Program ochrony środowiska I plan gospodarki odpadami gminy ruciane nida spis treśCI



Pobieranie 1,23 Mb.
Strona1/4
Data30.11.2017
Rozmiar1,23 Mb.
  1   2   3   4

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
I
PLAN GOSPODARKI ODPADAMI

GMINY RUCIANE - NIDA

SPIS TREŚCI



WSTĘP 4

1.1.1 Podstawa prawna 4

1.1.2 Metoda opracowania 4

1.1.3 Cele opracowania Programu 6

1.1.4 Okres obowiązywania Programu 6

2STRESZCZENIE PROGRAMU 6

3OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY 8

3.1.1 Struktura gminy i jej zróżnicowanie przestrzenne 8

3.1.2 Charakterystyka środowiska naturalnego gminy 9

3.1.3Elementy przyrody nieożywionej 9

3.2.1.1 Budowa geologiczna i zasoby geologiczne 9

3.2.1.2 Rzeźba terenu 10

3.2.1.3 Gleby 11

3.2.1.4 Sieć hydrograficzna 12

wody powierzchniowe 12

wody podziemne 13

3.2.1.5 Warunki klimatyczne 13

3.1.4Elementy przyrody ożywionej 14

3.2.2.1 Świat roślin 14

3.2.2.2 Świat zwierząt 14

3.1.5Formy ochrony przyrody 15

3.2.3.1 Parki narodowe 16

3.2.3.2 Parki krajobrazowe 16

3.2.3.3 Rezerwaty 17

3.2.3.4 Obszary chronionego krajobrazu 18

3.2.3.5 Pomniki przyrody 21

3.2.3.6 Użytki ekologiczne 24

3.2.3.7 Inne formy ochrony przyrody (zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, stanowiska dokumentacyjne, parki wiejskie, lasy ochronne, sieć NATURA 2000) 25

3.2.3.8 Ochrona gatunkowa roślin i zwierząt 26

4DIAGNOZA STANU I ZAGROŻEŃ ŚRODOWISKA NATURALNEGO GMINY 27

4.1.1 Zasoby geologiczne i rzeźba terenu 27

4.1.2 Gleby 27

4.1.3 Sieć hydrograficzna 28

wody powierzchniowe 28

wody podziemne 34

4.1.4 Powietrze atmosferyczne 34

4.1.5 Hałas i promieniowanie elektromagnetyczne 35

4.1.6 Przyroda 37

4.1.7Świat roślinny 37

4.1.8Świat zwierzęcy 38

4.1.9 Krajobraz 39

4.1.10 Obszary oddziaływania na środowisko 39

4.1.11Działalność gospodarcza 39

4.1.12Społeczeństwo 40

4.1.13Turystyka i rekreacja 42

4.1.14Transport i infrastruktura 45

4.8.4.1 Transport 45

4.8.4.2 Gospodarka wodno-ściekowa 46

4.8.4.3 Gospodarka odpadowa 51

4.8.4.4 Zaopatrzenie gminy w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe 54

4.1.15Rolnictwo 55

4.1.16 Ograniczenia i szanse rozwoju gminy, wynikające ze stanu środowiska 56

5CELE I ZADANIA PROGRAMU 61

5.1.1 Dotychczasowa realizacja zadań z zakresu ochrony środowiska 61

5.1.2 Formułowanie strategii i planu działań 62

5.1.3Określenie celów ochrony środowiska 62

5.1.4Zakres działań 67

6HARMONOGRAM REALIZACJI DZIAŁAŃ 68

6.1.1 Ochrona i racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych 69

6.1.2 Poprawa jakości środowiska 71

6.1.3 Edukacja ekologiczna 78

7NARZĘDZIA I INSTRUMENTY REALIZACJI PROGRAMU 80

7.1.1 Wybrane narzędzia i instrumenty realizacji Programu 80

7.1.2 Integracja Programu Ochrony Środowiska z innymi dokumentami strategicznymi dla gminy 81

7.1.3 Udział społeczeństwa 82

8OCENA REALIZACJI PROGRAMU 82

8.1.1 Kontrola realizacji Programu 82

8.1.2 Wskaźniki oceny realizacji Programu 85

9NAKŁADY FINANSOWE NA REALIZACJĘ PROGRAMU 87

9.1.1 Finansowanie działań 87

9.1.2 Nakłady finansowe 88

10ZAŁĄCZNIKI 90

10.1.1 Spis tabel 90

10.1.2 Wykaz dokumentów strategicznych 90

10.1.3 Wykaz zadań inwestycyjnych przewidzianych do realizacji w ramach Programu 90

10.1.4 Dokumenty kartograficzne 90





    1. WSTĘP

Przyjęta w 1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej stwierdza, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju (art. 5), ustala także, że ochrona środowiska jest obowiązkiem m. in. władz publicznych, które poprzez swą politykę, powinny zapewnić bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom (art. 74).

Człowiek wraz ze swoją działalnością jest ściśle sprzężony z systemem przyrodniczym. Zachowanie równowagi w tym systemie, wymaga spójnego i łącznego zarządzania, zarówno dostępem do zasobów środowiska oraz likwidacją i zapobieganiem powstawaniu negatywnych dla środowiska skutków działalności gospodarczej (ochrona środowiska), jak
i racjonalnym użytkowaniem zasobów przyrodniczych (gospodarka wodna, leśnictwo, ochrona i wykorzystanie zasobów surowcowych i glebowych, planowanie przestrzenne).

Głównym celem nowej polityki ekologicznej państwa jest zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego społeczeństwa polskiego w XXI wieku oraz stworzenie podstaw


dla opracowania i realizacji strategii zrównoważonego rozwoju kraju.


      1. Podstawa prawna

Obowiązek opracowania Gminnego Programu Ochrony Środowiska, wynika z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późn.zm).

Zgodnie z art. 17 i 18 ustawy Program ten sporządza organ wykonawczy gminy, a następnie uchwala go Rada Gminy.

Projekt Programu został zaopiniowany przez Zarząd Powiatu Piskiego.




      1. Metoda opracowania

Przy tworzeniu Programu wykorzystano różne metody i techniki aktywnego i otwartego planowania.

Jednym z najważniejszych sposobów, zastosowanych przy realizacji Programu, było podejście sektorowe, polegające na analizie problemów i sformułowaniu celów na podstawie poszczególnych sektorów ochrony środowiska.

Przy tworzeniu Programu zastosowano również podejście regionalne, koncentrując się na najważniejszych problemach gminy.

W trakcie prac zostały zaangażowane różne strony, będące zainteresowane zrównoważonym rozwojem gminy.
Ze względu na realizację wspólnych zadań w ramach utworzonego Związku Gmin „Czyste Mazury” w pracach nadprogramem, brali udział również przedstawiciele gmin, należących do Związku.

Został powołany Panel Roboczy, w skład którego weszli:



  1. Andrzej Stawryłło – Wiceprzewodniczący Rady Miasta Ruciane-Nida

  2. Janusz Łachacz – Przewodniczący Komisji Leśnictwa, Ochrony Środowiska i Turystyki Rady Miasta Ruciane-Nida

  3. Albert Zapolski – Przewodniczący Komisji Rolnictwa i Ładu Przestrzennego Rady Miasta Ruciane-Nida

  4. Stanisława Kapteina – Wiceprzewodniczący Komisji Spraw Społecznych, Bezrobocia i Ochrony Zdrowia Rady Miasta Ruciane-Nida

  5. Dietmar Lange – Wiceprzewodniczący Komisji Oświaty, Kultury i Sportu Rady Miasta Ruciane-Nida

  6. Wanda Chrzczonowicz – Przewodnicząca Rady Osiedla nr 1 w Rucianem-Nidzie

  7. Krzysztof Nosek – przedstawiciel mieszkańców

  8. Zbigniew Opalach – Kierownik Zakładu Wodociągów i Kanalizacji

  9. Stanisław Strzeszewski – Kierownik Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej

  10. Grzegorz Orlicki – Kierownik Referatu Gospodarki i Inwestycji

  11. Teresa Chyła – Inspektor Referatu Gospodarki u Inwestycji

Autorzy Programu wystąpili również do różnych instytucji i jednostek, prowadzących działalność na terenie gminy i Związku, jako jednostek konsultacyjnych i opiniujących. Były to m.in. Agencja Nieruchomości Rolnych, Generalna Dyrekcja Dróg i Autostrad o/Olsztyn, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku i w Olsztynie, Rejonowy Zarząd Infrastruktury,, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie Zespół ds. Gospodarki Wodnej, Wojewódzka Stacja Sanitarno – Epidemiologiczna, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, Wojewódzki Konserwator Przyrody, Zakład Energetyczny SA w Białymstoku i w Olsztynie, Zakład Gazowniczy w Białymstoku i w Olsztynie, Zarząd Melioracji


i Urządzeń Wodnych.

Przekazane uwagi i spostrzeżenia zostały wykorzystane w trakcie prac nad Programem.


Do pracy nad Programem wykorzystano dane przekazane przez Urząd Miasta
i Gminy, dostępne opracowania naukowe, wyniki badań i ekspertyz, ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjęte przez gminę oraz organy powiatu
i województwa strategie i programy sektorowe, a także obowiązujące akty prawne.

Istotną rolę w ocenie tworzenia Programu odegrały również ankiety, przeprowadzone wśród mieszkańców gminy.


Robocza wersja dokumentu została poddana procesowi konsultacji społecznych. Informacje o pracach nad Programem i możliwościach składania uwag i wniosków do projektu zamieszczono w prasie lokalnej oraz na stronie internetowej www.ruciane-nida.pl Projekt udostępniano również wszystkim zainteresowanym w formie elektronicznej w Urzędzie Miasta i Gminy w Rucianem-Nidzie.


      1. Cele opracowania Programu

Opracowanie Gminnego Programu Ochrony Środowiska, służy realizacji polityki ekologicznej państwa, regionu oraz oczekiwań i potrzeb społeczeństwa gminy.

Kompleksowe ujęcie problematyki środowiska, umożliwi wykorzystanie Programu
do następujących celów:


  • rozwiązywania ważnych problemów i eliminowania zagrożeń środowiska w gminie poprzez podejmowanie wspólnych działań;

  • podejmowania decyzji w zakresie przedsięwzięć w dziedzinie ochrony środowiska
    i finansowania inwestycji ekologicznych;

  • kreowania regionalnej polityki ochrony i racjonalnego wykorzystania walorów przyrodniczo-krajobrazowych;

  • koordynowania i intensyfikowania działań na rzecz ochrony środowiska, realizowanych przez jednostki samorządu, administrację publiczną, jak również jednostki gospodarcze, instytucje oraz organizacje społeczne.


      1. Okres obowiązywania Programu



Okres obowiązywania Programu to 4 lata, tzn. lata 2004-2007.

Program uwzględnia też działania, przewidziane do realizacji w perspektywie kolejnych 4 lat, tj. w latach 2008-2011.



  1. STRESZCZENIE PROGRAMU

Zgodnie z art. 17 i 18 ustawy Prawo ochrony środowiska, Program sporządza organ wykonawczy gminy, a następnie uchwala go Rada Gminy.

Przy tworzeniu Programu wykorzystano różne metody i techniki aktywnego i otwartego planowania.

Podczas prac powołano Panel Roboczy, a także przeprowadzono ankiety i konsultacje wśród społeczeństwa gminy.

Program zawiera ogólną charakterystykę gminy. Opisuje zarówno elementy przyrody nieożywionej, jak i ożywionej. Uwagę zwrócono również na prawne formy ochrony przyrody, występujące na terenie gminy.

Ważnym elementem Programu jest diagnoza stanu i zagrożeń środowiska naturalnego gminy Ruciane-Nida. Dotyka ona wszystkich, istotnych aspektów wzajemnych oddziaływań człowieka i środowiska, w którym żyje.

Wskazane są również ograniczenia i szanse rozwoju gminy, wynikające ze stanu środowiska.
Program ocenia dotychczasowe działania z zakresu ochrony środowiska oraz formułuje strategie, cele, a także przedstawia plan działań w okresie programowania.

Szczegółowy harmonogram realizacji ujęty jest w trzech płaszczyznach działań



  1. Ochrona i racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych

  2. Poprawa jakości środowiska

  3. Edukacja ekologiczna

Program wskazuje również sposób kontroli oraz wskaźniki oceny jego realizacji.

Zostały wskazane również konieczne nakłady na realizację zadań oraz potencjalne źródła finansowania.

Istotnym elementem Programu jest Plan Gospodarki Odpadami, który stanowi odrębny dokument i prezentuje szczegółowe podejście do zagadnień gospodarki odpadowej na terenie gminy.
Podczas prac nad Programem, przeprowadzona analiza stanu i zagrożeń środowiska oraz ocena społeczna najważniejszych potrzeb, pozwoliły ustalić najważniejsze wnioski
z opracowania Programu:


  1. Gmina posiada wiele cennych, naturalnych siedlisk chronionych gatunków roślin i zwierząt, tym samym obowiązkiem wszystkich uczestniczących w kształtowaniu życia gminy, jest przede wszystkim zapobiegać negatywnym przekształceniom środowiska naturalnego gminy. Działania te powinny być realizowane m.in. poprzez:

    • tworzenie prawa lokalnego, uwzględniającego konieczność zachowania i ochrony środowiska naturalnego, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wodno-błotnych
      i korytarzy ekologicznych

    • stosowanie instrumentów prawno-ekonomicznych (opłaty, kary, skuteczniejsze kontrole) oraz ich egzekwowanie

    • zachowanie wysokich walorów krajobrazowych i niedopuszczanie do trwałych zmian rzeźby terenu

    • racjonalne korzystanie z zasobów naturalnych m.in. poprzez uruchomianie programów oszczędzania wody, energii, w tym również do celów przemysłowych

  2. Duża ilość naturalnych zbiorników wodnych (jezior), tworzących dzięki licznym rzekom
    i kanałom połączone systemy wodne, szlak Wielkich Jezior Mazurskich - najdłuższy
    w Polsce szlak żeglarski (ok. 140 km), szlak kajakowy rz. Krutyni, będąca atutem gminy, wymusza dalsze zintensyfikowanie prac na rzecz ograniczenia oddziaływania człowieka na środowisko naturalne. Jako priorytetowe przyjęto:

    • wprowadzenie gospodarki odpadami, zgodnie z przyjętymi założeniami w Planie Gospodarki Odpadami

    • kompleksową regulację gospodarki wodno-ściekowej

    • wprowadzanie infrastruktury chroniącej środowisko na obszarach atrakcyjnych turystycznie

    • dalszą, systematyczną budowę kanalizacji sanitarnej i podłączanie kolejnych mieszkańców gminy

    • modernizację systemu dostarczania wody, ze szczególnym uwzględnieniem stacji uzdatnia wody

    • wprowadzanie technologii spalania opartych na odnawialnych źródłach energii

  3. Szczególne istotne jest prowadzenie systematycznej edukacji ekologicznej wśród mieszkańców gminy, dążąc do świadomego kształtowania postaw i zachowań, zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

  1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY




      1. Struktura gminy i jej zróżnicowanie przestrzenne

Obszar gminy Ruciane-Nida zajmuje powierzchnię 357,74 km2. Obszar gminy (według podziału fizycznogeograficznego Kondrackiego) znajduje się w obrębie Pojezierza Mazurskiego, leżąc większością swego obszaru w mezoregionie Równiny Mazurskiej, zaś cześć północna gminy leży w mezoregionie Kraina Wielkich Jezior Mazurskich.



Regiony fizyczno-geograficzne wg Kondrackiego 1998


Gmina graniczy z pięcioma gminami województwa warmińsko-mazurskiego: Mikołajki, Pisz, Rozogi, Świętajno, Piecki.

Gmina Ruciane-Nida należy do powiatu piskiego, stanowiąc jego najmniejszą gminę. Siedziba Urzędu Miasta i Gminy znajduje się w Rucianem-Nidzie.

Na terenie gminy Ruciane-Nida znajduje się miasto Ruciane-Nida i 46 miejscowości, podzielonych na 16 sołectw. Gminę zamieszkuje 9 0041 mieszkańców, z czego 5 145 osób


to ludność miasta Ruciane-Nida, natomiast 3 859 osób to mieszkańcy terenów wiejskich.

Zróżnicowanie przestrzenne gminy przedstawia poniższa tabela:


Tabela 1 Zróżnicowanie przestrzenne gminy


LP

POWIERZCHNIA

[HA]

UDZIAŁ

[%]

Ogólna powierzchnia ewidencyjna

35 774

100,00

Użytki rolne

w tym:


grunty orne i sady

łąki trwałe

pastwiska trwałe


4 291
1 802

1 588


901

11,99
5,04

4,44


2,52

Użytki leśne i grunty zadrzewione

26 493

74,06

Grunty zurbanizowane i zabudowane

391

1,09

Nieużytki

433

1,21

Wody (stojące i płynące)

3 476

9,72

Tereny różne

w tym:


tereny komunikacyjne

użytki kopalniane

pozostałe


690
371

-

319



1,93
1,04

-

0,89



Źródło: Urząd Miasta i Gminy w Rucianem-Nidzie


      1. Charakterystyka środowiska naturalnego gminy




      1. Elementy przyrody nieożywionej




3.2.1.1 Budowa geologiczna i zasoby geologiczne

Obszar gminy leży w zasięgu prekambryjskiej platformy wschodnioeuropejskiej,


w jednostce tektonicznej zwanej wyniesieniem mazursko – suwalskim.

Z zasięgiem lądolodu w okresie ostatniego zlodowacenia związane są formy morfologiczne spotykane na obszarze gminy. Można wyróżnić:



  1. strefę wysoczyzny morenczołowych, przechodzącą z zachodu na wschód poprzez środkową część gminy

  2. wysoczyznę polodowcową moreny dennej w pasie północnym

  3. równinę sandrową obejmującą południową część gminy

  4. rynnę jeziora Bełdany-Nidzkie

Strefa moren czołowych stanowi lokalne wyniesienie terenu z mocno zróżnicowaną rzeźbą w rejonie Rucianego i jezior Guzianek. Jest to południowy zasięg fazy poznańskiej ostatniego zlodowacenia. Wyniesiona jest na wysokość 132-142 m n.pm.

Wysoczyzna polodowcowa moreny dennej obejmuje obszar na północ od Rucianego. Występują tu rozległe obniżenia (dolina rzeki Krutyni) i kępowe wyniesienia.

Część południowa Krainy Wielkich Jezior, a w tym i część gminy to rozległy, pochylony ku południowi obszar sandrowy, zbudowany z materiałów fluwioglacjalnych (piaski, żwiry), usypanych przez wody wypływające z lodowca. Równina sandrowa jest nachylona


w kierunku południowym.

Rynna Bełdany-Nidzkie stanowi dolinę o przebiegu zbliżonym do południkowego, wciętą w utwory polodowcowe na głębokość do 70 m


Teren gmin jest stosunkowo słabo rozpoznany pod względem złóż surowców mineralnych. Na terenie gminy Ruciane-Nida występują złoża kruszywa naturalnego. Geologicznie udokumentowano 2 złoża:

  • Wygrany – pow. 1,9 ha, zasoby bilansowe 126,5 tys ton – obecnie prawie całkowicie wyeksploatowane

  • Wygrany II– pow. 0,74 ha, zasoby bilansowe 45 575 m3 i pozabilansowe 8 100 m3


3.2.1.2 Rzeźba terenu

Ukształtowanie powierzchni i jej litologia są typowe dla obszarów polodowcowych,


a cechą charakterystyczną krajobrazu regionu jest niespotykane na taką skalę w Polsce skupienie dużych, naturalnych zbiorników wodnych.

Drugim obok jezior, charakterystycznym elementem krajobrazu gminy są rozległe, zwarte kompleksy leśne.

Część południowa Krainy Wielkich Jezior, a w tym i część Gminy to rozległy, pochylony ku południowi obszar sandrowy.

Strefa moren czołowych stanowi lokalne wyniesienie terenu z mocno zróżnicowaną rzeźbą w rejonie Rucianego i jezior Guzianek. Jest to południowy zasięg fazy poznańskiej ostatniego zlodowacenia. Wyniesiona jest na wysokość 132-142 m n.pm.

Część południowa Gminy to obszar znacznie „spokojniejszy” krajobrazowo, deniwelacje terenu, z wyjątkiem rejonu Guzianek, są małe.

Najwyższy punkt w granicach gminy 140,7 m n.p.m. znajduje się na wschód od jeziora Guzianka Wielka, zaś najniższy stanowi poziom Wielkich Jezior Mazurskich –


115,7 m n.p.m.


3.2.1.3 Gleby

Gleby są ważnym składnikiem środowiska naturalnego. Analogicznie do zróżnicowanej budowy geomorfologicznej, występują odmienne warunki glebowe w poszczególnych częściach gminy.

Najlepsze gleby obserwuje się w zachodniej części gminy (rejon Ukta-Wojnowo), najsłabsze w części południowej.

W północnej części gminy należą głównie do gleb brunatnych właściwych oraz brunatnych wyługowanych.


Gleby na obszarze gminy zalicza się generalnie do gleb lekkich, słabo zbielicowanych, wytworzonych na glinach i piaskach. Do najlepszych z punktu widzenia rolnictwa należą gleby brunatne (III i IV klasa bonitacyjna). Występuje one przede wszystkim w północnej części gminy Ruciane-Nida. W obrębie obniżeń i w sąsiedztwie zbiorników wodnych oraz z cieków powszechnie występują gleby bagienne, wytworzone z torfów niskich, użytkowane przede wszystkim jaki łąki.

Największy udział mają gleby kompleksu żytniego bardzo dobrego i bardzo słabego. Występuje również w niewielkim odsetku kompleks pszenny dobry.

Udział gleb w poszczególnych klasach bonitacyjnych w gminie Ruciane-Nida, przedstawia poniższe zestawienie:
Tabela 2 Klasy bonitacyjne gleb w gminie Ruciane-Nida


Lp.

Użytki rolne

Powierzchnia gruntów rolnych w ha

%




Grunty orne i sady

1

Klasa III a i b

50,20

2,65

2

Klasa IV a i b

719,40

38,00

3

Klasa V

414,50

21,90

4

Klasa VI

709,00

37,45




Razem

1 893,10

100,00




Użytki zielone

1

Klasa III b

82,90

4,36

2

Klasa IV a i b

762,70

40,15

3

Klasa V

793,50

41,77

4

Klasa VI

260,70

13,72




Razem

1 899,80

100,00

Źródło: Urząd Miasta i Gminy w Rucianem-Nidzie


3.2.1.4 Sieć hydrograficzna



  • wody powierzchniowe

Prawie cały obszar gminy leży w zlewni jezior Nidzkie, Bełdany i Śniardwy. Tylko niewielki teren na południe od Karwicy należy do zlewni rzeki Turośń, która ma tu swój odcinek źródłowy.

Cała gmina znajduje się w zlewni rzeki Narew, dorzeczu Wisły.
Na terenie gminy znajduje się 33 jeziora, z tego 6 o powierzchni poniżej 2 ha.

Zestawienie największych przedstawia poniższa tabela.



Tabela 3 Jeziora w obrębie administracyjnym gminy Ruciane-Nida


LP.

NAZWA

JEZIORA

OBRĘB

POWIERZCHNIA JEZIORA

[ha]

WŁAŚCICIEL

1

Nidzkie

Ruciane, Szeroki Bór, Jaśkowo

1 818

Skarb Państwa, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, Agencja Nieruchomości Rolnych

2

Bełdany

Iznota

940

Skarb Państwa, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, Agencja Nieruchomości Rolnych

3

Warnołty

Wejsuny

465

RZGW

4

Guzianka Duża

Ruciane-Nida

59,6

Skarb Państwa, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, Agencja Nieruchomości Rolnych

5

Guzianka Mała

Ruciane-Nida

38

Skarb Państwa, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, Agencja Nieruchomości Rolnych

6

Wejsunek

Wejsuny

39

Skarb Państwa, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, Agencja Nieruchomości Rolnych

9

Przylasek

Szeroki Bór

38,8

Skarb Państwa, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, Agencja Nieruchomości Rolnych

Źródło: Urząd Miasta i Gminy w Rucianem-Nidzie
Część jezior leży w granicach kilku gmin. Jezioro Nidzkie podzielone jest między gminę Ruciane-Nida i Pisz, a największe polskie jezioro Śniardwy jest podzielone miedzy gminę Ruciane-Nida i Mikołajki

Zdecydowana większość jezior to zbiorniki eutroficzne. Pod względem typu rybackiego większość można zaliczyć do szczupakowi-linowych i leszczowych.


Największą rzeką gminy jest Krutynia, uchodząca do jeziora Bełdany. Łączna długość Krutyni wynosi 99,9 km - z czego na terenie gminy Ruciane-Nida położony jest końcowy fragment rzeki z jej ujściem. Krutynia jest typową rzeką pojezierną, przepływająca przez liczne jeziora. Stanowi popularny szlak turystyczny.

Poza Krutynią i rzeką Nidka (inaczej zwaną Wigrynią), łączącą jeziora Nidzkie


i Bełdany, na obszarze gminy występują liczne, drobne cieki.


  • wody podziemne

Na przeważającym obszarze gminy warunki hydrogeologiczne są korzystne.

Obszar gminy jest bardzo zasobny w wody podziemne, szczególnie część południowa
i wschodnia. Użytkową warstwę wodonośną stanowią piaski sandrowe.

Wody zalegają płytko i nie posiadają izolacji od powierzchni terenu.

Wydajności ujęć są bardzo zróżnicowane od 3 do 80 m3/h.

Północna część gminy charakteryzuje się występowaniem od powierzchni terenu utworów nieprzepuszczalnych. Użytkowe wody podziemne zalegają na głębokości 15-20m




3.2.1.5 Warunki klimatyczne

Pod względem klimatycznym obszar gminy leży w północnej części Środkowomazurskiego regionu klimatycznego, charakteryzującego się dużą zmiennością częstości występowania poszczególnych typów pogody.

Średnia roczna wynosi 6,6o. Najwyższe średnie maksima występują zwykle w lipcu, którego średnia miesięczna temperatura wynosi 17,4o. Najzimniejszym jest styczeń ze średnią temperaturą - 4,5o.

Obszar całych Mazur to strefa stałego ścierania się mas powietrza atlantyckiego i kontynentalnego. W ostatnich 5-10 latach obserwowany jest także wzrost ilości dni (zwłaszcza wiosną i wczesnym latem), z napływem powietrza zwrotnikowego. Stąd też, w zależności od dominacji jednej z nich pojawiają się tu bądź mroźne i słoneczne, bądź ciepłe i deszczowe zimy lub gorące i suche lata (1992, 1994, 1999), na przemian z chłodnymi i wilgotnymi (1991, 1993,1997).

Wyniesienie nad poziom morza, duże nagromadzenie otwartych zbiorników wodnych, a także terenów podmokłych powoduje, że poszczególne pory roku wkraczają tu w innych terminach, niż w pozostałych regionach kraju. Wpływ wód powierzchniowych zaznacza się także w wilgotności powietrza. Najniższe wartości wilgotności względnej występują w maju
i czerwcu (73%, 74%), a najwyższe w listopadzie i grudniu (89%, 90%)

Średnia roczna suma opadów wynosi 450-500 mm.

Wiatry, często o dużej prędkości, średnia prędkość około 5 m/s.

Długość okresu wegetacyjnego to około 109-200 dni.




      1. Elementy przyrody ożywionej




3.2.2.1 Świat roślin

Szata roślinna gminy Ruciane-Nida jest urozmaicona. Dominującą formę stanowią lasy, które na obszarze gminy zajmują powierzchnię 26 493 ha. Lesistość wynosi 74,06% i jest dużo powyżej średniej w województwie warmińsko – mazurskim, która wynosi 29%.

Lasy to przede wszystkim zwarty kompleks Puszczy Piskiej, rozciągający się przez cała gminę.

Dominującymi typami lasów siedliska borowe, mające charakter boru świeżego


w części południowej i boru mieszanego w części północnej.

Największa koncentracja lasu świeżego występuje na północ od Wygryź. Inne rodzaje siedlisk nie stanowią znaczącego udziału.

Gatunkiem dominującym jest sosna (około 86% powierzchni), inne gatunki: świerk, brzoza, olcha, i inne (dąb, grab, lipa) nie stanowią dużego udziału.

Drzewostany w części północnej, zwłaszcza starsze, posiadają obfity podszyt.

Do najcenniejszych gatunków roślin tego obszaru można zaliczyć:


  • rośliny zespołów torfowiskowych, takie jak wierzba lapońska i borówkolistna, brzoza niska, bagno zwyczajne, turzyce,

  • rośliny świetlistych borów sosnowych: lepnica zielonawa, kuklik sztywny, koniczyna łubinowata, dzwonecznik wonny,

  • rośliny wodne, wśród których najpiękniejsze to grzybień północny, grzybień biały, grążele, osoka aloesowata.

Na terenie gminy występuje łącznie kilkadziesiąt gatunków roślin chronionych, z czego większość to rośliny zielne. Duży udział chronionych gatunków roślin związany jest z torfowiskami i obszarami podmokłymi, dlatego szczególnie ważna jest potrzeba zachowania tych siedlisk. Cenne są też zbiorowiska roślinności wodnej i szuwarowej, a także leśnej.




3.2.2.2 Świat zwierząt

Okolice gminy Ruciane-Nida obfitujące w liczne lasy i jeziora, brak zasadniczych przeszkód terenowych sprawiają, że obszar ten posiada dogodne warunki do swobodnego przenikania różnych elementów faunistycznych. Można stwierdzić, że jest to typowa fauna Niżu Polskiego. Większość zwierząt pospolitych występujących w Polsce, reprezentowanych jest również na tym terenie.

Ostoją zwierząt na terenie gminy jest przede wszystkim kompleks leśny Puszczy Piskiej.

Z większych zwierząt występują tu m.in.: łoś, jeleń szlachetny, sarna i dzik; z drapieżników: lis, tchórz, jenot, kuna domowa (kamionka) i leśna, gronostaj, łasica oraz borsuk. Pospolite są zając i królik. Do gatunków rzadkich, występujących sporadycznie należą wilki czy rysie.

Warto również wspomnieć, że na terenie Stacji Badawczej Rolnictwa Ekologicznego
i Hodowli Zachowawczej PAN w Popielnie został wprowadzony do środowiska konik polski.

Ostatnio wykazano dość liczną obecność bobra. W ciągu ostatnich latach znacznie zwiększyła się też liczebność wydry, mogącej przy tej wielkości populacji powodować znaczne straty w rybostanie. Niepożądana jest również nadmierna liczebność bardzo ekspansywnej norki amerykańskiej, również wyrządzającej szkody w rybostanie oraz wśród ptactwa wodno-błotnego.

Drobne gryzonie reprezentują m. in. mysz polna, nornica ruda i polnik zwyczajny,
z większych wymienić można wiewiórkę, piżmaka, i karczownika.

Występuje również kilka gatunków nietoperzy. Spotykane ssaki owadożerne to: jeż europejski, ryjówka aksamitna i malutka, kret, rzęsorek rzeczek.

Urozmaicony jest świat ptaków, występują: kaczki: krzyżówka, cyranka, cyraneczka, podgorzałka, tracz nurogęś, płaskonos, czernica, czy rzadziej spotykane: świstun, lodówka, gągoł; gęsi: gęgawa, białoczelna i zbożowa (na przelotach); kormoran i mewy

Ponadto można spotkać: perkozy, sieweczką rzeczną, czajkę, brodźca krwawodziobego i samotnego, rybitwę czarną, żurawia, łabędzia niemego, bociana białego i czarnego czy czaplę siwą.

Na polach i łąkach występują m.in. kuropatwy, bażanty i przepiórki.

Z ptaków drapieżnych występują: jastrząb, myszołów, krogulec, pustułka, rybołów, kania ruda i czarna, błotniak stawowy. Z sów spotkać można: sowę uszatą, płomykówkę, puszczyka, pójdźkę.

Spośród ptaków leśnych licznie reprezentowane są: dzięcioły: czarny, duży, zielony
i dzięciołek, a poza tym gil i dziwonia.

Największymi osobliwościami ornitofauny są: cietrzew, puchacz, orlik krzykliwy


i bielik.

Wśród występujących tu gadów najliczniejsze są jaszczurki: zwinka, żyworódka i padalec. Z węży obecne są: zaskroniec (dość liczny) i żmija zygzakowata.

Liczni są przedstawiciele płazów m.in. gatunki żab i ropuch (żaba jeziorkowa, trawna, śmieszka, kumak nizinny, ropucha szara i zielona).

W wodach powierzchniowych powszechnie występują znane ryby: szczupak, okoń, sandacz, jazgarz, płoć, wzdręga, leszcz, krąp, karp, lin, karaś, węgorz, kleń, jaź, miętus, ukleja, słonecznica, ciernik, cierniczek itd.

W większych i głębszych jeziorach, występują głąbielowate: sieja i sielawa.

Do spotykanych gatunków, należy też doliczyć, wprowadzone sztucznie do niektórych zbiorników w latach 60., karpia oraz azjatyckie ryby roślinożerne: tołpygę i amura. Ich liczebność w wodach otwartych jest śladowa, co nie jest jednak niepokojące, bo gatunki te obecnie, jako obce polskiej ichtiofaunie, uważa się za niepożądane.

Fauna bezkręgowców jest bogata i stosunkowo dobrze poznana.


      1. Formy ochrony przyrody

Wszystkie formy ochrony przyrody stanowią układ przestrzenny, wzajemnie uzupełniających się form, łączonych korytarzami ekologicznymi.

Obszary prawnie chronione, tworzą krajowy system obszarów chronionych.


3.2.3.1 Parki narodowe

Forma wielkoobszarowej ochrony przyrody, w założeniu obejmująca obszary o największej randze przyrodniczej o znaczeniu krajowym i międzynarodowym, nie występuje na obszarze gminy.




3.2.3.2 Parki krajobrazowe

Na obszarze gminy znajduje się Mazurski Park Krajobrazowy. Został on powołany w 1977 roku.

Teren MPK i jego otuliny obejmuje znaczną część gminy Ruciane-Nida. Powierzchnia Parku wynosi 53 655 ha, a jego strefa ochronna. 18 608 ha. Jest to jeden z największych parków krajobrazowych w Polsce.
W obrębie gminy się znajduje się 14 706 ha, co stanowi 27,4% powierzchni Parku
i 41,1% powierzchni gminy. Obszary Parku i jego otuliny - zostały podzielone na strefy
o różnych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Na obszarze gminy występują następujące strefy:


  • strefa zerowa „0R”

rezerwatowa to część Parku obejmująca istniejące i projektowane rezerwaty przyrody wraz
z ich strefami buforowymi, lub tereny o podobnie wysokich walorach przyrodniczych.

W Parku wyróżniono 12 takich stref, a na terenie gminy Ruciane-Nida reprezentowanych jest aż 6. Na terenie tej strefy obowiązuje zakaz wyznaczania nowych terenów budowlanych


i wznoszenia zabudowy.

  • strefa pierwsza ekologiczna „IE”

obejmuje dużą część obszarów leśnych, niektóre cenne przyrodniczo tereny rolnicze wraz
z ich terenami zabudowanymi oraz cenniejsze tereny wodne. Obszary tej strefy odgrywają olbrzymią rolę w równowadze ekologicznej Parku. W strefie „IE” wprowadza się całkowity zakaz wyznaczania nowych siedlisk budowlanych oraz wymóg zweryfikowania wyznaczonych w planach gmin siedlisk budowlanych.

Na obszarze gminy Ruciane-Nida w obręb tej strefy włączono:



  • Lasy Jegocińskie

  • Łąki Warmowskie

  • Las Popielno (jez. Wesołek)

  • Las Guzianka

  • Las i niwa polna Kamienia

  • Niwa polna Nowej Ukty

  • Niwa Śwignajna

  • Morena Wojnowsko-Wólczańska

  • Niwa Rosochy i Klasztorna

  • strefa pierwsza krajobrazowa „IK”

obejmuje bardzo cenne pod względem krajobrazowym tereny Parku. Obszary tej strefy stanowi się poddać ścisłej ochronie pod względem krajobrazowym z likwidacją obiektów szpecących łącznie. Ogranicza się wyznaczanie nowych siedlisk w tej strefie. Może ona być obszarem szerszego wykorzystania turystycznego.

Na obszarze gminy Ruciane-Nida w obręb tej strefy wchodzą:



  • Las Końcewski

  • Niwa Wejsuńska

  • Las Guziańsko-Onufryjewski

  • Niwy Popielna i Wierzby

  • Jezioro Bełdany

  • Niwa Wólczańska

  • Niwa Wojnowska

  • Niwa Gałkowska

  • Polana Kamień

  • Niwa Wygryńska

  • strefa druga „II”

to część Parku o niższych wartościach przyrodniczych, ale o dużych walorach krajobrazowych. W strefie tej mogą istnieć różne formy rolnictwa oraz intensywniejsze formy turystyki. Rozwój jednostek osadniczych powinien być ograniczony do istniejących ram. Strefa ta pełni także funkcje ochronne dla grup strefy I i 0.

Na terenie gminy Ruciane-Nida występuje w rejonie Wejsuny-Onufryjewo, Piaski, Ukta-Ładne Pole, Jezioro Wygryńskie



  • strefa trzecia „III”

obejmuje obszary o relatywnie niższych walorach przyrodniczych i krajobrazowych oraz
o intensywniejszym rolnictwie. Pełni ona funkcje ochronne wobec pozostałych stref. Zasady podobne jak w strefie II.

Na obszarze gminy Ruciane-Nida nie występuje.


Plan zagospodarowania przestrzennego MPK ustanawia też strefy ochronne wód powierzchniowych: strefę nadbrzeżną So-1 i ochronną zlewni wymagających szczególnej ochrony - So-2. Strefa So-2 na terenie gminy Ruciane-Nida występuje jako strefa ochronna jezior Bełdany i Guzianka.


3.2.3.3 Rezerwaty

Na obszarze gminy znajduje się 3 rezerwaty przyrody, położone na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Są to następujące rezerwaty:



  1. Rezerwat leśny „Jezioro Nidzkie

  2. Rezerwat faunistyczny „Jezioro Warnołty

  3. Rezerwat krajobrazowy „Krutynia Dolna

Ad. 1.


Rezerwat „Jezioro Nidzkie” utworzono w 1972. (MP Nr 53 poz.283). w celu ochrony krajobrazu jeziora Nidzkiego i otaczających je lasów.

Położony on jest w centrum Puszczy Piskiej na południe od Rucianego-Nidy na terenie gmin Ruciane-Nida i Pisz. Zajmuje powierzchnię 2 934,7 ha, z tego 1 275 ha powierzchni leśnej.

Ten rezerwat podlega silnej presji turystycznej. Mimo to w rezerwacie gniazdują m.in. gągoł, tracz nurogęś. Nad jeziorem można zaobserwować bielika, trzmielojada, kanię czarną.

Ad. 2.


Rezerwat „Jezioro Warnołty” utworzono w 1976r. (MP Nr 24 poz. 108) dla ochorny jeziora Warnołty (południowa zatoka Śniardw), stanowiącego miejsce lęgowe ptaków wodnych. Ogółem stwierdzono na terenie rezerwatu 38 gatunków ptaków lęgowych. Cenne jest również szata roślinna.

Położony on jest on w pobliżu wsi Onufrejewo i Wesjuny i zajmuje powierzchnię


373,3 ha.
Ad. 3.

Rezerwat „Krutynia Dolna” utworzono w 1989r. (MP Nr 17 poz.120). dla ochrony fragmentu naturalnego krajobrazu polodowcowego z naturalnymi ekosystemami wodnymi, torfowiskowymi i leśnymi.

Położony on jest na obszarze gminy Mikołajki i Ruciane-Nida, w Nadleśnictwie Maskulińskim. Zajmuje powierzchnię 969,3 ha, w tym 822,2 ha powierzchni leśnej, 125,9 ha jeziora Malinówko, Gardyńskie, Dłużec i Smolak oraz 21,2 ha fragment rzeki Krutynia wraz z terenami przyległymi.




3.2.3.4 Obszary chronionego krajobrazu

Na terenie gminy Ruciane-Nida na mocy Rozporządzenia Nr 21 Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia 14 kwietnia 2003r. w sprawie wprowadzenia obszarów chronionego krajobrazu na terenie województwa warmińsko – mazurskiego, zostały utworzone następujące obszary chronionego krajobrazu:



  1. Obszar Chronionego Krajobrazu Otuliny Mazurskiego Parku Krajobrazowego – Ruciane-Nida” o powierzchni 1.636,5 ha, położony w całości na terenie gminy miasta Ruciane-Nida

  2. Obszar Chronionego Krajobrazu Otuliny Mazurskiego Parku Krajobrazowego – Szeroki Bór” o powierzchni 591,5 ha, położony również w gminie Pisz

  3. Obszar Chronionego Krajobrazu Puszczy i Jezior Piskich” o powierzchni
    43.629,8 ha, położony również w gminach Pisz, Biała Piska i Orzysz

Granice obszarów zostały określone następująco:

Ad.1.

Obszar Chronionego Krajobrazu Otuliny Mazurskiego Parku Krajobrazowego – Ruciane-Nida

Granica Obszaru Chronionego Krajobrazu Otuliny Mazurskiego PK – Ruciane-Nida ma przebieg następujący: poczynając od punktu styku gmin Świętajno – Ruciane-Nida i Piecki w kierunku wschodnim, do granicy oddziałów nr 416 N-ctwo Maskulińskie i dalej zachodnią


i południową granicą tego oddziału, południową i wschodnią granicą oddziału nr 415
i ponownie granicą gmin do drogi krajowej Stare Kiełbonki – Ruciane-Nida. Biegnie wzdłuż tej drogi na wschód do skrzyżowania z drogą wojewódzką Piecki – Ruciane-Nida. Stąd wzdłuż tej drogi w kierunku południowo-wschodnim do przecięcia się z rzeką Nidką, załamuje się w kierunku północnym i biegnie wzdłuż rzeki do północnej granicy oddziału 107
(N-ctwo Maskulińskie ). Następnie skręca na wschód i biegnie wzdłuż tej granicy do drogi gruntowej Wygryny – Ruciane-Nida. Skręca na południowy – wschód i biegnie tą drogą
do skrzyżowania z drogą powiatową Ruciane-Nida – Wejsuny i następnie wzdłuż tej drogi
na północny-wschód do śluzy „Guzianka”. Stąd biegnie do granicy jeziora Guzianka Mała
i dalej linii brzegowej tego jeziora oraz jeziora Guzianka Wielka.

Następnie kanałem łączącym to jezioro z jeziorem Nidzkim do linii kolejowej Pisz – Olsztyn, po czym wzdłuż torów w kierunku północno-zachodnim, a następnie południowo-zachodnim do granicy gmin Ruciane-Nida – Świętajno. Wzdłuż torów aż do granicy miasta Ruciane-Nida (na zachód od jeziora Nidzkiego) posiada granicę wspólną z OChK Puszczy i Jezior Piskich. Tu załamuje się w kierunku północno-wschodnim i biegnie wzdłuż tej granicy


do punktu początkowego opisanej granicy. Od skrzyżowania drogi leśnej z linią kolejową Pisz – Olsztyn (przy oddz. 314) do granicy gmin Ruciane-Nida – Świętajno posiada wspólną granicę ze Spychowskim OChK.
Ad.2.

Obszar Chronionego Krajobrazu Otuliny Mazurskiego Parku Krajobrazowego – Szeroki Bór

Poczynając od punktu przecięcia się granicy gmin Ruciane-Nida – Pisz z drogą powiatową Wejsuny – Pisz biegnie w kierunku południowo-wschodnim do skrzyżowania z drogą wojewódzką Pisz - Ruciane-Nida (do tego punktu jest to wspólna granica z Mazurskim Parkiem Krajobrazowym), załamuje się w kierunku zachodnim i wzdłuż drogi biegnie do skrzyżowania z drogą gruntową do Szerokiego Boru. Wzdłuż tej drogi od wsi Jagodzin do granicy gmin Ruciane-Nida – Pisz posiada wspólną granicę z OChK Puszczy i Jezior Piskich. Dalej skręca w kierunku północno – wschodnim biegnie drogą gruntową do przecięcia się z granicą administracyjną gmin Ruciane-Nida - Pisz i dalej biegnie w kierunku północnym do punktu początkowego opisanej granicy. Od załamania w kierunku północno-wschodnim aż do punktu początkowego posiada wspólną granicę z Mazurskim Parkiem Krajobrazowym.


Ad.3.

Obszar Chronionego Krajobrazu Puszczy i Jezior Piskich

Północno-zachodnią granicę obszaru chronionego krajobrazu „Puszcza i jeziora Piskie” stanowi poczynając od wsi Jeglin droga Pisz – Orzysz (droga krajowa nr 16) do skrzyżowania


z drogą polno-leśną w kierunku południowo-wschodnim do wsi Łysonie. Ten fragment granicy pokrywa się z granicą OChK Otuliny Mazurskiego Parku Krajobrazowego – Szeroki Bór. Następnie granica skręca w kierunku południowo-wschodnim drogą polno – leśną obok Łysoni i wzdłuż rzeki Dziękałówki do styku z drogą prowadząca w kierunku północno – wschodnim wzdłuż rzeki Dziękałówki (na północ od niej). Ok. 3 km przed m. Bemowo Piskie granica dochodzi do rzeki jw. i prowadzi do skraju lasu, tędy dochodzi do drogi na m. Bemowo Piskie. Omijając tę miejscowość skręca w kierunku wschodnim wzdłuż drogi przy kanale Kozielskim do wschodniego skraju kompleksu leśnego. Dalej skręca na południowy – wschód skrajem lasu do drogi na m. Nitki, którą skręca w kierunku północno – wschodnim do drogi na m. Monety. Ten fragment granicy pokrywa się z granicą OChK Jezior Orzyskich. Dalej granica prowadzi drogą w kierunku wsi Monety, około 1,5 km odcinkiem tej drogi. Dalej skręca w kierunku południowo-zachodnim w drogę polną do styku z ciekiem wodnym i tym ciekiem do rzeki Święcek. Ten fragment granicy pokrywa się z granicą OChK Wzgórz Dybowskich. Następnie granica biegnie rzeką Święcek, potem wschodnim skrajem kompleksu leśnego omijając wieś Nitki, Drygały do drogi do wsi Zabielne. Z tej wsi drogą polną w kierunku wsi Orłowo, dalej drogą w kierunku m. Ruda do południowego skraju kompleksu leśnego, nim do styku z linią kolejową Biała Piska-Pisz, gdzie skręca w kierunku południowo-wschodnim skrajem kompleksu leśnego obejmując go do styku z drogą Biała Piska-Pisz (droga wojewódzka). Dalej biegnie w kierunku południowym skrajem kompleksu leśnego do drogi polnej Szymki – Biała Piska.

Następnie drogą polną do styku z drogą Szkody – Kumielsk i dalej w kierunku południowym drogą do kompleksu leśnego obejmując go od wschodu i południa w kierunku wsi Długi Kąt, Sokoły Górskie i wsi Jakuby, przed którą skręca wzdłuż cieku wodnego na południowy zachód do granicy województwa i rzeki Wincenta. Następnie wzdłuż rzeki Wincenta w kierunku zachodnim do granicy gminy Pisz. Dalej prowadzi granicą gminy w kierunku północnym w okolice wsi Szymki, gdzie skręca w kierunku tej wsi po rzece Surzance i drodze do wsi. Dalej granica prowadzi drogą przez Rakowo Piskie do skrzyżowania z linią kolejową Biała Piska-Pisz. Następnie granica prowadzi linią kolejową w kierunku zachodnim wzdłuż cieku Gucka Struga, a dalej zachodnim skrajem kompleksu leśnego w kierunku wsi Babrosty i dalej na północ oraz drogą w kierunku północno-zachodnim do wsi Łupki. Następnie skręca w kierunku południowym drogą polną i linią energetyczną do styku z granicą administracyjną miasta Pisz. Wzdłuż granicy miasta Pisz, omijając miasto, granica prowadzi do styku z drogą Pisz-Łomża (droga krajowa), potem 700 m odcinkiem tej drogi i skręca w kierunku wschodnim w drogę polno - leśną i nieczynnym torowiskiem wzdłuż wschodniego skraju kompleksu leśnego do ponownego styku z drogą Pisz-Łomża. Następnie skręca w kierunku wschodnim drogą Biała Piska – Pisz. Ok. 800 m odcinkiem tej drogi i skręca w kierunku południowym wzdłuż nieczynnego torowiska do wsi Jeże. Omijając tę wieś skręca w drogę w kierunku zachodnim do leśniczówki Woliska Duże. Następnie biegnie drogą w kierunku północno – zachodnim w kierunku wsi Pogubie Średnie, omija tę wieś i biegnie w kierunku południowym do wsi Pogubie Tylne. Za jez. Pogubie Małe skręca drogą w kierunku południowo – zachodnim wzdłuż linii energetycznej SN do styku z drogą do leśnictwa Kulik. Drogą do leśnictwa Kulik granica prowadzi w kierunku północnym za leśnictwo, a dalej skręca w drogę polną


i wschodnim skrajem kompleksu leśnego do cieku i drogi leśnej prowadzącej na północny – zachód do wsi Wiartel do skrzyżowania z drogą Pisz – Ruciane-Nida. 6 km odcinkiem tej drogi na południowy zachód i dalej skręca w kierunku zachodnim do wsi Karwica i styku
z ciekiem Ruczaj. Wzdłuż cieku do styku z drogą do wsi Krzyże, omijając wieś drogą w kierunku północnym do skrzyżowania z linią kolejową Ruciane – Szczytno. Wzdłuż linii kolejowej Ruciane – Szczytno granica biegnie w kierunku północno – wschodnim do skrzyżowania z drogą prowadzącą do Pisza. Ten fragment granicy pokrywa się z granicą OChK Otuliny Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Z tego miejsca granica skręca w kierunku południowym drogą do miasta Pisz. Wzdłuż granicy miasta na zachód do styku z drogą polno – leśną prowadzącą wzdłuż jez. Nidzkiego do wsi Dębowe i leśniczówki Czapla. Następnie drogą leśną w kierunku wschodnim i północnym do wsi Jaśkowo i Wiartel do styku z granicą gminy. Następnie wzdłuż granicy gminy do linii kolejowej Szczytno – Pisz. Dalej granica prowadzi linią kolejową na wschód do Jagodzina. Ten fragment granicy pokrywa się z granicą OChK Otuliny Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Dalej granica biegnie na wschód drogą do Pisza,
a po ok. 1 km skręca drogami na północny – wschód do skraju kompleksu leśnego i dalej
do styku z OChK Otuliny Mazurskiego Parku Krajobrazowego – Wschód. Od tego miejsca
do punktu początkowego granica pokrywa się z granicą OChK Otuliny Mazurskiego Parku Krajobrazowego - Wschód.
Do OChK Puszczy i Jezior Piskich należy teren między Zdunowem a Wielkim Lasem.

Jego granica prowadzi od Zdunowa drogami leśnymi do m. Stare Uściany, najpierw na północ a dalej (w połowie drogi) na wschód a potem na północ. W Starych Uścianach prowadzi południowym skrajem kompleksu leśnego, otaczając m. Wielki Las, a za nią przecinkami


i drogami leśnymi na południe do drogi na Zdunowo. Tą drogą biegnie do punktu początkowego.
Na terenie obszarów chronionego krajobrazu zakazuje się:

  1. lokalizowania nowych obiektów zaliczanych do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska,

  2. lokalizacji budownictwa letniskowego poza miejscami wyznaczonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,

  3. utrzymywania otwartych rowów i zbiorników ściekowych,

  4. dokonywania zmian stosunków wodnych, jeśli służą innym celom niż ochrona przyrody i zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz gospodarki rybackiej,

  5. likwidowania małych zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodnobłotnych,

  6. wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia własnych gruntów rolnych,

  7. organizowania rajdów motorowych i samochodowych,

  8. umyślnego zabijania dziko żyjących zwierząt, niszczenia nor, legowisk zwierzęcych, tarlisk i złożonej ikry, ptasich gniazd oraz wybierania jaj,

  9. wypalania roślinności,

  10. wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem obiektów związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym.

Zakazy, o których mowa, nie dotyczą zadań realizowanych na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa, w przypadkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa, inwestycji realizujących cele publiczne oraz gospodarki łowieckiej lub rybackiej, prowadzonej w oparciu


o odrębne przepisy oraz racjonalnej gospodarki rolnej i leśnej.


3.2.3.5 Pomniki przyrody

Kolejną formą prawnej ochrony przyrody są pomniki przyrody. Są to pojedyncze twory przyrody żywej bądź nieożywionej, odznaczające się indywidualnymi cechami, o wartości szczególnej z różnych względów.



Na terenie gminy znajduje się 60 pomników przyrody, na które składają się:

  • 1 aleja

  • 14 grup drzew

  • 45 pojedynczych drzew


Tabela 4 Wykaz pomników przyrody na terenie gminy Ruciane-Nida


LP.

RODZAJ POMNIKA

(obwód; wysokość drzewa w m)

OKREŚLENIE

POŁOŻENIA

ROK

UZNANIA

1

Dąb szypułkowy (4,76; 25)

Oddział 83j Leśnictwo Ruciane

1952

2

Grupa drzew „Królewskie Dęby” (2 dęby szypułkowe) (4,6-5,3; 28-28)

Oddział 83h Leśnictwo Ruciane

1952

3

Dąb szypułkowy (4,75; 25)

Oddział 54 Popielno

1952

4

Dąb szypułkowy (4,05; 28)

Piaski Oddział 4a Lenistwo Wejsuny

1952

5

Dąb szypułkowy (5,8; 24)

Oddział 83h Leśnictwo Ruciane

1952

6

Sosna pospolita (3,3; 35)

Zdróżno, Oddział 166h Leśnictwo Guzianka

1952

7

Grupa drzew (2 dęby szypułkowe) (3,8-4,62; 30-30)

Lipnik Oddział 21h Leśnictwo Lipnik

1952

8

Dąb szypułkowy „Grunwald” (5,65; 28)

Ruczaj Oddział 142f Leśnictwo Ruczaj

1965

9

Dąb szypułkowy (6,3; 25)

Nida Oddział 143k Leśnictwo Guzianka

1965

10

Dąb szypułkowy (4,8; 26)

Ruciane Oddział 83h Leśnictwo Ruciane

1965

11

Dąb szypułkowy (5,2; 26)

Ruciane Oddział 102c Leśnictwo Guzianka

1965

12

Dąb szypułkowy (5; 27)

Ruciane Oddział 102 Leśnictwo Guzianka

1965

13

Dąb szypułkowy (4,6; 16)

Ruciane Oddział 102c Leśnictwo Guzianka

1965

14

Dąb szypułkowy (6,3; 25)

Nida Oddział 143k Leśnictwo Guzianka

1965

15

Grupa drzew (3 dęby szypułkowe) (4-4,05-4,1; 26-26-26)

Ruciane-Nida 50m od brzegu jeziora Guzianka

1975

16

Dąb szypułkowy (3,7; 26)

Ruciane-Nida przy Przystani Żeglarskiej

1975

17

Grupa drzew (2 dęby szypułkowe) (3,9-4,6; 26-27)

Ruciane-Nida Oddział 95a Leśnictwo Ruciane

1975

18

Dąb szypułkowy (4,3; 14)

Ruciane-Nida Oddział 102 Leśnictwo Guzianka

1975

19

Lipa drobnolistna (3,9; 27)

Niedźwiedzi Róg 50m od brzegu jeziora Śniardwy

1977

20

Dąb szypułkowy (3,32; 30)

Ukta 50m od skrzyżowania dróg Mikołajki-Mrągowo

1980

21

Dąb szypułkowy (3,3; 30)

Ukta przy placu Szkoły Podstawowej

1980

22

Dąb szypułkowy (3,72; 29)

Wejsuny Oddział 2b Leśnictwo Wejsuny

1985

23

Dąb szypułkowy (4,35; 24)

Wejsuny Oddział 2b Leśnictwo Wejsuny

1985

24

Grupa drzew (3 dęby szypułkowe) (3,28-3,6-4,2; 23-30-34)

Wejsuny Oddział 4a Lesnictwo Wejsuny

1985

25

Dąb szypułkowy (4,8; 35)

Popielno 50m od jez.Bełdany

1985

26

Grupa drzew (2 dęby szypułkowe) (3,4-3,6; 27-27)

Ukta Oddział 224d Leśnictwo Ukta

1985

27

Grupa drzew (9 dęby szypułkowe) (3,27-3,45-3,55-3,6-3,7-3,8-3,85-4-4,44; 27-27-27-27-27-27-27-28-28)

Ukta Oddział 224d Leśnictwo Ukta

1985

28

Grupa drzew (7 dęby szypułkowe) (3,35-3,35-3,45-3,75-4-4,1-5,05; 27-27-27-26-27-28-28)

Ukta Oddział 223g-h Leśnictwo Ukta

1985

29

Dąb szypułkowy (3,65; 27)

Ukta Oddział 223j Leśnictwo Ukta

1985

30

Dąb szypułkowy (3,95; 27)

Ukta Oddział 221a Leśnictwo Ukta

1985

31

Grupa drzew (2 dęby szypułkowe) (3,25-4,3; 28-26)

Ukta Oddział 212b Leśnictwo Ukta

1985

32

Dąb szypułkowy (4,15; 26)

Ukta Oddział 213a Leśnictwo Ukta

1985

33

Dąb szypułkowy (4,2; 26)

Popielno Oddział 54c

1986

34

Sosna pospolita (3,3; 35)

Popielno Oddział 48f

1986

35

Dąb szypułkowy (3,5; 28)

Wygryny Oddział 202g Leśnictwo Gąsior

1993

36

Grupa drzew (3 dęby szypułkowe) (3-3,4-3,5; 26-28-28,5)

Wygryny Oddział 201h Lesnictwo Gąsior

1993

37

Dąb szypułkowy (3,3; 26)

Wygryny Oddział 218b Leśnictwo Ukta

1993

38

Dąb szypułkowy (3,4; 27)

Wygryny Oddział 210j Leśnictwo Ukta

1993

39

Grupa drzew (3 dęby szypułkowe) (3-3,05-3,34; 20-20-20)

Wygryny Oddział 216j Lesnictwo Ukta

1993

40

Grupa drzew (3 lipy drobnolistne) (3,3; ?) (5 i 11 szt. zrośniętych)

Wygryny Oddział 216j Lesnictwo Ukta

1993

41

Dąb szypułkowy (4,07; 30)

Ruciane-Nida Oddział 54g Leśnictwo Ruciane

1993

42

Grupa drzew (2 dęby szypułkowe) (3,3-5,33; 20-24)

Onufryjewo Oddział 4a Leśnictwo Wejsuny

1993

43

Dąb szypułkowy (4,6; 25)

Onufryjewo Oddział 8a Leśnictwo Wejsuny

1994

44

Dąb szypułkowy (2,8; 20)

Onufryjewo Oddział 8a Leśnictwo Wejsuny

1994

45

Dąb szypułkowy (3,95; 20)

Onufryjewo Oddział 8a Leśnictwo Wejsuny

1994

46

Dąb szypułkowy (3,15; 20)

Śwignajno przy skrzyżowaniu dróg polnych nr 209 i 210

1994

47

Lipa drobnolistna (3,18; 25)

Kadziłowo koło wsi

1994

48

Dąb szypułkowy (4,5; 27)

Ruciane-Nida Oddział 54f Leśnictwo Ruciane

1994

49

Dąb szypułkowy (3,35; 25)

Guzianka Oddział 101j Leśnictwo Guzianka

1994

50

Dąb szypułkowy (2,4; 25)

Guzianka Oddział 101j Leśnictwo Guzianka

1994

51

Dąb szypułkowy (3,9; 30)

Guzianka Oddział 101k Leśnictwo Guzianka

1994

52

Dąb szypułkowy (3,1; 30)

Guzinaka Oddział 101k Leśnictwo Guzianka

1994

53

Wierzba (5,2; 25)

Ukta przy rozwidleniu dróg w kierunku wsi Wojnowo

1994

54

Grupa drzew (8 klon) (1,5-1,8-1,8-1,85-2-2,15-2,3-3,4; 20-20-21-20-21-22-23-25)

Iznota przy drodze

1994

55

Lipa drobnolistna (3,02; 25)

Iznota przy drodze

1994

56

Aleja (lipa drobnolistna i klon)

Ukta droga w Ukcie do granicy lasu w kierunku Iznoty

1994

57

Dąb szypułkowy (4,15; 27)

Popielno 30m na wschód od jeziora Bełdany

1998

58

Dąb szypułkowy (3,85; 24)

Ruciane-Nida ul. Dworcowa

1998

59

Dąb szypułkowy „Kolejarz” (3,85; 30)

Ruciane-Nida ul. Dworcowa przy stacji PKP

1998

60

Lipa drobnolistna (2,98; 26)

Ruciane-Nida nad jeziorem Guzianka

1998


3.2.3.6 Użytki ekologiczne

Na obszarze gminy znajdują się 3 użytki ekologiczne.



  1. Grąd Wygryny - o pow. 18,78 ha, ochronie podlega unikalnej w północno-wschodniej Polsce odmianą grądu z kokoryczą pełną,

  2. Łąka Krutynia – enklawa w rezerwacie Krutynia Dolna, to ekstensywnie użytkowana, wilgotna łąka z licznie występującymi storczykami (szerokolistnym i krwistym), zajmuje powierzchnię 6,83 ha

  3. Wyspy na jeziorach Bełdany, Guzianka Mała oraz 5 wysp na jeziorze Nidzkim w północno-wschodniej jego części.

Użytkami ekologicznymi są również wszystkie wyspy na jeziorach (m.in. Śniardwy, Bełdany), znajdujące się w granicach MPK, nie objęte inną formą ochrony przyrody lub


są wykorzystywane rolniczo lub posiadają trwała zabudowę.


3.2.3.7 Inne formy ochrony przyrody (zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, stanowiska dokumentacyjne, parki wiejskie, lasy ochronne, sieć NATURA 2000)

Na terenie gminy nie ustanowiono zespołów przyrodniczo-krajobrazowych


Kolejną formą ochrony, nie będącej jednak prawną formą, są parki wiejskie. Tej formy nie ma również na terenie gminy.
Cały teren gminy Ruciane-Nida znajduje się w granicach obszaru funkcjonalnego Zielone Płuca Polski. Celem istnienia ZPP jest promowanie rozwoju proekologicznego, utrzymanie zrównoważonych struktur przestrzennych dla zapewnienia wysokiego standardu środowiska przyrodniczego.
Oprócz powyższych form ochrony przyrody, część ww. obszarów objęta zostanie systemem europejskiej sieci ekologicznej NATURA 2000.

Europejska Sieć Ekologiczna NATURA 2000 to sieć obszarów chronionych na terenie państw członkowskich Unii Europejskiej. Celem wyznaczania tych obszarów jest ochrona cennych pod względem przyrodniczym i zagrożonych składników różnorodności biologicznej w państwach Unii Europejskiej.


W skład sieci NATURA 2000 wejdą:

  • obszary specjalnej ochrony (OSO) - (Special Protection Areas - SPA) wyznaczone
    na podstawie Dyrektywy Rady 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikich ptaków, tzw. "Ptasiej", dla gatunków ptaków wymienionych w załączniku I do Dyrektywy

  • specjalne obszary ochrony (SOO) - (Special Areas of Conservation - SAC) wyznaczone na podstawie Dyrektywy Rady 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, tzw. "Siedliskowej", dla siedlisk przyrodniczych wymienionych w załączniku I oraz siedlisk gatunków zwierząt i roślin wymienionych
    w załączniku II do Dyrektywy.

Obszary te powinny mieć ustalony status ochronny, plan ochrony wraz z kosztami jego realizacji. NATURA 2000 zintegrowana będzie z rozwojem turystyki obszarów wiejskich, zwiększaniem zalesień i lokalnym zagospodarowywaniem ostoi przyrodniczych przy założeniu niepogarszania warunków środowiskowych. Jest to tzw. prospołeczna koncepcja ochrony różnorodności przyrodniczej.

Na terenie gminy do objęcia ochroną w sieci NATURA 2000 planowane są obszary leśne, leżące w obrębie Mazurskiego Parku Krajobrazowego, obszary Puszczy Piskiej oraz rezerwaty przyrody.


3.2.3.8 Ochrona gatunkowa roślin i zwierząt

Najcenniejszą szatą roślinną dysponują obszary chronione w sposób prawny, które zachowały walory zbiorowisk naturalnych. Występują w nich unikatowe fitocenozy Do najcenniejszych gatunków roślin tego obszaru można zaliczyć:

Pośród roślin występuje wiele gatunków chronionych, w tym: licznie występują gatunki z rodziny storczykowatych – będące pod ścisłą ochroną – kruszczyk błotny, szerokolistny, rdzawoczerwony, storczyk krwisty, listera jajowata, żłobik koralowy, rosiczka okrągłolistna i długolistna, wawrzynek wilczełyko, pływacz zwyczajny i średni, pełnik europejski, kłoć wiechowata, jezierza giętka, grzybień północny czy przesiąkra okółkowa.

Występują również, podlegające ochronie częściowej, konwalia majowa, kopytnik pospolity, kruszyna pospolita, mącznica lekarska.

Duży udział chronionych gatunków roślin związany jest z torfowiskami i obszarami podmokłymi, dlatego szczególnie ważna jest potrzeba zachowania tych siedlisk. Cenne są też zbiorowiska roślinności wodnej i szuwarowej, a także leśnej.
Ostoją zwierząt na terenie gminy jest przede wszystkim kompleks leśny Puszczy Piskiej.

Na terenie gminy ze zwierząt, objętych ochroną gatunkową, występują m.in.: tchórz, gronostaj, łasica, borsuk, bóbr, wiewiórka, jeż europejski, ryjówka aksamitna i malutka, kret.

Do gatunków rzadkich, występujących sporadycznie należą wilki czy rysie.

Również wszystkie występujące nietoperze są objęte ochroną.

Ptaki, które są objęte ochroną i zasługują na szczególną uwagę to: cietrzew, bocian czarny, puchacz, orlik krzykliwy i bielik. Spośród innych gatunków występują kaczki: cyranka, podgorzałka, tracz nurogęś, płaskonos czy rzadziej spotykane: świstun, lodówka, gągoł; kormoran i mewy: śmieszka, pospolita i żółtonoga. Ponadto można spotkać: perkozy, sieweczką rzeczną, brodźca krwawodziobego, rybitwę czarną, żurawia, łabędzia niemego i przepiórki. Z ptaków drapieżnych występują: jastrząb, myszołów, krogulec, pustułka, rybołów, kania ruda i czarna, błotniak stawowy. Z sów spotkać można: sowę uszatą, płomykówkę, puszczyka, pójdźkę. Spośród ptaków leśnych licznie reprezentowane są: dzięcioły: czarny, duży, zielony i dzięciołek.

Występują również chronione gady: jaszczurki: zwinka, żyworódka i padalec, węże: zaskroniec (dość liczny) i żmija zygzakowata.

Przedstawicielami chronionych płazów są: żaba jeziorkowa, trawna, śmieszka, kumak nizinny, ropucha szara i zielona.



  1   2   3   4


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna