Przedmowa



Pobieranie 2,87 Mb.
Strona1/40
Data27.11.2017
Rozmiar2,87 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   40

Przedmowa


CZĘŚĆ I
ZASADY METODYCZNE

Rozdział I

Struktura Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)


  1. Polska Klasyfikacja Działalności (PKD) jest klasyfikacją pięciopoziomową z jednym, dodatkowym poziomem pośrednim dla niektórych sekcji.




  1. Poziom pierwszy (sekcja) dzieli ogólną zbiorowość na 17 grupowań rodzajów działalności, na które składają się czynności związane ze sobą z punktu widzenia tradycyjnie ukształtowanego, ogólnego podziału pracy. Poziom ten jest oznaczony kodem jednoliterowym.




  1. Poziom pośredni (podsekcja) występuje tylko w sekcjach obejmujących działalność przemysłową, tj. w sekcji C "Górnictwo" (2 podsekcje) oraz w sekcji D "Przetwórstwo przemysłowe" (14 podsekcji). Poziom ten jest oznaczony kodem dwuliterowym.




  1. Poziom drugi (dział) dzieli ogólną zbiorowość na 60 grupowań rodzajów działalności, na które składają się czynności według cech mających zasadnicze znaczenie zarówno przy określaniu stopnia podobieństwa, jak i przy rozpatrywaniu powiązań występujących w gospodarce narodowej (np. w tablicach przepływów międzygałęziowych). Poziom ten jest oznaczony dwucyfrowym kodem numerycznym.




  1. Poziom trzeci (grupa) obejmuje 224 grupowania rodzajów działalności dające się wyodrębnić z punktu widzenia procesu produkcyjnego, przeznaczenia produkcji bądź też charakteru usługi lub charakteru odbiorcy tych usług. Poziom ten jest oznaczony trzycyfrowym kodem numerycznym.




  1. Poziom czwarty (klasa) obejmuje 520 grupowania rodzajów działalności dające się wyodrębnić przede wszystkim z punktu widzenia specjalizacji procesu produkcyjnego, czy też działalności usługowej. Poziom ten jest oznaczony czterocyfrowym kodem numerycznym.




  1. Poziom piąty (podklasa) obejmuje 683 grupowania, został wprowadzony konsekwentnie we wszystkich klasach w celu wyodrębnienia rodzajów działalności charakterystycznych dla polskiej gospodarki i będących przedmiotem obserwacji statystycznej. Poziom ten oznaczony jest pięcioznakowym kodem alfanumerycznym, w którym cztery pierwsze znaki-cyfry oznaczają klasę, natomiast piąty znak -litera wyróżnia podklasy w ramach danej klasy. Podklasa odpowiadająca swym zakresem klasie (jedna podklasa w ramach danej klasy) oznaczona jest literą Z.




  1. PKD została opracowana na podstawie statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej Unii Europejskiej - NACE, wprowadzonej rozporządzeniami Rady Nr 3037/90 z dnia 9 października 1990r.(OJ Nr L 293 z 24.10.1990r), z późniejszymi zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem Komisji Europejskiej Nr 761/93 z dnia 24 marca 1993r. (OJ Nr L 83 z 03.04.1993r.) oraz Nr 29/2002 z dnia 19 grudnia 2001r. (OJ Nr L 6 z 10.01.2002r.)

W związku z powyższym PKD zachowuje pełną spójność i porównywalność metodologiczną, pojęciową, zakresową i kodową z klasyfikacją NACE Rev.1.1
Rozdział II
Definicje działalności


  1. Działalność ma miejsce wówczas, gdy czynniki takie jak: wyposażenie, siła robocza, technologia produkcji, sieci informacyjne lub produkty są powiązane w celu wytworzenia określonego wyrobu lub wykonania usługi. Działalność charakteryzowana jest przez produkty wejściowe (wyroby lub usługi), proces technologiczny oraz przez produkty wyjściowe.




  1. W praktyce większość jednostek produkcyjnych (podmiotów gospodarczych) prowadzi różne rodzaje działalności. W związku z tym, w celu zaklasyfikowania jednostki do danego poziomu (grupowania) klasyfikacji PKD, niezbędne jest określenie jej działalności przeważającej.




  1. Działalność przeważająca, to ta działalność, która ma największy udział w wartości dodanej jednostki (podmiotu gospodarczego) określana metodą "góra - dół" (patrz rozdz. IV).




  1. Działalność drugorzędna jest każdym innym (poza działalnością przeważającą) rodzajem działalności jednostki, która produkuje wyroby lub świadczy usługi dla strony trzeciej.




  1. Działalności przeważające i drugorzędne są zazwyczaj realizowane przy wsparciu pewnej liczby działalności pomocniczych, takich jak: księgowanie, transport, magazynowanie, zaopatrzenie, promocja sprzedaży, konserwacje i naprawy itp. Tak więc działalności pomocnicze są to te działalności, które są realizowane po to, by wspierać podstawową działalność produkcyjną jednostki przez dostarczanie nietrwałych wyrobów lub usług, wykorzystywanych przez tę jednostkę.




  1. Jeżeli jednak działalności przeważające i drugorzędne oraz związane z nimi działalności pomocnicze są realizowane w różnych obszarach terytorialnych, może być wskazane zebranie oddzielnej informacji o tych jednostkach w odniesieniu do tych kategorii danych, które należy klasyfikować w oparciu o kryteria geograficzne.




  1. Do działalności pomocniczej nie należy zaliczać:

    1. produkcji wyrobów i świadczenia usług, które są częścią inwestycji, np. robót budowlanych na własny rachunek, które są klasyfikowane osobno, w budownictwie, jeśli dane dotyczące tej produkcji są dostępne;

    2. produkcji, która jest sprzedawana na wolnym rynku;

    3. produkcji wyrobów, które następnie stają się integralną częścią efektu działalności przeważającej lub drugorzędnej, np. produkcja pudeł przez dział przedsiębiorstwa w celu pakowania wyrobów produkowanych przez przedsiębiorstwo;

    4. wytwarzania energii (w elektrowni lub kotłowni), nawet jeśli całość produktu jest zużywana przez zakład macierzysty;

    5. zakupu wyrobów do dalszej sprzedaży w niezmienionym stanie;

    6. działalności badawczo - rozwojowej, ponieważ nie jest ona wykonywaniem usług, które byłyby wykorzystywane w bieżącej produkcji.




  1. We wszystkich tych przypadkach, gdzie dostępne są oddzielne dane dla działalności przeważającej, drugorzędnej i pomocniczej, należy wyróżnić oddzielne jednostki klasyfikacyjne, które powinny być uważane za Jednostki Rodzaju Działalności i klasyfikowane zgodnie z prowadzoną przez nie działalnością.


Rozdział III

Jednostki statystyczne


  1. Rodzaj jednostki klasyfikacyjnej przyjmowanej w planowaniu i statystyce ma istotne znaczenie dla wartości poznawczej danych liczbowych, decyduje on bowiem o:

    • możliwości przyjęcia większej lub mniejszej szczegółowości grupowań (sięgającej, np. do podklas, klas, grup lub tylko działów i sekcji),

    • stopniu jednorodności uzyskanych grupowań z punktu widzenia przedmiotu działalności,

    • zakresie informacji jakie można zestawić w wyniku grupowania danych uwzględniając stopień szczegółowości ewidencji prowadzonej przez jednostki,

    • możliwości uzyskania informacji w układzie terytorialnym.




  1. Proces produkcji jest obserwowany i analizowany przy pomocy jednostek statystycznych.




  1. Przez jednostkę statystyczną rozumie się jednostkę, która jest zdefiniowana w sposób pozwalający na jej rozpoznanie i zidentyfikowanie. Definicje jednostek statystycznych mogą się odnosić do jednostek faktycznych: (osób prawnych lub fizycznych) lub jednostek teoretycznych (np. osób w przypadku jednostek jednorodnej produkcji).




  1. W celu zapewnienia międzynarodowej porównywalności danych przyjęte w klasyfikacji PKD definicje jednostek statystycznych są spójne z definicjami jednostek statystycznych stosowanymi na poziomie europejskim i światowym (zawarte we wstępie do Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Działalności Społeczno- Gospodarczych ONZ (ISIC)Rev.3.1 oraz dokumentach Systemu Rachunków Narodowych ONZ (SNA)).




  1. Co najmniej trzy kryteria muszą być brane pod uwagę przy określaniu jednostki statystycznej, tj.:

Wzajemna relatywna ważność wymienionych kryteriów zależy od rodzaju jednostki organizacyjnej.


  1. Dla zdefiniowania jednostek, które dają się rozróżnić i zidentyfikować w gospodarce, należy zastosować kryteria prawne lub instytucjonalne. W celu zdefiniowania niektórych typów jednostek, należy ponadto zastosować także kryteria rachunkowe lub finansowe.

  1. Jednostki prawne obejmują:

  • osoby prawne, których istnienie jest uznane przez prawo, niezależnie od osób indywidualnych lub instytucji, które mogłyby być ich właścicielami lub ich członkami,

    • osoby fizyczne, które są uznawane przez prawo i mogą działać w swoim własnym imieniu.

  1. Jednostki prawne zawsze tworzą bazę prawną dla jednostek statystycznych, zwanych jako „przedsiębiorstwa”.

23. Jednostka może być zidentyfikowana wg. kryteriów geograficznych. Dokonuje się rozróżnienia pomiędzy obszarami: lokalnym, regionalnym, krajowym, wspólnotowym i światowym.



    1. Poziomy regionalne i lokalne są definiowane przez nomenklaturę jednostek terytorialnych do celów statystycznych (NTS), w których wyróżniono pięć poziomów (1,2,3 – poziomy regionalne; 4,5 – poziomy lokalne).

    2. Jednostki są definiowane w ten sposób aby umożliwić przede wszystkim określenie i wyróżnienie danych dla każdego kraju.

    3. Reguły dotyczące kryteriów geograficznych muszą umożliwiać konsolidację oraz unikanie podwójnego liczenia i pomijania danych.




      1. Kryteria działalności są opisane wyczerpująco w Rozdziale II. Działalność właściwa dla danej jednostki jest określona przez kod poziomu (grupowania) PKD. Jeśli jeden rodzaj aktywności stanowi więcej niż 50% odpowiedniej wielkości, fakt ten determinuje klasyfikację jednostki. We wszystkich innych przypadkach należy analizować reguły klasyfikacji poczynając od najwyższego poziomu klasyfikacji. Metodyka jest opisana i zilustrowana szczegółowo w Rozdziale IV Zasad Metodycznych.


Każda jednostka klasyfikacyjna jest zaliczana na podstawie przedmiotu jej działalności tylko do jednej podklasy, co jednocześnie oznacza jej przynależność do określonej klasy, grupy, działu i sekcji.


      1. Dla potrzeb statystycznych stosuje się następujące rodzaje jednostek:

  • Podmiot gospodarki narodowej (jednostka prawna),

  • Przedsiębiorstwo (P),

  • Jednostka Instytucjonalna (JI),

  • Grupa Przedsiębiorstw (GP),

  • Jednostka Rodzaju Działalności (JRD),

  • Jednostka Jednorodnej Produkcji (JJP),

  • Jednostka Lokalna (JL),

  • Jednostka Lokalna Rodzaju Działalności (JLRD),

  • Jednostka Lokalna Jednorodnej Produkcji (JLJP).




    1. Stosownie do art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. Nr 88, poz. 439, z 1996 r. Nr 156, poz. 775, z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i Nr 121, poz. 769, z 1998 r. Nr 99, poz. 632 i Nr 106, poz. 668 oraz z 2001 r. Nr 100, poz. 1080), podmiotem gospodarki narodowej jest osoba prawna, jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej oraz osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą.

Podmioty gospodarki narodowej organizują swoją działalność jako:

  • przedsiębiorcy w formie przedsiębiorstwa w rozumieniu art.551 Kodeksu cywilnego,

  • podmioty nie będące przedsiębiorcami, których działalność polega na obsługiwaniu spraw odrębnych społeczności lub całego społeczeństwa – w formie stowarzyszeń, związków, wspólnot, reprezentacji zawodowych, jednostek budżetowych itp.

Pojęcie podmiotu gospodarki narodowej używane w polskim prawie odpowiada używanemu w metodologii europejskich rejestrów o podmiotach – pojęciu „legal unit”.


    1. Przedsiębiorstwo jest to jednostka organizacyjna produkującą wyroby lub świadczącą usługi, która osiąga korzyści z pewnego stopnia samodzielności w podejmowaniu decyzji, zwłaszcza w zakresie alokacji swoich bieżących zasobów. Przedsiębiorstwo prowadzi jedną lub kilka rodzajów działalności w jednym lub kilku miejscach. Wiele jednostek prawnych istniejących samodzielnie dla celów administracyjnych (mogą one nie zatrudniać ludzi) objętych jest tą właśnie kategorią. Przedsiębiorstwo jest tworzone przez jednostkę prawną lub grupę jednostek prawnych.

Każde przedsiębiorstwo powinno mieć przynajmniej jedną jednostkę lokalną rodzaju działalności (JLRD).


    1. Jednostka Instytucjonalna jest to elementarne centrum podejmowania decyzji gospodarczych, charakteryzujące się jednolitym systemem rachunkowości i autonomią w podejmowaniu decyzji związanych ze spełnianiem jego podstawowych funkcji. Jednostka jest uważana za tworzącą Jednostkę Instytucjonalną jeśli ma samodzielność w podejmowaniu decyzji związanych z jej podstawowymi funkcjami i utrzymuje kompletny zestaw kont (rachunków).

    • Aby można było powiedzieć, że Jednostka utrzymuje kompletny zestaw kont (rachunków), musi ona przechowywać zarówno zapisy rachunkowości, obejmujące wszystkie jej transakcje gospodarcze i finansowe, przeprowadzane w okresie rozrachunkowym, jak i bilans aktywów i pasywów.

    • Aby można było powiedzieć o jednostce, że ma samodzielność podejmowania decyzji z punktu widzenia jej podstawowych funkcji, jednostka musi być odpowiedzialna i zdolna do rozliczania się z decyzji i akcji, które podejmuje.




    1. W sektorze przedsiębiorstw typu korporacji, przedsiębiorstwo odpowiada Jednostce Instytucjonalnej, stosowanej w Europejskim Systemie Zintegrowanych Rachunków Narodowych (ESA) i Systemie Rachunków Narodowych (SRN). Podobne jednostki istnieją także w sektorach: ogólnorządowym i prywatnych instytucji nienastawionych na przynoszenie dochodu (non-profit). Jednostka Instytucjonalna w sektorze gospodarstw domowych obejmuje wszelkie rodzaje działalności w gospodarstwach domowych, podczas gdy określenie „Przedsiębiorstwo” jest zarezerwowane wyłącznie dla ich działalności produkcyjnych.




    1. Za Jednostki Instytucjonalne, chociaż nie spełniają kryteriów, można uznać również:

  1. gospodarstwa domowe, nawet jeśli nie prowadzą kompletnej rachunkowości,

  2. jednostki, które nie prowadzą kompletnego zestawu kont (rachunków). Są one powiązane z Jednostkami Instytucjonalnymi, w których rachunkowość i konta są łączone z innymi w jedną całość,

  3. jednostki, które utrzymując kompletny zestaw kont, nie mają samodzielności decyzyjnej w realizacji swych podstawowych funkcji. Są one połączone z jednostkami kontrolującymi je,

  4. jednostki, które odpowiadają definicji Jednostki Instytucjonalnej, jeśli nie publikują one swoich sprawozdań finansowych,

  5. jednostki, które stanowią część grupy przedsiębiorstw i utrzymują kompletny zestaw kont są uważane za jednostki instytucjonalne, nawet jeśli część ich samodzielności decyzyjnej została podporządkowana faktycznie lub zgodnie z aktem prawnym, organowi centralnemu, odpowiedzialnemu za generalne (ogólne) zarządzanie grupą. Firma holdingowa, jest uważana za jednostkę instytucjonalną w odróżnieniu od jednostek, które kontroluje.




    1. Niżej wymienione jednostki są uważane za Jednostki Instytucjonalne:

    • jednostki, które dysponują kompletnym bilansem rachunków i samodzielnością decyzji:

      1. prywatne i publiczne spółki i towarzystwa; publiczne korporacje,

      2. spółdzielnie lub spółki, uznawane za niezależne jednostki prawne,

      3. przedsiębiorstwa publiczne, które na mocy specjalnych aktów prawnych są uważane za oddzielne jednostki prawne,

      4. instytucje nienastawione na przynoszenie dochodu uznane za niezależne jednostki prawne,

      5. agencje rządowe,

    • jednostki, które mają kompletny bilans rachunków i które umownie są uważane za samodzielne pod względem decyzyjnym, tj.: przedsiębiorstwa typu quasi - korporacje; jednostki o wyłącznej własności; spółki i przedsiębiorstwa publiczne, inne niż określone w lit. a-c, w stopniu, w jakim ich postępowanie w sprawach gospodarczych i finansowych może być oddzielone od postępowania właścicieli i przypomina postępowanie przedsiębiorstw typu korporacji,

    • jednostki, które niekoniecznie utrzymują kompletny bilans rachunków, ale które umownie uważane są za niezależne pod względem decyzyjnym, tj. gospodarstwa domowe.




      1. Grupa przedsiębiorstw (GP) to stowarzyszenie przedsiębiorstw, powiązanych poprzez więzi prawne lub finansowe. Grupa Przedsiębiorstw może mieć więcej niż jedno centrum decyzyjne, zwłaszcza w odniesieniu do strategii produkcji, sprzedaży, zysków itp. Może też centralizować pewne aspekty zarządzania finansami i opodatkowania. Tworzy całość gospodarczą, upoważnioną do dokonywania wyborów, zwłaszcza dotyczących jednostek, które obejmuje.




      1. W pewnych przypadkach uzasadnione jest grupowanie przedsiębiorstw o wzajemnych silnych powiązaniach. Koncepcja grupy przedsiębiorstw stosowana tutaj wywodzi się z koncepcji grupy rozrachunkowej, zgodnie z definicją Siódmej Dyrektywy Rady/83/349/EEC z dnia 13 lipca 1983 r., która zakłada, że grupa istnieje tam, gdzie inne przedsiębiorstwo ma lub kontroluje 20% kapitału lub głosów ważnych.




      1. Definicja wg. swego obecnego brzmienia nie jest odpowiednia do celów analizy statystycznej, ponieważ grupy rozrachunkowe nie stanowią wzajemnie wykluczających się dodatkowych grup przedsiębiorstw. Jednostka statystyczna znana jako „grupa przedsiębiorstw” oparta na koncepcji „grupy rozrachunkowej” musi być definiowana przy wykorzystaniu następujących zasad uzupełniających:

    1. „Grupy rozrachunkowe” mają być brane pod uwagę na najwyższym poziomie powiązań („głowa” grupy),

    2. należy uwzględnić jednostki typu „ grupa przedsiębiorstw”, których księgowość jest w pełni zintegrowana z księgowością firmy, z którą jednostka jest powiązana,

    3. należy dodać jednostki kontrolowane na zasadzie wielkości, których księgowość nie podlega ogólnej konsolidacji na mocy jednego z kryteriów dopuszczonych przez Siódmą Dyrektywę Rady/83/349/EEC z dnia 13 lipca 1983 r., tzn. różnicy w typie działalności lub małej wielkości w relacji do innych,

    4. należy pominąć relacje okresowe, trwające krócej niż rok.




      1. Grupa przedsiębiorstw jest często związana różnymi typami relacji, takich jak własność, udział większościowy, zarząd itp. Często są to złożone relacje sieciowe lub wynikające z szeroko rozumianego zakresu działalności.




      1. Zawsze należy próbować rozróżnić jednostki danej grupy, które są „przedsiębiorstwami niefinansowymi” i te które muszą być klasyfikowane jako instytucje finansowe przy czym wśród tych ostatnich należy rozróżniać „instytucje kredytowe” i „przedsiębiorstwa ubezpieczeniowe”.

Niektóre grupy przedsiębiorstw obejmują swym zasięgiem cały świat, ale wymagają analizy terytorialnej (w odniesieniu do terytorium Wspólnoty i do terytorium każdego z krajów).


  1. Jednostka typu „Grupa przedsiębiorstw” jest szczególnie użyteczna przy analizach finansowych i badaniu strategii firm. Jest ona jednak zbyt zmienna i niestabilna aby mogła być uznana za centralną jednostkę dla celów obserwacji i analizy jaką jest przedsiębiorstwo.




  1. Dla podjęcia analizy wg. regionu lub działalności, często jest konieczne odniesienie do jednostek mniejszych od przedsiębiorstwa. Do tego celu mogą być stosowane trzy rodzaje jednostek: Jednostka Rodzaju Działalności - JRD, Jednostka Lokalna i Lokalna Jednostka Rodzaju Działalności - LJRD.




  1. Jednostka Rodzaju Działalności (JRD) grupuje wszystkie części przedsiębiorstwa, które mają swój udział w realizacji działalności na poziomie podklasy PKD i odpowiada jednej lub większej liczbie działów operacyjnej działalności przedsiębiorstwa. System informacyjny przedsiębiorstwa musi być w stanie określić ew. obliczyć dla każdej jednostki JRD, przynajmniej: wartość produkcji, zużycie pośrednie, koszt siły roboczej, nadwyżki zdolności przerobowych, zatrudnienie, wielkość inwestycji brutto.




  1. Zadaniem systemu informacyjnego przedsiębiorstwa jest poprawa jednolitości wyników badań statystycznych w układzie działalności i osiągnięcie w ten sposób porównywalności wyników, ponieważ na poziomie przedsiębiorstwa można zaobserwować różne typy integracji poziomej i pionowej, zarówno w skali kraju, jak i w skali międzynarodowej. Należy jednak zauważyć, że jednostka, która prowadzi jedynie działalności pomocnicze dla przedsiębiorstwa, do którego należy, nie jest i nie może być uważana za oddzielną JRD.




  1. Wszelkie koszty działalności pomocniczej przedsiębiorstwa muszą być przypisane do działalności podstawowej lub ubocznej, a więc do jednostek JRD, będących przedmiotem obserwacji w ramach przedsiębiorstwa.




  1. Jednostka Lokalna (JL) to przedsiębiorstwo, lub jego część (np. warsztat, fabryka, magazyn, biuro, kopalnia lub garaż) zlokalizowana w miejscu dającym się geograficznie określić. W tym miejscu lub z tego miejsca prowadzona jest działalność gospodarcza, w której poza pewnymi wyjątkami, zaangażowana jest jedna lub wiele osób (nawet na niepełny etat), pracujących dla tego samego przedsiębiorstwa.




  1. Tak więc dwie jednostki, należące do tego samego przedsiębiorstwa, ale o dwu różnych lokalizacjach, muszą być uważane za dwie jednostki lokalne. Gdy jedna jednostka lokalna jest położona na granicy obszarów administracyjnych, zwyczajowo przyjmuje się adres pocztowy jako czynnik decydujący.




  1. Jednostka Lokalna Rodzaju Działalności (JLRD) jest częścią JRD, związaną z jednostką lokalną.




  1. Każda jednostka rodzaju działalności (JRD) musi mieć przynajmniej jedną jednostkę lokalną rodzaju działalności (JLRD).





  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   40


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna