Poziom podstawowy poziom rozszerzony II informator maturalny


Organizację wypowiedzi monologowej



Pobieranie 457,28 Kb.
Strona3/6
Data23.04.2018
Rozmiar457,28 Kb.
1   2   3   4   5   6

*Organizację wypowiedzi monologowej ocenia się na poziomie całościowym i lokalnym.


W wypowiedzi zorganizowanej jako całość podział na części (segmenty) i ich uporządkowanie wynikają z realizowanych w tej wypowiedzi funkcji retorycznych, np. w wypowiedzi argumentacyjnej oczekuje się wyodrębnienia tezy, argumentów i konkluzji.
W wypowiedzi z zaburzeniami w organizacji na poziomie całościowym brakuje jakiegoś segmentu lub występuje nadmiar segmentów, lub objętość segmentów jest nieproporcjonalna do ich roli w wypowiedzi.
Wypowiedź jest niezorganizowana, jeśli jest zbiorem segmentów niepowiązanych ze sobą w całość.
Odejście od zasady trójdzielnej organizacji nie jest błędem, jeśli wypowiedź jako całość jest funkcjonalnie zorganizowana.
Spójność wypowiedzi na poziomie lokalnym ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi zdaniami znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. fragmenty zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń). Powiązania mogą (chociaż nie muszą) być wyrażone środkami retorycznymi lub metatekstowymi (np. Moim zdaniem…, Zacznę od…, Przejdę teraz do…, To jednak nie wyczerpuje zagadnienia…, Podsumowując te rozważania, chciałabym…).
Kryteria oceny meritum wypowiedzi dialogowej i przestrzegania zasad uczestniczenia w rozmowie

Adekwatność

wypowiedzi


Stopień rozwinięcia

wypowiedzi


Przestrzeganie zasad

uczestniczenia w rozmowie

Punktacja


Wypowiedzi w pełni

adekwatne




Wypowiedzi odpowiednio rozwinięte


Zachowane wszystkie zasady uczestniczenia w rozmowie

8

Naruszona któraś z zasad uczestniczenia w rozmowie

7

Wypowiedzi niewystarczająco

lub nadmiernie rozwinięte


Zachowane wszystkie zasady uczestniczenia w rozmowie

6

Naruszona któraś z zasad uczestniczenia w rozmowie

5

Wypowiedzi

częściowo

adekwatne




Wypowiedzi odpowiednio rozwinięte


Zachowane wszystkie zasady

uczestniczenia w rozmowie



4

Naruszona któraś z zasad uczestniczenia w rozmowie

3

Wypowiedzi niewystarczająco

lub nadmiernie rozwinięte


Zachowane wszystkie zasady

uczestniczenia w rozmowie



2

Naruszona któraś z zasad uczestniczenia w rozmowie

1

Wypowiedzi nieadekwatne

0


Wypowiedzi w pełni adekwatne to wypowiedzi skoncentrowane na zagadnieniu sformułowanym przez członka zespołu przedmiotowego.

Wypowiedzi częściowo adekwatne mogą we fragmentach odbiegać od zagadnienia sformułowanego przez członka zespołu przedmiotowego, np. w postaci dygresji. Jeżeli przy większej liczbie zagadnień co najmniej jedna wypowiedź zdającego jest adekwatna, wówczas całą rozmowę uznaje się za częściowo adekwatną.

Wypowiedzi nieadekwatne to wypowiedzi nie na temat.
Wypowiedzi odpowiednio rozwinięte to wypowiedzi, które wyczerpują aspekt merytoryczny pytania lub są bardzo bliskie tego poziomu.

Wypowiedzi niewystarczająco rozwinięte to wypowiedzi powierzchowne, pomijające istotne aspekty merytoryczne zagadnienia, niewgłębiające się w zagadnienie lub odnoszące się do aspektów drugorzędnych.

Wypowiedzi nadmiernie rozwinięte to wypowiedzi niepotrzebnie wykraczające poza aspekt merytoryczny pytania (np. gdy zdający w sposób niefunkcjonalny przywołuje treści niezwiązane z pytaniem lub wielokrotnie powtarza

samą myśl, lub w sposób niefunkcjonalny powtarza fragmenty wypowiedzi monologowej).


Podczas rozmowy z zespołem przedmiotowym ocenia się też, czy zdający przestrzega zasad uczestniczenia w rozmowie, w tym zasady uprzejmości i grzeczności językowej.
Kryteria oceny stylu i języka wypowiedzi monologowej i dialogowej – łącznie


Stosowność stylu

Poprawność gramatyczna i leksykalna

Poprawność wymowy i prozodia

Punktacja

Styl stosowny

(dopuszczalne drobne usterki)




Brak rażących błędów i licznych błędów

Zadowalająca

8

Niezadowalająca

7

Błąd rażący lub liczne błędy


Zadowalająca

6

Niezadowalająca

5

Styl częściowo stosowny


Brak rażących błędów i licznych błędów


Zadowalająca

4

Niezadowalająca

3

Błąd rażący lub liczne błędy


Zadowalająca

2

Niezadowalająca

1

Styl niestosowny

0


Styl uznaje się za stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest adekwatny do sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany mówionej). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności.

Styl częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje charakterystyczne dla stylu potocznego,

nieoficjalnego.



Styl jest niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.

Nie należy oczekiwać, że zdający będą używać struktur typowych dla języka pisanego. Język mówiony kieruje się swoimi prawami i takie jego cechy, jak: niekompletne wypowiedzi, elipsy (opuszczenia elementów wypowiedzi oczywistych ze względu na kontekst/sytuację wypowiedzi), zawahania, powtórzenia językowe itp. − nie mogą wpływać na ocenę.


Poprawność gramatyczną i leksykalną ustala się na podstawie wagi i liczby błędów składniowych, fleksyjnych, leksykalnych i frazeologicznych.
Poprawność wymowy uznaje się za niezadowalającą, gdy wymowa jest niewyraźna w stopniu utrudniającym zrozumienie wypowiedzi oraz gdy występują rażące błędy fonetyczne (w tym − w akcentowaniu). Nie bierze się pod uwagę wad wymowy (np. seplenienia lub jąkania się), a także usterek spowodowanych emocjami.


  1. EGZAMIN PISEMNY NA POZIOMIE PODSTAWOWYM

Egzamin maturalny z języka polskiego w części pisemnej na poziomie podstawowym sprawdza umiejętność wykonywania na tekście nieliterackim operacji dowodzących jego rozumienia na różnych poziomach (część testowa) oraz tworzenia wypowiedzi argumentacyjnej (wypracowanie) w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.
Charakterystyka egzaminu pisemnego na poziomie podstawowym

Podczas egzaminu zdający otrzymuje jeden arkusz egzaminacyjny, który składa się z dwóch części: a) testu sprawdzającego umiejętność wykonywania na tekście nieliterackim operacji dowodzących jego rozumienia na różnych poziomach, b) części sprawdzającej umiejętność tworzenia wypowiedzi argumentacyjnej (wypracowania). Na rozwiązanie zadań z arkusza zdający ma 170 minut i sam decyduje o rozłożeniu w czasie pracy nad testem

oraz wypracowaniem.
Test

Część testowa arkusza egzaminacyjnego składa się z dwóch zestawów, z których każdy obejmuje:

a) tekst lub dwa teksty liczące łącznie nie więcej niż 500 słów,

b) wiązkę 5–7 zamkniętych i/lub otwartych zadań do tekstu z miejscem na wpisanie odpowiedzi.

Zdający rozwiązuje zadania w obu zestawach.

Łącznie w obu zestawach składających się na test znajdzie się 10–13 zadań zróżnicowanych pod względem formy oraz sprawdzających różne kompetencje.




  • Tekst

Teksty, do których odnoszą się zadania, zgodnie z podstawą programową mogą mieć charakter popularnonaukowy, publicystyczny lub polityczny.


  • Zadania egzaminacyjne

Zadania w teście mogą mieć formę zamkniętą lub otwartą. Nie ograniczają się do sprawdzania umiejętności wyszukiwania informacji w tekście, ale – obligatoryjnie – służą rozpoznaniu poziomu umiejętności analizy tekstu i jego przekształceń, a także świadomości językowej. Zadania sprawdzają także znajomość utworów literackich, których, zgodnie z podstawą programową, nie wolno pominąć w procesie kształcenia (oznaczonych w podstawie gwiazdką).

Zadania testowe sprawdzające rozumienie czytanego tekstu (na poziomie złożonym) mogą dotyczyć

1. na poziomie znaczeń:

a) wyszukiwania informacji złożonych,

b) dostrzegania powiązań między informacjami,

c) dostrzegania związków przyczynowo-skutkowych między zdarzeniami,

d) odróżniania informacji ważnych od drugorzędnych,

e) wnioskowania na podstawie przesłanek zawartych w tekście,

f) określania tematu/głównej myśli/przesłania tekstu,

g) dostrzegania relacji między częściami składowymi tekstu,

h) określania stosunku autora do opisanych zagadnień,

i) zadawania pytań do tekstu,

j) rozpoznawania znaczeń przenośnych wyrazów i konstrukcji wyrazowych;

2. na poziomie struktury:

a) rozumienia funkcji środków językowych w tekście, w tym epitetu, porównania,

przenośni,

b) badania struktury tekstu,

c) określania tezy tekstu i wskazywania argumentów,

d) objaśniania funkcji wydzielonych fragmentów tekstu na tle całości,

e) wyodrębniania części składowych utworu, określania powiązań między nimi;

3. na poziomie komunikacji:

a) rozpoznawania informacji i opinii,

b) wyrażania stosunku do opinii autora (czytanie krytyczne).
Zadania testowe sprawdzające umiejętność wykonywania działań na tekście mogą dotyczyć:

a) wyszukiwania słów (pojęć) kluczowych;

b) transformacji tekstu, czyli różnych przekształceń jego struktury, opartych na zasadzie równoważności, służących m.in. dostosowaniu formy tekstu do zadanego celu (np. zmiana konwencji stylistycznej i pytanie o efekt takiego zabiegu czy przekształcenia składniowe podporządkowane różnym intencjom komunikacyjnym);

c) formułowania pytań, na które odpowiedzią są kolejne zdania lub fragmenty tekstu;

d) streszczenia;

e) tworzenia planu tekstu.


Zadania testowe sprawdzające świadomość językową mogą dotyczyć:

a) słownictwa, czyli m.in. znaczenia wyrazów, wyrazów i konstrukcji synonimicznych, wyrazów wieloznacznych, definiowania pojęć;

b) słowotwórstwa, czyli analizowania budowy wyrazów pochodnych i sposobu ich tworzenia;

c) fleksji, czyli odmiany wyrazów;

d) składni w tekście, czyli m.in. budowy wypowiedzeń, funkcji wyrazów w zdaniu (podmiotu, orzeczenia, dopełnienia, przydawki, okolicznika), związków składniowych między częściami zdania, budowy zdań złożonych, szyku wyrazów i wypowiedzeń składowych w wypowiedzeniu złożonym, transformacji opartych na równoważności jednostek języka i konstrukcji językowych;

e) funkcji tekstu;

f) cech gatunkowych tekstu;

g) zagadnień stylistycznych, czyli m.in. wartości stylistycznej środków językowych w tekstach tworzonych w różnych celach i w różnych sytuacjach komunikacyjnych, cech tekstów należących do poszczególnych stylów funkcjonalnych polszczyzny (naukowego, popularnonaukowego, publicystycznego, potocznego, urzędowego, artystycznego),

zabiegów stylizacyjnych (archaizacja, dialektyzacja, kolokwializacja), różnicy pomiędzy tekstem ustnym a pisanym;

h) innych umiejętności wskazanych w podstawie programowej dla II, III i IV etapu edukacyjnego w częściach Świadomość językowa.


Wypracowanie
Część arkusza egzaminacyjnego, w której sprawdza się umiejętność tworzenia wypowiedzi argumentacyjnej, zawiera dwa tematy wypracowania do wyboru: jeden wymagający napisania rozprawki, drugi – interpretacji tekstu poetyckiego. Zdający realizuje jeden, wybrany przez siebie temat.


  • Rozprawka

Zadanie składa się z polecenia i tekstu epickiego lub dramatycznego. Rozprawka na poziomie podstawowym jest formą wypowiedzi pisemnej na podany temat, która wymaga od zdającego:

– zrozumienia załączonego do polecenia tekstu literackiego (epickiego lub dramatycznego);

– sformułowania własnego stanowiska (tezy lub hipotezy) wobec problemu postawionego w poleceniu i odnoszącego się do zamieszczonego w arkuszu tekstu literackiego;

– rzeczowego uzasadnienia swojego stanowiska;

– odwołania się do załączonego tekstu oraz do wybranego tekstu/wybranych tekstów kultury.

W przypadku, jeśli dany tekst literacki jest fragmentem lektury oznaczonej w podstawie jako obowiązkowa, uczeń powinien także odwołać się do całości utworu. Szczegółowe wskazówki dotyczące liczby tekstów i sposobu odwołania się do nich znajdują się w poleceniu;

– napisania wypowiedzi, którą powinien cechować widoczny zamysł kompozycyjny, wyrażający się w funkcjonalnej segmentacji i uporządkowaniu tekstu stosownie do wskazanego gatunku wypowiedzi.

Wypracowanie nie może liczyć mniej niż 250 słów.

Rozprawka na poziomie podstawowym sprawdza zarówno umiejętność odbioru, analizy i interpretacji tekstu literackiego, jak i tworzenia własnej wypowiedzi. Aby przygotować tego rodzaju wypowiedź, uczeń musi najpierw rozpoznać sens załączonego do polecenia tekstu, określić jego problematykę, odnaleźć elementy znaczące dla odczytania utworu, a następnie wyszukać odpowiednie konteksty (teksty kultury) przydatne do opracowania zagadnienia wskazanego w poleceniu, a więc porównać funkcjonowanie tych samych motywów w różnych tekstach kultury.




  • Interpretacja tekstu poetyckiego

Zadanie składa się z polecenia i utworu poetyckiego lub jego fragmentu. Praca interpretacyjna powinna polegać na przedstawieniu propozycji odczytania utworu poetyckiego, czyli zaprezentowaniu zrozumianych przez zdającego sensów tekstu. Zadaniem zdającego jest uzasadnienie postawionej tezy/hipotezy interpretacyjnej za pomocą

argumentów pozwalających na jej uprawomocnienie. Uzasadnienie powinno znajdować potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym).

Część argumentacyjna powinna zawierać ustalenia analityczne dotyczące na przykład:

– elementów dostrzeżonej w utworze sytuacji komunikacyjnej;

– kompozycji tekstu oraz jej funkcji;

– cech stylu wypowiedzi i użytych w niej środków językowych (zwłaszcza artystycznych) oraz ich funkcji;

– dosłownych i niedosłownych znaczeń poszczególnych elementów utworu (w tym jego tytułu), zwłaszcza metaforycznych, alegorycznych i symbolicznych;

– przynależności gatunkowej tekstu;

– kreacji świata przedstawionego (w tym funkcji motywów literackich występujących w przeczytanym tekście).

Praca interpretacyjna winna zawierać wyprowadzone z tych ustaleń wnioski służące osiągnięciu głównego celu pracy, czyli zaprezentowaniu odczytania dzieła.

Zdający może zbudować wypowiedź w rozmaity sposób: w porządku linearnym prowadzącym od poszczególnych ustaleń analitycznych do wniosków natury ogólnej; w porządku linearnym prowadzącym od postawienia tezy/hipotezy poprzez prezentację argumentów w postaci ustaleń szczegółowych, po sformułowanie wniosku; w porządku nielinearnym – zgodnie z pojawiającymi się skojarzeniami, rozszerzającymi krąg ustaleń lub je zawężającymi i pogłębiającymi.

Interpretacja tekstu poetyckiego winna przybrać formę dłuższej wypowiedzi argumentacyjnej.

Ma ona służyć sprawdzeniu umiejętności zdającego z zakresu tworzenia wypowiedzi pisanej zgodnie z podstawowymi regułami jej organizacji, zachowującej zasady spójności znaczeniowej i logicznej, posiadającej czytelną kompozycję, a także spójnej, stosownej i funkcjonalnej pod względem stylistycznym.

Wypracowanie nie może liczyć mniej niż 250 słów.

Zdający, realizując tę formę wypowiedzi, ma wykazać się umiejętnościami opisanymi w podstawie programowej na poziomie wymagań szczegółowych z zakresu analizy i interpretacji tekstów kultury.
Ocenianie – egzamin pisemny na poziomie podstawowym

Oceny części testowej i wypracowań dokonują egzaminatorzy okręgowej komisji egzaminacyjnej, przyznając punkty zgodnie z modelem odpowiedzi w wypadku testu i z kryteriami oceny w wypadku wypracowania.


Łącznie za test i wypracowanie można uzyskać 70 punktów, w tym:

    • za część testową – 20 punktów,

    • za wypracowanie – 50 punktów.

Ocena testu

W części testowej każda odpowiedź jest punktowana. Liczba punktów do uzyskania jest podana w arkuszu egzaminacyjnym obok zadania, a w kryteriach oceniania uszczegółowione są zasady przyznawania punktów.


Ocena wypracowania

W ocenie wypracowania za kryteria najważniejsze uznaje się:



    • w przypadku rozprawki: sformułowanie swojego stanowiska wobec problemu podanego

w poleceniu i uzasadnienie stanowiska,

    • w przypadku interpretacji: sformułowanie koncepcji interpretacyjnej i uzasadnienie tezy

interpretacyjnej.

Za kryteria wspomagające w obu formach gatunkowych uznaje się poprawność rzeczową, zamysł kompozycyjny, spójność lokalną tekstu, styl tekstu, poprawność językową i poprawność zapisu.

Szczegółowe kryteria oceniania wypowiedzi w części pisemnej egzaminu maturalnego z języka polskiego na poziomie podstawowym znajdują się w Załączniku 2.
Załącznik 2.

Szczegółowe kryteria oceniania wypowiedzi pisemnej na poziomie podstawowym

Kryteria oceny rozprawki


A


Sformułowanie

stanowiska

wobec

problemu

podanego

w poleceniu

B


Uzasadnienie

stanowiska

C


Poprawność

rzeczowa

D


Zamysł

kompozycyjny

E


Spójność

lokalna

F

Styl tekstu

G


Poprawność

językowa

H


Poprawność

zapisu

6

Stanowisko jest

adekwatne

do problemu

podanego


w poleceniu

18

Uzasadnienie

trafne,


szerokie

i pogłębione



4

Brak błędów

rzeczowych



6

Kompozycja

funkcjonalna



2

Pełna

spójność


wypowiedzi

lub


nieznaczne

zaburzenia

spójności


4

Styl

stosowny


6

Brak błędów

lub nieliczne

błędy

nierażące




4

Zapis

w pełni


poprawny

lub nieliczne

błędy

nierażące



12

Uzasadnienie

trafne


i szerokie

3

Stanowisko jest

częściowo

adekwatne

do problemu

podanego

w poleceniu



8

Uzasadnienie

trafne,


ale wąskie


2

Nie więcej

niż jeden

błąd

rzeczowy



3

Zaburzenia

funkcjonalności

kompozycji


1

Znaczne

zaburzenia

spójności


2

Styl

częściowo

stosowny


3

Liczne błędy

nierażące

lub nieliczne

błędy rażące




2

Liczne

błędy


nierażące

lub nieliczne błędy rażące



4

Uzasadnienie

częściowe



0

Stanowisko jest

nieadekwatne

lub brak

stanowiska



0

Brak

uzasadnienia

stanowiska


0

Błędy

rzeczowe



0

Brak zamysłu

kompozycyjnego



0

Wypowiedź

niespójna



0

Styl

niestosowny



0

Liczne błędy

rażące


0

Liczne

błędy rażące






1   2   3   4   5   6


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna