Polityka pieniężna



Pobieranie 0,51 Mb.
Strona1/6
Data14.01.2018
Rozmiar0,51 Mb.
  1   2   3   4   5   6

x60Polityka pieniężna


Polityka pieniężna - polityka kształtowania podaży pieniądza w gospodarce, która określa dostępność podmiotów gospodarczych do kredytów. Politykę pieniężną prowadzi Bank Centralny (Narodowy Bank Polski).

Bank Centralny pełni 3 funkcje:

  • emisyjna – jako jedyny ma możliwość emisji pieniądza gotówkowego, inne banki emitują pieniądz bezgotówkowy

  • bank banków – prowadzi obsługę innych banków (lokaty, kredyty, rozliczenia)

  • bank państwa (gospodarki narodowej) – prowadzi obsługę budżetu państwa

Ustawa zawiera zasady zbliżone do zasad w krajach wspólnoty europejskiej, ustawa daje BC niezależność, BC nie może być poddawany naciskom dzięki temu może sprawnie funkcjonować.

Niezależność NBP przejawia się w trybie i sposobie powoływania organów BC i zasady działania tych organów.

Rada polityki pieniężnej – zajmuje się problemami polityki pieniężnej NBP, nie podlega kontroli sejmu, rządu, ministra finansów, nikt nie ma wpływu na decyzje podejmowane przez radę polityki pieniężnej

Cel działania NBP podstawowy cel jest sformułowany w ustawie: „Podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP”.

Istnieją dwa sposoby dochodzenia do celu:



Osiągnięcie celu pośredniego przybliża bank do osiągnięcia celu ostatecznego

Pojawia się trzeci rodzaj celu – cel operacyjny – sposób na osiągnięcie celu pośredniego, celem operacyjnym jest zarządzanie rezerwami tak by zapewnić odpowiednią ilość pieniądza w gospodarce.



PKB – wartość wytworzonych w danym roku w danym kraju dóbr i usług. Do tempa zmian ilości pieniądza s gospodarce należy dostosować tempo wzrostu PKB.

Organy NBP:

  • Prezes NBP - przewodniczący rady polityki pieniężnej

  • Zarząd NBP

  • Rada polityki pieniężnej (RPP) – jest dziewięciu członków rady, powoływani są w równej liczbie – po trzech – przez prezydenta, sejm i senat, spośród specjalistów z zakresu finansów na okres sześciu lat. RPP ustala całoroczne założenia polityki pieniężnej i przedkłada je do wiadomości sejmu równocześnie z przedłożeniem przez Radę Ministrów projektu ustawy budżetowej. Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej składa w ciągu pięciu miesięcy od zakończenia roku budżetowego. W okresie kadencji członek RPP nie może zajmować żadnych innych stanowisk i podejmować działalności zarobkowej lub publicznej poza pracą naukową i dydaktyczną lub twórczością autorską, a za zgodą RPP wyrażoną w drodze uchwały (bez udziału zainteresowanego) dopuszczalna jest działalność w organizacjach międzynarodowych. Członek RPP będący członkiem partii politycznej lub związku zawodowego obowiązany jest na okres kadencji w RPP zawiesić działalność w tej partii lub związku, pod rygorem odwołania z RPP. W posiedzeniach RPP może uczestniczyć przedstawiciel Rady Ministrów bez prawa udziału w głosowaniu, może on przedstawić wniosek do rozważania przez RPP.

Kierując się założeniami polityki pieniężnej RPP w szczególności:

    • ustala wysokość stóp procentowych

    • ustala zasady i stopy rezerwy obowiązkowej banków

    • określa górne granice zobowiązań wynikających z zaciągania przez NBP pożyczek i kredytów w zagranicznych instytucjach bankowych i finansowych

    • zatwierdza plan finansowy NPB oraz sprawozdanie z działalności NBP

    • przyjmuje roczne sprawozdanie finansowe NBP

    • ustala zasady operacji otwartego rynku

RPP dokonuje ocen działalności samorządu NBP w zakresie realizacji założeń polityki pieniężnej, uchwala zasady rachunkowości NBP przedłożone przez prezesa NBP

Posiedzenia RPP zwołuje przewodniczący co najmniej raz w miesiącu.

Tryb działania RPP określa regulamin uchwalony przez RPP większością głosów. Ustalenia RPP podejmowane są w formie uchwał większością głosów przy obecności co najmniej pięciu członków w tym przewodniczącego. W przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego.

Charakterystyka polityki NBP ze względu na horyzont czasowy dzieli się na:


  • bieżący (krótkoterminowy)

  • długoterminowy

Polityka pieniężna może być: restrykcyjna lub ekspansywna w zależności od sytuacji makroekonomicznej kraju ale zawsze powinna być podporządkowana głównemu celowi jej realizacji.

Polityka restrykcyjna – gdy bank dąży do zmniejszenia ilości pieniądza w gospodarce, opóźnia wzrost.

Polityka ekspansywna – gdy bank zwiększa ilość pieniądza, pobudza wzrost

Agregat M –służy do określenia masy (ilości) pieniądza w gospodarce

M1 – pieniądz gotówkowy + wkład a vista

M2 – M1 + złotowe i walutowe wkłady terminowe

M3 – M2 + wkłady terminowe o zmniejszonym stopniu płynności (lokaty, oszczędności).

Poszczególne agregaty różnią się stopniem płynności. Do określenia masy pieniądza stosujemy agregat M3. M1 został poszerzony o over night (lokata na noc) lokaty dokonują głównie banki komercyjne.



Stopa procentowa – cena pieniądza, ustalana przez rynek, każdy bank na własną rękę ustala stopy procentowe, każdy bank prowadzi własną politykę pieniężną na podstawie oceny sytuacji, stopy w bankach komercyjnych są rynkowe a w BC administracyjnie ustalane.

Narzędzia BC:

  • stopy procentowe BC – są administracyjnie ustalane przez BC (RPP), wysokość stóp BC nie ma charakteru obligatoryjnego, ze strony BC jest to sygnał że należy obniżyć lub podwyższyć stopy procentowe. Stopy procentowe BC:

  • stopa referencyjna (interwencyjna) – stopa operacji otwartego rynku (6,25%)

  • stopa lombardowa – kredyt udzielany pod zastaw skarbowych papierów wartościowych, wysokość kredytu nie może przekraczać 80% ich wartości, udzielany na jeden dzień

  • stopa redyskontowa - stosowana w przypadku redyskonta przez BC papierów wartościowych zdyskontowanych przez banki komercyjne, BC przekaże odpowiednią sumę potrącając pewną stopę procentową

  • kredyt refinansowy – kredyt lombardowy (8%), kredyt redyskontowy (6,75%), udzielany bankom będącym w sytuacji grożącej bankructwem, kredyt udzielany przez BC bankom komercyjnym dla zapewnienia płynności

  • stopa rezerwy obowiązkowej – ustalana przez BC, pozwala sterować płynnością na rynku międzybankowym, część środków które muszą być ulokowane na rachunku w BC, bank komercyjny dąży do tego by wysokość rezerw obowiązkowych była jak najniższa, wyznaczona przez BC obowiązkowa wpłata na rachunek banku komercyjnego w BC, stanowi zabezpieczenie klientów banku przed jego bankructwem, w Polsce wynosi 4,5%, podstawą do naliczania jest kwota depozytów (w Polsce) albo od kredytów udzielonych (należność banku) lub od sumy tych dwóch. Stopa rezerwy obowiązkowej jest ustalana na dłuższy okres, skuteczność tego instrumentu jest oceniona nisko, niektóre kraje wycofują się z jego stosowania.

  • operacje otwartego rynku - działania BC polegające na kupowaniu lub sprzedawaniu papierów wartościowych w celu regulowania podaży pieniądza kredytowego w gospodarce, poprzez ograniczanie lub rozszerzanie zdolności kredytowej banków komercyjnych. Gdy BC sprzeda papiery wartościowe to akcja kredytowa jest zmniejszona a gdy kupi to banki komercyjne będą miały więcej gotówki do wykorzystania na akcję kredytową.

Operacje te mogą być warunkowe i bezwarunkowe: w przypadku bezwarunkowej papiery kupujemy lub sprzedajemy i operacje kończy się, w przypadku warunkowej następuje odkup operacja w sposób obowiązkowy jest realizowana w drugą stronę, kupno warunkowe to repo a sprzedaż warunkowa to reverserepo, bank częściej stosuje operacje warunkowe.

  • repo – BC kupuje papiery od banku komercyjnego i bank zobowiązuje się do odkupienia tego papieru od BC po określonej cenie w określonym terminie, jest to forma gwarantowanego kredytu.

  • reverserepo – BC sprzedaje bankowi komercyjnemu papiery i uzyskuje zobowiązanie do odsprzedania tego papieru BC w określonym terminie i po określonej cenie, to forma okresowej lokaty środków

Operacje otwartego rynku są narzędziem wpływającym na podaż pieniądza. Znaczenie operacji otwartego rynku rośnie. W tego typu operacjach używane są papiery wartościowe jakie przewiduje prawo, mają mieć dużą płynność i wiarygodność: papiery rządowe, bony NBP, te papiery dłużne mają określoną stopę procentową zwaną stopą interwencyjną (referencyjną), na podstawie stopy referencyjnej banki ustalają stopy procentowe na rynku międzybankowym. Najbardziej skuteczny instrument, efekty są szybkie.

Baza monetarna – pieniądz wielkiej mocy, pieniądz gotówkowy emitowany przez BC, pieniądz gotówkowy oraz zsumowany stan rachunków banków komercyjnych w BC.

=+ =m x Bm

pieniądz gotówkowy rezerwy banku - podaż pieniądza

- depozyty (kwota depozytu) m – mnożnik kreacji

Gdy stopa rezerwy jest niższa to płynność jest wyższa i odwrotnie.






  1   2   3   4   5   6


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna