Produkt krajowy brutto pkb



Pobieranie 141,21 Kb.
Strona1/3
Data13.06.2018
Rozmiar141,21 Kb.
  1   2   3

Produkt krajowy brutto PKB jest miarą produkcji wytworzonej przez czynniki wytwórcze

zlokalizowane na terytorium danego kraju niezależnie od tego kto jest ich właścicielem.

Czynniki wytwórcze to zasoby. PKB oblicza się tylko przez tzw. Wartość dodaną - nowo

wytworzoną.



Wartość dodana to przyrost wartości dóbr w wyniku określonego procesu produkcji.

Dobro finalne to dobra nabyte przez ostatecznego użytkownika, mogą to być dobra

konsumpcyjne i inwestycyjne.



Dobra pośrednie to dobra częściowo przetworzone, które stanowią nakład w procesie

produkcji w innych przedsiębiorstwach gdzie są używane.

PKB jest sumą wydatków na dobra konsumpcyjne (C) i inwestycyjne (Y)

PKB = C+I

Wydatki państwa dzielimy na :

a) wydatki na dobra i usługi np. place urzędników, nauczycieli, na wojsko, służbę zdrowia,

b) wydatki związane z finansowaniem płatności transferowych np. renty, emerytury, zasiłki.

PKB = C+I+G ( w cenach rynkowych)

G - wydatki państwa na dobra i usługi

PKB możemy liczyć w cenach rynkowych zawierających podatki pośrednie lub w cenach czynników wytwórczych z pominięciem podatków pośrednich.

PKB = C+ I + G - Pp ( w cenach czynników wytwórczych)

Pp - podatki pośrednie

Ingerencja z zagranicy.

Do PKB dodajemy wielkość eksportu, ale odejmujemy wielkość importu.



Produkt narodowy brutto jest równy PKB powiększonemu o dochody netto z tytułu własności za granicą

PNB + PKB + BH

BH - bilans handlowy

Gdy eksport jest większy niż import to BH dodatni i powiększa PKB.

Gdy eksport jest mniejszy niż import to BH ujemny i pomniejsza PKB.

Amortyzacja (A) jest miara szybkości zmniejszania się wartości środka trwałego w danym okresie będącego wynikiem jego fizycznego lub ekonomicznego zużycia (moralne – dany środek jest sprawny lecz technicznie lecz przestarzały technologicznie).

Produkt narodowy netto to PNB pomniejszony o amortyzacje.

PNN = PNB – A = DN (dochód narodowy)



Nominalny PNB mierzy się w cenach bieżących to jest takich, które istniały w okresie gdy

produkowano wchodzące w skład PNB dobra i usługi.



Realny PNB koryguje nominalny PNB o skutki inflacji i wyraża go w cenach istniejących w

pewnym okresie nazywanym rokiem bazowym lub podstawowym.


Krytyka PNB, PNN, DN (W3)
Zarzuca się położenie zbyt wielkiego nacisku na ilość wytworzonych dla dobrobytu ludności często zbędnych produktów czego konsekwencją jest m.in. zanieczyszczenie środowiska naturalnego. Ponadto:

Nasze wskaźniki PKB nie biorą pod uwagę czasu wolnego, który pojawia się w wyniku skrócenia czasu pra­cy. Czas ten można przeznaczyć na wykonanie różnych samodzielnych napraw domowych co nie znajduje odbi­cia w PKB. Ź tego powodu należałoby podwyższyć obecnie obliczany PKB.

Istnieje tzw. podziemna gospodarka inaczej szara strefa, tj. rozmaite rodzaje działalności nie objęte statystyką a przynoszące niekiedy olbrzymie dochody. Nie ujawnianie tych działalności ma dwie przyczyny: po pierwsze, nie ujawniane są te działalności, które kodeks karny karze, po drugie jest chęć uniknięcia opodatkowania.

Obliczając PNB należy uwzględnić i odjąć od niego zanieczyszczeni e środowiska pogarszające nasze codzienne życie, jak również wpływające na koszty chorób i niewygód z tym związanych. Element ten znacznie obniżyłby nasz formalnie obliczany PKB. Z tego powodu wielu ekonomistów proponuje obliczanie tzw. wskaźnika dobrobytu ekonomicznego netto, czyli dochodu narodowego pomniejszonego o koszty zanieczyszczenia środowiska.

Krytyka dotyczy również niedawnego sposobu obliczania PKB w Polsce i innych krajach socjalistycznych, opartego na założeniach teorii Marksa. Wg tego podejścia do dochodu wliczamy tylko produkcje materialną, a więc jedynie produkcję realnych towarów oraz część usług tzw. produkcyjnych. Nie wliczamy doń natomiast usług nieprodukcyjnych. Usługi produkcyjne to te usługi - które bezpośrednio przyczyniają się do produkcji ma­terialnej, np. przewóz koleją surowców do fabryki. Do usług nie produkcyjnych zalicza się usługi osobiste, takie jak przejazdy osobowe, służba zdrowia, szkolnictwo. Z tego też powodu, aby móc porównać dochód narodowy krajów w okresie gospodarki socjalistycznej z dochodem w okresie gosp. wolnorynkowej, do dochodu narodo­wego obliczonego wg kryterium marksistowskiego należałoby dodać wartość usług nie produkcyjnych.
Podział dochodu narodowego.

Wyróżnia się trzy rodzaje podziału DN. tj. pierwotny, wtórny i ostateczny.



Pierwotny podział DN dokonuje się w miejscu jego wytworzenia. Polega on na podziale nowo wytworzonych

wartości między pracowników przedsiębiorstwa w postaci wynagrodzeń i na tzw. akumulację finansową przedsiębiorstwa.

Akumulacja finansowa przedsiębiorstwa stanowi źródło zysków jego właścicieli.

Podział pierwotny DN jest wynikiem ścierania się dwóch tendencji. Z jednej strony dążenia pracowników na­jemnych do wzrostu wynagrodzeń, co powoduje zwiększanie się koszów działalności przedsiębiorców, zaś z drugiej strony dążenia przedsiębiorców do osiągania możliwie największych zysków, co motywuje ich do ści­słego kontrolowania poziomu dynamiki wynagrodzeń pracowników najemnych i przeciwstawiania się ich wzrostowi. W praktyce wartość siły roboczej wykazuje tendencje do wzrostu. Jest to wynik rozwoju sił wytwórczych oraz wzrostu PKB w przeliczeniu na jednego mieszkańca, jak również wynik zorganizowanej walki pracowników najemnych o poprawę swego bytu.



Wtórny. Dochody pierwotne pracowników i przedsiębiorstw podlegają za pośrednictwem rynku i budżetu państwa dalszemu podziałowi, który nazywa się wtórnym. Dokonuje się on dzięki zakupom usług poprzez system cen i system podatkowy. W wyniku wtórnego podziału dochodów pierwotnych powstają dochody właścicieli przedsiębiorstw i jednostek usługowych, pracowników sfery nieprodukcyjnej oraz dochody państwa. Wtórny podział DN związany jest z koniecznością finansowania zadań gospodarczych i społecznych państwa. Wydatki państwa są przeznaczone w części na zakup dóbr, wyposażenie instytucji sfery budżetowej i na wynagrodzenia pracowników tej sfery.

Ostateczny podział DN wyraża proces jego rozdziału na dwie części tj. na konsumpcję i akumulację Do tego podziału dochodu poprzez podział pierwotny i wtórny, tj. poprzez redystrybucję strumień wynagrodzeń, podatków, kredytów, aby ostatecznie mógł przybrać postać dóbr finalnych, konsumpcyjnych i inwestycyjnych. Ostateczny podział DN polega na konkretnym jego użytkowaniu. Część przeznaczona na konsumpcję materializuje się: a) w konsumpcji indywidualnej dóbr i usług wszystkich zatrudnionych i właścicieli przedsiębiorstw b) w konsumpcji zbiorowej dóbr i usług zużywanej przez administrację państwową, sektor obronny i instytucje publiczne świadczące usługi nieodpłatnie. Cześć akumulowana DN zużywana jest na inwestycje powiększające zdolność wytwórcza gosp., inwestycje w sferze usług nieprodukcyjnych, przyrost zapasów i rezerw w gosp. oraz na obsługę ujemnego bilansu płatniczego. Dzięki akumulacji następuje przyrost majątku narodowego, zdolności wytwórczych PKB i DN.
RYNEK PRACY – BEZROBOCIE (W4)

Przez zatrudnienie rozumie się w szerokim tego słowa znaczeniu pracę, zajęcie, czynność. W wąskim pracę osób, których stosunek do pracodawcy oparty jest na umowie najmu, mianowania lub współużytkowania środków produkcji. Zatrudnienie charakteryzuje się złożonością i specyfiką w porównaniu z innymi problemami ekonomicznymi. Specyfika ta wiąże się z całym szeregiem uwarunkowań.

UWARUNKOWANIA RYNKU PRACY !

1. Uwarunkowania demograficzne wpływają bezpośrednio na wielkość i strukturę zasobów siły roboczej, które zasilają rynek pracy. Rozwój demograficzny obejmuje takie zjawiska jak: rodność umieralność, przerost naturalny, emigrację ludności, migrację, które wpływają m.in. na ogólne koszty zatrudnienia, na wydatki na zdrowie, na kształcenie, oświatę i kulturę itp. Właściwe rozwiązanie problemów demograficznych wymaga konsekwentnego ich zespolenia zagadnieniami ekonomicznymi zwłaszcza w kształtowaniu strategii wzrostu gosp.

2. Uwarunkowania społeczne wynikają ze stosowanej polityki społecznej oraz osiągniętego poziomu postępu społecznego. Takie kwestie jak wymiar nominalnego czasu pracy; zakres świadczeń społecznych, warunki przechodzenia na renty i emerytury, skala bezrobocia, zakres i formy pomocy społecznej mogą zarówno utrudniać sytuację zatrudnieniową w gosp. jak i ją ułatwiać.

3. Uwarunkowania ekonomiczne wyrażają się w tym, że poziom i struktura DN m. in. Podział na część konsumpcyjną i akumulacyjną określają możliwości absorpcji siły roboczej, czyli możliwości zatrudnienia ale jed­nocześnie rozmiary i strukturę zatrudnienia oraz wydajność pracy determinują przyrost DN i inwestycyjne moż­liwości wzrostu gosp.

Zatrudnienie jest najważniejszym czynnikiem produkcji, bo bez niego majtek narodowy i środki produkcji stają się bezużyteczne. Zatrudnienie wpływa więc na warunki równowagi gosp., a więc na relacje miedzy DN, Inwestycjami, płacami, cenami, popytem na dobra i usługi, bezrobociem. inflacją itd.

Gospodarowanie zasobami siły roboczej polega na przygotowaniu do pracy, wykonaniu jej, użytkowaniu oraz zużyciu uzy­skiwanych z pracy rezultatów. W zakres gospodarowania silą roboczą wchodzą cztery procesy:

1. Proces odnowy siły roboczej rozumiany jako co najmniej utrzymanie stałej liczby ludzi posiadających zdolność wykonywania pracy i określony poziom wiedzy oraz strukturę kwalifikacji.

2. Proces przyrostu siły roboczej, który wyraża zwiększenie ilości, poprawę jakości zasobów pracy. Z ekonomicznego punktu widzenia najkorzystniejszym byłby równomierny w czasie i umiarkowany jej przyrost a w skrajnym przypadku osiągnięcie takiej zdolności sterowania procesami demograficznymi, aby moc najlepiej dostosować ich rozwój do warunków, możliwości i celów rozwoju społeczno-gospodarczego. W tej kwestii dominuje przekonanie, że to nie przyrost siły roboczej dostosowuje się do wymagań rozwoju społ. - gosp. a raczej występuje zależność odwrotna.

3. Proces alokacji siły roboczej z punktu widzenia rozmiarów i struktury efektywnego popytu ujawnionego na rynku pracy. Rozmieszczenie to powinno być dostosowane do rozmiarów i struktury produkcji dóbr i usług, na które istnieje popyt infrastruktury technicznej i społecznej oraz szacowanego tempa ich rozwoju. Alokacja wymaga wysokiej elastyczności zasobów siły roboczej z powodów wysokiej zmienności produkcji pro­cesów inwestycyjnych, popytu efektywnego, kreacji nowych potrzeb. Z tego powodu siła robocza musi charakteryzować się wysokim stopniem dyspozycyjności poziomej tj. różne zastosowanie siły roboczej na tym samym poziomie kwalifikacji dyspozycyjności pionowej (tzn. zastosowanie siły roboczej do prac wymagających coraz wyższych kwalifikacji) oraz musi charakteryzować się znaczną mobilnością prze­strzenną.

4. Proces wykorzystania siły roboczej wyrażonej:


  • sposobami jej użytkowania przez podmioty gosp.

  • systemami zarządzania użytkowaniem siły roboczej

  • niezbędnymi nakładami na stosowane sposoby użytkowania siły roboczej i systemy zarządzania

  • uzyskiwanymi efektami przez poszczególne podmioty gosp.


MODEL ALOKACJI SIŁY ROBOCZEJ.

W realnej gosp. nie występują czyste modele alokacji siły roboczej. Współczesny model alokacji rynkowej jest historycznie poprzedzony gospodarką, w której dominowały naturalne stosunki pracy. Ten typ stosunków pracy charakteryzował się tym. że wytwórcy byli właścicielami lub współwłaścicielami środków produkcji, siła robocza nie była towarem. Brak więc było rynku pracy, nie występowała kategoria płacy, nie było jawnego bezrobocia, ponieważ każdy przyrost siły roboczej znajdował przynajmniej częściowe zatrudnienie.

Model alokacji rynkowej siły roboczej ukształtował się wraz z rozwojem gosp. kapitalistycznej. Stosunki pracownicze i aktywność ekonomiczna w tych społeczeństwach oparte są na wzajemnych relacjach miedzy praco­dawcami a pracownikami najemnymi, których ważnymi elementami są m. in.


  • wolność osobista

  • swoboda zawierania umowy o zatrudnieniu

  • podział pracy i współpraca

  • znaczenie i wartość usług pracobiorcy

W modelu rynkowym nie stosuje się wobec siły roboczej prawnego przymusu pracy. Pracownicy mogą z własnej inicjatywy swobodnie zmieniać pracę. Siła robocza w takiej gosp. staje się towarem. Przedsiębiorstwa kupują silę roboczą jako czynnik produkcji na rynku pracy, kierując się motywem maksymalizacji zysku.
Model doskonałego rynku pracy charakteryzuje się następującymi cechami:

1. Na rynku istnieje stan doskonalej konkurencji między pracodawcami a pracownikami oraz pracownicami i osobami szukającymi pracy. Jest wystarczająca liczba pracodawców, aby wchłonąć pojawiająca się podaż pracowników. Żaden pracodawca nie jest w stanie samodzielnie kształtować warunków na rynku pracy, w tym zwłaszcza płacy siły roboczej. Podobnie ze strony osób poszukujących pracy nie są stosowane żadne formy nacisku na pracodawców, aby kształtować płace siły roboczej na poziomie, który uniemożliwia pracodawcom osiągnięcie dochodów.

2. Rynek jest doskonale przejrzysty, co oznacza, że pracodawcom znane są dokładnie Informacje o wielkości, strukturze kwalifikacyjno -- zawodowej i dynamice podaży siły roboczej, a poszukujący pracy są dobrze zo­rientowani w wymaganiach dotyczących pracy, poziomie i dynamice plac oraz produkcyjności pracy.

3. Siła robocza na rynku pracy jest doskonale mobilna co oznacza, że elastyczność jej podaży jest wysoka i umożliwia zaspokojenie każdego [popytu jaki pojawi się na rynku pracy.

4. Cena siły roboczej, tj. płaca jest jednolita na całym rynku pracy.




  1   2   3


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna