Polityka konkurencji 14



Pobieranie 470,39 Kb.
Data04.01.2018
Rozmiar470,39 Kb.

Ćwiczenia I 14. 10. 2014

Wtorek 12.00 – 13.30


Ustawa z dnia 16 lutego 2007 o ochronie konkurencji i konsumentów

Dział II: zakaz praktyk ograniczających konkurencję

Rozdział 1:

Zakaz porozumień ograniczających konkurencję

Art. 6

  1. Zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, polegające w szczególności na:

  2. ustalaniu, bezpośrednio lub pośrednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzedaży towarów (porozumienia cenowe)

  3. ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji lub zbytu oraz postępu technicznego lub inwestycji (porozumienia kontyngentowe)

  4. podziale rynków zbytu lub zakupu (porozumienia podziałowe)

  5. stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi uciążliwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzających tym osobom zróżnicowane warunki konkurencji (umowy dyskryminacyjne)

  6. uzależnieniu zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę unnego świadczenia, mniemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy (umowy wiązane)

  7. ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem

  8. uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i przedsiębiorcę będącego organizatorem przetargu warunków składanych ofert, w szczególności zakresu pracy lub ceny (zmowy przetargowe)


POROZUMIENIA CENOWE

  1. Cena zakupu: brzmienie przepisu ustawy może prowadzić do mylnego wniosku, że zakazane jest ustalanie między niezależnymi przedsiębiorcami cen zakupu towaru. Taki ogólny wniosek jest błędny. Prawem każdego przedsiębiorcy jest ustalanie np. z dostawcą, klientem lub konkurentem, po jakich cenach będzie ognich kupował towary. Ustalanie cen i warunków zakupu dotyczy uzgodnienia między dwoma przedsiębiorcami warunków zakupu, które mają być wspólne stosowane wobec podmiotów trzecich.


Przykład: antykonkurencyjne ustalanie cen zakupu

Na rynku produkcji polietylen w kraju X istnieje trzech producentów. Wszyscy trzej korzystają z tych samych dwóch dostawców półsurowca do produkcji polietylenu. Producenci zmówili się, że w indywidualnych negocjacjach każdy z nich nie wyrazi zgody na zapłatę ceny zakupu wyższej niż Y dolarów za tonę tego półsurowca.

Sytuacja ta jest przykładem groźnej dla konkurencji zmowy cenowej producentów. Jest ona wymierzona w dostawców, którzy w związku z zawarciem przez producentów zakazanego porozumienia nie mają szans na ukształtowanie swoich cen na rynkowych warunkach

(tzn. gdyby do takiej zmowy nie doszło)




  1. Ceny sprzedaży: bazując na orzecznictwie antymonopolowym, można wymienić następujące rodzaje cen:

- cena cennikowa (ofertowa): cena wyjściowa, od którego udzielane są rabaty ustalane w drodze negocjacji

- cena transakcji (faktyczna cena płacona przez klienta po uwzględnieniu wszystkich rabatów, bonusów, ulg, korekt)

- cena rekomendowana (występuje przeważnie w relacjach wertykalnych; jest to sugerowana przez producenta cena od sprzedaży ego towarów)

- cena minimalna (zmawiające Si strony deklarują, że nie będą sprzedawać towarów poniżej tej ceny)

- cena bazowa (występowała w prawach dotyczących karteli cementowych; jest to minimalna cena wyjścia do której zmawiające się strony doliczają koszty transportu)

- cena sztywna (jest to cena od sprzedaży dokładnie w takiej wysokości co do grosza” ma być zastosowana przez dystrybutora)

- cena systemowa (referencyjna): cena ustalona przez centrale sieci handlowych

- cena maksymalna (cena powyżej której dystrybutor nie może odsprzedawać towarów, może natomiast stosować ceny niższe

- ceny oferowane w przetargach ustalane rzez uczestników zmowy przetargowej ceny, które będą a oferowane przez poszczególnych oferentów)

Warunki sprzedaży:

Zakazane jest ustalanie między konkurentami warunków realizowanej przez nich sprzedaży, które dotyczą w szczególności: terminu zapłaty, waluty odsetek lub kar umownych; tolerancji (np. tolerancja +/- 5% ilości/jakości dostarczanego towaru)


Wertykalne ustalanie cen odsprzedaży

Jest to praktyka bardzo często kwestionowana przez UOKiK. Działalność Urzędu pokazuje, że w umowach handlowych nada często znajdują się zapisy zobowiązujące dystrybutora od odsprzedaży towarów w enach nie niższych od cen rekomendowanych ozem producenta


Dozwolone rekomendacje cenowe

- umieszczenie ceny odsprzedaży najczęściej w cenniku w kolumnie „sugerowana/rekomendowana cena sprzedaży”

- przesłanie takiego cennika przez producenta do dystrybutora

NIE MAM, BO ZMIENIŁ SLAJD ble ble be ;( smutek


Porozumienia kontyngentowe

1.Ograniczanie produkcji lub zbytu: przyjmuje najczęściej formę uzgodnienie między konkurentami co do wielkości produkcji. Teoria ekonomii zakłada, że jeśli ilość towar na rynku się zwiększa, to jego cena spada. Wobec tego producentom nie zależy na tym, aby na rynku istniał nadmiar wytwarzanego przez nich towaru, ale raczej jego deficyt. Deficyt towaru powoduje wzrost jego ceny. W konsekwencji kartele często dążą uzgodnień codo ilości towaru wytwarzanego przez poszczególnych członków zmowy.


Ograniczanie produkcji lub zbytu:

Ograniczanie co do ilości produkowanego towaru nie są jedyną formą zakazanych uzgodnień. Do omawianej kategorii można zakwalifikować także porozumienia, w których zmawiające się strony (przeważanie konkurenci) uzgadniają:

-wycofanie z obrotu określonego towaru

-liczbę odmian wytwarzanych produktów (np. producenci samochód uzgadniają, że każdy będzie produkował nie więcej niż dwa rodzaje samochodów w klasie minivan)

-liczbę zaopatrywanych klientów (posiadanych dostawców)

-wielkości zakupów (każdy z producentów określonego towaru zobowiązuje się,, że nie kupi więcej niż X półsurowca niezbędnego do jego wytworzenia; tym samym strony pośrednio ograniczają swoje moce produkcyjne)

-przestoje w pracy maszyn (w sprawie cartonboard ograniczenie produkcji kartonu następowało w drodze uzgodnień co do wstrzymywania pracy maszyn)

-obowiązek uzyskania zgody konkurentów na otworzenie nowej fabryki

-zamykanie zakładów produkcyjnych poszczególnych konkurentów

-redukcję zatrudnienia u każdego z konkurencji


Ograniczanie postępu technicznego lub inwestycji

Porozumienia mające na celu ograniczenie lub skutkujące ograniczeniem postępu technicznego lub inwestycji są stosunkowo rzadko spotykane praktyce antymonopolowej. Ze względy na fakt, że postęp techniczny przeważnie następuje na podstawie inwestycji, te dwa pojęcia są ze sobą nierozerwalnie związane. Ograniczenie inwestycji będzie zazwyczaj związane z ograniczeniem postępu technicznego i odwrotnie.


Porozumienia podziałowe

Porozumienia podziałowe mogą dotyczyć w szczególności dotyczyć następujących kryteriów:

-terytorium (dwóch konkurentów umawia się, że jeden z nich będzie prowadził sprzedaż czy zakupy tylko w ośmiu województwach, a drugi w ośmiu pozostałych

-klientów

-kanałów dystrybucji (skojarzenie: dezodorant)

-zakres prowadzonej działalności (jeden z konkurentów zobowiązuje się, że będzie obsługiwał tylko konsumentów, rezygnując z obsługi przedsiębiorców i vice vera)

-rodzajów wytwarzanych towarów (jeden z konkurentów będzie produkował towary premium, rezygnujące z towarów dyskontowych i vice versa)\

-procentowanego udziału w rynku


Porozumienia podziałowe co do zbytu: są zakazane przed wszystkim dlatego, że każdy z konkurentów działa w sztucznie utworzonym określonym obszarze, mając ze strony rywali gwarancję, że nie będą wkraczać na jego teren. Taka sytuacja może praktycznie całkowicie eliminować konkurencje, co odczuwają klienci przez ograniczanie ich wyboru.
Porozumienia podziałowe co do zakupów: są wymierzone w dostawców. Ich celem jest wymuszenie jak najniższych cen, które nie byłyby możliwe do osiągnięcia w normalnych warunkach konkurencji.

Ćwiczenia II 28.10.2014r.
Dozwolone, wertykalne porozumienie podziałowe:

Przykład o sprzęcie audio tirarararara muza gra
Porozumienia dyskryminacyjne

Przepis ten odnosi się do porozumień, które uprzywilejowują jednych kontrahentów kosztem drugich będących w podobnej sytuacji rynkowej. Należy przyjąć, ze osoby trzecie o których mowa w przepisie, są przedsiębiorcami. Podmiotowi niebędącemu przedsiębiorcą w rozumieniu prawa konkurencji nie można stworzyć „zróżnicowanych warunków konkurencji” ponieważ nie uczestniczy on w grze rynkowe a zatem nie konkuruje.


Porozumienia wiązane:

W polskiej praktyce antymonopolowej przepis ten jest praktycznie martwy. Podobnie jest na gruncie prawa unijnego. Wskazuje się ze wiązanie świadczeń znacznie częściej spotykane jest jako jednostronna praktyka dominanta aniżeli jako uzgodnienie pomiędzy niezależnymi podmiotami.


Rzeczowy związek między zawarciem umowy a świadczeniem dodatkowym

Istota porozumienia wiązanego jest brak rzeczowego lub zwyczajowego związku dodatkowego świadczenia z przedmiotem ustawy. Przesadzenie, kiedy taki związek istnieje, a kiedy, nie ma charakter.

W pierwszej kolejności należy ustalić, czy produkt główmy odpowiada tym samym zapotrzebowaniem co produkt dodatkowy. Produkty można uznać za odrębne, jeżeli znaczna liczba klientów nabyłaby produkt główny bez jednoczesnego zakupu od tego samego podmiotu produktu związanego. Odrębność lub powiazanie produktów należy oceniać, biorąc pod uwagę ich cechy fizyczne (przeznaczenie, skład, trwałość powiazania funkcjonalno-techniczne)
Zwyczajowy związek z przedmiotem umowy głównej

Pojęcie zwyczajowego związku nawiązuje do panujących zwyczajów oraz praktyk przyjętych w danej branży lub środowisku. Znaczenie maja tylko takie zwyczaje „które zostały już ukształtowane w odniesieniu do pewnej kategorii stosunków obligacyjnych i są powszechnie znanym oraz aprobowanym sposobem postepowania”. Dotyczy to w szczególności zasad i praktyk stosowanych w grupach profesjonalnych oraz zwyczajów handlowych pomiędzy przedsiębiorcami.

Należy zwrócić uwagę na komiczny aspekt pomiędzy przedmiotem głównym a świadczeniem dodatkowym. Ekonomiczne uzasadnienie wiąże się z pewną korzyścią (np. ograniczeniem ryzyka związanego z zawartą transakcją), która powinna leżeć zarówno po stronie podmiotu przystępującego do umowy, jak i podmiotu narzucającego jej warunki.
Porozumienia ograniczające dostęp do rynku

Całkowite eliminowanie z rynku przedsiębiorców jest raczej rzadko spotykane. Częściej spotykanym przypadkiem sa porozumienia ograniczające konkurencje na rynku w taki sposób, ze dostęp do niego jest znacznie utrudniony, ale nie całkiem niemożliwy. Oznacza to, e możliwość wejścia na rynek istnieje, ale w znacznym stopniu hamowania przez porozumienie


Zbiorowy (kolektywny) bojkot podmiotów trzecich

Jego istotą jest zmowa przedsiębiorców mająca na celu pogorszenie lub skutkująca pogorszeniem warunków konkurowania podmiotów niebędących stroną zakazanego porozumienia. Zmowa może mieć charakter horyzontalny (np. dwóch konkurentów chce pogorszyć sytuację trzeciego rywala) jak i wertykalny (np. producent w nieuzasadniony sposób uprzywilejowuje określonych dystrybutorów tak, że pozostali nie SA w stanie skutecznie z nimi konkurować).

Najbardziej jaskrawym przykładem zbiorowego bojkotu jest całkowita eliminacja konkurentów nieobjętych porozumieniem z rynku właściwego.
Wykluczanie konkurenta z rynku przy wykorzystaniu relacji wertykalnych.

To o kroplach do oczu


Bojkot obrony

Bojkot obronny jest reakcją na określone zachowanie uczestnika rynku, wymierzone w konkretnych przedsiębiorców. W jego następstwie zaatakowani przedsiębiorcy podejmują decyzje o wspólnym działaniu przeciwko stronie atakującej. Bojkot obronny może przybierać formę zmowy między słabszymi uczestnikami rynku przeciwko najsilniejszemu uczestnikowi agresywnie zwiększającemu swoje udziały rynkowe kosztem pozostałych. Może mieć on także charakter wspólnych działań dyscyplinujących uczestników kartelu, którzy nie potrzebują ustalonych warunków zmowy.



Bojkot drapieżczy

Stosowany jest w celu wymuszenia określonego działania w określonym segmencie rynku zwyczajowo obsługiwanym przez pozostałych na nim długo przedsiębiorców.



Wyłączność

Częsty przykład porozumienia, które wypełnia hipotezę art. 6 ust. 1 pkt. 6 u.o.k.k. stanowi porozumienie o wyłączności Porozumienia te bywają często kwalifikowane jako porozumienia podziałowe są zakazane bez względu na udział stron w rynku.

Ograniczenie dostęp do rynku w relacjach wertykalnych jest zakazane, jeśli udzka w rynku któregokolwiek z uczestników porozumienia przekracza 10% a w relacjach horyzontalnych jeśli łączny udział konkurentów przekracza 5%

W praktyce przyznawanie prawa wyłączności następuje głównie w relacjach producent- dystrybutor. Jak zauważył Sąd Najwyższy, utworzenie sieci dystrybucji zawsze powoduje pewne ograniczenia dla podmiotów znajdujących się poza tą siecią.


Test zakazanej wyłączności

W doktrynie wyróżnia się swoisty ,,test zakazanej wyłączności” wypracowany na gruncie orzecznictwa antymonopolowego. Porozumienie zawierające klauzulę wyłączności jest zakazane jak zostało zawarte z dużą liczbą podmiotów mających silną pozycję na rynku.

Warunki dla dystrybutorów są na tyle korzystne, że zdecydują się zrezygnować z oferowania towarów innym producentom.

Wskazane czynniki powinny być badane łącznie z:

- innymi możliwościami wejścia na rynek,

- wysokością kosztów związanych z wykorzystaniem alternatywnych metod wejścia

na rynek,

- skumulowanym efektem zamknięcia innych równoległych sieci dystrybucyjnych,

- czasem trwania klauzuli wyłączności.
Prawo pierwszeństwa

Postanowienia zawarte w umowach przyznające dodatkowe uprawnienia danemu przedsiębiorcy mogą prowadzić do ograniczania dostępu…. beeeee


Np. Prawo pierwszeństwa do transmisji meczów piłki nożnej.
Porozumienia dotyczące przetargów.

Instytucja przetargu ma na celu wyłonienie najbardziej konkurencyjnej oferty. Skutek ten nie zostanie osiągnięty, jeżeli jego uczestnicy będą mogli się porozumiewać w kwestii warunków składanych ofert.

Najbardziej typowym przykładem zmowy przetargowej jest uzgodnienie przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu warunków składanych ofert w taki sposób, aby wygrał określony z nich.

W zamian za to pozostali którzy przegrali dany przetarg składając celowo zawyżone oferty mogą liczyć na wyłonienie ich oferty w kolejnym przetargu. Tym razem zawyżone oferty złożą przedsiębiorcy, którzy poprzednio wygrali przetarg.


Klauzula angielska

Klauzula angielska to rodzaj zobowiązania umownego, które de facto obliguje przedsiębiorcę X do informowania przedsiębiorcy Y o warunkach handlowych oferowanych temu pierwszemu przez konkurentów przedsiębiorcy Y.

Gdy przedsiębiorca Y nie dostosuje swych warunków umownych (zazwyczaj cen) do warunków oferowanych przez jego konkurentów, kontrahent X zwolniony będzie z zobowiązania ze współpracy z Y.

W wytycznych w sprawie ograniczeń wertykalnych Komisja określa klauzulę angielską jako zobowiązanie nabywcy do informowania dostawcy o każdej lepszej ofercie, zezwalające nabywcy na jej przejęcie tylko wówczas, gdy dostawca nie może jej sprostać.


Pojęcie pozycji dominującej

Przedsiębiorstwo posiada pozycje dominującą, jeżeli ma siłę rynkową (market power) umożliwiającą mu zachowywać się niezależnie d swych konkurentów, klientów, a w konsekwencji konsumentów. Jest to pozycja, która z powodu jego udziału w rynku razem z dostępem do wiedzy technicznej, surowców lub kapitału powoduje, że może ono wyznaczać ceny lub kontrolować produkcję bądź dystrybucję istotnych produktów.

Zgodnie z art.4 pkt 10 u.o k.k. domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku właściwym przekracza 40%.

Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r o ochronie konurencji i konkurentów (Dz.U. Nr 50 poz.331 ze zm.)

Art. 9. Zakaz nadużywania pozycji dominującej

1. Zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców.


2. Nadużywanie pozycji dominującej polega w szczególności na:
1) bezpośrednim lub pośrednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo rażąco niskich, odległych terminów płatności lub innych warunków zakupu albo sprzedaży towarów;
2) ograniczeniu produkcji, zbytu lub postępu technicznego ze szkodą dla kontrahentów lub konsumentów;
3) stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi uciążliwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzających tym osobom zróżnicowane warunki konkurencji;
4) uzależnianiu zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę
innego świadczenia, niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy;
5) przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji;
6) narzucaniu przez przedsiębiorcę uciążliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione korzyści;
7) podziale rynku według kryteriów terytorialnych, asortymentowych lub podmiotowych.
3. Czynności prawne będące przejawem nadużywania pozycji dominującej są w całości lub w odpowiedniej części nieważne
Zakaz nadużywania pozycji dominującej

Nadużywanie pozycji dominującej jest antykonkurencyjną praktyką objętą zakresem

art.9 u.o.k.k.

Przepis ten wprowadza całkowity zakaz nadużywania pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub więcej (kilku) przedsiębiorców.

Jest to zakaz bezwzględny, nie mający kontratypów analogicznych do zakazu porozumień ograniczających konkurencję (art. 7-8)

Nie jest zakazane osiąganie ani posiadanie pozycji dominującej. Cechą charakterystyczną nadużycia pozycji dominującej jest zakaz podjęcia przez przediębiorcę dominującego działania lub zaniechań zmierzających –niedozwolonymi metodami- do eksploatowania, ustabilizowania lub wzmocnienia jego pozycji.


Dyskryminacja cenowa

Dyskryminacja cenowa stanowi nadużycie pozycji dominującej, ponieważ zakazane jest stosowanie niejednakowych warunków wobec różnych partnerów handlowych, przez co zostają oni postawieni w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej.

O dyskryminacji cenowej mówimy, gdy przedsiębiorstwo sprzedając swoje produkty dwóm różnym odbiorcom osiąga na tej sprzedaży odmienne stopy rentowności. Sens ekonomiczny tej praktyki polega na tym, że dwie różne sprzedaże tego samego produktu przynoszą dwie różne proporcje ceny do kosztu końcowego.

Dyskryminacją cenową będzie zakazana przez prawo praktyka, gdy ten sam produkt ustala dwa różne poziomy cen- wyższy na rynku niekonkurencyjnym i niższy na rynku konkurencyjnym – nie mające pokrycia w zróżnicowanych kosztach produkcji.

Przedsiębiorstwo dominujące próbuje segregować swoich odbiorców wg ich różnej elastyczności popytu na sprzedawane produkty. Ceny na rynkach, na których elastyczność popytu jest niska, są wyższe od cen w sytuacji wysokiej elastyczności popytu. Dyskryminowane SA te przedsiębiorstwa i konsumenci, którzy za ten sam produkt płacą wyższą cenę nie płaciliby, gdyby w stosunku do nich przedsiębiorstwo dominujące nie wykorzystało ich niższej cenowej elastyczności popytu.

Ćwiczenia III 29.10.2014

Sprawa United Brands

W praktyce Komisji i ETS dyskryminacja cenowa wiązała się z ustalaniem różnych cen na różnych terytoriach geograficznych.

W sprawie United Brands spółka stosowała rożne ceny wobec swoich klientów, co stanowiło przeszkody w wolnym obrocie towarów oraz stwarzało niekorzystne warunki konkurencji.

Największe różnice cen występowały między klientami z Niemiec a klientami z Belgii i Luksemburga, a także między nabywcami z Danii, Belgii, Luksemburga I Holandii.

Zdaniem ETS mogą wystąpić różnice w cenach w zależności od kraju członkowskiego, wynikające z różnic w kosztach transportu, podatkach, opłatach celnych, kosztach siły roboczej, warunkach sprzedaży czy z różnic w parytecie walut.
Nieuczciwe ceny (unfair prices)

Tego typu praktyka stosowana przez przedsiębiorstwo dominujące na rynku może stanowić wykorzystywanie siły roboczej i jest przykładem nadużycia „eksploatacyjnego”. Komisja i ETS używają zamiennie określeń „nieuczciwe” i „nadmierne wygórowane” ceny.

ETS uznał, że cena nadmiernie wygórowana to taka, która nie znajduje uzasadnienia w odniesieniu do „ekonomicznej wartości” sprzedawanego produktu. Ekonomiczną wartość można sprowadzić do kosztów własnych przedsiębiorstwa i cen jego konsumentów. Stosunek pomiędzy kosztami i ceną nadmiernie wygórowaną jest mierzony zyskiem. Odniesienie natomiast do cen konkurentów może być podstawą do określenia, czy zdolność przedsiębiorstwa do osiągania większej rentowności jest rezultatem większej efektywności. Gdy zatem rentowność przedsiębiorstwa jest wysoka, a cena nie odbiega od cen konkurentów, to można mówić o wyższej jego efektywności. Aby to stwierdzić należy przeprowadzić podobne analizy kosztów i zysków przedsiębiorstw konkurencyjnych.
Sprawa British Leyland i General Motors

ETS uznał, że postępowanie przedsiębiorstwa dominującego polegające na ustalaniu cen, które są nadmierne w stosunku do ekonomicznej wartości świadczonej usługi, może stanowić nadużycie pozycji dominującej.


Ceny drapieżne (predatory prices) (ceny rażąco niskie)

Polityka stosowania przez przedsiębiorstwo dominujące cen drapieżnych polega na tym, że usiłuje ono usunąć lub zniechęcić do wejścia na rynek, na którym działa, swoich rzeczywistych i potencjalnych konkurentów poprzez sprzedaż swoich produktów lub usług po sztucznie zaniżonej cenie.

Praktyka tego typu ma charakter antykonkurencyjny, wpływa bowiem na konkurentów, a nie jest związana z maksymalizacją zysku. Celem stosowania cen drapieżnych jest więc eliminacja konkurentów bądź spowodowanie, by poddali się oni kontroli przedsiębiorstwa dominującego.
Analiza problemu cen drapieżnych – test (P.Areeda i D.Turner)

P.Areeda i D.Turner, opierając się na modelu konkurencji doskonałej, zaproponowali zdefiniowanie ceny drapieżnej jako niższej od kosztu krańcowego.

W teorii ekonomii jest przyjęte, że przedsiębiorstwo jest zdolne maksymalizować swój zysk aż do punktu, w którym koszt krańcowy jest równy cenie rynkowej.

Przedsiębiorstwo, które sprzedawałoby swoje produkty po cenie niższej od kosztu krańcowego, zrezygnowałoby z maksymalizowania swojego zysku i byłoby zdolne stosować ceny drapieżne.

Z tego powodu tworzenie cen na podstawie kosztu krańcowego jest absolutnie zgodne z regułami konkurencji.

Ceny niższe od kosztu krańcowego są natomiast sprzeczne z tymi regułami i muszą być uzasadnione tym, że przedsiębiorstwo obniża cenę poniżej tego poziomu w danym czasie, licząc na to że, później cenę podniesie.

Z uwagi na techniczne trudności wyliczania kosztu krańcowego Areeda i Turner uznali, ze należy go zastąpić średnim kosztem zmiennym, ponieważ koszty zmienne są funkcją rozmiaru produkcji i przez to są zbliżone do kosztu krańcowego.
Sprawy ECS/AKZO i AKZO Chemie BV

W sprawach tych Komisja i ETS stwierdziły, że cena niższa od średniego kosztu zmiennego jest przypuszczalnie ceną drapieżną, z tym, że pozwany może obalić to domniemanie przez podanie innego uzasadnienia dla swojej niskiej ceny.

ETS stoi na stanowisku, że ceny niższe od średniego kosztu zmiennego są w istocie przejawem nadużycia pozycji dominującej, ponieważ przedsiębiorstwo dominujące nie może mieć innej korzyści, aby takie ceny stosować, niż wyeliminowanie swoich konkurentów zanim podniesie te ceny do poziomu gwarantującego podniesienie zysków z posiadanej pozycji dominującej.

Ceny niższe od średniego kosztu całkowitego, ale wyższe od średniego kosztu zmiennego mogą być natomiast uznane za nielegalne, jeśli są narzędziem planu mającego na celu wyeliminowanie rywala.



Cena nadmiernie wygórowana

Jednostka organizująca w imieniu gminy lokalny transport zbiorowy (umownie zwany dalej „MZK”) jest jedynym operatorem przystanków. Pobiera on od przewoźników opłaty za korzystanie z przystanków.

Czy podwyżka stawek opłat za korzystanie z przystanków o 150%, bez szczegółowego uzasadnienia wielkości tej podwyżki, jest narzuceniem nieuczciwego warunku umowy w postaci ceny rażąco wygórowanej?

Praktykę polegającą na narzucaniu ceny nadmiernie wygórowanej może stosować wyłącznie dominant będący dostawcą towarów lub usług (a więc działający po stronie podażowej rynku).

Za cenę nadmiernie wygórowaną uważa się cenę rażąco zawyżoną w stosunku do wartości towarowej lub usługi. Jest to jednocześnie cena przewyższająca znacznie poziom kosztów, jakiej dominant nie osiągnąłby, gdyby działał na rynku konkurencyjnym, a więc pozwalająca na uzyskanie tzw. renty monopolowej (czyli zysku nieosiągalnego dla przedsiębiorcy niebędącego dominantem, monopolistą), przy założeniu, że stosowanie takiej wygórowanej ceny nie jest wymuszone, np. przez charakterystykę rynku.

Do oceny, czy cena dominanta jest zawyżona, stosuje się testy poziomu cen (np. porównanie z cenami stosowanymi na rynku właściwym w przeszłości, gdy rynek był bardziej konkurencyjny), poziomu kosztów (dla zbadania, czy cena nie przewyższa ich w sposób stały i znaczący) lub poziomu zysków.

W omawianym przykładowym stanie faktycznym podniesienie stawek opłat za korzystanie z przystanków o 150% można uznać za przejaw narzucenia kontrahentom (przewoźnikom) cen nadmiernie wygórowanych.

Podwyżka o takiej skali jest sprzeczna z dobrymi obyczajami kupieckimi zakazującymi nienadużywanie w stosunku do słabszego uczestnika obrotu przewagi kontraktowej oraz stosowanie przejrzystych kryteriów kalkulacji cen.

Wobec braku uzasadnienia podwyżki przez gminę można uznać, że taka kalkulacja, uwzględniająca np. rosnące koszty, nie została przeprowadzona.

Podwyżkę należy więc uznać za arbitralną, a zatem w sposób nieuzasadniony narzucającą kontrahentom ceny nieuczciwe, rażąco wygórowane i nieekwiwalentne wobec oferowanego świadczenia.


Ograniczenie produkcji, zbytu lub postępu technicznego

Do kategorii nazwanych praktyk nadużywania pozycji dominującej należą:

-ograniczanie produkcji rozumiane jako ograniczanie ilości towarów i usług dostarczanych na rynek,

-ograniczanie zbytu (zaniżanie sprzedaży, eksportu) oraz

-ograniczanie – przez negatywny wpływ na jego tempo lub jego zaniechanie – postępu technicznego.

Trzeba tu też zaliczyć odmowę dostępu do tzw. urządzeń kluczowych i odmowę dostępu do praw własności intelektualnej.

Ograniczenie to musi następować w sposób nieuzasadniony, a dominant musi mieć realne możliwości zwiększenia produkcji lub sprzedaży dla zaspokojenia popytu. Praktyka ta musi także wyrządzić szkodę kontrahentom lub konsumentom.
Wymuszanie ograniczeń na innych przedsiębiorstwach

Do wykonania tej praktyki jest niezbędne istnienie po stronie dominanta realnego potencjału dotyczącego wielkości produkcji lub zbytu.

Wprowadzane ograniczenia muszą też być celowe. Nie mogą one również wynikać z braku obiektywnych przesłanek do zwiększenia produkcji ani stosować np. zmniejszania produkcji lub zbytu w celu dostosowania się do sytuacji na rynku.

Ograniczenie jest zatem zakazane, gdy nie ma racjonalnego uzasadnienia.


Przykład. Ograniczenie produkcji

W polskim orzecznictwie przykładem nadużycia pozycji dominującej przez ograniczenie produkcji jest sprawa Warszawskiego Rolno-Spożywczego Rynku Hurtowego S.A. w Broniszkach.

Spółka ta, nabywszy spółkę zarządzającą konkurencyjnym targowiskiem owocowo-warzywnym, zamknęła to targowisko. Przedsiębiorcy prowadzący handel na tym targowisku otrzymali oferty zawarcia umów najmu powierzchni handlowej na giełdzie w Broniszkach (administrowanej przez spółkę), przy czym zawarcie takiej umowy uzależniano od zakupu pakietu akcji spółki.

Co więcej, w tym samym czasie została podwyższona opłata za wjazd na giełdę w Broniszkach. Opłata ta była wyższa niż na zamkniętym targowisku.

Prezes UOKiK uznał, że spółka na lokalnym rynku udostępniania powierzchni na targowiskach (rynkach) hurtowych w aglomeracji warszawskiej ograniczała sprzedaż usług udostępniania powierzchni handlowej umożliwiającej prowadzenie hurtowego handlu produktami owocowo-warzywnymi bezpośrednio z samochodu na placu.

Prezes UOKiK wskazał, że spółka miała możliwość większej sprzedaży tych usług i uznał, że praktyka ta stanowiła nadużycie pozycji dominującej.


Odmowa dostawy (refusal to supply)

Zgodnie z zasadą swobody umów przedsiębiorca, nawet dominujący, ma prawo odmówić sprzedaży, jeżeli istnieją ku temu obiektywne przyczyny.

Swobodę tę trzeba jednak ograniczyć, ze względu na korzyści konsumentów i innych przedsiębiorców, gdy odmowa dostawy stanowi nadużycie.

Z taką praktyką mamy do czynienia, gdy dominant:

-zrywa kontakty handlowe z odbiorcami (przez co odbiorca zostaje odcięty od dostaw i nie może kontynuować działalności)

-odmawia zawarcia odpowiednich umów z obecnymi lub potencjalnymi odbiorcami (przez co nie mogą oni kontynuować działalności lub wejść na dany rynek).


Sprawa ABG Oil

Odmowa dostawy stanowi trudny problem w polityce konkurencji ze względu na to, że sama w sobie nie jest naruszeniem prawa.



W pewnych sytuacjach jest jednak uzasadniona, np. jeżeli chroni interesy przedsiębiorstwa dominującego (odmowa dostawy nieuczciwemu dłużnikowi).

W krajach o gospodarce rynkowej zagwarantowana jest bowiem pełna swoboda w wyborze partnera handlowego (R.Whish, Competition Low London 1989, s.639).



Nie stanowi nadużycia pozycji dominującej sytuacja, w której przedsiębiorstwo dominujące odmawia dostawy produktów bądź usług okazyjnemu klientowi, faworyzując regularnych klientów.

Przykładem może być sprawa ABG Oil, w której spółka BP traktowała przypadkowych klientów inaczej niż stałych. Wprawdzie Komisja uznała stosowanie tej praktyki za naruszenie art.86 TR, jednak ETS uznał, że spółka ABG była tylko przypadkowym klientem, a dostawca nie był zobligowany do traktowania wszystkich klientów jednakowo, wobec czego nie doszło do naruszenia prawa. Tym bardziej, że z powodu kryzysu paliwowego w latach 1973-1974 nie istniało prawdopodobieństwo wyeliminowania z rynku spółki ABG ze względu na dostawy, jakie otrzymywała ona od rządu duńskiego.


Sprawa Commercial Solvents

W sprawie tej firma amerykańskiej korporacji macierzystej odmówiła włoskiej spółce Zoja dostawy aminobutanolu, surowca niezbędnego do produkcji leków, co mogło spowodować wyeliminowanie tej spółki z rynku.

ETS orzekł, iż przedsiębiorstwo posiadające pozycję dominującą na rynku surowców i z tego powodu kontrolujące ich podaż nie może odmówić dostarczenia ich klientowi, który jest producentem takiego samego produktu, ponieważ w ten sposób eliminuje jednego z głównych producentów leków we Wspólnocie.

Takie postępowanie, w opinii ETS, jest sprzeczne z zasadami wyrażonymi w art.3 (f) Traktatu Rzymskiego, rozwiniętymi w art.. 85 i 86 TR. W rozumieniu art. 86 pozycji dominującej nadużywa przedsiębiorstwo, które posiada pozycję dominującą na rynku surowców i które odmawia dostaw klientowi, który sam wytwarza produkty pochodne, w celu zarezerwowania takiego surowca do wytworzenia swoich własnych produktów pochodnych, przez co stwarza niebezpieczeństwo wyeliminowania wszelkiej konkurencji ze strony klienta.


Sprawa United Brands

Podobnie odmowa dostawy została uznana za naruszenie art.36 TR w sprawie United Brands, w której Komisja i ETS stwierdziły, że odmowa dostaw bananów przez spółkę United Brands dla długoletniego klienta jest niezgodna z celami zawartymi w art.3(f) oraz 86(b) i (c) Traktatu Rzymskiego, ponieważ wpływa na normalny ruch towarów i wywiera dostrzegalny skutek na handel między Państwami Członkowskimi.


Sprawa Hugin

Nadużyciem pozycji dominującej była odmowa przez spółkę Hugin części zamiennych do kas rejestrujących spółce Liptons, która dzierżawiła, prowadziła działalność usługową oraz dokonywała renowacji kas rejestrujących Hugin.

Ze względu na fakt, że spółka Liptons była głównym klientem nabywającym od spółek Hugin AB i Hugin UK części zamienne, odmowa ich dostarczenia przyczyniła się do usunięcia z rynku głównego konkurenta w dziedzinie serwisu, konserwacji i naprawy oraz dostarczania regenerowanych maszyn ze znacznej części Wspólnoty Rynku. W związku z odmową dostawy spółka Liptons została zmuszona do zaprzestania prowadzenia swojej działalności. Taka odmowa, jak stwierdziła Komisja, stanowi nadużycie pozycji dominującej przez spółkę Hugin, ponieważ całkowicie ogranicza skuteczną konkurencje i handel.

Odmowa dostawy z powodu narodowości była nie tylko naruszeniem art.86, ale również art.7 TR, zakazującego dyskryminacji na tle narodowościowym.



Ćwiczenia IV 18.11.2014r.
Pomoc publiczna w gospodarce rynkowej.
Pomoc publiczna – wsparcie o pochodzeniu publicznym, które może doprowadzić do potencjalnego lub faktycznego zakłócenia konkurencji na rynku wewnętrznym UE.
Instrument ten, czyli pomoc publiczna jest dopuszczalna w gospodarce rynkowej na zasadzie wyjątku, ponieważ może prowadzić do zakłócenia konkurencji i handlu.


Pomoc publiczna może być stosowana w celu stymulowania pozytywnych zmian gospodarczych, ma charakter :



  • Ofensywny - promujących zwycięzców i stymulujących wzrost produkcji, w przypadku, gdy sektor nie jest w stanie poradzić sobie z rosnącym popytem na produkty.

  • Defensywny – zmierzający do łagodzenia dolegliwości związanych z procesami starzenia się produktów i całych dziedzin gospodarki, zorientowany głównie na realizację celów społecznych.


W prawie UE nie ma jednoznacznej def. pomocy publicznej. Szeroka interpretacja nie odnosi się do pojęcia, ale do przesłanek, które muszą być spełnione, że dane poczynienie stanowi pomoc. Jest to świadomy zabieg.
Art. 107 ustęp 1 TFUE:

Z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi.
Przesłanki:

  1. Wsparcie jest adresowane do przedsiębiorcy.

  2. Wsparcie pochodzi od państwa lub ze środków państwowych.

  3. Wsparcie przynosi korzyść ekonomiczną przedsiębiorcy.

  4. Wsparcie ma charakter selektywny.

  5. W wyniku udzielenia wsparcia następuje faktyczne lub potencjalne zakłócenie lub groźba zakłócenia konkurencji.

  6. Wparcie wpływa na wymianę handlową na rynku unijnym.


Formy pomocy publicznej:

  1. Czynne (aktywne)

  • Stosowane ex ante – wyprzedzają działania przedsiębiorcy,

  • Łatwo je kontrolować,

  • Np. dotacje, dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych, wniesienie kapitału do spółki, pożyczki preferencyjne, poręczenia gwarancje kredytowe, udzielone z „góry” ulgi podatkowe, odroczone „z góry” lub rozłożone w czasie spłaty rat podatku lub płatności na rzecz funduszy.

  1. Bierne (pasywne)

  • Stosowane ex post – korygują skutki działań przedsiębiorcy, uwalniając go od zobowiązań,

  • Trudno je monitorować

  • Np. umorzenie zaległości podatkowych, obniżenie/zaniechania poboru/odroczenie/rozłożenie na raty opłat składek, kar i odsetek

  • Transfer mienia Skarbu Państwa na warunkach korzystniejszych od rynkowych,

  • Kontyngenty taryfowe,

  • Konwersja wierzytelności na akcje lub udziały

Organem pomocy publicznej w Polsce jest prezes UOKIK: kompetencje: gromadzenie, przetwarzanie danych (o formach, przeznaczeniu, wartości).


Art. 107 TFUE ust. 2- wyjątki automatyczne

Zgodna z rynkiem wewnętrznym jest:

a) pomoc o charakterze socjalnym przyznawana indywidualnym konsumentom, pod warunkiem, że jest przyznawana bez dyskryminacji związanej z pochodzeniem produktów;

b) pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi;

c) pomoc przyznawana gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec

dotkniętych podziałem Niemiec, w zakresie, w jakim jest niezbędna do skompensowania niekorzystnych skutków gospodarczych spowodowanych tym podziałem. Pięć lat po wejściu w życie Traktatu z Lizbony, Rada, na wniosek Komisji, może przyjąć decyzję uchylającą niniejszą literę
Art. 107 TFUE ust. 3- wyjątki warunkowe

Za zgodną z rynkiem wewnętrznym może zostać uznana:

a) pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia, jak również regionów, o których mowa w artykule 349, z uwzględnieniem ich sytuacji strukturalnej, gospodarczej i społecznej;

b) pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce Państwa Członkowskiego;

c) pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem;

d) pomoc przeznaczona na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji w Unii w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem;

e) inne kategorie pomocy, jakie Rada może określić decyzją, stanowiąc na wniosek Komisji.
Pomoc horyzontalna – świadczona bez względu na miejsce prowadzenia działalności i sektor, a ze względu na realizację określonego celu, np.

na prace badawczo – rozwojowe przedsiębiorstw; ochrona środowiska; rozwój małych i średnich przedsiębiorstw; zatrudnienie; szkolenia; ratowanie i restrukturyzacji; naprawa szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia; promowanie kultury, nauki i oświaty oraz ochrona dziedzictwa kulturowego; pomoc o charakterze socjalnym dla indywidualnych konsumentów; kapitał podwyższonego ryzyka.



Pomoc regionalna -

Pomoc sektorowa - górnictwa węgla; wytwarzania energii elektrycznej; kinematografii; gazu ziemnego

Pomoc w sektorze transportu – lądowy, lotniczy,
Wykładania Komisji Europejskiej w sprawie sektorowej pomocy publicznej (na ratowanie i restrukturyzację zagrożonych przedsiębiorstw)

Pomoc sektorowa winna być używana do rozwiązywania problemów długofalowych, a nie do utrzymania status quo.

Nadrzędne zasady przy udzielaniu sektorowej pomocy publicznej to:

- proporcjonalność – wysokość środków wydatkowanych na dany cel musi być adekwatna do osiągniętych rezultatów,

- degresywność – stopniowe zmniejszanie wartości pomocy,

- „pierwszy i ostatni raz” – wykluczenie możliwości ponownego wsparcia jeśli w ciągu ostatnich 10lat przedsiębiorstwo podlegało restrukturyzacji,

- redukcja mocy produkcyjnych (w tym zatrudnienia)

- brak zgody na nową pomoc, jeśli przedsiębiorstwo korzystało z nielegalnej pomocy, co do której Komisja wydała decyzję negatywną nakazującą jej zwrot.
Ćwiczenia V 02.12.2014r.

Kontrola koncentracji

Kryteria obowiązku zgłoszenia zamiaru przeprowadzenia transakcji (koncentracji) Prezesowi UOKIK

Cel regulacji

Celem przepisów dotyczących kontroli koncentracji, tak jak wszystkich przepisów antymonopolowych jest ochrona konkurencji jako takiej, tj. ochrona całego procesu gospodarczego przed ryzykiem nadużycia przez przedsiębiorców siły rynkowej zdobytej w wyniku połączenia ich potencjałów gospodarczych.

Połączenia przedsiębiorców same w sobie nie są antykonkurencyjne, ale ich skutki (zamierzone lub nie) mogą niekiedy negatywnie wpływać na rynek i stan konkurencji ze szkodą dla wszystkich uczestników obrotu gospodarczego, w tym konsumentów.

Aby móc kontrolować proces konsolidacji rynkowej i przeciwdziałać jej negatywnym skutkom dla gospodarki i konkurencji, wprowadzono przepisy dotyczące kontroli zamiaru koncentracji przedsiębiorców.

Skutki połączeń z reguły nie są widoczne natychmiast, ale ujawniają się w pewnej perspektywie czasowej. Także gospodarka i jej poszczególne sektory podlegają cały czas zmianom. Dlatego też organ antymonopolowy, badając połączenia przedsiębiorców, analizuje nie tylko aktualny stan rynku, ale również potencjalne zjawiska, które mogą ujawnić się w przyszłości.
Skutki na terytorium RP

Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mają zastosowanie do koncentracji, które wywołują lub mogą wywołać skutki na terytorium RP (zgodnie z art. 1 ust. 2 uokk)

Ustawa wprowadza szczególny system prewencyjnej oceny (kontrola ex ante) przez Prezesa UOKIK największych operacji koncentracyjnych (tj. takich, które przekraczają progi obrotów wskazane w przepisach ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczących kontroli koncentracji) podejmowanych przez przedsiębiorców.
Prewencyjny charakter kontroli

Kontrola koncentracji ma charakter prewencyjny, co oznacza, że przedsiębiorcy zgłaszają zamiar koncentracji (art. 13 ust1 uokk), a nie fakt dokonania, oraz mają ustawowy obowiązek wstrzymania się z dokonaniem koncentracji (zamknięcia transakcji) do czasu wydania decyzji przez Prezesa UOKIK w danej sprawie lub upływu terminu, w jakim decyzja taka powinna zostać wydana.


Znaczenie regulacji dla przedsiębiorców

Wskazana regulacja ma znaczenie dla wszelkich funkcji i przejęć dokonanych zarówno w PL jak i za granicą.

Przy planowaniu tego typu transakcji przedsiębiorców oraz ich doradcy prawni powinni obowiązkowa badać, czy dana transakcja podlega obowiązkowi zgłoszenia.

Brak zawiadomienia organu antymonopolowego może ściągnąć na przedsiębiorców sankcje finansowe, a w najgorszym razie może skutkować koniecznością przywrócenia stanu sprzed dokonania koncentracji.


Pojęcie przedsiębiorcy

Pojęcie przedsiębiorcy należy odnieść do wszystkich podmiotów, które uczestniczą w obrocie gospodarczym i tym samym mają możliwość potencjalnego oddziaływania na warunki konkurencji na określonym rynku.

Przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ochrony konkurencji jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną i która wykonuje we własnym imieniu działalność gospodarczą (tj. zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły).

Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich DG.

Przedsiębiorcami będą również osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej (którym ustawa przyznaje zdolność prawną) organizujące lub świadczące usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty czy województwa).

Status przedsiębiorcy mają też podmioty, których działalność nie jest nastawiona na osiąganie zysków (spółki celowe, stowarzyszenia, fundacje, szpitale, kasy chorych).

Przedsiębiorcami na gruncie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów są także osoby fizyczne wykonujące zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzące działalność w ramach wykonywania takiego zawodu)
Skarb państwa

Przedsiębiorcy bezpośrednia kontrolowani przez SP nie tworzą jednej grupy kapitałowej i koncentrację między nimi podlegają rozpatrzeniu przez Prezesa UOKIK (jeżeli spełniają wszystkie przesłanki)



Unormowanie szczególne

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera także szczególne unormowania, które określają, kogo należy uznać za przedsiębiorcą wyłącznie na potrzeby stosowania przepisów dotyczących kontroli koncentracji albo komu odmówiono takiego statusu.

Chodzi przede wszystkim o szczególną kategorię osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej oraz sytuacji gdy związki przedsiębiorców będą uznane za przedsiębiorców na potrzeby stosowania przepisów ustawy dotyczących kontroli koncentracji.
Osoby fizyczne

Przedsiębiorcą na potrzeby stosowania przepisów o kontroli koncentracji będzie każda os. Fizyczna (nieprowadząca DG), która ma kontrolę nad chociażby jednym przedsiębiorcą, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji.

Osoby takie mają możliwość wywierania decydującego wpływu na działalność innych przedsiębiorców, dlatego objęcie ich definicją przedsiębiorcy stosowaną w kontroli koncentracji wydaje się celowe.

Związki przedsiębiorców

Związki przedsiębiorców nie są uznawane za przedsiębiorców na potrzeby przepisów.

Koncentracje związków przedsiębiorców nie będą zatem podlegały rozpoznaniu przez Prezesa UOKIK. Wyjątkiem będzie tu sytuacja, gdy związek przedsiębiorców prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek – w takim przypadku uznany będzie za przedsiębiorcę.

Sąd apelacyjny uznał, że PZPN jest przedsiębiorcą ponieważ w sposób ciągły wykonuje działalność handlową w zakresie sprzedaży praw do transmisji meczów ligowych i pucharowych ligi polskiej.

Zaangażowanie w DG stanowi autonomiczną i wystarczającą przesłankę do uznania stowarzyszenia za przedsiębiorcę na potrzeby prawa antymonopolowego.


Pojęcie koncentracji

Prewencyjnej kontroli prezesa UOKIK podlegają jedynie koncentracje.

Transakcje niebędące koncentracją nie mają w ogóle przymiotu zdolności zgłoszeniowej (jeżeli transakcja nie jest koncentracją, nie mają do niej zastosowania przepisy odnoszące się do kontroli koncentracji).

Badając, czy istnieje obowiązek zgłoszenia, zawsze trzeba w pierwszym kroku ustalić, czy dana transakcja jest koncentracją w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Precyzując pojęcie koncentracji, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje typowej definicji. Zamiast tego wskazuje formy koncentracji, tj. określone stany faktyczne, w których dochodzi do koncentracji przedsiębiorców.
Koncentracjami będą jedynie następujące transakcje:


  1. Połączenie dwóch lub więcej samodzielnych przedsiębiorców

  2. Przejęcie – przez nabycie lub objęcie akcji, innych papierów wartościowych, udziałów lub w jakikolwiek inny sposób – bezpośredniej lub pośredniej kontroli nad jednym lub więcej przedsiębiorcami przez jednego lub więcej przedsiębiorców.

  3. Utworzenie przez przedsiębiorców wspólnego przedsiębiorcy

  4. Nabycie przez przedsiębiorcę części mienia innego przedsiębiorcy (całości lub części przedsiębiorstwa), jeżeli obrót realizowany przez to mienie w którymkolwiek z dwóch lat obrotowych poprzedzających zgłoszenie przekroczył na terytorium RP równowartość 10mln euro.

Zamknięty katalog

Katalog koncentracji wskazany w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jest katalogiem zamkniętym. Inne stany faktyczne niebędące transakcjami z katalogu zawartego w art. 13 ust 2 uokk nie są koncentracjami.


Zamiar dokonania koncentracji i moment zgłoszenia

Zgodnie z art. 13 uokk zgłoszeni Prezesowi podlega zamiar koncentracji. Tak sformułowany przepis ma doniosłe znaczenie praktyczne i wynika z prewencyjnego modelu koncentracji, który został przyjęty w polskim ustawodawstwie.

Oznacza on, że organ antymonopolowy otrzymał uprawnienia do zbadania i oceny danej koncentracji jeszcze przed jej dokonaniem (tj. przed dokonaniem czynności prawnych i faktycznych powodujących połączenie potencjałów przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji).

Z punku widzenia przedsiębiorców wiąże się to z koniecznością wstrzymania się z dokonaniem koncentracji (przeprowadzeniem transakcji) do czasu wydania przez Prezesa decyzji lub upływu terminu do jej wydania. Niezastosowanie się do tego wymogu może pociągnąć za sobą dotkliwe sankcje finansowe.



Moment dokonania zgłoszenia

Na przedsiębiorcy ciąży obowiązek zgłoszenia zamiaru przeprowadzenia koncentracji. Ustawa nie określa jednak momentu, z którym wiąże powstanie zamiaru. W praktyce często pojawia się problem, na jakim etapie przygotowywania koncentracji należy zgłosić jej zamiar. Teoretycznie dokonanie zgłoszenia powinno nastąpić w którymś momencie między powzięciem zamiaru transakcji, a zamknięciem.

Aby jednak uniknąć sankcji wynikających ze złamania wzmiankowanego powyżej zakazu dokonania koncentracji przedsiębiorcy powinni uwzględnić w planowanym harmonogramie transakcyjnym czas niezbędny na przygotowanie zgłoszenia, przeprowadzenie postępowania notyfikacyjnego przed Prezesem i uzyskanie decyzji w sprawie koncentracji.
Konkretyzacja zamiaru

Istotne jest, aby zamiar był rzeczywisty, obiektywny i wystarczająco sprecyzowany.

Oznacza to, że zamiar powinien być na tyle konkretny, aby pozwalał określić formę, zakres i przedmiot koncentracji.

Doprecyzowanie tych elementów jest niezbędne do oceny, czy istnieje obowiązek zgłoszenia (dopiero znajomość tych szczegółów pozwoli ocenić, czy dana transakcja przekracza prób obrotów wskazanych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów oraz czy mają do niej zastosowanie dalsze wyłączenia obowiązku zgłoszenia)


Udokumentowanie zamiaru koncentracji

Zamiar koncentracji musi być na tyle uzewnętrzniony, aby można go było udokumentować organowi antymonopolowemu.

Do najbardziej typowych oświadczeń woli przedsiębiorców, które w wystarczający sposób wskazują na istnienie sprecyzowanego zamiaru przeprowadzenia transakcji, należą:

- umowy warunkowe (w którym warunkiem zawieszający przeprowadzenia transakcji będzie uzyskanie zgody Prezesa)

- umowy przedwstępne

- podpisanie listu intencyjnego czy memorandum transakcyjnego

- złożenie oferty

- publiczne wezwanie do sprzedaży akcji w przypadku spółek publicznych

- inne oświadczenia woli – m.in. uchwały właściwych organów przedsiębiorcy (np. zarządów spółek kapitałowych o zamiarze połączenia tych przedsiębiorców)

Zgodnie z wyjaśnieniami Prezesa nie będą traktowane jako wystarczające dla wykazania zamiaru koncentracji projekty umów, oświadczenia organów zarządzających przedsiębiorcy, ogłoszenia czy oświadczenia prasowe.

Skutkiem przedwczesnego zgłoszenia zamierzonej koncentracji będzie jego zwrot przez organ antymonopolowy.
Progi zgłoszeniowe. Obliczanie obrotów na potrzeby zdolności zgłoszeniowej.

Progi bagatelności obrotów.

Podstawowym miernikiem istnienia obowiązku zgłoszenia, jest obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji (lub grup kapitałowych, do których należą). W art. 13 uokk określona tzw. Prób bagatelności obrotów uczestników koncentracji.

Łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji plasujący się poniżej progów określonych w ustawi eo ochronie konkurencji i konsumentów powoduje, że daną koncentrację możemy z całą pewnością uznać za niepodlegającą zgłoszeniu (bez badania dodatkowych przesłanek).
Koncentracje podlegające kontroli Prezesa UOKIK

Zamiar koncentracji będzie podlegał uprzedniej kontroli Prezesa UOKIK jeżeli zostanie przekroczona co najmniej jedna z dwóch ustawowych wielkości obrotu (i jeżeli nie występują inne przesłanki wyłączające), czyli:

- łączny światowy obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji przekroczył równowartość 1mld euro w roku obrotowym poprzedzających rok zgłoszenia

Lub


- łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji uzyskany na terytorium RP przekroczył równowartość 50mln euro w roku obrotowym poprzedzających rok zgłoszenia.

Ćwiczenia VI 16.12.2014r.

Wprowadzenie do problemów w bankach.
Nick Leesosn (Barrings Bank)

Bank Bear Stearns


Kryzys bankowy (wg G.G. Kaufmana) - to sytuacja cechująca się runek na banki, upadkami instytucji lub masową ….
Międzynarodowe bankructwo instytucji bankowej – ….. utrata płynności, mają skutki po za kraj, siedzibę – head office.
Bankructwo z aspekcie ekonomicznym, a upadłość w aspekcie prawnym.

Przykłady:

  • Fundusze typu hedge - Long Term Capital Management; Lehman Brothers

Większość przypadków to bankructwa wynikające z wahań giełdowych. Kryzys USA na giełdzie przeszedł na cały świat (chodziło o kredyty hipoteczne subprime, ninja), konieczność regulacji instytucji para-bankowych (non-banking, sekuratyzacja).




  • Błędy w nadzorowaniu pracy banku, zły nadzór – banki francuskie.

  • Zarażenie kryzysem systemowym – Northern Rock, banki islamskie

  • Nadużycia wielkiej skali – BCCJ, Banco Ambrosiano, Fundusz Madofa (skazany na 150lat w USA za piramidę finansową)

  • Dezinformacja i wywołanie paniki wśród klientów – FDIC

W niektórych była przesłanka przestępstwa, ale nie sformułowano aktu oskarżenia.


Symbol malwersacji finansowych – Charles Ponzi
Contagion effect – efekt zarażenia
Ryzyko systemowe i groźba paniki (wg S. Heffeman) to główne przyczyny do których państwo ma inklinację do traktowania banków i banku centralnego jako ostatniej instancji kredytowej. Państwo dokonuje szalupy ratunkowej (lifeboat rescue operation). Przykłady „zbyt ważny/duży by upaść” – too importnat/big to fail;
Interwencjonizm uzasadniają następujące funkcje banku:

  1. Społeczny zasięg usług bankowych, w wielu krajach 70-80% osób korzysta z banków.

  2. Kredytowanie rozwoju gospodarki.

  3. Oceny wiarygodności kredytobiorców.

  4. Przejmowanie części ryzyka od kredytobiorców, także trudnego do przewidzenia, zapewnienie płynności podmiotów gospodarczych

  5. Alokacja środków pochodzących z międzynarodowego i krajowego rynku pieniężnego w kredyty oraz pożyczki.



  6. Umożliwienie klientom pomnażania kapitałów

  7. Wykorzystywanie banku centralnego w realizowaniu polityki pieniężnej

  8. Oferowanie informacji o stopniu ryzyka, całej gospodarki i poszczególnych sektorów

  9. Zapewnienie tajemnicy bankowej odnośnie każdej operacji

- Konsekwencje zachowań stadnych konsumentów – efekt owczego pędu.

- Kryzys banku – efekt domina.
Podstawowe argumenty za traktowanie banków jako dobra publicznego:


  1. Funkcje usługowe banku mające charakter dobra publicznego

  2. Szczególne regulacje prawne działalności bankowych, w tym szereg ograniczeń

  3. Ustalanie wielu parametrów rynkowych dla banku

  4. Realizacji przez niektóre banku funkcji zleconych przez państwo

  5. Dostęp środków masowego przekazu do informacji

  6. Szczególna wrażliwość banków na kryzysy, w tym zagrożenia contagion effect,

  7. Możliwy wpływ na destabilizacje systemu bankowego.


Szereg argumentów przeciwnych traktowania banków jako dobra publicznego:

  1. Prywatna struktura własności większość banków.

  2. Funkcjonowanie na wolnym rynku co zostaje zakłócone w wyniku interwencjonizmu

  3. Wolność klientów do wyboru banków oraz bezpiecznej dywersyfikacji oszczędności

  4. Nacjonalizacja niektórych banków nie sprzyja efektywności i rynkowym zachowania

  5. Teoretyczny zakaz udzielania pomocy publicznej.

  6. Możliwe naciski polityczne co do zakresu i struktury publicznej dla banków.

  7. Pokusa nadużycia zarządów spółek – moral hazard

Diagnozy po kryzysie w USA - czynniki kryzysogenne.



N. Roubini – przewidział kryzys w USA, jednak nikt mu nie wierzył.

Shadow banking -
W wielu para-bankach nie było ograniczeń do dźwigni finansowych, inwestycji.
J. Grapper „ od początku było wstydem, że dyrektorzy zarządzający bankami komercjalnymi napędzani przez wypaczony system motywacyjny gnali za ryzykiem, które ostatecznie zmusiło rządy do interwencji finansowania kierowanych przez nich instytucji.”
J.T. Trichet –

1. działania krótkoterminowe

2. brak przejrzystości w kontekście powiązań finansowych, produkty strukturyzowane,

3. nadmierna pro cykliczność na rynkach finansowych


L. Summers – ważne jest:

1. Powstrzymanie międzynarodowej paniki

2.

- Kryzys tworzy przestrzeń do rozwiązywania długoterminowych problemów.


Raport R. Corrigan sierpień 2008roku; tytuł:, „Opanowanie ryzyka systemowego. Droga do reformy”

Finansowe ekscesy wynikają z ludzkiego zachowania, szczególnie w sytuacji intensywnej konkurencji pomiędzy dużymi i zintegrowanymi wspólnikami finansowymi, którzy w ………….”



Rekomendacje:

  1. Ograniczenie nadmiernego ryzyka podejmowanego przez instytucje finansowe

  2. Przeprowadzenie reform rachunkowości – wliczanie wehikułów finansowych do bilansów

  3. Tworzenie nowych kryteriów na wyrafinowanych inwestycji

  4. Uregulowanie emisji derywatów kredytowych

  5. Inwestycje w technologie pozwalające na szybkie rozliczanie transakcji i określanie zaangażowania poszczególnych podmiotów.


11 reform Heizo Takenaka 14 listopada

  1. ..

  2. Opracowanie benchmarki, które zniechęcają do zachowań stadnych

  3. Bazowanie na zasadzie bieżącej wyceny rynkowej przy ocenie zobowiązań

  4. Wprowadzenie ograniczeń de warowania – przywrócenie limitów w skali międzynarodowej

  5. Rozszerzenie zasad regulacyjnych w tym ryzyka na cały sektor finansowy

  6. Wymuszenie współpracy międzynarodowej ponieważ zmiana zasad w jednym kraju może destabilizować inne kraje

  7. Poprawa kompetencji personelu nadzorczego

  8. Wyeliminowanie konfliktu w modelu biznesowych agencji ratingowych.

  9. Profesjonalizacja rad nadzorczych, wyeliminowanie powiązań między menagerami

  10. Konsolidacja rozliczeń transakcji poza giełdowych i handel swapami kredytowymi – zapewnienie transparentności płynności

  11. Standaryzacja zabezpieczeń dla transakcji transgenicznych, wzmocnienie wiarygodności





©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna