …, op.cit., rozdz. IV - § 1, § 2, § 3, § 4, § 5 ; rozdz. VIII - § 1, § 2, § 3, § 4 ; rozdz. X - § 10 p. 3 („Neutralność wojenna w świetle Karty NZ“); (s. 117 – 139, 285-300, 439-440).

    2. A. Wasilkowski, Suwerenność w prawie międzynarodowym i w prawie europejskim

    (w :) J. Kolasa, A. Kozłowski (red.), Prawo międzynarodowe publiczne a prawo europejskie, Wrocław 2003 (s. 11-24).



    3. L. Antonowicz, Podręcznik prawa międzynarodowego, Warszawa 2003 (wydanie ósme zaktualizowane), rozdz. I - § 1, § 4 ; rozdz. II - § 2, § 3 ; rozdz. III - § 1, § 2, § 4, § 5 ; rozdz. IV (s. 13-16, 21-23, 40-47, 59-68, 72-78, 81-94).

    4. W. Góralczyk, S. Sawicki …, op.cit., rozdz. IV - § 1, § 2, § 3, § 4, § 5 ; rozdz. XII - § 1 – p. A, B, C (s. 114-147, 288-290).

    5. Łącznie : a) 11.2.1929 r., Rzym. Układy laterańskie. Traktat między Stolicą Apostolską a Włochami (w :) S. Sierpowski, Źródła do historii powszechnej okresu międzywojennego, tom drugi : 1927-1934, Poznań 1992 (s. 121-130) ; b) 26.12.1933 r., Montevideo. Konwencja o prawach i obowiązkach państw zawarta na 17 Konferencji Panamerykańskiej (w :) tamże (s. 482-486).

    6. Łącznie nt. immunitetu państwa : a) J. Skrzydło, Rzeczpospolita Polska przed Sądem Apelacyjnym w Chicago. (Roszczenia obywateli amerykańskich przeciwko Polsce), „Państwo i Prawo”, nr 2/2001 (s. 37-43) ; b) Sz. Janczarek, Immunitet jurysdykcyjny państwa a bezwzględnie obowiązujące normy prawa międzynarodowego, „Państwo i Prawo”, nr 12/2009 (s. 57-68); c) M. Wasiński, Immunitet państwa a jurysdykcja terytorialna (na tle orzeczenia SN w sprawie Natoniewski v. RFN), „Państwo i Prawo”, 10/2012 (s. 76-88), http://www.grocjusz.edu.pl/Materials/_archiwum/archiwum2014/js_30.11.2012.pdf

    ; d) E. Olas, Immunitet jurysdykcyjny państwa (uwagi na tle wyroku MTS), „Państwo i Prawo”, nr 12/2013 (s. 73-86); e) E. Olas, Immunitet jurysdykcyjny państwa w wybranych orzeczeniach sądów krajowych, „Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego”, vol. X/2012 (s. 47-62; http://www.europeistyka.uj.edu.pl/documents/3458728/606fbc35-da6e-485c-b3a3-fd6fc254cec7 ); f) W. Czapliński, A. Wyrozumska, Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe…, op.cit., , rozdz. 3. „Stosowanie prawa międzynarodowego – podmioty”, § 2 „Kompetencje państwa i ich ochrona”, II. „Immunitet państwa” (s.300-319); g) I. Gawłowicz, Rola sądów międzynarodowych w rozstrzyganiu kolizji zasad prawa wewnętrznego i prawa międzynarodowego na przykładzie immunitetu jurysdykcyjnego państwa, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego”, nr 4/2015 (s. 103-123; http://www.marszalek.com.pl/przegladprawakonstytucyjnego/ppk26/05.pdf ) .



    7. D. R. Bugajski, Klimatyczna deterytorializacja państwa na przykładzie Tuvalu, „Stosunki Międzynarodowe-International Relations”, nr 1-2(tom 41)/2010 (s.203-221) – także do tematów XIV i XV.

    8. Łącznie nt. specyficznej podmiotowości Zakonu Maltańskiego : a) B. Mielnik, Kształtowanie się pozapaństwowej podmiotowości w prawie międzynarodowym, Wrocław 2008, rozdz. II, pkt. D „Zakon Kawalerów Maltańskich” (s. 134-143); b) P. Czubik, Zakon Maltański jako reliktowy podmiot prawa międzynarodowego (w :) B. Mielnik, A. Wnukiewicz-Kozłowska (red.), Podmiotowość w prawie międzynarodowym, Wrocław 2013 (s. 167-182).

    Literatura uzupełniająca (fakultatywnie) :

    9. K. Karski, Problem statusu korporacji ponadnarodowych w prawie międzynarodowym (globalizacja a podmiotowość prawa międzynarodowego) (w :) E. Dynia (red.), Nauka prawa międzynarodowego u progu XXI wieku. Materiały pokonferencyjne, Rzeszów 2003 (s. 114-134).

    10. L. Antonowicz, Status prawnomiędzynarodowy Republiki Chińskiej na Tajwanie (w :) E. Haliżak (red.), Tajwan w stosunkach międzynarodowych, Warszawa 1997 (s. 33-42).

    11. J. Zajadło, Prawo międzynarodowe wobec problemu „państwa upadłego”, „Państwo i Prawo”, nr 2/2005 (s. 3-20).

    12. Łącznie : a) Artykuł I-6 („Prawo Unii”) Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, Bruksela, 29 października 2004 r. (w :) Konstytucja dla Europy. Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, Bielsko-Biała 2005 (s. 13) ;

    b) 17. Deklaracja odnosząca się do pierwszeństwa (w :) J. Barcz, Przewodnik po Traktacie z Lizbony. Traktaty stanowiące Unię Europejską. Stan obecny oraz teksty skonsolidowane w brzmieniu Traktatu z Lizbony , Warszawa 2008, rozdz. 4, pkt. 4.1 „Deklaracje odnoszące się do postanowień Traktatów” (s. 620) lub M. Muszyński, S. Hambura, Wprowadzenie. Traktat o Unii Europejskiej. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Załączniki, protokoły, deklaracje. Euratom. Wersje skonsolidowane po wejściu w życie Traktatu z Lizbony, Bielsko-Biała 2010 (s. 380-381) ;

    c) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Tytuł I „Kategorie i dziedziny kompetencji Unii” (art. 2, 3, 4, 5, 6) (w :) J. Barcz, Przewodnik po Traktacie z Lizbony …, op.cit. (s. 302-304) lub M. Muszyński, S. Hambura, Wprowadzenie. Traktat o Unii Europejskiej. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Załączniki, protokoły, deklaracje. Euratom. Wersje skonsolidowane po wejściu w życie Traktatu z Lizbony …, op.cit. (s. 76-78).

    13. Nt. immunitetu państwa zob. łącznie m. in. następujące omówienia :

    a) J. Sutor, Immunitet państwa, Warszawa 2011, rozdz. III „Immunitet jurysdykcyjny państwa”, rozdz. VI „Doktryna absolutnego i doktryna ograniczonego immunitetu państwa, doktryna aktu państwa i non-justiciability oraz kwestia stosowania zasad : wzajemności i lex retro non agit, rozdz. VIII „Zasady i normy współczesnego prawa immunitetu państwa”, rozdz. IX „Immunitet państwa w świetle orzecznictwa polskiego i w stosunkach Polski z niektórymi obcymi państwami” (s. 56-80, 119-153, 182-234, 235-268);

    b) K. J. Gruszczyński, C. T. Szyjko, Immunitet jurysdykcyjny państwa w prawie międzynarodowym publicznym. Aktualne zagadnienia teoretyczno-praktyczne, tom I : Analiza kazusów krajowych i międzynarodowych, Warszawa 2014, rozdz. 3.2. „Immunitet jurysdykcyjny państwa w orzecznictwie sądów międzynarodowych” i rozdz. 3.3. „Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka“ (s. 150-169);

    c)M. Kałduński, Immunitet państwa. Nowe tendencje i wyzwania (w: ) I. Skomerska-Muchowska (red.), Ewolucja immunitetów mających swoje źródło w prawie międzynarodowym, Łódź 2014 (s. 15-35).



    14. Nt. orzecznictwa związanego z immunitetem państwa zob. łącznie :

    a) Jurisdictional Immunities of the State (Germany v. Italy : Greece Intervening), 3 February 2012. Judgment (w :) www.icj-cij.org ; b) Postanowienie Sądu Najwyższego RP z 29 X 2010 r. w sprawie z powództwa Winicjusza Natoniewskiego przeciwko Republice Federalnej Niemiec – Federalnemu Urzędowi Kanclerskiemu w Berlinie o zapłatę. Sygn. akt CSK 456/09 .



    15. Nt. specyficznej kwestii nabywania podmiotowości prawnomiędzynarodowej (jako państwa) przez twory w istocie kryminalne (w tym nt. akcji zbrojnej przeciwko Jugosławii, secesji Kosowa i związków albańskich klanów kryminalnych z tzw. Armią Wyzwolenia Kosowa) zob. : P. Borawski, Albańska przestępczość zorganizowana we współczesnej Europie, „Arcana”, nr 105 (3/2012) (s. 126-148).

    16. K. Karski, Osoba prawna prawa wewnętrznego jako podmiot prawa międzynarodowego, Warszawa 2009, rozdz. 1 pt. „Miejsce osób prawnych prawa wewnętrznego w teorii podmiotowości prawnomiędzynarodowej” (s. 17-57), rozdz. 3 pt. „Organy międzynarodowe, przed którymi osoby prawne prawa wewnętrznego mogą pozywać lub być pozywane przez państwa” (s. 151-195), rozdz. 6 pt. „Rodzaje osób prawnych prawa wewnętrznego występujących w obrocie prawnomiędzynarodowym” (s. 268-395).

    17. J. Ruszkowski, Ekskluzywny status międzynarodowy pozaunijnych regionów w granicach Unii Europejskiej na przykładzie Wyspy Man i Wyspy Jersey (w :) M. Giedrojć, M. Mieczkowska, D. Rdzanek, J. Mieczkowski (red.), Niemcy w integrującej się Europie XX w. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Wiesławowi Stanisławowi Burgerowi, Toruń 2005 (s. 300-307).

    18. W. Jakubowski, M. Solarczyk, Ustrój Kościoła Rzymskokatolickiego. Wybrane zagadnienia instytucjonalne, Warszawa 2002, rozdz. II „Stolica Apostolska jako prawna personifikacja Kościoła” ; rozd. IV ”Relacje Stolicy Apostolskiej z Państwem Miasta Watykańskiego”; rozdz. V „Relacje Stolicy Apostolskiej z Suwerennym Rycerskim Zakonem Maltańskim” (s. 54-61, 116-138).

    19. A. Przyborowska-Klimczak, Ewolucja prawnomiędzynarodowej sytuacji europejskich państw miniaturowych (w :) J. Menkes (red. nauk.), Prawo międzynarodowe – problemy i wyzwania. Księga pamiątkowa Profesor Renaty Sonnenfeld-Tomporek, Warszawa 2006 (s. 439-455).

    V. UZNANIE MIĘDZYNARODOWE

    Pojęcie, formy, rodzaje oraz przedmiot uznania międzynarodowego. Konsekwencje uznania państwa (teorie konstytutywna i deklaratywna). Uznanie rządu i kryteria uznania rządu na przykładzie doktryn Tobara, Wilsona i Estrady; legitymizm a efektywność. Doktryna Stimsona (obowiązek nieuznawania sytuacji sprzecznych z prawem). Doktryna Hallsteina i jej późniejsze wersje. Uznanie za powstańców i za stronę wojującą.



    Literatura podstawowa :

    1. R. Bierzanek, J. Symonides …, op.cit., rozdz. IV - § 6 (s. 140-148).

    2. W. Góralczyk, S. Sawicki …, op.cit., rozdz. IV - § 5 – fragment : „Powstańcy i strona wojująca” ; § 6 (s. 142-143, 148-152).

    3. J. Barcik, T. Srogosz, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2017 (3. wydanie), rozdz. 6 „Uznanie w prawie międzynarodowym” (s. 203-231).

    4. W. Czapliński, A. Wyrozumska, Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe…, op.cit., , rozdz. 3 „Stosowanie prawa międzynarodowego – podmioty”, § 3.”Zmiany terytorialne, uznanie i sukcesja państw”, II. „Uznanie w prawie międzynarodowym” (s. 379-399).

    Literatura uzupełniająca (fakultatywnie) :

    5. E. Dynia , Uznanie rządu w prawie międzynarodowym, Lublin 1997 (s. 11-114).

    6. S. Dąbrowa, Uznanie za powstańców, Uznanie za stronę wojującą (w :) Encyklopedia prawa międzynarodowego i stosunków międzynarodowych, Warszawa 1976 (s. 422-423).

    7. Sz. Kardaś, Problem uznania państwa w prawie międzynarodowym na przykładzie Republiki Górskiego Karabachu, „Stosunki Międzynarodowe-International Relations”, nr 1-2(tom 35)/2007 (s. 194-209).

    8. A. Kleczkowska, Palestyna – państwo nieuznawane, „Stosunki Międzynarodowe-International Relations”, nr 1/2016/t. 52 (s. 153-176)

    9. Nt. doktryny Hallsteina - J. Kosiarski, recenzja książki : W. Kilian, Die Hallstein-Doktrin. Der diplomatische Krieg zwischen der BRD und der DDR 1955-1973. Aus den Akten der beiden deutschen Aussenministerien, Duncker und Humblot, Berlin 2001, (w :) „Stosunki Międzynarodowe-International Relations“, nr 3-4(tom 26)/2002 (s. 267-272).

    VI. PRAWO TRAKTATÓW - część 1

    Definicja, nazwy, klasyfikacja, forma i procedura zawierania umów międzynarodowych.

    Przygotowywanie projektu, parafowanie, podpisanie, ratyfikacja lub zatwierdzenie, wejście w życie umowy międzynarodowej. Rejestracja umów międzynarodowych w Sekretariacie ONZ.

    Typowe klauzule występujące w umowach międzynarodowych.



    Literatura podstawowa :

    1. R. Bierzanek, J. Symonides …, op.cit., rozdz. III - § 2, § 3 (s. 77-91).

    2. Konwencja Wiedeńska o prawie traktatów z 23 maja 1969 r. (w :) S. Bieleń (oprac.), Prawo …, op.cit. (s. 124-142) lub A. Przyborowska-Klimczak (wybór i opracowanie), Prawo międzynarodowe publiczne …, op.cit. (s. 43-65) lub M. Frankowska, Prawo traktatów …, op.cit (aneks I ; s. 195-240) lub A. Łazowski (wybór i wprowadz.), Prawo …, op.cit. (s. 69-100).

    3. M. Frankowska, Prawo traktatów …, op.cit., rozdz. II – p. 2, p. 3, p. 4 ; rozdz. III – p. 1, p. 2 (2.1. do 2.8. włącznie oraz 2.10 i 2.11) ; (s. 35-92, 96-100).

    4. W. Góralczyk, S. Sawicki …, op.cit., rozdz. III - § 2 – p. 2.1, 2.2 (s. 66-78).

    5. L. Antonowicz, Podręcznik …, op.cit., rozdz. IX - § 2 („Zawieranie umów międzynarodowych” ; s. 197-204).

    6. Instrukcja o formie umów międzynarodowych (załącznik do zarządzenia nr 20 Prezesa Rady Ministrów z 14 lutego 1969 r.) (w :) B. Wierzbicki (red.), Prawo międzynarodowe. Materiały do studiów, Białystok 2000 (wydanie trzecie), rozdz. III – p. 1 (s. 76-87).

    7. Ustawa o umowach międzynarodowych z 14 kwietnia 2000 r. i Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 sierpnia 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o umowach międzynarodowych (w :) A. Łazowski (wybór i wprowadz.), Prawo …, op.cit. (s. 103-109, 110-119) lub A. Przyborowska-Klimczak (wybór i opracowanie), Prawo międzynarodowe publiczne …, op.cit. (s. 500-521).
    VII. PRAWO TRAKTATÓW - część 2

    Zakres mocy obowiązującej umów międzynarodowych. Zastrzeżenia do umów międzynarodowych i rodzaje (skutki) sprzeciwów do zastrzeżeń (sprzeciw zwykły i kwalifikowany, minimalny i maksymalny skutek sprzeciwu). Zasada nieretroakcji traktatów. Przykłady traktatów retroaktywnych (np. umowa waszyngtońska z 1871 r. i umowa londyńska z 1945 r.). Traktaty a państwa trzecie. Pojęcie ius cogens. Nieważność traktatów (przyczyny związane z naruszeniem prawa wewnętrznego stron dotyczącego zawierania traktatów, tzw. wady oświadczenia woli, zastosowanie przymusu, niezgodność z normami ius cogens); podział przesłanek nieważności na względne i absolutne. Ocena ważności oświadczenia rządu ówczesnej PRL o zrzeczeniu się niemieckich reparacji wojennych (1953).



    Wygaśnięcie traktatów (przyczyny przewidziane lub nie przewidziane w samej umowie – w tym zwłaszcza omówienie klauzuli rebus sic stantibus). Różnice między stwierdzeniem nieważności i stwierdzeniem wygaśnięcia traktatu. Wypowiedzenie i zawieszenie stosowania umowy międzynarodowej. Przestrzeganie i wykładnia traktatów (szkoły, rodzaje i zasady interpretacji).

    Literatura podstawowa :

    1. R. Bierzanek, J. Symonides …, op.cit, rozdz. III - § 4, § 5, § 6 (s. 91-106).

    2. Konwencja Wiedeńska o prawie traktatów z 23 maja 1969 r. (w :) jak poprzednio.

    3. M. Frankowska, Prawo traktatów …, op.cit., rozdz. III – p. 2.9. ; rozdz. IV – p. 1.1., p. 1.3, p. 2, p. 3, p. 4, p. 5 ; rozdz. V ; rozdz. VI; rozdz. VIII – p. 1, p. 2 (s. 92-96, 101-103, 110-166, 181-188).

    4. W. Góralczyk, S. Sawicki …, op.cit., rozdz. III - § 2 – p. 2.3., 2.4., 2.5., 2.6., 2.7., 2.8. (s. 78-96).

    5. B. Wierzbicki (red.), Prawo międzynarodowe. Materiały …, op.cit., rozdz. III – p. 3 (od fragmentu : „Artykuły 46 i 47”) oraz p. 4 (s. 100-112).

    6. Do wyboru : a) J. Sandorski, Zrzeczenie się w 1953 r. przez Polskę reparacji wobec Niemiec w świetle prawa międzynarodowego (w :) W. M. Góralski (red.), Problem reparacji, odszkodowań i świadczeń w stosunkach polsko-niemieckich 1944-2004, tom I : Studia, Warszawa 2004 (s. 123-155) lub b) J. Sandorski, Nieważność zrzeczenia się przez Polskę reparacji wojennych a niemieckie roszczenia odszkodowawcze, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, nr 3/2004 (s. 53-69), https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/6745/1/04_Jan_Sandorski_Niewa_no__%20zrzeczenia%20si_%20przez%20Polsk_%20reparacji%20wojennych_53-69.pdf

    Literatura uzupełniająca (fakultatywnie) :

    7. J. Sandorski, Nieważność umów międzynarodowych, Poznań 1978 (s. 1-214).

    8. W. Czapliński, A. Wyrozumska, Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe…, op.cit., , rozdz. 4 „Stosowanie prawa międzynarodowego – modus operandi”, § 1. „Stosowanie umów międzynarodowych” (s. 609-649).

    9. A. Wyrozumska, Umowy międzynarodowe. Teoria i praktyka, Warszawa 2006, rozdz. VII i VIII („Nieważność umowy międzynarodowej”, „Wygaśnięcie, wycofanie się i zawieszenie działania umowy” ; s. 387 -473).

    10. [Dokument] 64. 23 sierpnia 1953, protokół z posiedzenia Rady Ministrów wraz z oświadczeniem – sprawa odszkodowań niemieckich (w :) S. A. Dębski, W. M. Góralski (red.), Problem reparacji, odszkodowań i świadczeń w stosunkach polsko-niemieckich 1944-2004, tom II : Dokumenty, Warszawa 2004 (s. 269-271).

    11. T. Kamiński, Nieważność traktatu w świetle art. 46 konwencji wiedeńskiej z 1969 r. a progresywny rozwój prawa międzynarodowego (w :) Z. Galicki, T. Kamiński, K. Myszona-Kostrzewa (red. nauk.), 40 lat minęło – praktyka i perspektywy Konwencji Wiedeńskiej o prawie traktatów, Warszawa 2009 (s. 169-192).

    VIII. ZAGADNIENIE SUKCESJI W PRAWIE MIĘDZYNARODOWYM

    Pojęcie sukcesji państw. Skutki sukcesji państw w zakresie umów międzynarodowych (typy sukcesji państw wyróżnione przez Konwencję Wiedeńską z 1978 r.- umowy zlokalizowane (terytorialne), cesja terytorialna, powstanie państwa na terytorium zależnym (dekolonizacja), rozpad i zjednoczenie państw - i reguły prawne przypisywane każdemu z tych typów sukcesji, np. zasada przesuwalności granic traktatowych (ruchomych granic traktatowych) w przypadku cesji terytorialnej). Pozostałe zagadnienia związane z sukcesją państw.



    Literatura podstawowa :

    1. M. Frankowska, Prawo traktatów …, op.cit., rozdz. VII (s. 167-179).

    2. R. Bierzanek, J. Symonides …, op.cit., rozdz. IV - § 2 - od fragmentu : „Sukcesja” (s. 126-127).

    3. L. Antonowicz, Podręcznik …, op.cit., rozdz. III - § 6 (s. 78-80).

    4. Konwencja Wiedeńska o sukcesji państw w odniesieniu do umów międzynarodowych z 23 sierpnia 1978 r. (w :) A. Przyborowska-Klimczak (wybór i opracowanie), Prawo międzynarodowe publiczne …, op.cit. (s. 66-82) lub S. Bieleń (oprac.), Prawo …, op.cit. (s. 143-157).

    5. W. Czapliński, A. Wyrozumska, Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe…, op.cit., , rozdz. 3. „Stosowanie prawa międzynarodowego – podmioty”, § 3. „Zmiany terytorialne, uznanie i sukcesja państw“, III. „Sukcesja państw” (s. 399-424).

    Literatura uzupełniająca (fakultatywnie) :

    6. W. Czapliński, Zmiany terytorialne w Europie Środkowej i Wschodniej i ich skutki międzynarodowoprawne (1990-1992), Warszawa 1998, rozdz. VII – p. 1, p. 2, p. 3.1., p. 4.1., p. 4.2. („Sukcesja w odniesieniu do umów międzynarodowych” ; s. 81-93, 124-137).

    IX. PRZEGLĄD WYBRANYCH KAZUSÓW Z ZAKRESU PRAWA TRAKTATÓW

    Literatura podstawowa :

    1. J. Sandorski, Nieważność umów międzynarodowych …, op.cit., Aneks do rozdz. II „Stany faktyczne dotyczące nieważności umów międzynarodowych w związku z naruszeniem prawa wewnętrznego i odpowiedzi na pytania prawne”, s. 95-97 : Aneks do rozdz. III „Stany faktyczne dotyczące nieważności umów międzynarodowych ze względu na wady oświadczenia woli i odpowiedzi na pytania prawne”, s. 126-128 ; Aneks do rozdz. IV „Stany faktyczne dotyczące nieważności umów międzynarodowych ze względu na przymus i odpowiedzi na pytania prawne”, s. 167-170 ; Aneks do rozdz. V „Stan faktyczny dotyczący nieważności umów międzynarodowych ze względu na ich sprzeczność z ius cogens i odpowiedzi na pytania prawne”, s. 208-209.

    2. P. Filipek, B. Kuźniak, Prawo międzynarodowe publiczne. Testy. Kazusy. Tabele, Słownik. Zadania i ćwiczenia. Leksykon, Warszawa 2014, część B – kazusy 1-20 włącznie (s. 125-145).

    X. ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNOMIĘDZYNARODOWA PAŃSTWA (oraz organizacji międzynarodowych i osób prawnych)

    Źródła odpowiedzialności międzynarodowej państwa : klasyczna odpowiedzialność deliktowa za czyny zakazane (state responsibility), odpowiedzialność nie wynikająca z naruszenia prawa międzynarodowego (state liability). Omówienie wybranych kazusów : incydent w Cieśninie Korfu (W. Brytania v. Albania, 1946), sprawa Rainbow Warrior (N. Zelandia v. Francja, 1985), sprawa satelity Kosmos 954 (Kanada v. ZSRR, 1979), sprawa zakładników w Teheranie (USA v. Iran, 1979-1980), sprawa Trail Smelter (USA v. Kanada, 1941). Pojęcie deliktu i zbrodni międzynarodowej.

    Prace kodyfikacyjne Komisji Prawa Międzynarodowego (projekt artykułów dot. odpowiedzialności państw z 2001 r.). Formy ponoszenia przez państwo odpowiedzialności prawnomiędzynarodowej. Środki odwetu : retorsje i represalia, ograniczenia dotyczące stosowania represaliów.

    Literatura podstawowa :

    1. R. Bierzanek, J. Symonides …, op.cit., rozdz. IV - § 7 ; rozdz. IX - § 7 (s. 148-156, 376-378).

    2. W. Góralczyk, S. Sawicki …, op.cit., rozdz. VI - § 1, § 2 („Uwagi ogólne”, „Odpowiedzialność państwa”; s. 165-171) ; rozdz. XV - § 9 („Środki odwetowe” ; s. 390-391).

    3. A. Łazowski, A. Zawidzka, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2003 (wydanie drugie popraw. i uzupełn.), rozdz. X („Odpowiedzialność międzynarodowa państwa” ; s. 235-246).

    4. J. Barcik, T. Srogosz, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2017 (3. wydanie), rozdz. 17, § 76 „Odpowiedzialność państwa za naruszenie prawa międzynarodowego”, § 77 „Sankcje w prawie międzynarodowym”, § 78 „Odpowiedzialność państwa za czyny niezabronione” , § 79 „Odpowiedzialność organizacji międzynarodowych”, § 80 „Odpowiedzialność osób prawnych za naruszenie prawa międzynarodowego” (s. 546-584).

    5. B. Wierzbicki (red.), Prawo międzynarodowe. Materiały …, op.cit., rozdz. V – p. 1 („Odpowiedzialność międzynarodowa państw” ; s. 158-179).

    6. Draft articles on Responsibility of States for internationally wrongful acts adopted by the International Law Commission at its fifty-third session (2001) (w :) http://legal.un.org/docs/?path=../ilc/texts/instruments/english/draft_articles/9_6_2001.pdf&lang=EF

    lub I. Brownlie (red.), Basic Documents in International Law, Oxford 2002 (s. 300-310 ; zbiór dostępny w BUW-ie).



    Literatura uzupełniająca (fakultatywnie) :

    7. W. Czapliński, Odpowiedzialność za naruszenia prawa międzynarodowego w związku z konfliktem zbrojnym, Warszawa 2009, rozdz. 3 pt. „Formy odpowiedzialności międzynarodowej państw. Odpowiedzialność za nielegalne wszczęcie wojny”, pkt. 3.1 do 3.4 włącznie (s. 156-211).

    8. W. Czapliński, A. Wyrozumska, Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe…, op.cit., , rozdz. 5. „Odpowiedzialność międzynarodowa i egzekwowanie prawa międzynarodowego”, § 1. „Odpowiedzialność międzynarodowa” , § 3. „Egzekwowanie prawa międzynarodowego środkami pokojowymi” (s. 734-784, 836-842).

    9. M. Frankowska, Artykuły Komisji Prawa Międzynarodowego dotyczące odpowiedzialności państw – nowa forma kodyfikacji prawa międzynarodowego ? (w :) J. Menkes (red. nauk.), Prawo międzynarodowe – problemy i wyzwania …, op.cit. (s. 167-193).

    10. A. Zbaraszewska, Dylematy międzynarodowej odpowiedzialności państw, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, nr 1/2007 (s. 45-63), https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/5122/1/04_Anna_Zbaraszewska_Dylematy%20mi%C4%99dzynarodowej%20odpowiedzialno%C5%9Bci%20pa%C5%84stw_45-63.pdf

    11. E. M. Lis, Okoliczności wyłączające bezprawność aktu państwa (w :) A. Kozłowski, B. Mielnik (red.), Odpowiedzialność międzynarodowa jako element międzynarodowego porządku prawnego, Wrocław 2009 (s. 235-262).

    12. Cz. Łuczak, Dzieje gospodarcze Niemiec 1871-1990, tom I : Druga Rzesza i Republika Weimarska, Poznań 2004, rozdz. III, pkt. 1 pt. „Ekonomiczne i demograficzne skutki pierwszej wojny światowej dla Niemiec” (chodzi o obowiązki reparacyjne nałożone na Niemcy po Wielkiej Wojnie, s. 101-106).

    13. Łącznie : a) Sprawa Cieśniny Korfu (w :) P. Daranowski, J. Połatyńska (red.), Prawo międzynarodowe publiczne. Wybór orzecznictwa, Warszawa 2011 (s. 70-73); b) K. Kubiak, Działania sił zbrojnych po drugiej wojnie światowej, Warszawa 2007, rozdz. 1 „Incydent w Cieśninie Korfu” (s. 9-16).
    XI. ZAGADNIENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI PRAWNOMIĘDZYNARODOWEJ OSÓB FIZYCZNYCH

    A) Wprowadzenie do zagadnienia i rys historyczny. Koncepcja tzw. jurysdykcji uniwersalnej i jej ocena (w tym omówienie wyroku MTS-u z 2002 r. w sporze Konga i Belgii – spór dotyczący nakazu aresztowania wydanego przez sąd belgijski w postępowaniu przeciwko b. szefowi dyplomacji Konga, Abdulaye Yerodia Ndombasi). Typologia międzynarodowych sądów karnych. Odpowiedzialność osób fizycznych po I i po II wojnie światowej. Casus Wilhelma II Hohenzollerna. Procesy w Norymberdze i Tokio. Tzw. prawo norymberskie i jego zasady. Zapobieganie i karanie zbrodni ludobójstwa. Pojęcie tzw. ludobójstwa kwalifikowanego (genocidium atrox). Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Kresów Wschodnich jako przykład tzw. ludobójstwa kwalifikowanego (genocidium atrox),

    B) Zagadnienie odpowiedzialności prawnomiędzynarodowej osób fizycznych od początku lat 90-tych XX wieku. Trybunały dla byłej Jugosławii, dla Rwandy i dla Sierra Leone – różnice dotyczące usytuowania prawnego i zakresu jurysdykcji. Główne postanowienia Statutu (stałego) Międzynarodowego Trybunału Karnego. Sposoby uruchamiania (i zawieszania) jurysdykcji MTK (państwo-strona Statutu Rzymskiego, Rada Bezpieczeństwa ONZ, Prokurator MTK). Zakres jurysdykcji rzeczowej MTK (zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnia ludobójstwa, zbrodnie wojenne, zbrodnia agresji, kontrowersje dotyczące tej ostatniej). Stany Zjednoczone a MTK. Wybrane sprawy przed współcześnie działającymi międzynarodowymi sądami karnymi (Krstić, Taylor, Lubanga Dyilo, Al-Bashir).

    Literatura podstawowa :

    1. Łącznie : a) R. Szawłowski, Ludobójstwo; Ludobójstwo porównawcze na Polakach 1939-1945/47 (w :) Encyklopedia „białych plam”, tom XI, Radom 2003 (s. 171-178) ) ; b) R. Szawłowski, Procesy norymberskie (w :) Encyklopedia „białych plam”, tom XV, Radom 2005 (s. 63-71) ;


  • 1   2   3   4   5


    ©operacji.org 2017
    wyślij wiadomość

        Strona główna