Prawo międzynarodowe publiczne Zestaw zagadnień egzaminacyjnych dla studentów prawa



Pobieranie 429,18 Kb.
Strona4/4
Data23.10.2017
Rozmiar429,18 Kb.
1   2   3   4

Prawo wizyty – polega ono na prawie okrętu wojennego do przeprowadzenia kontroli obcego statku na morzu otwartym.

Artykuł 110

Prawo wizyty

1. Z wyjątkiem przypadków, gdy akty ingerencji wynikają z uprawnień przyznanych w umowie międzynarodowej, okręt wojenny, który spotyka na morzu pełnym obcy statek, inny niż statek korzystający z pełnego immunitetu przewidzianego w artykułach 95 i 96, nie ma prawa poddawać go rewizji, chyba że istnieje uzasadnione podejrzenie:

(a)  że statek zajmuje się piractwem;

(b)  że statek zajmuje się handlem niewolnikami;

(c)  że statek zajmuje się nadawaniem nielegalnych audycji i państwu bandery okrętu wojennego przysługuje jurysdykcja zgodnie z artykułem 109;

(d)  że statek nie posiada przynależności państwowej lub

(e)  że statek, chociaż podnosi obcą banderę lub odmawia pokazania swojej bandery, posiada w rzeczywistości tę samą przynależność państwową co okręt wojenny.

2. W wypadkach przewidzianych w ustępie 1 okręt wojenny może przystąpić do sprawdzania, czy statek ma prawo podnoszenia swojej bandery. W tym celu może on wysłać do podejrzanego statku łódź pod dowództwem oficera. Jeżeli po sprawdzeniu dokumentów nadal istnieją podejrzenia, może on przeprowadzić dalszą kontrolę na statku, która powinna zostać dokonana z możliwie największą rozwagą.

3. Jeżeli podejrzenia okażą się nieuzasadnione i jeżeli zatrzymany statek nie popełnił żadnego czynu, który by te podejrzenia usprawiedliwiał, należy wynagrodzić mu wszelkie wyrządzone straty lub szkody.

4. Niniejsze postanowienia mają zastosowanie mutatis mutandis do wojskowych statków powietrznych.

5. Niniejsze postanowienia mają również zastosowanie do wszelkich innych należycie upoważnionych statków morskich lub powietrznych, posiadających wyraźne znaki rozpoznawcze świadczące o tym, że pozostają one w służbie rządowej.
Piractwo – delictum iuris gentium. Zgodnie z zasadą powszechnej represji piractwa każde państwo może na obszarze morza otwartego lub na obszarze niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa zająć piracki statek morski lub powietrzny oraz aresztować osoby i zająć mienie na jego pokładzie.

Artykuł 101

Definicja piractwa

Każdy z następujących czynów stanowi piractwo:

(a)  wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu i wymierzony:

(i)  na morzu pełnym przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku morskiego lub powietrznego;

(ii)  przeciwko statkowi morskiemu lub powietrznemu, osobom lub mieniu w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa;

(b)  wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego;

(c)  wszelki akt podżegania do popełnienia czynów określonych w punktach (a) i (b) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów.


  1. Status prawny dna morskiego.



Dno morskie

Pod szelfami i morzem terytorialnym- wyłączna jurysdykcja państwa nadbrzeżnego

Do granicy wyłącznej jurysdykcji państwa ( pod morzami otwartymi i poza granicami szelfów)- Obsza międzynarodowy

Obszar międzynarodowy - od czasów konwencji z Montega Bay po raz pierwszy został uregulowany. Został mu nadany status wspólnego dziedzictwa ludzkości. Oznacza to tyle że:

• jest niezawłaszczane,

• korzystać można tylko w sposób pokojowy na rzecz ludzkości

• istnieje tam wolność badań ale nie ma wolności eksploatacji

• tym obszarem , jego zasobami zarządza organizacja dna morskiego

Organizacja Dna Morskiego ma siedzibę na Jamajce. Zrzesza państwa będące stroną konwencji z Montega Bay. Zajmuje się kwestią eksploatacji zasobów. Możliwość eksploatacji posiada przedsiębiorstwo będące organem tej organizacji, a także ten kto dostał koncesję : państwa lub podmioty rekomendowanym przez te państwa. W okolicach Hawajów (Clipperton) jest spora działka gdzie International-Metal (Polska, Rosja, Czechy, Bułgaria i Kuba) i wydobywa się rudy metalu, nikiel, mangan itp.Organy:

1. Rada o charakterze wykonawczym

2. Międzynarodowy Trybunał Dna Morskiego rozstrzygający spory


  1. Szelf kontynentalny.


Definicja - szelf kontynentalny państwa nadbrzeżnego obejmuje dno morskie i podziemie obszarów podmorskich, które rozciągają się poza jego morzem terytorialnym na całej długości naturalnego przedłużenia jego terytorium lądowego aż do zewnętrznej krawędzi obrzeża kontynentalnego albo na odległość 200 mil morskich od linii podstawowych, od których mierzy się szerokość morza terytorialnego, jeżeli zewnętrzna krawędź obrzeża kontynentalnego nie sięga do tej odległości.

Prawa państwa nadbrzeżnego - państwo nadbrzeżne wykonuje suwerenne prawa nad szelfem kontynentalnym w celu eksploracji i eksploatacji jego zasobów naturalnych:
-
wyłączne prawo budowania i utrzymywania sztucznych wysp, instalacji i konstrukcji na szelfie kontynentalnym;

-ustanawianie strefy bezpieczeństwa o szerokości 500m wokół takich obiektów

- wyłączne prawo do wyrażania zgody i regulowania wierceń na szelfie kontynentalnym, niezależnie od celu wierceń.

Szelf – łagodnie zalegający fragment dna morskiego, najniżej położona część kontynentu

Państwo nadbrzeżne rezerwuje sobie uprawnienia dotyczące wykorzystania surowców z szelfów. Wykorzystanie wiąże się z deklaracją Thrumana z 1945 r., mówiącą, że USA będą wykorzystywać szelf.
Konwencja z Montega Bay z 1982 r. powiązała szelf z zewnętrzną krawędzią wybrzeża kontynentalnego:

a) jeżeli krawędź kończy się przed granicą 200 mil, to państwo nadbrzeżne może poszerzyć szelf do 200 mil

b) Jeżeli krawędź wykracza poza granicę 200 mil to, to maksymalna szerokość wynosi 350 mil.

c) 100 mil od głębokości 2500 m (izobata)

Konwencja z Montega Bay mówi, że jeżeli państwo eksploatuje surowce poza granicami 200 mil, to po 5 latach eksploatacji jest zobowiązane do opłaty (od 6 roku co 1% więcej, w 12 roku 7% i na tym poziomie pozostaje).

Opłaty w postaci pieniężnej lub w naturze są kierowane do Organizacji Dna Morskiego.



Delimitacja szelfu
4. (a) Dla celów niniejszej konwencji państwo nadbrzeżne określa zewnętrzną krawędź obrzeża kontynentalnego wszędzie tam, gdzie obrzeże rozciąga się poza 200 mil morskich od linii podstawowych, od których mierzy się szerokość morza terytorialnego, za pomocą:

(i)  linii przeprowadzonej zgodnie z ustępem 7 względem najdalej wysuniętych zewnętrznych stałych punktów, gdzie w każdym z nich grubość skał osadowych stanowi co najmniej 1% najkrótszej odległości od takiego punktu do podnóża zbocza kontynentalnego, lub

(ii)  linii przeprowadzonej zgodnie z ustępem 7 względem stałych punktów znajdujących się w odległości nie większej niż 60 mil morskich od podnóża zbocza kontynentalnego.

(b)  W przypadku braku dowodu przeciwnego podnóże zbocza kontynentalnego jest wyznaczone jako punkt maksymalnej zmiany stopnia nachylenia przy podstawie zbocza.

5. Punkty stałe tworzące linię zewnętrznych granic szelfu kontynentalnego na dnie morskim, przeprowadzoną zgodnie z ustępem 4 (a) (i) oraz (ii), znajdują się albo w odległości nieprzekraczającej 350 mil morskich od linii podstawowych, od których mierzy się szerokość morza terytorialnego, albo w odległości nieprzekraczającej 100 mil morskich od izobaty 2.500 metrów, która jest linią łączącą punkty leżące na głębokości 2.500 metrów.

6. Niezależnie od postanowień ustępu 5 na podmorskich grzbietach zewnętrzna granica szelfu kontynentalnego nie przekracza 350 mil morskich od linii podstawowych, od których mierzy się szerokość morza terytorialnego. Ustęp ten nie ma zastosowania do podmorskich wzniesień, które są naturalnymi składnikami obrzeża kontynentalnego, takich jak jego płaskowyże, progi, wierzchołki, ławice i odnogi.

7. Państwo nadbrzeżne wytycza zewnętrzne granice swojego szelfu kontynentalnego tam, gdzie szelf rozciąga się poza 200 mil morskich od linii podstawowych, od których mierzy się szerokość morza terytorialnego, łącząc liniami prostymi o długości nieprzekraczającej 60 mil morskich stałe punkty określone za pomocą współrzędnych szerokości i długości geograficznej.


  1. Obszar międzynarodowy – Organizacja Dna Morskiego.




  1. Cieśniny międzynarodowe. Cieśniny bałtyckie i czarnomorskie.

Cieśnina – naturalne połączenie obszarów morskich, które dostępne są dla celów żeglugi międzynarodowej. Sytuacja zależna jest od:

a) szerokości cieśniny

b) rodzaju mórz, które cieśnina łączy



Przy szerokości istotne jest, czy szersza jest cieśnina, czy morze terytorialne państw nadbrzeżnych.

1. Jeżeli cieśnina jest szersza niż podwójna szerokość mórz terytorialnych, wtedy może być używana do żeglugi (wolność żeglugi)

2. Jeżeli jest to cieśnina węższa od mórz terytorialnych państw nadbrzeżnych, to w takiej sytuacji przepływ przez cieśninę jest przepływem przez morze terytorialne państw nadbrzeżnych.

Istniało prawo nieszkodliwego przepływu przez cieśniny terytorialne w konwencji genewskiej. Nowa konwencja nie posługuje się już określeniem cieśnin terytorialnych. Wprowadza prawo niezakłóconego tranzytu. Tranzyt obejmuje również prawo przelotu nad cieśniną bez ograniczeń. W przypadku tranzytu łodzie podwodne mogą przepływać w zanurzeniu (w nieszkodliwym przepływie musiałyby przepływać wynurzone).

Czynnik mórz, której łączy ma wpływ na status cieśniny. Wyróżnia się cieśniny:

a) które łączą z morzem wewnętrznym (cieśnina wewnętrzna, np. cieśniny czarnomorskie)

Można jednak przyjąć zasady odmienne niż w konwencji. Państwa mogą powołać się na normy międzynarodowe i dotyczy to:

a) cieśnin bałtyckich (Sund, Mały Bełt, Wielki Bełt – łączą one Bałtyk z Morzem Północnym). Sund jest cieśniną stosunkowo płytką. Początkowo nadzór nad nimi sprawowała Dania (w XV wieku obowiązek uiszczania opłat za przepływ). W XVII w. prawo do wschodniego brzegu Sundu uzyskała Szwecja. W 1857 r. (14 marca) został zawarty traktat kopenhaski na mocy którego Dania zgodziła się na to aby zrezygnować z opłat za odszkodowaniem. Wprowadzono wolność przepływu statków handlowych. Przepływ okrętów wojennych regulowały akty prawa duńskiego. Ułatwienia mieli sojusznicy, np. obecnie NATO. W 1976 r. wprowadzono zasadę, że swobodnie przepływa do 3 okrętów, a większa ilość wymaga zezwolenia władz duńskich.

b) cieśnin czarnomorskich (Bosfor, Dardanele – łączą one Morze Śródziemne z Morzem Czarnym)

Początkowo władało nimi jedno państwo. Początkowo Cesarstwo Wschodniorzymskie, potem Turcja. W XVIII w. Piotr I zdobył Azow, co pozwoliło mu na swobodny przepływ. Zawarto dwustronne porozumienia gdzie dopuszczono przepływ rosyjskich statków handlowych. W 1841 r. zawarto porozumienie w Londynie, gdzie ograniczono przepływ statków wojennych.

Aktualny stan prawny zawarty w konwencji z Montre (20 lipca 1939 r.) przewiduje swobodę przepływu statków handlowych, zaś wojenne muszą powiadomić o przepływie od 8 do 15 dni przed przepływem.

W przypadku wojny, gdy Turcja jest stroną wojującą, dopuszcza się przepływ statków handlowych ale może zamknąć przepływ dla okrętów wojennych.
Na cieśninach ustanawia się te strefy morskie. Status oprany cieśnin będzie zależał od szerokości, jakie morza łączy itp. Zasady ogólne:

  1. Wolna żegluga na morzu otwartym i na wyłącznej strefie ekonomicznej, nie ma więc powodów by usprawniać żeglugę i przelot (przy cieśninie szerszej niż 24mile morskie)

  2. Przy cieśninie terytorialnej (mniejsza lub równa 24 milom morskim) – jest tu tylko prawo nieszkodliwego przepływu, - to konwencja z Montega Bay przewiduje prawo niezakłóconego tranzytu, prawo przejścia tranzytowego. Polega na szybkim i niezakłócającym przepływie przez cieśninę, ale jednakże różni się od prawa nieszkodliwego przepływu:

- Tranzyt jest pojęciem szerszym oprócz przepływu zawiera w sobie także przelot

- co jest w nim najważniejsze to nie można go zawiesić.

-łodzie podwodne nie muszą się wynurzać


  1. Prawo przejścia tranzytowego istnieje gdy są to cieśniny używane do żeglugi międzynarodowej (takie gdzie po obu stronach cieśniny są strefy z wolnością żeglugi a więc wyłączne strefy ekonomiczne lub morze otwarte). Gdyby niebyła używana do żeglugi międzynarodowej a prowadziła na czyjeś morze terytorialne to nie istniało by prawo nieszkodliwego tranzytu a jedynie swobodnego przepływu.

Niektóre cieśniny mają swoje regulacje prawne – lex specialis – chodzi o cieśniny bałtyckie (Sunt , Mały i Wielki Bełt umiędzynarodowione traktatem kopenhaskim z 1857 roku). Drugą grupą są cieśniny czarnomorskie (tureckie Bosfor i Dardanele – obecnie reguluje konwencja z Montreux z 1936r.) Podobny reżim specjalny ma m.in. Cieśnina Magellana (postanowienie argentyńsko-chilijskie z 1881r.)





  1. Kanał międzynarodowy. Kanał Sueski, Panamski, Kiloński.

• Kanał Sueski –Łączy Morze Śródziemne poprzez Morze Czerwone z Oceanem Indyjskim..Zostalł wybudowany w latach 1859-1869.,a Koncesję na jego budowę wydał namiestnik Egiptu. W 1888 Anglia, Rosja, Austro-Węgry, Francja, Hiszpania, Holandia,Niemcy, Turcja, Włochy podpisały w Konstantynopolu umowę regulującą status Kanału - dopuszczony do wolnej żeglugi (pełna wolność żeglugi) również w czasie wojny. Postanowienia dotyczące neutralizacji były jednak wielokrotnie naruszane. W 1956 r. pojawiły się trudności związane z nacjonalizacją Towarzystwa Kanału Sueskiego, rok później Egipt w jednostronnej deklaracji nadał ponownie ten sam statut Kanałowi i nadal utrzymywano reżim prawny z 1888 r. W 1967 został na kilka lat zamknięty w wyniku wojny sześciodniowej z Izraelem, ponownie otworzono go dla żeglugi w 1975.

Kanał Panamski - Łączy Ocean Spokojny z Oceanem Atlantyckim, znajduje się w Panamie. Początkowo jego status regulowano dwoma porozumieniami: z 1901 (USA i Wielka Brytania) – istotne było to co zrobi Kolumbia bo nie było jeszcze Panamy. Debatowano także nad terytorium Inkaragui – ale nie doszło do tego bo są tam aktywne wulkany, które podczas negocjacji wybuchły. Amerykanie doprowadziły do secesji Panamy. Efekt był taki że ogłoszona została niepodległość Panamy, i po trzech dniach USA uznały niepodległość Panamy. 1903 (USA i Panama). Przy budowie kanału zmarło na skutek malarii 30 tys. Osób. USA uzyskały prawo do 10 – milowej strefy kanału, następnie miały prawo do swobodnej żeglugi i obrony. Przepływ przez kanał panamski jest kosztowny (nawet do 160 tys. USD). Wybudowano specjalne śluzy dla wyrównania różnic poziomów (26 m). Nowe porozumienie zawarto w 1977r. USA musiały się wycofać z kanału z końcem 1999 r.

• Kanał Kiloński - Łączy Morze Północne z Morzem Bałtyckim (alternatywa dla cieśnin duńskich). Ma znaczenie strategiczne. Początkowo był kanałem wewnętrznym Niemiec nazywany Kanałem Cesarza Wilhelma. Umiędzynarodowiono go w traktacie wersalskim. Wolność żeglugi zagwarantowano dla państw będących w stanie pokoju z Niemcami. W 1936 r. Niemcy (Hitler) wypowiedziały traktat z 1919 r. Obowiązywanie traktatu przywrócono po II Wojnie Światowej. Pierwsza sprawą w MTS była sprawa Wimbledonu – statku wiozącego polakom broń.







1   2   3   4


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna