Projekt z dnia 14 lipca 2008 r



Pobieranie 109,73 Kb.
Data25.06.2018
Rozmiar109,73 Kb.


U Z A S A D N I E N I E

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym został przygotowany w związku z koniecznością ostatecznego dostosowania ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym do wymogów prawa europejskiego, jak również z postulatem wzmocnienia głównego zakresu działalności Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, związanego z systemem ochrony środków deponentów.

Należy podkreślić, że ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym obowiązuje już przeszło 12 lat, podczas których zakres działań Funduszu ewoluował dosyć znacząco nawet pomimo braku istotnych zmian ustawy o BFG. Zmieniała się struktura polskiego systemu bankowego, zmniejszała się też skala zagrożeń dla deponentów.

Obecnie obowiązujące w Polsce regulacje prawne generalnie odpowiadają standardom Unii Europejskiej w zakresie gwarantowania depozytów, określonym dyrektywą 94/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie systemów gwarantowania depozytów (Dz. Urz. WE L 135, z późn. zm.). Zgodnie z dyrektywą, podstawowym obowiązkiem państw członkowskich jest zapewnienie powszechności systemu gwarantowania wkładów oraz równego traktowania instytucji kredytowych. Ponadto do zaleceń zapisanych w dyrektywie 94/19/WE należy samodzielne ponoszenie przez instytucje kredytowe kosztów finansowania systemu. Dotyczy to w szczególności wyłączenia finansowania systemów gwarancyjnych ze środków pochodzących od samych państw członkowskich. Jednocześnie, jak stanowi jedno z postanowień dyrektywy, zdolność finansowania systemu gwarancyjnego musi pozostawać w odpowiednim stosunku do zobowiązań zaciąganych wobec klientów przez podmioty uczestniczące w tym systemie.

W zakresie zgodności ustawy z prawem wspólnotowym jest konieczne usunięcie wskazanego przez Komisję Europejską w Raporcie o konwergencji 2006 mechanizmu współfinansowania Funduszu przez Narodowy Bank Polski jako konstrukcji kolidującej z, określonym w art. 101 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), zakazem finansowania ze środków banku centralnego i uprzywilejowanego dostępu do instytucji finansowych. Komisja, przedstawiając źródła niezgodności z art. 101 w zw. z art. 109 TWE, wskazała bezpośrednio ustawę o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. Następnie, jak podkreśla się w Raporcie o konwergencji Europejskiego Banku Centralnego (grudzień 2006), dyrektywa w sprawie systemów gwarantowania depozytów przewiduje, że koszty wynikające z finansowania systemów gwarancji depozytów oraz koszty wynikające z finansowania systemów rekompensat dla inwestorów muszą być ponoszone odpowiednio przez same instytucje kredytowe i przedsiębiorstwa inwestycyjne. Ustawodawstwo krajowe, które przewiduje finansowanie przez krajowy bank centralny krajowego systemu ubezpieczania depozytów nie byłoby zgodne z zapisem o zakazie finansowania ze środków banku centralnego, o ile jest to finansowanie inne niż krótkoterminowe, nie wiąże się ono z rozwiązywaniem naglących sytuacji, nie są zagrożone aspekty stabilności systemowej, a podjęcie decyzji nie jest pozostawione do swobodnego uznania krajowego banku centralnego.

Podstawowym celem działalności Bankowego Funduszu Gwarancyjnego jest wzmacnianie wiarygodności banków oraz stabilności polskiego systemu bankowego. Cel ten ulegał ewolucji w ciągu 12 lat działalności BFG. Początkowo Fundusz koncentrował się na gwarantowaniu (wypłacaniu) środków pieniężnych zgromadzonych przez osoby fizyczne i prawne do wysokości określonej w ustawie o BFG. Równocześnie realizował również działania polegające na udzielaniu zwrotnej pomocy finansowej na wspomaganie procesów restrukturyzacyjnych i naprawczych w bankach zagrożonych niewypłacalnością lub udzielał pomocy finansowej bankom o dobrej kondycji finansowej w celu przejęcia banków zagrożonych. Od 1997 r. punkt ciężkości działalności BFG przesunął się na realizację funkcji pomocowej.

Tytułem ukazania uwarunkowań przedmiotowej materii ustawowej należy przypomnieć, że w 1998 r. miało miejsce znaczne pogorszenie wyników w sektorze bankowym. W celu poprawy kondycji finansowej, w szczególności sektora banków spółdzielczych, a także wobec potrzeby wzmocnienia konkurencyjności banków polskich, podjęto działania zmierzające do zmniejszenia obciążeń finansowych banków związanych z realizacją ustawowego zadania udzielania bankom pomocy finansowej w celu przezwyciężania zagrożenia niewypłacalnością. W wyniku tego obniżono poziom stawki obowiązkowej opłaty rocznej, przekazywanej przez banki do Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Stawka ta w latach 1995 – 1997 wynosiła 0,40 % wielkości aktywów ważonych ryzykiem. Znowelizowana ustawa o BFG spowodowała obniżenie stawki w 1998 r. do 0,28 %, w 1999 r. do 0,24 %, a od 2001 r. do 0,20 %. Jednocześnie nowelizacja wprowadziła zasadę partycypacji Narodowego Banku Polskiego we wpłatach z tytułu opłaty rocznej, dokonywanej przez banki, w celu finansowania działalności BFG oraz działalności pomocowej Funduszu. Udział NBP w obowiązkowej opłacie rocznej przewidziano – w 1998 r. – na 30 %, następnie – w 1999 r.
– na 40 %, a od 2001 r. – na 50 %. Poza tym system opłat obejmował również zobowiązania pozabilansowe.

Należy wskazać, że niniejszy projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

Należy przywołać fakt, że przed utworzeniem BFG, od 1993 r. Narodowy Bank Polski udzielał pomocy bankom w trudnej sytuacji na podstawie uchwały Sejmu RP (środki na ten cel były wyodrębniane w ramach kwot przewidzianych w założeniach polityki pieniężnej). W latach 1994 – 1998 banki otrzymywały pomoc w formie kredytu wekslowego (ze stopą dyskonta wynoszącą 1 % w stosunku rocznym) na sanację oraz przyłączanie i przejmowanie banków zagrożonych upadłością.

Przegląd zasad finansowania systemów gwarantowania depozytów na świecie wskazuje, że w większości krajów koszty ich funkcjonowania są pokrywane wyłącznie przez banki – uczestników systemu. Zasady finansowania tych systemów ulegały zmianom i w początkowych okresach funkcjonowania niektóre z nich były utrzymywane w części ze środków banków centralnych, lecz następnie likwidowano udział banku centralnego (np. w Hiszpanii, Czechach). Ponadto w regulacjach dotyczących systemów gwarancyjnych niektórych krajów przewiduje się możliwość korzystania z pomocy w formie pożyczek udzielonych przez banki centralne lub państwa, jednak głównie w sytuacjach kryzysowych związanych z niewypłacalnością banków, w celu zapewnienia szybkiego zaspokojenia roszczeń deponentów.



Utrzymująca się od kilku lat dobra koniunktura w sektorze banków komercyjnych oraz poprawiająca się i w miarę stabilna sytuacja w sektorze banków spółdzielczych, wskazują na potrzebę dokonania weryfikacji aktualnych regulacji dotyczących zasad funkcjonowania systemu gwarantowania depozytów m.in. w kierunku oparcia tego systemu na finansowaniu, podobnie jak w innych krajach, wyłącznie przez banki. Niniejszy projekt przewiduje likwidację partycypacji Narodowego Banku Polskiego w finansowaniu Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Jednocześnie projekt stanowi uwzględnienie licznych postulatów kierowanych ze strony Najwyższej Izby Kontroli, a dotyczących konieczności zniesienia obowiązującej zasady partycypacji Narodowego Banku Polskiego w funkcjonującym systemie gwarantowania depozytów, jako niezgodnej z obowiązującymi regulacjami wspólnotowymi. Przedmiotowy projekt ustawy wprowadza także szereg innych zmian mających na celu lepsze dostosowanie systemu gwarantowania depozytów do potrzeb sektora bankowego oraz deponentów.

Projekt zmiany ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym musi być również skorelowany z obowiązującymi od dnia 1 kwietnia 2007 r. regulacjami zawartymi w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. zmieniającej ustawę – Prawo bankowe, ustalającej nowe wymogi kapitałowe dla banków i wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi, mającymi wpływ m.in. na zasady naliczania opłaty rocznej na rzecz Funduszu. System wpłat na BFG jest oparty na aktywach ważonych ryzykiem zdefiniowanych normami adekwatności kapitałowej wprowadzanymi przywołaną nowelizacją Prawa bankowego oraz uchwałami Komisji Nadzoru Bankowego wydanymi na jej podstawie.

Głównym założeniem projektu w tym zakresie jest wprowadzenie analogicznych do dotychczasowych rozwiązań w przedmiocie określenia maksymalnego poziomu obciążeń banków z tytułu opłaty rocznej oraz utrzymanie wyłączeń określonych aktywów i zobowiązań pozabilansowych z podstawy obliczania opłaty. W tym celu jest niezbędne zdefiniowanie nowej podstawy wyliczeń oraz ustalenie takiej maksymalnej, ustawowej wysokości stawki opłaty, aby potencjalna maksymalna wartość zobowiązania banków nie była wyższa od dotychczasowej. Proponuje się przyjęcie, że opłatę roczną będzie się obliczać – co do zasady
– jako iloczyn 12,5-krotności wartości sumy wymogów kapitałowych danego banku i stawki ustalonej przez Radę Funduszu w wysokości nieprzekraczającej 0,3 %. Takie rozwiązanie umożliwi zachowanie dotychczasowej zasady korelacji między skalą działalności banku i związanego z nią ryzyka a wysokością opłaty wnoszonej na rzecz BFG, a także utrzymanie na dotychczasowym (w przybliżeniu) poziomie wartości maksymalnego, dopuszczonego przez prawo obciążenia finansowego podmiotów wnoszących opłatę.

Uzasadnienie szczegółowe:


  1. zmiana w art. 1 pkt 1 lit. a – zmiana art. 2 pkt 1 lit. b ma na celu wyłącznie dostosowanie stosowanej terminologii do zapisów ustawy – Prawo bankowe. Nie wprowadza ona zmian w zakresie wyłączeń podmiotowych ani zmian w zakresie kategorii podmiotów objętych systemem gwarantowania. Ponadto zmiana art. 2 pkt 1 lit. d jest związana z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124, poz. 1151, z późn. zm.), która uchyliła przepisy ustawy z dnia 28 lipca 1990 r.,

  2. zmiana w art. 1 pkt 1 lit. b – zmiana ma na celu wyłącznie dostosowanie stosowanej terminologii do zapisów ustawy – Prawo bankowe. Nie wprowadza ona zmian w zakresie wyłączeń podmiotowych ani zmian w zakresie kategorii podmiotów objętych systemem gwarantowania,

  3. zmiana w art. 1 pkt 1 lit. c – uchylenie pkt 7 definiującego „sumę aktywów ważonych ryzykiem”. Zmiana będąca konsekwencją nowelizacji ustawy
    – Prawo bankowe dokonana ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe (Dz. U. Nr 42, poz. 272) wprowadzającej do polskiego prawa nowe regulacje Unii Europejskiej odnośnie do nowych zasad obliczania wymogów kapitałowych obowiązujących banki,

  4. zmiana w art. 1 pkt 2 – zmiana ma na celu wyłącznie dostosowanie stosowanej terminologii do zapisów ustawy – Prawo bankowe. Nie wprowadza ona zmian w zakresie zasad gwarantowania środków zgromadzonych w oddziałach banków zagranicznych i oddziałach instytucji kredytowych,

  5. zmiana w art. 1 pkt 3 – dotyczy tytułu rozdziału, odnosi się do określenia w tym rozdziale zasad kontroli BFG z punktu widzenia interesu publicznego. Niniejsza zmiana jest powiązana ze zmianami określonymi w art. 1 pkt 3 i 4,

  6. zmiana w art. 1 pkt 4 lit. a – zmiana ta określa formę wydawania aktu prawnego, w którym jest nadawany statut Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Zmiana przewiduje również przeniesienie kompetencji do wydania rozporządzenia dotyczącego nadania Funduszowi statutu. Ze względu na nadzór nad Funduszem sprawowany przez ministra właściwego do spraw instytucji finansowych przedmiotowa zmiana wydaje się być właściwą. Dodatkowo występująca obecnie klauzula „na uzgodniony wniosek Ministra Finansów i Prezesa NBP” może nieść za sobą ryzyko braku uzgodnienia, a zatem brak wydania aktów wykonawczych,

  7. zmiana w art. 1 pkt 4 lit. b – zmiana ta wprowadza uprawnienia ministra właściwego do spraw instytucji finansowych w zakresie sprawowanego nadzoru nad Bankowym Funduszem Gwarancyjnym. Zgodnie z proponowanym zapisem minister właściwy do spraw instytucji finansowych będzie mógł żądać usunięcia nieprawidłowości, czy też wnioskować do Rady Funduszu o odwołanie poszczególnych członków Zarządu Funduszu,

  8. zmiany w art. 1 pkt 5 lit. a i b mają charakter legislacyjny i doprecyzowujący. Celem wprowadzenia tej zmiany jest skorelowanie trzech zadań Funduszu wymienionych w art. 1 pkt 1 – 3,

  9. zmiana w art. 1 pkt 5 lit. c – zmiana ma na celu umożliwienie Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu uregulowanie działań Funduszu w zakresie kontroli i monitoringu podmiotów korzystających z pomocy BFG. W tym celu zaproponowano wprowadzenie obowiązku monitorowania przez Fundusz sytuacji ekonomiczno-finansowej oraz systemu zarządzania banku korzystającego z pomocy. Praktyka wskazuje, że skuteczna kontrola wykorzystania środków pomocowych powinna być przeprowadzana w kontekście oceny wykonywania przez bank konkretnego programu. W takich przypadkach jest wymagana szersza analiza działalności banku, w szczególności właśnie porównanie jego sytuacji ekonomiczno-finansowej z założeniami programu, a także odniesienie się do systemu zarządzania bankiem.

Należy bowiem wskazać, że ustawowym zadaniem Bankowego Funduszu Gwarancyjnego jest nie tylko gwarantowanie depozytów, lecz również pośrednia ochrona środków zgromadzonych w bankach przez podejmowanie działań pomocowych, zapobiegających upadłościom banków. Otrzymać ją mogą banki znajdujące się w sytuacji niebezpieczeństwa niewypłacalności, podejmujące samodzielną sanację, a także banki przejmujące banki zagrożone niewypłacalnością lub nabywające akcje emitowane przez takie podmioty. Zadania Funduszu w zakresie działalności pomocowej nie ograniczają się tylko do rozpatrzenia wniosku, zawarcia umowy i udostępnienia odpowiedniej kwoty środków. Ustawodawca nałożył na BFG obowiązek kontroli prawidłowości wykorzystania pomocy udzielanej bankom. Przepisy obligują Fundusz do sprawdzania czy bank należycie wykorzystuje otrzymaną pomoc oraz czy realizuje program naprawczy, restrukturyzacyjny (związany z przejęciem banku) lub prognozę finansową, opracowaną na okres korzystania ze środków z funduszu restrukturyzacji banków spółdzielczych. Za utrzymaniem i uzupełnieniem takiej ustawowej konstrukcji przemawiają przede wszystkim – charakter środków, jakimi dysponuje Fundusz oraz celowy i niekomercyjny charakter udzielanej pomocy. Podkreślić należy, że BFG dysponuje środkami otrzymywanymi od banków oraz Narodowego Banku Polskiego, które – pomimo że formalnie stanowią własność Funduszu
– nie mogą być wydatkowane w dowolny sposób, lecz w zgodzie z przepisami oraz z uwzględnieniem ustawowych celów. Konieczne jest przy tym gospodarowanie zasobami majątkowymi tak, aby coroczne obowiązkowe opłaty były utrzymywane na poziomie nie stanowiącym nadmiernego obciążenia dla sektora bankowego. Władze Funduszu podlegają w tym zakresie stałej kontroli oraz ponoszą odpowiedzialność za prawidłowe i efektywne wykorzystanie środków będących w dyspozycji BFG. Działalność pomocowa nie jest samoistnym celem – musi przynosić efekty w postaci eliminacji zagrożeń upadłościom. Z powyższych względów bank, który otrzymał środki pomocowe musi być poddany wnikliwej, permanentnej analizie ze strony Funduszu. Jej celem ma być zapewnienie optymalnego wykorzystania środków pomocowych oraz realizacji celów, dla których środki te zostały udostępnione.

Angażując środki finansowe BFG musi prowadzić analizę szeroko rozumianej sytuacji ekonomiczno-finansowej banku oraz monitorować jego działalność w obszarach mających kluczowe znaczenie do realizacji programu


i osiągnięcia celów pomocy. Istotne jest sprawdzenie czy bank realizuje postanowienia umowy, które z reguły są mocno rozbudowane, a także weryfikacja jego zdolności do spłaty zadłużenia. Podkreślić należy, że w przypadku pomocy na realizację programu postępowania naprawczego, Fundusz nie może dopuścić do powstania sytuacji, w której pożyczkobiorca ma problemy ze spłatą, często wielomilionowych, kwot pomocy. Wykorzystywanie uprawnienia do wycofania środków pomocowych byłoby w takiej sytuacji niewystarczające, a skorzystanie z niego prawdopodobnie kontrowersyjne. Obowiązkiem Funduszu jest odpowiednio wczesne reagowanie na negatywne symptomy w działalności banku i szukanie – we współpracy z nadzorem, możliwości alternatywnych działań (np. zmiana programu, przejęcie banku przez inny bank). W związku z powyższym BFG – jako podmiot pożyczający środki pomocowe – za których wykorzystanie odpowiada – powinien w sposób permanentny monitorować sytuację ekonomiczno-finansową banku oraz sposób zarządzania bankiem. Zarządzanie bankiem jest bowiem jednym z podstawowych czynników wpływających na wspomnianą sytuację banku
– nie tylko aktualną, ale również prognozowaną, co jest szczególnie istotne, biorąc pod uwagę kilkuletnie programy pomocowe. W konsekwencji od sprawnego, efektywnego i bezpiecznego zarządzania zależy zrealizowanie założeń programów postępowania naprawczego.

W przypadku pomocy ze środków funduszu restrukturyzacji banków spółdzielczych, jest istotne monitorowanie sytuacji podmiotu korzystającego z pomocy w celu zagwarantowania zachowania jednej z głównych ustawowych przesłanek. Z pomocy tej korzystać mogą bowiem wyłącznie banki o dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej, w których nie występuje niebezpieczeństwo niewypłacalności. Powyższa intencja ustawodawcy musi być brana pod uwagę w praktyce realizacji umów. Uznać należy, że BFG jest współodpowiedzialny za przestrzeganie przytoczonej ustawowej zasady, nie tylko w momencie udzielenia pomocy, ale i przez okres jej wykorzystania.



Z powyższego wynika więc, że zapis dotyczący monitoringu sytuacji ekonomiczno-finansowej jest niezbędny do umożliwienia BFG wypełnienia nałożonych na niego obowiązków. Pojęcie monitoringu nie jest jednak tożsame z pojęciem kontroli. Za kontrolę w zakresie sytuacji ekonomiczno-finansowej banków i systemu zarządzania bankiem jest odpowiedzialny KNF i nie ma potrzeby dublowania funkcji kontrolnych. Natomiast nie można zdjąć z BFG obowiązku nieustannego monitorowania sytuacji podmiotów korzystających z pomocy Funduszu – na podstawie informacji ogólno­dostępnych, uzyskiwanych od podmiotów, czy też pozyskiwanych przez Fundusz z KNF, NBP, MF czy też NIK – zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 38 ust. 1 – 5 projektu ustawy,

  1. zmiana zawarta w art. 1 pkt 5 lit. d – dotyczy podmiotu uprawnionego do wydania rozporządzenia określonego w tym przepisie, którym to podmiotem dotychczas była Rada Ministrów. Projekt przewiduje, że minister właściwy do spraw instytucji finansowych, odpowiedzialny za dział administracji rządowej – instytucje finansowe, określi, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Prezesa Narodowego Banku Polskiego i Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, formę organizacyjno-prawną, szczegółowe zasady i tryb obrotu przez Fundusz wierzytelnościami, o których mowa w ust. 2 pkt 1a. Ten sam tryb wydania przepisów wykonawczych został przewidziany również w odniesieniu do dodatkowych działań Funduszu w zakresie udzielania pomocy podmiotom objętym systemem gwarantowania oraz trybu ich wykonania. Konieczne jest pozostawienie tak ogólnie sformułowanej delegacji ustawowej dla ministra właściwego ds. instytucji finansowej ze względu na fakt, że w chwili obecnej trudno jest jednoznacznie określić, jakie dodatkowe działania BFG będą niezbędne w celu zapewnienia stabilności systemu bankowego. Niemniej jednak należy dodać, że przedmiotowa delegacja ustawowa wskazuje, iż mogą to być jedynie działania w zakresie udzielania pomocy podmiotom objętym systemem gwarantowania,

  2. w wyniku zmiany przewidzianej w art. 1 pkt 6 ustawy Przewodniczący Rady będzie powoływany przez Ministra Finansów (jako organ sprawujący nadzór nad Bankowym Funduszem Gwarancyjnym), po zasięgnięciu opinii Prezesa NBP i Przewodniczącego KNF. Obecna konstrukcja „uzgodnionego wniosku” może powodować zagrożenie braku decyzji, jak w przypadku delegacji do wydania aktów wykonawczych na uzgodniony wniosek Rady Ministrów i ministra właściwego do spraw instytucji finansowych. Skład Rady powinien być ograniczony do 6 członków (2 MF, 2 NBP, 1 ZBP, 1 KNF). W przypadku zaprzestania finansowania BFG przez NBP brak jest konieczności utrzymywania uprzywilejowanej pozycji w Radzie przez NBP. Jednocześnie koniecznością wydaje się być zastąpienie uprawnień Prezesa NBP do wydawania zarządzenia w sprawie określenia wynagrodzenia członków Rady rozporządzeniem Ministra Finansów. Wprowadzenie możliwości uczestnictwa przedstawiciela Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego w posiedzeniach Rady Funduszu jest uzasadnione koniecznością budowy szeroko rozumianej sieci bezpieczeństwa finansowego, przejęciem zadań Generalnego Inspektoratu Nadzoru Bankowego (zwyczajowo Generalny Inspektor Nadzoru Bankowego był członkiem Rady Funduszu) oraz powołaniem Komitetu Stabilności Finansowej. Ponadto proponuje się doprecyzowanie kwestii związanej z kadencyjnością Rady Funduszu, wprowadzając zapis, że kadencja jest wspólna oraz – analogicznie do np. Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. czy też Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych (spółek infrastrukturalnych rynku kapitałowego nie nastawionych na zysk) określenie długości kadencji na 3 lata. Zapisy nowelizacji doprecyzowują kwestie związane z wymaganiami niezbędnymi do możliwości powołania do Rady Funduszu,

  3. przewidziana w art. 1 pkt 7 zmiana w art. 7 ust. 2 ustawy, polegająca na dodaniu pkt 3a, rozszerza katalog zadań Funduszu, wprowadzając obowiązek przedstawiania ministrowi właściwemu do spraw instytucji finansowych przez Radę Funduszu kwartalnych sprawozdań z działalności Funduszu. Ten nowy obowiązek sprawozdawczy Rady ma umożliwić ministrowi właściwemu do spraw instytucji finansowych zebranie pełnej informacji na temat działalności BFG i służyć rzetelnemu sprawowaniu przez ministra właściwego do spraw instytucji finansowych nadzoru nad działalnością BFG.

Natomiast dodanie pkt 3b ma za zadanie doprecyzowanie kwestii związanych z przyjmowaniem rocznego sprawozdania finansowego Funduszu oraz rocznego sprawozdania z działalności Funduszu. W aktualnym stanie prawnym brak jest wyraźnego wskazania organu zatwierdzającego sprawozdanie finansowe Funduszu. W związku z powyższym oraz wobec ustawowego ukonstytuowania organów Funduszu (Zarząd i Rada Funduszu, brak organu odpowiadającego Walnemu Zgromadzeniu spółki akcyjnej) rozwiązaniem słusznym wydaje się być przyjmowanie ww. sprawozdań przez Radę Funduszu (w myśl proponowanej nowelizacji będzie organem wybierającym podmiot badający sprawozdanie finansowe). W podobny sposób została uregulowana kwestia zatwierdzania sprawozdania z działalności NBP oraz sprawozdania finansowego NBP w ustawie o Narodowym Banku Polskim (rola RPP i Rady Ministrów),

  1. zmiana zawarta w art. 1 pkt 8 dotycząca nowelizacji art. 8 ust. 1 ustawy jest konsekwencją zmiany opisanej w pkt 6 niniejszego uzasadnienia. Jednocześnie zmiana art. 8 ust. 2 ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym to zmiana o charakterze redakcyjnym. Następuje doprecyzowanie formy aktu prawnego, w którym jest ustalany regulamin określający organizację pracy oraz zasady i tryb działania Rady Bankowego Funduszu Gwarancyjnego,

  2. zmiany w art. 1 pkt 8 – zgodnie z nowym brzmieniem art. 9 ust. 2 ustawy, Zarząd jest powoływany przez Radę Funduszu spośród osób posiadających zdolność do czynności prawnych, posiadających wyższe wykształcenie, nie karanych za przestępstwo popełnione z winy umyślnej, oraz 5-letni staż w bankowości na stanowiskach kierowniczych. Rozwiązania takie, zwłaszcza 5-letni staż w bankowości na stanowiskach kierowniczych, umożliwia wyselekcjonowanie kadry zarządzającej BFG o najwyższych kwalifikacjach,

  3. zmiany w art. 1 pkt 9:

– lit. a – w art. 13 ust. 1 ustawy – w związku z nowelizacją ustawy – Prawo bankowe zostaje wprowadzona nowa maksymalna stawka opłaty oraz następuje odesłanie do regulacji art. 13 ust. 1a, w którym została zdefiniowana podstawa obliczania opłaty rocznej,

– lit. b – w art. 13 dodaje się ust. 1a – została wprowadzona zasada obliczania opłaty rocznej od kwoty odpowiadającej 12,5-krotności sumy wymogów kapitałowych, wyznaczonych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami – obliczona przez bank według zasad określonych według przepisów wydanych na podstawie ustawy


– Prawo bankowe,

– lit. c – uchyla się ust. 3a i 3b ustawy – przepisy normujące kwestię ponoszenia przez NBP kosztów wnoszenia 50 % opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1, jak też przejściowe kwestie partycypacji NBP w finansowaniu Funduszu. Uzasadnieniem likwidacji w zakresie mechanizmu finansowania BFG partycypacji NBP jest postulat pełnej harmonizacji z przepisami wspólnotowymi, w tym Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską oraz dyrektywą 94/19/WE w sprawie systemów gwarantowania depozytów. Należy pamiętać, że jak to zostało wskazane w części ogólnej uzasadnienia, projektowana zmiana wynika z zaleceń Komisji Europejskiej określonych w Raporcie o konwergencji 2006, jak też rekomendacji Raportu o konwergencji 2006 Europejskiego Banku Centralnego,



  1. zmiany w art. 1 pkt 10 – zapis miałby bardziej ogólne niż dotychczas brzmienie. Proponowana zmiana umożliwiałaby wyłączenie z podstawy naliczania opłaty rocznej także innych rodzajów zobowiązań pozabilansowych (niż gwarancja i poręczenie), jeżeli w przyszłości byłyby udzielane z wykorzystaniem środków wskazanego Funduszu,

  2. nowelizacja zawarta w art. 1 pkt 11 dotyczy możliwości udzielania przez Narodowy Bank Polski kredytów o charakterze krótkoterminowym na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego i zakwalifikowania takiego kredytu, jako jednego ze źródeł finansowania Funduszu. Zapisy związane z wymienieniem środków publicznych, jako źródeł finansowania BFG mają charakter doprecyzowujący – zmiana ustawy – Prawo budżetowe na przepisy o finansach publicznych,

  3. zmiany w art. 1 pkt 12:

– lit. a – następuje zmiana brzmienia dotychczasowego art. 16 ust. 2 ustawy. Nowelizacja jest podyktowana koniecznością wypracowania nowych i lepszych zasad gospodarki finansowej BFG w zakresie wykorzystywania środków. Kumulacja w BFG znaczących aktywów, w tym generowanie przez te aktywa znaczących przychodów nakazuje wypracowanie takich rozwiązań prawno-finansowych, które umożliwią Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu dopasowanie poziomu swoich aktywów i pasywów do rzeczywistych potrzeb w zakresie realizacji ustawowych zadań. Znowelizowany przepis ma za zadanie powiększać fundusz pomocowy w celu zwiększenia środków dostępnych do wykorzystania przez podmioty do tego uprawnione. Zwiększy się w ten sposób również skala pomocy otrzymywanej przez banki, co najprawdopodobniej wpłynie na zwiększenie dynamiki rozwoju tych instytucji,

– lit. b – w art. 16 dodaje się ust. 2a i 2b – projektowane przepisy są konsekwencją nowelizacji ust. 2 tego artykułu. Priorytetem jest zwiększenie zasobu funduszu pomocowego, jako funduszu gwarantującego wypłaty środków gwarantowanych, a zarazem w najszerszym zakresie umożliwiającym wsparcie podmiotów uprawnionych. Jednocześnie wszelkie zyski z operacji Funduszu trafiałyby również do pozostałych wyodrębnionych funduszy, do momentu osiągnięcia określonych w ust. 2a i 2b kapitałów docelowych,



– lit. c – zmiana ma charakter doprecyzowujący w zakresie możliwości gromadzenia środków Funduszu na rachunkach lokat jednodniowych. Zmiana ma na celu rozstrzygające uregulowanie kwestii długości okresu, na jaki Fundusz może składać lokaty w Narodowym Banku Polskim. Lokaty jednodniowe są niezbędne do racjonalnego i bezpiecznego zarządzania płynnością finansową BFG,

  1. zmiany w art. 1 pkt 13 – w obowiązującym stanie prawnym badanie sprawozdania finansowego Funduszu jest dokonywane przez podmiot wybrany w drodze przetargu przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego, po zasięgnięciu opinii Rady Funduszu i na koszt Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Wydaje się, że podmiotem właściwym w zakresie wyboru audytora powinna być Rada Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Jednocześnie ze względu na sprawowany nadzór nad Funduszem przez organ administracji rządowej – ministra właściwego do spraw instytucji finansowych, zaniechanie finansowania BFG przez NBP oraz zaproponowany sposób wyboru przewodniczącego Rady wydaje się, że najbardziej odpowiednim rozwiązaniem będzie przedstawienie sprawozdania z działalności Funduszu wraz ze sprawozdaniem finansowym po badaniu przez biegłego rewidenta do zatwierdzenia – Radzie Ministrów – po zaopiniowaniu przez ministra właściwego do spraw instytucji finansowych. Jednocześnie art. 17 ust. 3 wydłuża termin przedstawienia sprawozdania z działalności Funduszu Radzie Ministrów z dnia 31 maja do dnia 30 czerwca. Rada Ministrów będzie zobowiązana do zatwierdzenia lub odmówienia zatwierdzenia sprawozdań w terminie do dnia 31 sierpnia.

Ponadto zgodnie z obowiązującym stanem prawnym delegacja do wydania rozporządzenia w zakresie szczególnych zasad rachunkowości Bankowego Funduszu Gwarancyjnego znajduje się w ustawie o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. Z uwagi na obowiązujące zasady techniki prawodawczej przedmiotowa delegacja powinna być przeniesiona do ustawy o rachunkowości – analogicznie do zasad rachunkowości różnych instytucji finansowych,

  1. zmiany w art. 1 pkt 14 – zapis ma na celu ustanowienie ustawowej podstawy do żądania informacji od banku bezpośrednio lub faktycznie korzystającego ze środków pomocowych Bankowego Funduszu Gwarancyjnego,

  2. zmiany w art. 1 pkt 15 – przepis ma charakter doprecyzowujący
    i usuwa wątpliwości co do kompetencji Zarządu w zakresie decydowania o dacie rozpoczęcia tworzenia funduszu ochrony środków gwarantowanych przez oddział instytucji kredytowej przystępujący do polskiego systemu gwarantowania,

  3. art. 1 pkt 16 – zmiana art. 34 ust. 3 ustawy umożliwia udzielanie przez Narodowy Bank Polski kredytów krótkoterminowych Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu, pod warunkiem ustanowienia odpowiedniego zabezpieczenia. Okoliczność taka mogłaby występować jedynie w przypadkach zagrożenia stabilności systemu bankowego. Rozwiązanie takie ma zagwarantować właściwe wykonywanie zadań przez Fundusz w sytuacjach kryzysowych bez jednoczesnego zagrożenia uznania dotychczas obowiązujących norm za niezgodne z prawem wspólnotowym. Jednocześnie art. 34 ust. 4 ustawy ma na celu uwzględnienie zmiany wysokości maksymalnej stawki opłaty rocznej (z 0,4 % na 0,3 %). Konieczna jest zatem odpowiednia zmiana maksymalnej wysokości podwyższonej stawki. Zmiana ta ma także na celu usunięcie nieścisłości dotychczasowego zapisu przez rozróżnienie podwyższonej stawki opłaty rocznej oraz podwyższonej stawki wyznaczającej poziom funduszu ochrony środków gwarantowanych (w aktualnym brzmieniu znajduje się odesłanie do przepisów określających dwa rodzaje obciążeń banków – przy wskazaniu podwyższonej wysokości tylko opłaty rocznej). Zasadne jest więc ustalenie podwyższonej stawki opłaty (jako podwójnej wysokości maksymalnej stawki zwykłej) oraz przyporządkowanie stawki 0,8 % do obciążenia banków z tytułu funduszu ochrony środków gwarantowanych (będącej również dwukrotnością maksymalnej stawki zwykłej – wynoszącej zgodnie
    z art. 25 ust. 2 – 0,4 %). Jednocześnie nastąpi zmiana podmiotu uprawnionego do wydania rozporządzenia podwyższającego poziom obciążeń podmiotów objętych systemem gwarantowania. Wydaje się, że w sytuacji wystąpienia kryzysu finansowego oraz w związku z koniecznością podjęcia bardzo szybkich kroków zaradczych Minister Finansów wydaje się być podmiotem, który może podjąć najszybsze kroki w celu usunięcia powstałego zagrożenia,

  4. art. 1 pkt 17 – obowiązujący obecnie przepis stanowi o obligatoryjnym przeznaczaniu całości środków odzyskanych z mas upadłości banków, aktualnie znajdujących się w dyspozycji BFG, na sfinansowanie wypłat gwarancyjnych – jeżeli dojdzie do upadłości podmiotu objętego systemem gwarantowania i powstanie obowiązek przekazania środków syndykowi lub zarządcy masy upadłości. W przypadku gdyby wartość zobowiązań BFG z tytułu gwarantowania była wyższa od wartości środków odzyskanych z mas upadłości, Zarząd Funduszu – działając zgodnie z dyspozycją obowiązującego obecnie art. 35 ust. 3 pkt 2 – powinien przekazać na wypłaty całą kwotę środków odzyskanych z mas upadłości (reszta pochodziłaby z wpłat banków). W konsekwencji wystąpiłaby sytuacja, w której BFG nie dysponuje już środkami odzyskanymi z mas upadłości. W razie konieczności przekazania syndykowi lub zarządcy masy upadłości (któregokolwiek z upadłych banków) dodatkowych środków na wypłaty albo dokonania wypłaty bezpośrednio na rzecz deponenta, Zarząd Funduszu musiałby wzywać banki do zapłaty, stosując przewidzianą ustawą procedurę. Jeżeli byłyby potrzebne nieznaczne kwoty, to koszt całej operacji mógłby okazać się nawet wyższy od wpływów. Tryb wzywania banków do zapłaty musiałby być stosowany konsekwentnie, w każdym przypadku potrzeby sfinansowania wypłaty dla deponentów, aż do czasu odzyskania odpowiedniej kwoty z mas upadłości banków. W celu uniknięcia tego typu sytuacji proponuje się zmianę wymienionego przepisu w kierunku umożliwienia decydowania przez Zarząd Funduszu o tym, czy przy podejmowaniu uchwały w sprawie przekazania syndykowi lub zarządcy masy upadłości uwzględnia całość czy tylko część środków odzyskanych z mas upadłości. Takie uelastycznienie przepisu umożliwi gospodarowanie środkami odzyskanymi z mas upadłości, z uwzględnieniem potrzeby pozostawienia odpowiedniej „rezerwy” na wypadek konieczności uzupełnienia kwoty przekazanej syndykowi (zarządcy) lub potrzeby zrealizowania wypłat bezpośrednio przez Fundusz. Podkreślić należy zachowanie dotychczasowych zasad w zakresie przeznaczenia środków odzyskanych z mas upadłości. Proponowana zmiana nie rozszerzy możliwości ich wykorzystania, a jedynie ułatwi racjonalne gospodarowanie środkami będącymi w dyspozycji BFG,

  5. zmiany w art. 1 pkt 18 – propozycja powyższych zapisów ma na celu uwzględnienie konsekwencji zmian w zakresie organizacji nadzoru bankowego (tj. likwidację Komisji Nadzoru Bankowego i przejęcie jej zadań przez Komisję Nadzoru Finansowego),

  6. zmiany w art. 1 pkt 19 – przepis ten byłby zastąpiony przepisem art. 25 ust. 1a – regulującym powyższą materię w sposób generalny, a nie tylko w formule przepisu przejściowego (zmiana zaproponowana w art. 1 pkt 15),

  7. art. 1 pkt 20 – skala oraz źródło pochodzenia środków, którymi dysponuje BFG, a także ich cel nakierowany na realizację ustawowych zadań uzasadniają dokonanie zmiany art. 44 ustawy o BFG. Za takim rozwiązaniem przemawiają m.in. charakter realizowanych przez Fundusz zadań i jego rola w systemie bankowym, sposób powoływania jego władz, zasady pozyskiwania większości środków finansowych, jak też zasady dysponowania tymi środkami oraz prawne możliwości kontrolowania ich wydatkowania. Kształt przedmiotowego przepisu, w powiązaniu z art. 3 niniejszej ustawy, pozwoli rozwiać wszelkie wątpliwości w zakresie możliwości oraz zakresu przeprowadzanej kontroli ze strony Najwyższej Izby Kontroli. Trzeba także dodać, że na gruncie obecnej modyfikacji przepisu art. 44 ustawy została przesądzona kwestia, że Funduszu nie zalicza się do sektora finansów publicznych. Jest to podyktowane hybrydowym charakterem BFG jako podmiotu realizującego pewne zadania publiczne, niemniej będącego również swoistą instytucją ubezpieczania depozytów niezależnych, w przeważającej mierze prywatnych instytucji bankowych. W świetle ww. argumentacji przedmiotowa zmiana jest jak najbardziej uzasadniona. Ponadto należy zwrócić uwagę na projektowane zmiany w ustawie o finansach publicznych, określające państwowe fundusze celowe jako jednostki sektora finansów publicznych pozbawione osobowości prawnej. BFG, posiadając osobowość prawną, niejako automatycznie byłby wykluczony z zakresu sektora finansów publicznych. Niemniej wobec faktu obowiązywania obecnej ustawy o finansach publicznych, jak też w świetle niejednoznacznych poglądów doktryny prawa, w projekcie precyzuje się, że Funduszu nie zalicza się do jednostek sektora finansów publicznych,

  8. przepis art. 2 projektu ustawy jest konsekwencją nowelizacji art. 17 ust. 6 ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (art. 1 pkt 14 lit. b),

  9. przepis art. 3 projektu ustawy wprowadza zmianę w ustawie z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. z 2001 r. Nr 85, poz. 937, z późn. zm.) obejmującą art. 2 ust. 5, który w nowym brzmieniu będzie przewidywać, iż Najwyższa Izba Kontroli może kontrolować pod względem legalności i gospodarności działalność jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych wykonujących zadania z zakresu funkcjonowania systemów gwarantowania środków pieniężnych i udzielania pomocy podmiotom objętym systemem gwarantowania, o których mowa w przepisach o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. Bankowy Fundusz Gwarancyjny powstały i działający przy zaangażowaniu środków publicznych będzie podlegać kontroli NIK. Stanowi to wzmocnienie transparentności jego działalności i pozytywnie wpływa na wykonywanie ustawowych uprawnień Sejmu RP,

  10. zmiana zawarta w art. 4 ustawy, dotycząca zmiany art. 43 ustawy o Narodowym Banku Polskim jest konsekwencją umożliwienia udzielania przez Narodowy Bank Polski kredytów krótkoterminowych na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, na warunkach określonych w ustawie
    o BFG,

  11. art. 5 – nowelizacja ustawy – Prawo bankowe. Uzupełnienie Prawa bankowego o dyspozycje analogiczne do zawartych obecnie w art. 38b ustawy
    o BFG jest szczególnie uzasadnione. Przepisy ustawy o BFG nie są co do zasady dedykowane oddziałom instytucji kredytowych i oddziałom banków zagranicznych. Obowiązek odpowiedniego informowania klientów powinien zostać zapisany w Prawie bankowym, ze względu na przedmiot regulacji i zakres oddziaływania przepisów tej ustawy,

  12. w zakresie art. 6 należy wskazać, że podstawową formą finansowego wsparcia łączenia się banków spółdzielczych są pożyczki z Funduszu Restrukturyzacji Banków Spółdzielczych (FRBS) udzielane przez BFG. Fundusz ten został utworzony z niewykorzystanej części obligacji restrukturyzacyjnych serii D, przeznaczonych na restrukturyzację BGŻ S.A. i banków spółdzielczych oraz ze środków zlikwidowanego Funduszu Rozwoju Banków Spółdzielczych przejętego z państwowo-spółdzielczego Banku Gospodarki Żywnościowej (art. 32 – 35 ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających). Jedynym źródłem zasilania FRBS są spłaty udzielonych wcześniej pożyczek. Niniejsza propozycja zmierza do rozszerzenia katalogu przedmiotowego celów, których realizacja przez banki spółdzielcze może być finansowana z FRBS. Wprowadzenie możliwości rozszerzenia zadań, których realizacja byłaby finansowana ze środków finansowych pochodzących z pożyczek BFG – na cele nie związane tylko z procesem łączenia się banków spółdzielczych – jest zasadna, biorąc pod uwagę wielkość puli środków jaka znajduje się jeszcze w BFG na FRBS. Propozycja zmierza równocześnie do finansowania ex-ante planowanych przez banki spółdzielcze inwestycji. Należy zauważyć, że na mocy zapisów zawartych w Traktacie o Przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (ust. 2 pkt 3 Swoboda świadczenia usług, załącznika XII Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 236, z 23.09.2003, s. 33, z późn. zm.) termin osiągnięcia wymaganego progu kapitałowego został określony na dzień 31 grudnia 2007 r. i postanowienia Traktatu w tej kwestii są rozstrzygające. Zgodnie bowiem z przepisem art. 91 Konstytucji RP ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana. Przepisy tego artykułu ustanawiają również pierwszeństwo umów międzynarodowych nad przepisami ustaw,

  13. art. 7 ma na celu zachowanie stabilności funkcjonowania Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Dla członków organów Funduszu wprowadza się odpowiednie vacatio legis – dla członków Rady do dnia 30 czerwca 2009 r., a dla członków Zarządu do dnia 31 grudnia 2009 r.,

  14. zgodnie z brzmieniem art. 8 projektu nowelizacji, do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienianych niniejszą ustawą zachowują moc przepisy dotychczasowe, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy,

  15. przepis art. 9 ma charakter przepisu przejściowego, określającego obowiązki banków w zakresie obliczania obowiązkowej opłaty rocznej wnoszonej na rzecz Bankowego Funduszu Gwarancyjnego,

  16. przepis art. 10 projektu przewiduje, że ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Vacatio legis spełnia normy zawarte w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 449).

OCENA SKUTKÓW REGULACJI





  1. Podmioty, na które będzie oddziaływał akt normatywny

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym będzie oddziaływał na Bankowy Fundusz Gwarancyjny, banki prowadzące działalność na podstawie odrębnych przepisów oraz deponentów. Projekt ustawy będzie miał również wpływ na Narodowy Bank Polski oraz Najwyższą Izbę Kontroli.

  1. Wpływ aktu normatywnego na dochody i wydatki sektora finansów publicznych

Zniesienie udziału NBP w finansowaniu Bankowego Funduszu Gwarancyjnego będzie skutkowało zmniejszeniem kosztów działalności NBP, a tym samym będzie miało wpływ na wysokość rocznego wyniku finansowego Narodowego Banku Polskiego (z zastrzeżeniem, że wynik ten nie będzie obciążony np. tworzeniem rezerw). Należy przy tym zauważyć, że w 2007 r. suma wpłat ponoszonych przez NBP na rzecz BFG wyniosła ok. 86 mln zł, a w 2008 r. – ok. 101 mln zł. Jednocześnie należy dodać, że obecnie – zgodnie z przepisami ustawy o NBP – 95 % zysku NBP jest przekazywane do budżetu państwa jako wpłata z zysku NBP. W związku z powyższym likwidacja współfinansowania BFG przez NBP będzie wpływać pozytywnie na stan finansów publicznych – przez wynik finansowy NBP umożliwiający dokonanie wpłaty do budżetu państwa lub zmniejszenie straty NBP.

  1. Wpływ aktu normatywnego na konkurencyjność gospodarki i przed­siębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw

Projekt ustawy nie będzie miał istotnego wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw.

Projekt ustawy nie będzie miał wpływu na wysokość funduszu ochrony środków gwarantowanych, natomiast należy zauważyć, że w przypadku niższego niż obecnie poziomu wpłat wnoszonych na rzecz BFG z tytułu niższego obciążenia banków oraz braku wpłat NBP, suma bilansowa BFG może zwiększać się w tempie niższym niż obecnie (wysokość wpłat NBP na rzecz BFG w dwóch ostatnich latach – pkt 2 Oceny Skutków Regulacji).

Ponadto należy wskazać, że przedmiotowy projekt ustawy może spowodować nieznaczny wzrost obciążeń administracyjnych Funduszu wynikający z nałożonego na BFG obowiązku przekazywania ministrowi właściwemu do spraw instytucji finansowych oraz Prezesowi NBP kwartalnych sprawozdań z działalności oraz sytuacji finansowej Funduszu.


  1. Wpływ aktu normatywnego na rynek pracy

Projekt ustawy nie będzie miał wpływu na rynek pracy.

  1. Wpływ aktu normatywnego na sytuację i rozwój regionalny

Projekt ustawy nie będzie miał wpływu na sytuację i rozwój regionalny.

  1. Konsultacje społeczne

W dniu 4 kwietnia 2008 r. przedmiotowy projekt ustawy został przekazany do zaopiniowania w ramach uzgodnień międzyresortowych, w tym również przez organizacje społeczno-zawodowe, takie jak: Związek Banków Polskich, Krajowy Związek Banków Spółdzielczych oraz Izba Zarządzających Funduszami i Aktywami. W ramach tych konsultacji zostały zgłoszone liczne uwagi do projektu ustawy. W związku z tym, w celu uzgodnienia treści przedmiotowego projektu ustawy, w dniu 24 kwietnia 2008 r. została zorganizowana konferencja uzgodnieniowa, w której uczestniczyli przedstawiciele BFG, KNF, NBP, ZBP, KZBS, UKIE, PGSP oraz IZFiA.

Najwięcej kontrowersji wzbudziły propozycje zmian dotyczące zasad funkcjonowania organów BFG oraz delegacji do wydawania aktów wykonawczych do ustawy.

Pierwotnie Ministerstwo Finansów proponowało ograniczenie składu Rady Funduszu do Przewodniczącego i sześciu członków – dwóch przedstawicieli MF (obecnie trzech), dwóch przedstawicieli NBP (obecnie czterech), dwóch przedstawicieli ZBP (obecnie trzech). Przewodniczącego miałby powoływać Minister Finansów po zasięgnięciu opinii Prezesa NBP (obecnie Przewodniczącego powołuje Prezes Rady Ministrów na uzgodniony wniosek Ministra Finansów i Prezesa NBP po zaopiniowaniu przez sejmową komisję finansów publicznych). Jednocześnie, w wyniku zmian w systemie nadzoru nad rynkiem bankowym, zaproponowano możliwość uczestnictwa w Radzie Funduszu przedstawiciela Przewodniczącego KNF – jako obserwatora.

Ponadto w związku z niedookreślonym pojęciem stażu w bankowości, Ministerstwo Finansów zaproponowało zastąpienie stażu w bankowości doświadczeniem z zakresu finansów.

Ostatecznie, w wyniku przeprowadzonych uzgodnień i konsultacji, zaproponowano następujący skład Rady Funduszu: jeden przedstawiciel ZBP, dwóch przedstawicieli MF, jeden przedstawiciel Prezesa NBP i jeden przedstawiciel Przewodniczącego KNF. Przewodniczący byłby powoływany przez Ministra Finansów, po zasięgnięciu opinii Prezesa NBP oraz Przewodniczącego KNF.

Powyższe propozycje udało się ostatecznie uzgodnić, a przyjęta w ostatecznym projekcie propozycja wydaje się być jednak rozwiązaniem optymalnym, gdyż:



    • w sytuacji, która ma miejsce obecnie, skład Rady daje przewagę instytucjom niepodlegającym Prezesowi Rady Ministrów (BFG nie wchodzi w skład sektora finansów publicznych),

    • pozycja Ministra Finansów – z powodu odpowiedzialności za dział administracji rządowej instytucje finansowe oraz ustawowym sprawowaniem nadzoru nad Funduszem – musi być adekwatna do realizowanych zadań,

    • planuje się likwidację finansowania BFG przez NBP,

    • od dnia 1 stycznia 2008 r. nadzór bankowy sprawuje KNF.

Przewodniczący Stałego Komitetu Rady Ministrów zaproponował powoływanie przez KNF, MF, NBP i ZBP po jednym członku Rady Funduszu, ponadto zasugerował ograniczenie opiniowania kandydata na przewodniczącego do NBP i KNF (bez ZBP). Należy zaznaczyć, że Ministerstwo Finansów do powyższej propozycji zgłosiło zdanie odrębne.

Przewodniczący Stałego Komitetu Rady Ministrów zaproponował, aby przewodniczący Rady BFG powoływany był przez Ministra Finansów po zasięgnięciu opinii Prezesa Narodowego Banku Polskiego i Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, a skład Rady ustalany był w następujący sposób:

– dwóch członków powoływanych przez Ministra Finansów,

– jeden członek powoływany przez Przewodniczącego KNF,

– jeden członek powoływany przez Prezesa NBP,

– jeden członek powoływany przez ZBP.

W zakresie wymogów kwalifikacyjnych członków Zarządu BFG ostatecznie zaproponowano wprowadzenie wymagania 5-leniego stażu pracy w bankowości na stanowisku kierowniczym.

Ponadto NBP nie popiera propozycji zmian delegacji ustawowych, w których dotychczas występuje jako strona, z którą jest wymagane uzgodnienie aktu normatywnego. Należy jednak zaznaczyć, że zastosowany w ustawie o BFG mechanizm – wydanie aktu normatywnego w uzgodnieniu bądź w porozumieniu z organem niebędącym członkiem Rady Ministrów – jest wyjątkiem. Warto dodać, że niemniej ważna systemowo dla sektora bankowego ustawa – Prawo bankowe, w zakresie aktów wykonawczych, posługuje się konstrukcją, gdzie rozporządzenie wydaje minister właściwy do spraw instytucji finansowych po zasięgnięciu opinii Prezesa NBP.

Pomimo negatywnego stanowiska NBP, przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym sprawozdanie z działalności Funduszu zatwierdza Rada Ministrów i zgodnie z którym nieprzyjęcie go przez Radę Ministrów, a nieodrzucenie go przez Sejm – jak ma to miejsce w chwili obecnej – miałoby skutkować wygaśnięciem mandatów wszystkich członków organów Funduszu. Należy jednak zaznaczyć, że BFG będzie przekazywało do Sejmu sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności BFG, natomiast Rada Ministrów
– stanowisko do ww. dokumentów.

Innym istotnym zagadnieniem, szeroko dyskutowanym w trakcie uzgodnień międzyresortowych, była kwestia współfinansowania BFG przez NBP. Należy wskazać, że głównym powodem przygotowania projektu ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym było usunięcie wskazanej przez Komisję Europejską i Europejski Bank Centralny niezgodności z TWE w zakresie finansowania wpłat na BFG w 50 % przez Narodowy Bank Polski. Kwestia ta wzbudziła kontrowersję w środowisku bankowym (ZBP). W opinii ZBP zawarte w stanowisku UKIE interpretacje w przedmiotowej sprawie są zbyt daleko idące. ZBP opowiada się za utrzymaniem finansowania NBP, ale wyłącznie w zakresie możliwości finansowania przez NBP funduszy przeznaczonych na restrukturyzację banków, a nie gwarantowanie depozytów. W wyniku przeprowadzonych uzgodnień i konsultacji udało się osiągnąć w tej zasadniczej kwestii kompromis. ZBP nie zamierza podnosić kwestii finansowania BFG przez NBP, aż do momentu ostatecznej opinii Europejskiego Banku Centralnego (z prośbą o opinię w przedmiotowej kwestii wystąpiło Ministerstwo Finansów). W przypadku uznania argumentów ZBP przez EBC za zasadne wyrażono gotowość uwzględnienia proponowanych przez ZBP rozwiązań na dalszym etapie prac legislacyjnych.

Nie do końca udało się uzgodnić również inne kwestie związane m.in. z:


    • uczestnictwem przedstawicieli KZBS w Radzie Funduszu – propozycja ta nie została uwzględniona ze względu na fakt, że już w chwili obecnej przepisy statutu ZBP oraz – pośrednio – statutu BFG – zapewniają uczestnictwo przedstawiciela banków spółdzielczych w Radzie Funduszu,

    • możliwością poszerzenia zakresu ochrony gwarantowanej przez środki zgromadzone w BFG – zdaniem KNF jest konieczne objęcie omawianym systemem analogicznie do systemu rekompensat tworzonego na mocy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, gromadzonych w bankach instrumentów finansowych należących do klientów tych banków z tytułu świadczonych przez banki usług, o których mowa w art. 69 ust. 2 w związku z art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Powyższe, w opinii KNF, zapewniłoby zgodność z przepisami prawa UE nakładającego w tym zakresie na instytucje kredytowe obowiązki analogiczne do wymogów przewidzianych dla firm inwestycyjnych. Ostatecznie zdecydowano o nieuwzględnianiu ww. propozycji organu nadzoru w przedmiotowym projekcie ustawy ze względu na fakt, że gromadzone w bankach instrumenty finansowe należące do klientów tych banków z tytułu świadczonych przez banki usług nie powinny być obejmowane systemem gwarantowania depozytów (rozszerzenie zakresu ochrony gwarantowanej przez środki zgromadzone w BFG), lecz ujęte w systemie rekompensat. Ministerstwo Finansów planuje podjęcie odpowiednich działań mających na celu uregulowanie tej kwestii i pozostaje otwarte na zgłoszoną również przez KNF propozycję rozwiązania przedmiotowego problemu przez włączenie KDPW w strukturę BFG i prowadzenia dwóch systemów równolegle.

Ponadto w projekcie nie została uwzględniona propozycja zgłoszona przez NBP, aby w przedmiotowym projekcie ustawy artykuł zmieniający ustawę o NBP (art. 4 projektu) zawierał – poza zmianą dotyczącą art. 43 – również zmiany wynikające z konieczności dostosowania prawodawstwa polskiego do rozporządzenia WE Nr 958/2007 EBC z dnia 27 lipca 2007 r. dotyczącego danych statystycznych w zakresie aktywów i zobowiązań funduszy inwestycyjnych. Ostatecznie ustalono jednak, że zmiany wynikające z konieczności dostosowania prawodawstwa polskiego do ww. rozporządzenia EBC nie są bezpośrednio związane ze zmianą ustawy o BFG i nie były przedmiotem uzgodnień międzyresortowych i w związku z tym nie powinny być włączone do przedmiotowego projektu ustawy. Kwestie te będą uregulowane w odrębnej ustawie o zmianie ustawy o NBP.

Projekt nie uwzględnia również propozycji BFG dotyczącej rozszerzenia składu Komisji Nadzoru Finansowego o Prezesa Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Należy przede wszystkim wskazać, że propozycja ta nie jest bezpośrednio związana z przedmiotowym projektem ustawy i kwestia ta może być analizowana przy ewentualnej nowelizacji ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. Niemniej jednak należy dodać, że pomimo tego, iż w skład Komisji Nadzoru Finansowego nie wchodzi przedstawiciel BFG, to przedmiotowy projekt ustawy daje Funduszowi możliwość kontrolowania podmiotów, którym udzielił pomocy finansowej.

Negatywnie została rozpatrzona także propozycja ZBP dotycząca Funduszu Restrukturyzacji Banków Spółdzielczych. W kontekście powyższego należy wskazać, że banki spółdzielcze zobowiązane były do osiągnięcia do dnia 31 grudnia 2007 r. minimalnego poziomu funduszy własnych o równowartości w zł 1 000 000 euro. W chwili obecnej można zatem rozważać udzielanie pomocy bankom spółdzielczym ze środków FRBS – bez konieczności odpowiedniego dodatkowego zaangażowania wypracowywanych zysków. W zakresie FRBS nie uwzględniono również uwagi ZBP dotyczącej wprowadzenia nowej pozycji finansowania FRBS z „innych źródeł”. Propozycja ZBP wydawała się być niejasna i zbyt ogólna jak na rozwiązanie rangi ustawowej. Nie uwzględniono również proponowanego przez ZBP uwzględnienia w dokapitalizowaniu banków spółdzielczych (80 % progu dokapitalizowania przy wsparciu procesów łączenia banków) funduszu ryzyka ogólnego. W chwili obecnej nie wydaje się konieczne rozszerzenie odpisów z zysku na inne fundusze niż fundusz na zwiększenie funduszu zasobowego lub rezerwowego.

Należy zaznaczyć, że tworzenie tego funduszu jest już w pewien sposób uprzywilejowane pod względem podatkowym w związku z tym, że rezerwa na ryzyko ogólne stanowi w całości koszty uzyskania przychodów. Zgodnie z art. 130 ustawy – Prawo bankowe banki mogą tworzyć w ciężar kosztów rezerwę na ryzyko ogólne, służącą pokryciu niezidentyfikowanego ryzyka związanego z prowadzeniem działalności bankowej. Banki tworzą i rozwiązują tę rezerwę na podstawie oceny tego ryzyka, uwzględniającej w szczególności wielkość należności oraz udzielonych zobowiązań pozabilansowych.

Wielkość rocznego odpisu na rezerwę na ryzyko ogólne, o której mowa w ust. 1, wynosi:


  • co najwyżej 1,5 % niespłaconej kwoty kredytów i pożyczek pieniężnych pomniejszonej o kwotę kredytów i pożyczek pieniężnych, zaklasyfikowanych zgodnie z odrębnymi przepisami do kategorii straconych według stanu na koniec poprzedniego roku obrotowego,

  • nie więcej niż kwota odpisu dokonanego w bieżącym roku obrotowym z zysku za rok poprzedni na fundusz ogólnego ryzyka.

Projektodawca nie podzielił również uwag Narodowego Banku Polskiego dotyczącego wątpliwości co do zgodności proponowanych zapisów art. 34 z opinią Europejskiego Banku Centralnego w zakresie zgodności z TWE oraz możliwością udzielenia kredytu wyłącznie w przypadku „pilnych potrzeb". W odniesieniu do ww. dotyczących uregulowania problematyki udzielania kredytu przez NBP w projektowanym art. 34 ust. 3 ustawy o BFG oraz w art. 43 ustawy o NBP i zgodności tych przepisów z opinią EBC należy wskazać, że kwestia ta była przedmiotem dyskusji na posiedzeniu Komisji Prawniczej w dniu 9 lipca 2008 r. Na posiedzeniu tym ustalono, że w związku z opinią EBC i wskazanymi w niej warunkami na jakich bank centralny może udzielać kredytu BFG, jest konieczne doprecyzowanie w art. 34 ust. 3 ustawy o BFG, że NBP może udzielić BFG kredytu krótkoterminowego jedynie pod warunkiem ustanowienia odpowiedniego zabezpieczenia udzielanego kredytu. Stwierdzono bowiem, że takie doprecyzowanie pozwoli na wyeliminowanie ewentualnej niezgodności zapisów ustawy z opinią EBC.

NBP zwraca również uwagę na fakt, że zgodnie z opinią Europejskiego Banku Centralnego, bank centralny może udzielić BFG kredytu jedynie w braku innych źródeł finansowania. NBP wskazuje, że zdaniem EBC zadania BFG w zakresie ochrony wkładów gwarantowanych powinny być finansowane raczej w drodze zwiększenia opłat wnoszonych przez banki niż przez finansowanie ich kredytem udzielonym przez NBP. Należy jednak podkreślić, że obecnie, zgodnie z art. 34 ust. 4, Rada Ministrów ma możliwość a nie obowiązek podwyższenia poziomu składek wpłacanych przez banki na rzecz BFG. Poza tym należy pamiętać, że wydanie rozporządzenia przez Radę Ministrów, które pozwoliłoby na podwyższenie składek wpłacanych na rzecz BFG wiąże się z koniecznością przeprowadzenia (często czasochłonnego) procesu legislacyjnego, co de facto może kłócić się z celem wydania ww. rozporządzenia, tj. pozyskania środków na pokrycie pilnych, naglących potrzeb Funduszu. Możliwość wydania przedmiotowego rozporządzenia jest ograniczona wyłącznie wyczerpaniem środków znajdujących się w danym momencie w dyspozycji Funduszu. Wątpliwości mógłby budzić również moment rozpoczęcia naliczania składki zgodnie z nową stawką – podwyższenie składki będzie następowało z dniem wejścia w życie rozporządzenia, czy też np. od dnia l stycznia następnego roku. Wydaje się bowiem, że rozpoczęcie naliczania składki zgodnie z nową, podwyższoną stawką od dnia wejścia w życie może być uznane za niezgodne z Konstytucją RP. W orzecznictwie TK wykształciła się (wyrok z dnia 29 marca 1994 r., K 13/93, OTK 1994, nr l, poz. 6; wyrok z dnia 24 maja 1994 r., K 1/94, OTK 1994, nr l, poz. 10; wyrok z dnia 15 marca 1995 r., K 1/95, OTK 1995, nr l, poz. 7; wyrok z dnia 12 stycznia 1995 r., K 12/94, OTK 1995, nr l, poz. 2) i utrwaliła pod rządami obowiązującej Konstytucji RP (wyrok z dnia 25 listopada 1997 r., K 26/97, OTK 1997, nr 5 i 6, poz. 64 oraz wyrok z dnia 5 stycznia 1999 r., K 27/98, OTK 1999, nr l, poz. 1) zasada określająca zakaz wprowadzania zmian w prawie podatkowym w czasie trwania roku podatkowego oraz nakaz dokonywania i ogłaszania tych zmian w roku poprzednim.

Ponadto w odniesieniu do argumentu NBP dotyczącego tego, że w projekcie ustawy należy doprecyzować, iż kredyt może być udzielany jedynie w celu pokrycia pilnych potrzeb Funduszu (ma się odnosić do „naglących potrzeb") należy zauważyć, że zgodnie z projektowanym art. 34 ust. 3 NBP może udzielić BFG kredytu jedynie po wyczerpaniu środków, o których mowa w art. 45 ustawy o BFG, przy jednoczesnym wystąpieniu zagrożenia stabilności systemu bankowego. Zapis taki jednoznacznie wskazuje, że bank centralny udziela Funduszowi kredytu jedynie w  wyjątkowych sytuacjach, bo za taką uznać należy wyczerpanie środków Funduszu przy jednoczesnym wystąpieniu zagrożenia stabilności systemu bankowego.

Stały Komitet Rady Ministrów w dniu 28 sierpnia 2008 r. rekomendował Radzie Ministrów przyjęcie projektu ustawy, nie popierając zdania odrębnego NBP zarówno w kwestii składu Rady Funduszu, jak również wątpliwości związanych z opinią EBC.

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w  procesie stanowienia prawa, projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej resortu. Żaden podmiot uprawniony nie zgłosił uwag ani zainteresowania uczestniczeniem w procesie legislacyjnym.

09/05si






©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna