Pozyskiwanie środków unijnych na finansowanie zadań gmin



Pobieranie 0,86 Mb.
Strona1/13
Data30.05.2018
Rozmiar0,86 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


Pozyskiwanie środków unijnych na finansowanie zadań gmin

(na przykładzie Gminy Brzeszcze)

Spis treści:




Wstęp 3

I. Gospodarka finansowa samorządu terytorialnego 4

1.Istota samorządu terytorialnego 4

2.Budżet jednostki samorządu terytorialnego 7

3.Proces tworzenia i realizacji budżetu gminy 9

4.Źródła dochodów gminy 12

5.Główne kierunki wydatkowania środków 18



II. Funkcjonowanie funduszy Unii Europejskiej 19

1.Geneza Unii Europejskiej 19

2. Cele Unii i środki ich realizacji 24

3.Fundusze przedakcesyjne jako instrumenty finansowe Unii Europejskiej 29



3.1.Wprowadzenie 29

3.2. Program PHARE 31

III.3.Fundusz ISPA 33

III.4.Program SAPARD 35

4.Pozyskiwanie środków z funduszy Unii Europejskiej 37



III. Pozyskiwanie środków z funduszy Unii Europejskiej na finansowanie zadań Gminy Brzeszcze 39

1.Charakterystyka Gminy Brzeszcze 39

2.Budżet Gminy Brzeszcze w latach 2001-2003 41

3.Projekt realizowany przez Gminę Brzeszcze z funduszu SAPARD 50

4.Kryteria przyznania pomocy z funduszu SAPARD dla Gminy Brzeszcze 51

5.Wniosek o pomoc finansową na realizację inwestycji 54



Zakończenie 61

Bibliografia: 62

Spis tabel: 63



Wstęp


Jednym z najważniejszych dla nas aspektów integracji z Unią Europejską są fundusze pomocowe. Przedakcesyjne fundusze bezzwrotnego wsparcia dla krajów kandydujących do Unii już dzisiaj dają możliwość realizacji inwestycji na ogół przekraczających możliwości finansowe polskich gmin, powiatów i związków komunalnych. Dzięki nim w społecznościach lokalnych można dokonać znacznego przełomu w wielu sektorach polskiej gospodarki.

Skorzystanie z programów przedakcesyjnych uzależnione jest od spełnienia pewnych warunków i kryteriów. Należy do nich – obok współfinansowania projektów, które uzyskają wsparcie ze środków pomocowych – przede wszystkim stworzenie w danym kraju infrastruktury planistycznej i kontrolnej, tj. przygotowanie dobrych wniosków spełniających wymogi wspólnotowych procedur, spójnych ze strategią rozwoju kraju oraz zbudowanie systemu kontroli wykorzystania środków pomocowych.

W pracy, składającej się z trzech rozdziałów, przedstawiono gospodarkę finansową samorządów terytorialnych w Polsce oraz funkcjonowanie przedakcesyjnych funduszy Unii Europejskiej, z których samorządy mogą uzyskać środki pomocowe na realizację swoich zadań oraz planowanych inwestycji.

W rozdziale I omówiona została istota funkcjonowania samorządu terytorialnego, proces tworzenia i wykonywania budżetu jednostki samorządu terytorialnego oraz klasyfikacja dochodów i wydatków gminy. Zawiera on też analizę źródeł dochodów oraz rodzaje zadań, na które zostają przeznaczone.

Rozdział II opisuje genezę Unii Europejskiej oraz cele, środki ich realizacji i prowadzone polityki szczegółowe. Zawiera też charakterystykę przedakcesyjnych funduszy pomocowych Unii Europejskiej: programu PHARE, funduszu ISPA i funduszu SAPARD oraz proces pozyskiwania środków z tych funduszy i kryteria, jakie należy spełnić, ubiegając się o pomoc przedakcesyjną.

Rozdział III zawiera charakterystykę Gminy Brzeszcze oraz jej dochodów i wydatków w latach 2001-2003. Opisuje również planowaną przez Gminę inwestycję, na realizację której ubiega się ona o środki z funduszu SAPARD. W rozdziale tym opisane zostały warunki i kryteria, które Gmina musi spełnić, by uzyskać pomoc oraz przedstawiona została instrukcja wypełnienia wniosku o pomoc finansową.

Dane wykorzystane w tej części pracy zostały opracowane na podstawie informacji i dokumentów udostępnionych przez Urząd Miejski w Brzeszczach.



I. Gospodarka finansowa samorządu terytorialnego



  1. Istota samorządu terytorialnego


Samorząd terytorialny jest podstawową formą organizacji lokalnego życia publicznego. Można go określić jako zdecentralizowaną, nie podporządkowaną hierarchicznie rządowi centralnemu część administracji publicznej, z własnymi wybieralnymi organami uchwałodawczymi i wykonawczymi. Samorząd terytorialny jest częścią władzy publicznej, jednakże jego prawa są niejako pochodne od państwa.

Do podstawowych istotnych cech samorządu terytorialnego należy:


  • wybór w tajnych wyborach niezawisłych organów władz ustawodawczych

i wykonawczych,

  • brak hierarchicznego podporządkowania organów lokalnych administracji rządowej,

  • zagwarantowanie sądowne samorządowi terytorialnemu samodzielności finansowej

i prawnej oraz własnych źródeł dochodów,

  • samodzielność, ale w granicach określonych ustawowo przez państwo,

  • ograniczenie kompetencji samorządu terytorialnego wyłącznie do spraw lokalnych.

Ważną cechą samorządu terytorialnego jest posiadanie osobowości prawnej. Jest ona konsekwencją przyznania samorządowi publicznych praw podmiotowych. Osobowość prawna wynika z odrębności majątkowej samorządu terytorialnego (posiadania mienia komunalnego), samodzielności finansowej (wyposażenia samorządu we własne źródła dochodów) oraz występowania we własnym imieniu w obrocie prawnym.
Europejska Karta Samorządu Terytorialnego stanowi, iż:

  1. samorząd terytorialny jest jedną z podstaw państwa demokratycznego, w którym obywatele mają prawo do udziału w prowadzeniu spraw publicznych,

  2. zasady działania samorządu terytorialnego powinny być uregulowane w odpowiednich przepisach (ustawach), a w miarę możliwości w konstytucji,

  3. samorząd to prawo i faktyczna możliwość władz lokalnych do regulowania

i kształtowania w ustawowych granicach istotnej części spraw publicznych dla dobra

swoich mieszkańców,



  1. mieszkańcy zarządzają sprawami publicznymi bezpośrednio, względnie poprzez rady lub zgromadzenia, których członkowie wybierani są w wolnych, tajnych, bezpośrednich, równych i powszechnych wyborach,

  2. rady i zgromadzenia mają swoje organy wykonawcze, które są przed nimi odpowiedzialne,

  3. zadania i uprawnienia społeczności lokalnej (władz lokalnych) nie powinny być podważane lub ograniczane przez inne władze centralne i regionalne,

  4. związki samorządu terytorialnego winny mieć zagwarantowaną prawną możliwość samodzielnej obrony swoich interesów,

  5. państwo może zlecać niektóre zadania do wykonania samorządowi terytorialnemu tylko

w drodze ustaw, a realizacja zadań zleconych uwzględniać powinna kryterium

efektywności i skuteczności,



  1. władze lokalne powinny mieć prawo do samodzielnego określenia swych wewnętrznych struktur administracyjnych w taki sposób, aby dostosować je odpowiednio do miejscowych potrzeb i skutecznego załatwiania spraw,

  2. samorząd terytorialny zajmuje się zabezpieczeniem dochodów własnych i środków finansowych,

  3. przewiduje sprawy współpracy, korporacji samorządowych przy wykonaniu zadań wspólnych (tworzenie w tym celu związków krajowych a także międzynarodowych).

„Współczesny samorząd terytorialny funkcjonuje w ramach państwa i z upoważnienia państwa. Wszystkie kompetencje, które pozostają w gestii poszczególnych szczebli samorządu terytorialnego, wynikają z przekazania tych kompetencji przez państwo. Państwo określa zakres działania poszczególnych szczebli samorządowych, normuje ich ustrój prawny i wyposaża je w środki finansowe. Równocześnie jednak z wymienionych zasadniczych cech, które charakteryzują samorząd terytorialny, wynika, że w zakresie przekazanych mu uprawnień posiada on osobowość prawną, niezależność, a także ma zapewnioną ochronę sądową. To zaś pozwala na podział kompetencji między władzę państwową a władze poszczególnych szczebli samorządu terytorialnego a nawet na prowadzenie sporów z organami państwa. Wykonując zadania administracji państwowej samorząd terytorialny może korzystać ze środków prawnych właściwych władzy państwowej, w tym o charakterze władczym”1.

Zadania z zakresu administracji państwowej wykonywane są przez administrację rządową oraz przez samorząd terytorialny.

Zadania samorządu terytorialnego można podzielić na dwie grupy:



  1. zadania własne,

  2. zadania zlecone.

Zadania własne samorząd terytorialny wykonuje we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. W zakresie realizacji tych zadań samorząd terytorialny jest niezależny. Zadania własne samorządu terytorialnego można podzielić na :

  • obligatoryjne - muszą być bezwzględnie i obowiązkowo realizowane,

  • fakultatywne – mogą być realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli dysponują one wystarczającymi środkami finansowymi, aby te dodatkowe potrzeby wynikające z ich kompetencji działania mogły zostać zaspokojone.

Zadania zlecone (poruczone) samorządowi terytorialnemu wykonywane są przez jego jednostki na zlecenie administracji rządowej. Zaspakajanie potrzeb w zakresie tych zadań spoczywa na administracji rządowej, dlatego w wypadku wykonywania zadań zleconych samorząd terytorialny otrzymuje od administracji rządowej dotacje celowe na ich realizację. Organy administracji państwowej, przekazując środki publiczne na wykonanie zadań zleconych, mają prawo kontrolowania wydatkowanych środków pieniężnych.

Zadania zlecone podzielić można na:



  • zadania zlecone ustawowo – realizowane przez samorząd terytorialny obligatoryjnie,

  • zadania powierzone – przejmowane są do realizacji przez jednostki samorządu terytorialnego po uprzednio zawartej umowie z przekazującym zadanie organem administracji rządowej lub z inną jednostką samorządu terytorialnego.

„Zadania własne, finansowane z dochodów własnych samorządów terytorialnych, podlegają kontroli i nadzorowi wyłącznie z punktu widzenia legalności działania, tzn. działania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z kolei zadania zlecone przez administrację rządową finansowane są dotacjami przekazywanymi na konkretny cel i podlegają ocenie przez dotującego nie tylko z punktu widzenia legalności, ale również celowości i gospodarności”2.

Organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego z punktu widzenia legalności są Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych regionalne izby obrachunkowe.

Stosowane przez nich środki nadzoru to:


  • stwierdzenie nieważności uchwał organów gminy, powiatu, województwa,

  • rozwiązanie organów gminy, powiatu, województwa, gdy rażąco, wielokrotnie naruszają konstytucję lub ustawy,

  • ustanowienie zarządu komisarycznego nad gminą, powiatem, województwem, jeżeli organy te nie rokują nadziei na szybką poprawę swojej działalności oraz występuje przedłużający się brak skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych.

W swej działalności samorząd terytorialny spełnia istotne funkcje. Podstawowe funkcje samorządu terytorialnego obejmują:

  1. funkcję decyzyjną,

  2. organizacyjną,

  3. administracyjną,

  4. informacyjno-kontrolną.

Narzędzia oddziaływania samorządów terytorialnych:



  1. narzędzia bezpośredniego oddziaływania:

  • uchwały i rozporządzenia organów samorządu terytorialnego,

  • decyzje administracyjne o sposobie użytkowania i zagospodarowania terenów

i nieruchomości,

  • nakazy, zakazy wynikające z planów (studium) przestrzennego zagospodarowania,

  • umowy i porozumienia w ramach tzw. administracji zleconej,

  • koncesje,

  • dzierżawa budynków i urządzeń komunalnych,

  • przekształcanie, likwidacja i tworzenie przedsiębiorstw komunalnych,

  • dotacje i subwencje budżetowe,

  • premie z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy,

  • inwestycje publiczne,

  • roboty publiczne organizowane przez organy samorządu terytorialnego,

  • zarządzanie przedsiębiorstwami własnymi gminy (jednostki i zakłady budżetowe),

  • sprzedaż mienia komunalnego;

  1. narzędzia pośredniego oddziaływania:

  • stawki opłat za lokalne usługi publiczne,

  • umowy i zlecenia,

  • porozumienia o współpracy między samorządami lokalnymi,

  • tworzenie mieszanych spółek lokalnych,

  • doradztwo i obsługa informatyczna przedsiębiorstw,

  • stawki podatków i opłat lokalnych,

  • zwolnienia i ulgi podatkowe,

  • gwarancje kredytowe,

  • kaucje,

  • operacje pożyczkowe,

  • obligacje komunalne.

Organizacja samorządu terytorialnego zależy przede wszystkim od ukształtowanych tradycji, uwarunkowań historycznych, a także od czynników politycznych i ekonomicznych.

Struktura organizacji samorządu terytorialnego w Polsce wyglądała następująco:


  1. po II wojnie światowej – 4 szczeble:

województwo (14+2) – powiat (270) – gmina (3006) – gromada (39377)

  1. 1954 r. – 3 szczeble:

województwo (17) – powiat (295) – gromada (8790)

  1. 1960 r. – 3 szczeble:

województwo (17) – powiat (322) – gromada (6331)

  1. 01.I.1973 r. – 3 szczeble:

województwo (17) – powiat (392) – gmina (2365)

  1. 01.VI.1975 r. – 2 szczeble:

województwo (49) – gmina (2070)

  1. 01.I.1999 r. – 3 szczeble:

województwo (16) – powiat (373 ziemskich i 65 grockich) – gmina (2489)
Gmina wykonuje zadania własne i zlecone – wynikające z administracji rządowej lub porozumień gminnych.

Do zadań własnych gminy zalicza się:



  1. gospodarkę przestrzenną terenami oraz ochronę środowiska naturalnego,

  2. gminne drogi, ulice, mosty, place oraz organizację ruchu drogowego i lokalnego transportu zbiorowego,

  3. infrastrukturę komunalną i mieszkaniową, kanalizację, stan sanitarny, zaopatrzenie

w wodę,

  1. ochronę zdrowia, pomoc społeczną, kulturę fizyczną, rekreację,

  2. kulturę – placówki upowszechniania kultury,

  3. oświatę – szkoły podstawowe, przedszkola, inne placówki,

  4. targowiska, hale targowe, zieleń, zadrzewienie,

  5. porządek publiczny, ochrona przeciwpożarowa, utrzymanie obiektów użyteczności publicznej.

W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, w tym przedsiębiorstwa, zawierać umowy z innymi podmiotami lub też realizować je poprzez działalność organów samorządowych.
Powiat wykonuje zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie:

  1. edukacji publicznej,

  2. promocji i ochrony zdrowia,

  3. promocji społecznej,

  4. polityki prorodzinnej,

  5. wspierania osób niepełnosprawnych,

  6. transportu i dróg publicznych,

  7. kultury i ochrony dóbr kultury,

  8. kultury fizycznej i turystyki,

  9. geodezji, kartografii i katastru,

  10. gospodarki nieruchomościami,

  11. zagospodarowania przestrzennego i nadzoru budowlanego,

  12. gospodarki wodnej,

  13. ochrony środowiska i przyrody,

  14. rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa śródlądowego,

  15. porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli,

  16. ochrony przeciwpowodziowej, przeciwpożarowej i zapobiegania innym nadzwyczajnym zagrożeniom życia i zdrowia ludzi oraz środowiska,

  17. przeciwdziałania bezrobociu i aktywizacji lokalnego rynku pracy,

  18. ochrony praw konsumenta,

  19. utrzymania powiatowych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych,

  20. obronności,

  21. promocji powiatu,

  22. współpracy z organizacjami pozarządowymi.

Zadania powiatu nie mogą naruszyć zakresu działania gmin.
Samorząd wojewódzki określa strategię rozwoju województwa oraz prowadzi politykę rozwoju województwa. Strategia rozwoju województwa realizowana jest poprzez programy wojewódzkie. Przy formułowaniu strategii rozwoju województwa i realizacji polityki jego rozwoju samorząd województwa współpracuje z jednostkami lokalnego samorządu terytorialnego z obszaru województwa oraz z samorządem gospodarczym i zawodowym, administracją rządową, szczególnie z wojewodą, innymi województwami, organami pozarządowymi, szkołami wyższymi i jednostkami naukowo-badawczymi, organizacjami międzynarodowymi i regionalnymi innych państw, zwłaszcza sąsiedzkich.

Samorząd wojewódzki wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim, w szczególności

w zakresie:


  1. edukacji publicznej, w tym szkolnictwa wyższego,

  2. promocji i ochrony zdrowia,

  3. kultury i ochrony jej dóbr,

  4. pomocy społecznej,

  5. polityki prorodzinnej,

  6. modernizacji terenów wiejskich,

  7. zagospodarowania przestrzennego,

  8. ochrony środowiska,

  9. gospodarki wodnej,

  10. dróg publicznych i transportu,

  11. kultury fizycznej i turystyki,

  12. ochrony praw konsumentów,

  13. obronności,

  14. bezpieczeństwa publicznego,

  15. przeciwdziałania bezrobociu i aktywizacji lokalnego rynku pracy.

W celu wykonywania zdań województwo tworzy wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne oraz może zawierać umowy z innymi podmiotami. Może również zawierać umowy z innymi województwami oraz jednostkami lokalnego samorządu terytorialnego

z obszaru województwa w celu powierzenia prowadzenia zadań publicznych.

W sferze użyteczności publicznej województwo może tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także przystępować do takich spółek.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna