Polonaise de linguistique



Pobieranie 18,49 Mb.
Strona1/43
Data29.11.2017
Rozmiar18,49 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   43


ISSN 0032-3802


BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA JĘZYKOZNAWCZEGO

BULLETIN DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE DE LINGUISTIQUE
ZESZYT LXIV - FASCICULE LXIV

UNIVERSITAS

BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA JĘZYKOZNAWCZEGO

BULLETIN DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE DE LINGUISTIQUE


ZESZYT LXIV - FASCICULE LXIV

UNIVERSITAS

KOMITET REDAKCYJNY
Redaktor: Roman Laskowski
Czł onkowie: Andrzej Bogusławski, Magdalena Danielewicz, Stanisław Karolak, Krystyna Kleszczowa, Ruta Nagucka, Renata Przybylska, Krystyna Pisarkowa, Aleksander Szulc

Sekretarz: Krzysztof Ozga
ADRES REDAKCJI
al. Mickiewicza 31 31-120 Kraków e-mail: romanl@poczta.ijp-pan.krakow.pl kozga@poczta.fm

Dofinansowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Nakład: 1000 egz.

ISSN 0032-3802

© Copyright by Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych

UNIVERSITAS, Kraków 2008

SPIS RZECZY - TABLE DES MATIÈRES

J. Sierociuk (Poznań), Profesor doktor Zenon Sobierajski (1917-2007) . . . 5 P. Stalmaszczyk ódź), Semantyka formalna i pragmatyka:

przegląd wybranych definicji 9

M. Grochowski (Toruń), Rola dewiacji w uzasadnianiu hipotez

semantycznych. Wprowadzenie do problematyki 25

  1. Szumska (Kraków), Od ignorancji do relewancji: tropem
    nierozwiązanych problemów semantyki leksykalnej 37

A. Awdiejew (Kraków), G. Habrajska ódź), Komunikacyjna

interpretacja sensu 49

A. Kiklewicz (Olsztyn), Ambisemia jako kategoria semantyki

funkcjonalnej 63

R. Laskowski (Kraków), Semantyka czasownika pamiętać 77

A. Strugielska (Toruń), Motywacja konceptualna metaforycznych

wyrażeń językowych w świetle badań porównawczych 97

M. Nowakowska (Kraków), Łączliwość przysłówka toujours

z czasownikami w ujęciu kontrastywnym 109

  1. Data-Bukowska (Kraków), From gesture to adverbial -

Swedish det as an example of linguistic polysemy 125

J. Stawnicka (Katowice), O magiczności momentu (próba definicji

polskich czasowników momentalnych) 143

M. Stępień (Warszawa), Najwyraźniej widać... Analiza semantyczna 159

M. B u ł a w a (Kraków), Konotacja semantyczna jako środek wyrażania

sądów wartościujących w tekstach prasowych 173

V. Koseska-Toszewa (Warszawa), O syntezie Gramatyki

konfrontatywnej bułgarsko-polskiej 185

M. Nowosad-Bakalarczyk (Lublin), Problem referencji męskich

rzeczowników osobowych 195

E. Cie^aHCKHH (CaMapa), Atiantc gByx nepHiJiepHHHbix mhrpochctcm

co 3HaneHHeM rHeBa b pyccKOM, nojibCKOM h neniCKOM œbncax 211

E. Ł ukasiewicz (Bydgoszcz), On the notions of economy, redundancy

and optimality in language 223

J. Okoniowa (Kraków, Bielsko-Biała), Leksyka Małopolski górzystej,

ze szczególnym uwzględnieniem Podhala, w badaniach XIX i XX wieku . . 237

A. Rojczyk (Sosnowiec), Od formy dźwiękowej do semantyki słowa -

badania psycholingwistyczne nad produkcją i percepcją mowy 249
Recenzje, polemiki, sprawozdania
E. Cyran (Lublin), Edmund Gussmann, The Phonology of Polish 261

M. Kierkowicz (Poznań), Maciej Eder, Wacław Twardzik: Indeksy

do Słownika staropolskiego 277

S. Mengel (Halle-Wittenberg), Elizaveta Kotorova,

Äquivalenzbeziehungen: Wort, Wortgruppe, Wortsystem.

Eine vergleichende Studie Deutsch-Russisch 285

W. Mań czak (Kraków), Wojciech Smoczyński, Słownik etymologiczny

języka litewskiego + Indeks wyrazów litewskich 289

A. Kiklewicz (Olsztyn), Międzynarodowa konferencja naukowa

Język poza granicami języka. Teoria i metodologia współczesnych

nauk o języku" 295
Bibliografia
J. Ozga (Kraków), Polska bibliografia językoznawstwa ogólnego
i indoeuropejskiego oraz języków nieindoeuropejskich za rok 2006
z uzupełnieniami za lata poprzednie 299
SPRAWY ADMINISTRACYJNE
Walne Zgromadzenie Członków Polskiego Towarzystwa Językoznawczego

w roku 2007 373

Program LXV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Językoznawczego 375

BULLETIN DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE DE LINGUISTIQUE, fasc. LXIV, 2008

ISSN 0032-3802

JERZY SIEROCIUK Poznań






Profesor doktor Zenon Sobierajski (1917-2007)
13 czerwca 2007 środowisko językoznaw­cze - szczególnie dialektologiczne - miało świę­tować jubileusz 90-lecia Profesora doktora Ze­nona Sobierajskiego. Niestety, Profesor tego nie doczekał.

Profesor doktor Zenon Sobierajski był - jak to się mówi - poznanianinem z krwi i kości, a także z przekonania. Po ukończeniu gimna­zjum, w którym jednym z nauczycieli był ów­czesny pracownik Uniwersytetu Poznańskie­go - późniejszy docent Adam Tomaszewski, rozpoczął w roku 1936 studia polonistyczne na miejscowym uniwersytecie, gdzie już od paź­dziernika 1938 roku - będąc jeszcze studentem trzeciego roku - zaczął pełnić obowiązki zastęp­cy asystenta Katedry Języka Polskiego oraz Ka­tedry Filologii Słowiańskiej UP.

Okupację przeżył w Poznaniu, pracując m.in. jako kreślarz w biurze niemieckich architektów. Przerwane studia skończył po wojnie, uczestnicząc głównie w zajęciach slawi­stycznych profesorów: Jana Otrębskiego i Mikołaja Rudnickiego; przed wojną słu­chał już wykładów Edwarda Klicha, Henryka Ułaszyna i Adama Tomaszewskiego. Z Uniwersytetem Poznańskim ponownie związał się już jako asystent Katedry Filo­logii Słowiańskiej, będąc zatrudnionym na tym stanowisku od 1 marca 1945.

Magistrem filozofii w zakresie filologii polskiej został w czerwcu 1946 roku, przedkładając pracę traktującą o elementach gwarowych w utworach Kasprowicza; doktorat na podstawie rozprawy Gwara kujawska uzyskał w lutym 1949 roku. No­minację na docenta dostał w lutym 1956 roku. Wcześniej dwukrotnie - w latach 1949/50 oraz 1954-56 - przebywał w Czechosłowacji, najpierw w Pradze, potem w Bratysławie. Znajomość języków naszych południowych sąsiadów wykorzysty­

wał z czasem w dydaktyce - początkowo prowadząc odpowiednie lektoraty, potem w praktyce badawczej.

Od roku 1949 utrwalał fonograficznie polskie gwary, robił też notatki z rozmów z ostatnimi mieszkańcami okolic jeziora Łebskiego, utrwalając pamiętane już nie­liczne wyrazy słowińskie. Jednak dopiero w roku 1956 rozpoczął się okres inten­sywnej pracy dokumentalisty gwar polskich różnych rejonów kraju. To Profesorowi Zenonowi Sobierajskiemu zawdzięczamy najbogatszą dokumentację fonograficzną dialektów polskich; dokumentację tym cenniejszą, że praktycznie są to najstarsze nagrania prowadzone systematycznie. Dokonane przez Profesora i Jego współpra­cowników rejestracje mowy ludowej - głównie do końca lat 60. ubiegłego stulecia - to ponad 520 godzin żywej mowy z ponad 500 miejscowości; są to wypowiedzi informatorów w przeważającej mierze urodzonych jeszcze w XIX wieku. Słuchanie tych nagrań jest swojego rodzaju podróżą w przeszłość polszczyzny. Czas, żeby te materiały zostały udostępnione szerszemu kręgowi badaczy nie tylko gwar polskich. Dodam, że aktualnie są one kopiowane w Zakładzie Dialektologii Polskiej UAM na nośniki cyfrowe.
Profesor doktor Zenon Sobierajski w naszej pamięci pozostanie jako niestru­dzony badacz głównie gwar wielkopolskich - działaniom tym towarzyszyła szeroko zakrojona działalność dokumentacyjna. Profesor przygotował do druku trzy tomy wielostronicowych wypowiedzi mieszkańców Wielkopolski zachodniej (Teksty gwa­rowe z zachodniej Wielkopolski, Wrocław 1985), północnej (Wrocław 1990) i środ­kowej (Poznań 1995). W ten nurt wpisują się też - opracowane we współpracy z pro­fesorami Moniką Gruchmanową i Henrykiem Nowakiem - cztery zeszyty Polskich tekstów gwarowych z ilustracją dźwiękową z czterema płytami gramofonowymi (Po­znań 1960-1964). Dla znacznej części starszych polonistów przez wiele lat było to podstawowe źródło informacji o dźwiękowej stronie naszych dialektów.

Równolegle z tymi pracami Profesor przygotowywał czterotomowy Atlas gwar spiskich na terenie Polski i Czechosłowacji (1966, 1970, 1973, 1977) oraz zaczął myśleć o słowniku Słowińców (Słownik gwarowy tzw. Słowińców kaszubskich, t. 1: A-C, Warszawa 1997).

Jednak głównym dziełem - najbardziej też z Profesorem kojarzonym - jest Atlas języka i kultury ludowej Wielkopolski, dzieło poznańskich dialektologów i etnogra­fów, którego koncepcja jest autorstwa właśnie profesorów Zenona Sobierajskiego i Józefa Burszty. Kwestionariusz zestawiony przez oba zespoły badawcze został opu­blikowany w roku 1972. Do tej pory ukazało się jedenaście tomów Atlasu, przy czym tom XI kończy część wspólną, dialektologiczno-etnologiczną; Profesor podjął stara­nia nad przygotowaniem pierwszego tomu z części stricte lingwistycznej, poświęco­nej zjawiskom fonetycznym. Informacja o przyznaniu funduszy na ten cel dotarła do Zakładu Dialektologii Polskiej UAM w czasie choroby Profesora, który listu infor­mującego o pozytywnej decyzji dotyczącej sfinansowania tego przedsięwzięcia już nie zdążył otworzyć.

Profesor Zenon Sobierajski do końca swych dni był bardzo aktywny naukowo. Dla polonistów poznańskich było zatem oczywiste, że przy układaniu propozycji dy­daktycznych dla studentów wykład z historii słowiańskich języków literackich oraz fakultet z dialektologii należy - jak w latach poprzednich - zarezerwować dla Profe­sora Sobierajskiego. W 2007 roku zajęć z dialektologii niestety już nie doprowadził do końca.

Profesor doktor Zenon Sobierajski był promotorem trzech doktoratów, recenzo­wał osiem prac doktorskich i trzy rozprawy habilitacyjne. Był aktywnym członkiem licznych towarzystw naukowych oraz członkiem honorowym Polskiego Towarzy­stwa Językoznawczego i Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Uhonoro­wany został też m.in. krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1993), Krzy­żem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1973). Jego uczelnia - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza - odznaczyła Go najwyższym wyróżnieniem akademickim, przyznając tzw. Palmy Uniwersyteckie.

W czerwcu tego roku w Obrzycku odbyła się międzynarodowa konferencja Kon­teksty dialektologii, będąca czwartym spotkaniem z cyklu Gwary dziś1. Organizato­rzy - Komisja Dialektologiczna Komitetu Językoznawstwa PAN, Zakład Dialektolo­gii Polskiej Instytutu Języka Polskiego PAN w Krakowie, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk oraz Zakład Dialektologii Polskiej UAM - przygotowywali się do świętowania jubileuszu 90-lecia urodzin Profesora, który był wtajemniczony jedynie w ogólne założenia organizacyjne. Niestety, przedstawiane referaty licznie przyby­łych z kraju i zagranicy dialektologów miały już charakter hołdu składanego pamięci uczonego, będącego przez całą drugą połowę XX wieku głównym animatorem po­czynań dialektologicznych w Poznaniu, organizatora - i długoletniego kierownika -Zakładu Dialektologii Polskiej UAM.

Będąc w pełni sił twórczych, Profesor doktor Zenon Sobierajski zmarł w Pozna­niu 11 kwietnia 2007 r.

1 Materiały z tej konferencji wydane zostały przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk jako Gwary dziś, 4: Konteksty dialektologii, pod red. J. Sierociuka, Poznań 2007. Zamieszczone jest tam obszerne omówienie dorobku Profesora (H. Nowak, Profesor Zenon Sobierajski (1917-2007) - uczony, nauczyciel, organizator, s. 9-22) oraz „portret prywatny" (B. Sobierajska-Clay, Profesor Zenon Sobierajski - mój Ojciec - portret prywatny, w domu i z rodziną, s. 31-44).

Zachowajmy Go we wdzięcznej pamięci!

BULLETIN DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE DE LINGUISTIQUE, fasc. LXIV, 2008

ISSN 0032-3802
PIOTR STALMASZCZYK

Uniwersytet Łódzki Łódź



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   43


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna