Projekt z dnia 3 grudnia 2009 r



Pobieranie 40,84 Kb.
Data23.10.2017
Rozmiar40,84 Kb.


Projekt z dnia 3 grudnia 2009 r.
USTAWA

z dnia 2009 r.
o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa
Art. 1. W ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416, z późn. zm.1) w art. 3 po ust. 2 dodaje się ust. 2 a i 2b w brzmieniu:

„2a. Siły Zbrojne realizując zadania konstytucyjne, w zakresie ochrony niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnienia bezpieczeństwa


i nienaruszalności jego granic, mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni i innego uzbrojenia, z uwzględnieniem konieczności i celu wykonania tych zadań, w sposób adekwatny do zagrożenia oraz w granicach zasad określonych w wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych umowach międzynarodowych.
2b. Siły Zbrojne użyte w celu określonym w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1117, z późn. zm.2) mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni i innego uzbrojenia na warunkach określonych w tej ustawie, w granicach zasad określonych w wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych umowach międzynarodowych, a także z uwzględnieniem celu użycia Sił Zbrojnych poza granicami państwa.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1117, z późn. zm.3) po art. 7 dodaje się art. 7a – 7c w brzmieniu:
„Art. 7a. Żołnierze pełniący służbę w jednostce wojskowej, o której mowa w art. 2 pkt 1, użytej poza granicami państwa mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni i innego uzbrojenia w granicach zasad określonych w wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych umowach międzynarodowych, w sposób ustalony przez organ organizacji międzynarodowej, któremu jednostka została podporządkowana na czas operacji, z uwzględnieniem celu jej użycia poza granicami państwa oraz ograniczeń narodowych.
Art.7b.1. Żołnierze, o których mowa w art. 7a, niezależnie od warunków stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz warunków użycia broni i innego uzbrojenia, wynikających z zasad określonych przez organ organizacji międzynarodowej lub z celu użycia jednostki wojskowej poza granicami państwa, z zastrzeżeniem art. 7c, mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni i innego uzbrojenia:

  1. w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność osoby oraz w celu przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu,

  2. przeciwko osobie niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, którego użycie zagrozić może życiu, zdrowiu lub wolności osoby,

  3. przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń żołnierzowi lub innej osobie uprawnionej do posiadania broni palnej,

  4. w celu odparcia gwałtownego, bezpośredniego i bezprawnego zamachu na jednostkę wojskową narodową lub sojuszniczą,

  5. w celu odparcia niebezpiecznego bezpośredniego, gwałtownego zamachu na obiekty i urządzenia ważne dla Sił Zbrojnych,

  6. w celu odparcia zamachu na mienie, stwarzającego jednocześnie bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia lub wolności osoby,

  7. w bezpośrednim pościgu za osobą, wobec której użycie broni było dopuszczalne w przypadkach określonych w pkt 1-5,

  8. w celu ujęcia osoby, o której mowa w pkt 1- 3 i 6, jeśli schroniła się w miejscu trudno dostępnym, a z okoliczności towarzyszących wynika, że może użyć broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, której użycie zagrozić może życiu, zdrowiu lub wolności osoby,

  9. w celu ujęcia lub udaremnienia ucieczki osoby zatrzymanej, jeśli:

  1. istnieje uzasadnione podejrzenie, że osoba zatrzymana może użyć broni palnej, materiałów wybuchowych lub niebezpiecznego narzędzia,

  2. zatrzymanie nastąpiło w związku z uzasadnionym podejrzeniem lub stwierdzeniem popełnieniem czynów, o których mowa w pkt 1-7

- z zastrzeżeniem ust. 3.

2. Broni palnej nie używa się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 7 w stosunku do kobiet o widocznej ciąży, osób, których wygląd wskazuje na wiek do 13 lat, starców oraz osób o widocznym kalectwie, chyba, że okoliczności wskazują na konieczność użycia broni w stosunku do tych osób.

3. Żołnierze, o których mowa w art. 7a, mają prawo do wyprzedzającego stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego uzbrojenia, oraz wszelkich dozwolonych środków dla zapewnienia samoobrony, ochrony sprzętu i miejsca stacjonowania.

4. W działaniach oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych stosowanie środków przymusu bezpośredniego oraz użycie broni i innego uzbrojenia może nastąpić tylko na rozkaz dowódcy jako szczególny i ostateczny środek.

5. Użycie broni i innego uzbrojenia powinno następować w sposób wyrządzający możliwie najmniejszą szkodę i nie narażać innych osób na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. O ile sytuacja na to pozwala oraz nie wynika to wprost z celu realizacji zadania, użycie broni i innego uzbrojenia przeciwko osobie nie powinno zmierzać do pozbawienia jej życia.
Art. 7c. Minister Obrony Narodowej ustala, dla każdej operacji zagranicznej z udziałem Sił Zbrojnych Rzeczypospolite Polskiej:


  1. ograniczenia narodowe dotyczące zakresu użycia jednostek wojskowych,

  2. warunki i sposób stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni
    i innego uzbrojenia, w tym w sytuacjach, o których mowa w art. 7b ust. 3,

  3. sposób i tryb dokumentowania oraz meldowania o zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego oraz użyciu broni i innego uzbrojenia, przypadki w których ich zastosowanie lub użycie jest związane z ograniczeniem obowiązku meldowania do bezpośrednich przełożonych, z zachowaniem zasady, że ograniczony obowiązek meldowania nie dotyczy sytuacji, w których nastąpiła śmierć osoby albo naruszenie czynności narządów ciała lub rozstrój zdrowia albo znaczna szkoda w mieniu

- mając na uwadze wiążące Rzeczpospolitą Polską ratyfikowane umowy międzynarodowe, cel użycia Sił Zbrojnych poza granicami państwa, sytuację i warunki na terytorium, na którym jest prowadzona operacja zagraniczna oraz niezbędne w tych warunkach prawo do samoobrony.”.
Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

W dotychczasowym stanie prawnym obowiązujące przepisy, w szczególności ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416, z późn. zm.) oraz ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1117, z późn. zm.), nie określają zasad oraz warunków użycia broni, innego uzbrojenia lub środków przymusu bezpośredniego, zwanych dalej „użyciem siły” przez żołnierzy pełniących służbę poza granicami państwa, w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej lub akcji zapobieżenia aktom terroryzmu. Do tej pory jedyną podstawą prawną regulującą zasady i warunki użycia siły przez żołnierzy Sił Zbrojnych poza granicami państwa były ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz akty normatywne wydane przez organy organizacji międzynarodowych, którym jednostki wojskowe zostały podporządkowane na czas operacji. W zakresie umów międzynarodowych najistotniejsze znaczenie miały umowy składające się na Międzynarodowe Prawo Humanitarne Konfliktów Zbrojnych (tzw. konwencje genewskie z 1949 r. wraz z protokołami dodatkowymi z 1977 r.), konwencje haskie z 1907 r., Konwencja Haska z 1954 r. o ochronie dóbr kulturalnych oraz Konwencja o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych, które mogą być uważane za powodujące nadmierne cierpienia lub mające niekontrolowane skutki, wraz z załącznikami - z 1980 r.

Brak określenia wyżej wymienionych zasad w polskim prawie istotnie ogranicza poczucie bezpieczeństwa prawnego żołnierzy pełniących służbę w Polskich Kontyngentach Wojskowych w sytuacjach, w których występuje konieczność użycia broni.

Tylko wyraźna podstawa prawna, mająca swoje źródło w ustawie, może zezwolić żołnierzom Sił Zbrojnych na użycie siły w sytuacjach innych niż działanie w celu samoobrony.

Określenie prawa użycia siły, w warunkach użycia Sił Zbrojnych poza granicami państwa winno być poprzedzone odpowiednią regulacją w akcie normatywnym podstawowym dla funkcjonowania Sił Zbrojnych, jakim jest ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Stąd też projekt zawiera propozycję dodania w art. 3 ust. 2a – 2b.

Projektowane przepisy ust. 2a i 2b ustalają w sposób ogólny zasady stosowania środków przymusu oraz użycia broni i innego uzbrojenia przy realizacji przez Siły Zbrojne konstytucyjnych zadań związanych z ochroną państwa – o których mowa w art. 26 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) oraz zadań związanych z ich użyciem poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej – do którego nawiązuje art. 117 Konstytucji, stanowiąc jednocześnie ustawową (określoną w przepisach prawa krajowego) podstawę do stosowania tzw. „siły wojskowej”.

Przywołane powyżej działania, wskazane w art. 3 ust. 2a, nawiązujące do treści art. 26 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, odnoszą się do sytuacji zaistnienia konieczności użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w celu przeciwstawienia się zewnętrznemu zagrożeniu państwa, zbrojnej napaści na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub gdy z umowy międzynarodowej wynikać będzie zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji.

Przywołane powyżej działania, wskazane w art. 3 ust. 2b (nawiązujące do treści art. 117 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), odnoszą się do sytuacji opisanych w treści art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa, tj. udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom. Przykładem tego typu działań mogą być trwające (lub już zakończone): operacja „ACTIVE ENDEAVOUR” na Morzu Śródziemnym, operacja "ENDURING FREEDOM" i operacja Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa (ISAF) w Islamskiej Republice Afganistanu, operacja Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych w Republice Iraku.

Nowelizacja ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa uszczegóławia wskazane powyżej ogólne zasady i warunki, wypełniając tym samym lukę w systemie prawa polskiego.

Projektowany art. 7a odnosi się wprost do sposobu użycia siły określonego przez organizację międzynarodową „Zasada Użycia Siły” (ang. Rules of Engagement – ROE) opracowywanych na potrzeby danej misji (np. ISAF), legalizując na poziomie ustawowym wprost stosowanie postanowień w nich przewidzianych, w tym stosowania siły nie tylko do działań samoobronnych ale także w postaci „aktywnej”. Przepis ten jednocześnie stwarza możliwość wprowadzania tzw. ograniczeń narodowych w stosunku do sposobu prowadzenia danej międzynarodowej misji, co powinno wynikać wprost z przepisu ustawy.

Projektowany przepis art. 7b stanowi prawne usankcjonowanie przypadków
i podstawowych warunków użycia siły, niezależnych od „Zasad Użycia Siły” (ROE) opracowywanych na potrzeby danej misji, w szczególności w przypadku braku mandatu organizacji międzynarodowej np. w sytuacji tzw. misji koalicyjnych (ang. coalition of the willing) i będzie stanowił dodatkowo podstawę prawną (wytyczną) dla ROE opracowanego narodowo (szczegółowych instrukcji działania dla polskich żołnierzy). W ust. 3 tego artykułu wprowadzono uprawnienie żołnierzy do wyprzedzającego stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego uzbrojenia oraz innych dozwolonych prawem środków w samoobronie. Uprawnienie to żołnierze będą mogli realizować w celu zwalczania zagrożeń spowodowanych przez zamachowców – samobójców, działających w tłumie (obwieszonych ładunkami bombowymi) lub kierujących pojazdami z ładunkami wybuchowymi skierowanymi w kierunku baz wojskowych, kolumn lub konwojów wojskowych lub innych urządzeń i obiektów wojskowych. Użyte w tym przepisie określenie „wszelkie dozwolone środki” dotyczy przedmiotów, które nie mieszczą się w pojęciu środków przymusu bezpośredniego, broni i innego uzbrojenia, których stosowanie nie jest zabronione, a w samoobronie mogą w konkretnych okolicznościach okazać się jako jedynie skuteczne dla odparcia zamachu.

Projektowany przepis art. 7c stanowi upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej do określania dla każdej operacji zagranicznej z udziałem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej tzw. ograniczeń narodowych, (tj. ograniczeń – lub ich braku – dotyczących zakresu użycia jednostek wojskowych w danej operacji), warunków i sposób użycia środków przymusu bezpośredniego, broni oraz innego uzbrojenia, sposobu i trybu dokumentowania oraz meldowania o użyciu środków przymusu bezpośredniego, broni oraz innego uzbrojenia, a także przypadków, w których ich użycie jest związane z ograniczeniem obowiązku meldowania do bezpośrednich przełożonych (z zachowaniem jednak zasady, ze ograniczony obowiązek meldowania nie dotyczy sytuacji, w których nastąpiła śmierć człowieka albo naruszenie czynności narządów ciała lub rozstrój zdrowia albo znaczna szkoda w mieniu).

Wydając wskazany powyżej akt Minister Obrony Narodowej zobowiązany będzie uwzględniać wiążące Rzeczpospolitą Polską ratyfikowane umowy międzynarodowe - z zakresu Międzynarodowego Prawa Humanitarnego Konfliktów Zbrojnych oraz innych umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polską w celu realizacji celów operacji zagranicznej, mandat organizacji międzynarodowej, (jeżeli dla danej operacji będzie ustanowiony) sytuację
i warunki na terytorium, na którym jest prowadzona operacja zagraniczna oraz niezbędne
w tych warunkach prawo do samoobrony. Przy projektowaniu treści art. 7c rozważano również, aby warunki i sposób użycia środków przymusu bezpośredniego, broni oraz innego uzbrojenia, jak również sposób i tryb dokumentowania ich użycia określane były przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia, co odpowiadałoby utrwalonej w naszym państwie praktyce legislacyjnej. Jednak pogłębiona analiza tego zagadnienia doprowadziła do wniosku wykluczającego taką możliwość.

Nie jest bowiem możliwe ustalenie w sposób – z jednaj strony kazuistyczny, z drugiej natomiast – uniwersalny w jednym akcie prawa powszechnie obowiązującego wszelkich warunków i sposobu użycia siły przez żołnierzy polskich kontyngentów wojskowych. Każda misja jest inna oraz różne są wymagania w zakresie zasad użycia siły przez wojska operujące w danej misji.

Polskie jednostki mogą wykonywać różnego typu zadania w ramach mandatu różnych organizacji międzynarodowych (np. NATO, ONZ, UE czy koalicji państw) w różnych warunkach operacyjnych. W sytuacji takiej, to organizacja międzynarodowa w ramach której działać będą Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej ustanawiać będzie zasady użycia siły (warunki i sposób postępowania) w danej, konkretnej misji. Każda misja jest inna oraz różne są wymagania w zakresie zasad użycia siły dla operujących wojsk. Z tego względu w NATO również nie funkcjonują „stałe” zasady użycia siły na wypadek działania Sojuszu. Nie sposób przewidzieć charakteru przyszłych misji, sposobu wykonywania zadań, a przede wszystkim celu jaki Sojusz ma osiągnąć przez swój udział.

Ponadto warunki i sposób użycia środków przymusu bezpośredniego, broni oraz innego uzbrojenia muszą uwzględniać zapisy tworzonych na szczeblu międzynarodowych dowództw i sztabów planów operacyjnych. Dokumenty te mają charakter niejawny i formułowanie określonych postanowień w podlegającym publikacji akcie prawa powszechnie obowiązującego wydaje się niedopuszczalne.

Również sytuacja panująca w rejonie działania wojsk ma charakter dynamiczny, co skutkuje zmianami w tworzonych na szczeblu międzynarodowych dowództw i sztabów planami operacyjnymi, a to z kolei wymusza odpowiednią reakcję w zakresie zmian w dokumentach narodowych. Z tych też względów projektowane kompetencje wykonawcze przewidziane zostały do realizacji przez Ministra Obrony Narodowej, który ustalałby opisane powyżej ograniczenia, sposób, warunki i tryb postępowania w decyzji niepodlegającej ogłoszeniu.

Projekt ustawy nie wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej.



Dodatkowo mając na uwadze, iż w ramach Unii Europejskiej w zakresie ustawodawstwa dotyczącego spraw obronności oraz bezpieczeństwa militarnego państwa, prawodawcy krajowemu pozostawiona została autonomia w zakresie tworzenia prawa, można stwierdzić, iż projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej, zgodnie z art. 296 ust. 1 lit. b Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

  1. Podmioty, na które oddziaływuje projektowana regulacja:

Projektowane przepisy dotyczą przede wszystkim żołnierzy pełniących służbę w Polskich Kontyngentach Wojskowych, dowódców tych kontyngentów oraz organów wojskowych
i innych podmiotów uczestniczących w procesie przygotowania oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do użycia poza granicami państwa oraz kierujących ich działaniami.

  1. Konsultacje społeczne:

Uwzględniając zakres i treść regulacji, projekt nie podlega konsultacjom społecznym.

  1. Wpływ regulacji na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa, budżety jednostek samorządu terytorialnego:

Projektowana ustawa nie spowoduje dodatkowych skutków finansowych dla sektora finansów publicznych, w tym budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

  1. Wpływ regulacji na rynek pracy:

Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na rynek pracy.

  1. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw:

Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na konkurencyjność wewnętrzną
i zewnętrzną gospodarki oraz na przedsiębiorczość, a także na funkcjonowanie przedsiębiorstw.

  1. Wpływ regulacji na sytuację i rozwój regionów:

Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na sytuację i rozwój regionów.


Za zgodność pod względem

prawnym i redakcyjnym



1 Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 277, poz. 2742, z 2005 r. Nr 180, poz. 1496, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711 i Nr 220, poz. 1600, z 2007 r. Nr 107, poz. 732 i Nr 176, poz. 1242, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056, Nr 180, poz. 1109, Nr 206, poz. 1288, Nr 208, poz. 1308 i Nr 223, poz. 1458 oraz z 2009 r. Nr 22, poz. 120, Nr 97, poz. 801, Nr 161, poz. 1278 i Nr 190, poz. 1474.

2 Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 oraz z 2009 r. Nr 79, poz. 669 i Nr 161, poz. 1278.

3 Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 oraz z 2009 r. Nr 79, poz. 669 i Nr 161, poz. 1278.




©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna