Polityka industrializacji



Pobieranie 27,38 Kb.
Data18.04.2018
Rozmiar27,38 Kb.

Japonia


1820-1992 wzrost gospodarczy. Japońskie tempo rozwoju Japonii po wojnie, która była okupywana przez amerykanów było bardzo szybkie. W ciągu 30 lat a nawet szybciej stała się pod względem wielkości wytwarzanego dochodu narodowego trzecia a później druga po USA potęgą ekonomiczną świata.

  1. Polityka industrializacji:

Strategia polegająca na koncentracji uwagi na inwestowaniu i rozwoju edukacji jako czynnika decydującego o rozwoju społeczno gospodarczym. W XIX w. Osiągnęła wysoki poziom wykształcenia, ma lepszy od USA system szkolnictwa podstawowego i średniego i kształci parokrotnie więcej inżynierów niż St. Zjedn.

Od 1952 r. po okupacji rozwinięto planowanie gospodarcze w odniesieniu do dziedzin makro i mikro ekonomicznych oraz na poziomie przedsiębiorstwa, głownie nastawione na eksport. Państwo używało wszelkich instrumentów mikroekonomicznych do kształtowania rozwoju. Bardzo dobrze rozwinięto zarządzanie długoterminowe. Poprzez bezpośrednie subsydia, ulgi podatkowe, finansowanie wspierane przez państwo (tanie kredyty refinansowane bankom przez państwo i gwarancje zwrotu długu), ochrona przed importem, promocje eksportu, bezpośrednie zakupy państwa, finansowanie B+R, regulacje specjalne: licencje, kontyngenty wpływała Japonia na rozwój gospodarczy i uprzemysłowienie.

Bardzo ważny plan był w latach 1961-70 którego celem było podwojenie PKB, który przekroczył założenia i nastąpiło więcej niż potrojenie PKB, czym Japonia prześcignęła Niemcy. Na ogół stopa wzrostu gospodarczego Japonii była dwukrotnie wyższa niż w innych państwach.

Polityka polegała na selekcjonowaniu i promowaniu dziedzin które mogły przynieść największe przyrosty. Stosowano trzy kryteria:



  1. selekcjonowano te branże lub gałęzie ,które uważano za rozwojowe – rokujące korzyści komparatywne

  2. orientowano się na przemysły, których popyt zapowiadał wysoką elastyczność dochodową.

  3. Badano jaka produkcja ma szanse skutecznie konkurować na rynku światowym.

Państwo ustalało, co, jakie produkty i gałęzie będą ważne w przyszłości za 10 czy 20 lat.

Od 1970 r przeprowadzano restrukturyzację gospodarki ograniczając lub likwidując nierentowne przemysły. Rozwijano elektronikę, energię jądrowa, komunikację.

Wspieranie przemysłu przez:


  1. opracowanie kompleksowego pakietu promocji , ulgi podatkowe, skrócenie zcasu amortyzacji, wydzielano środki na B+R, pożyczki udzielane za pośrednictwem Banku Rozwoju i inne instytucje kredytowe.

  2. sterowano rynkiem za pomocą różnych bodźców

  3. stosowano te środki aby firmy przygotować do konkurencji międzynarodowej ale również wewnętrznej.

Powstrzymywano w pierwszym okresie wzrost płac, na niskim poziomie utrzymywano wzrost budownictwa mieszkalnego i krajowa infrastrukturę socjalną.

Uprzywilejowane było rolnictwo – subsydia.

Powstał system o charakterze dualnym: uprzywilejowane rolnictwo, duże zatrudnienie w małych i średnich przeds., które były zacofane a z drugiej strony nowoczesny sektor eksportowy.

Po 1975 r. celem planowania była poprawa jakości życia, rozwój kooperacji międzynarodowej.



  1. Promocja eksportu:

Bezpośrednim bodźcem do promocji eksportu była modernizacja. Starano się zbilansować zwiększone w związku z ty zapotrzebowanie na import.

Centralny bank wspierał finansowo banki komercyjne udzielające pożyczek eksportowych. Powstała Państwowa Instytucja Finansowe udzielająca kredytów średnio i długo terminowych na wspieranie eksportu urządzeń do wyposażenia całych fabryk jak i inwestycje zagraniczne.

Stosowano dla eksporterów: ulgi podatkowe od dochodów z eksportu, fundusze rezerwowe na wypadek strat, szybsza amortyzację urządzeń wytwórczych, ulgi podatkowe z tytułu handlu w zakresie technologii

Fundusze rezerwowe na cele marketingu zagranicznego (po 1971 tylko dla małych i średnich firm). Państwo ubezpieczało eksporterów od ryzyka politycznego i handlowego w przypadkach gdy przekraczały one możliwości firmy.



  1. Keiretsu

Struktura własnościowo-organizacyjna została japończykom narzucona przez okupantów. Do końca wojny dominowały wielkie fortuny rodzinne, holdingi zwane zaibatsu. Do czterech z nich należała ¼ kapitału kraju (Mitsubishi, Mitsui, Sumitomo), byli wielkimi właścicielami ziemskimi, mieli duże wpływy w rządzeniu. Po wojnie władze okupacyjne stworzyły komisję likwidacyjną holdingi, która rozwiązała 15 a na 4,5 tys narzuciła poważne ograniczenia. Zaibatsu przekształcono w wyniku nacjonalizacji i prywatyzacji w korporacje keiretsu

Powstały dwa typy keiretsu:



  1. horyzontalny – przekształcone z rodzinnych zaibatsu - zwany M-formami, do holdingów tych wchodziły z najróżnorodniejszych gałęzi gospodarczych. Poszczególne firmy wchodzące w skład holdingu bardzo wewnętrznie ze sobą powiązane poprzez: wzajemne udziały (akcje) korporacji, wspólny bank główny, Rade Prezydentów, wspólną korporację handlową, wspólna strategia i wspólne przedsięwzięcia inwestycyjne. Bank wspólny jest współwłaścicielem firm, udziela im kredytów i ma z tych tytułów nad nimi kontrole, jest to główne ogniwo łączące poszczególne firmy. Charakterystyczna cecha to krzyżowanie się tytułów własnościowych.

  2. wertykalne – powstały z dawnych korporacji na które okupanci nałożyli ograniczenia typu antymonopolistycznego. Były to firma bardzo zintegrowane pod względem profilu działalności gospodarczej i współwłasności. Toyota, Nissan, Toshiba, Nippon i inne. Cecha charakterystyczną jest zintegrowana struktura – od surowców do produktów oraz pod względem własnościowym.

Różnica miedzy tymi dwoma formami z upływem czasu zaciera się.

  1. Stosunki pracy

Okupanci amerykańscy narzucili japończykom kodeks pracy – utrudniający zwalnianie pracowników.

Przedsiębiorstwo to wspólnota, kolektyw, przyjęcie do pracy nowego pracownika oznacza wejście do kolektywu. Stosunki między pracownikami oparte są na kooperacji, istnieje zespołowa odpowiedzialność za firmę. Szefowie integrują się z pracownikami. Zadaniem dyrekcji jest długookresowy rozwój firmy, sukces menażerów mierzony jest wzrostem siły firmy na rynku. Dyscyplinowanie menadżerów – poprzez utratę prestiżu w firmie, bunt młodszych menadżerów, podporządkowanie głównemu bankowi. Efektowność mierzona jest poprzez efektywność produkcyjna pryncypała i wszystkich pracowników. Umowa o pracę to kontrakt o karierę w firmie (na całe życie). Wynagrodzenie określane przez staż pracy, zróżnicowanie wynagrodzeń jest małe. Motywacją jest długookresowy wzrost płac i wpływów, identyfikacja z firmą. W przypadku recesji zgoda na mniejsze dywidendy, spadek zysków, cięcie głównie wysokich płac. Przy likwidacji danej gałęzi przemysłu: wewnętrzna dywersyfikacja produkcji, transfer pracowników do działów rozwiniętych. Duże nakłady na kształcenie wewnątrz firmy.



Związki zaw. to organ współpracy – nadrzędnym interesem jest interes kolektywu firmy, miejsca pracy. Podstawą organizacja jest praca w danej firmie. Obecnie ok. ¼ zatrudnionych należy do związków. Najwięcej w usługach publicznych 73%, przemyśle 61%, najmniej w budownictwie 17%, handlu 9%. Mało jest powodów do konfliktów zbiorowych i strajków, których cechą jest masowość i krótkotrwałość. Dotyczą głównie poparcia zw. zaw. w negocjacjach płacowych. Praw do strajku maja pracownicy sektora prywatnego i korporacji publicznych, nie mogą strajkować pracownicy sektora publicznego, lekarze. Policja i wojskowi nie mogą mieć zw. zaw. Związkowcy są zrzeszeni w federacjach ogólnokrajowych . negocjacje dotyczą głownie podwyżki płac, udziału inwestycji i konsumpcji w PKB.

Organizacje partycypacyjne.

Zw. zaw. biorą udział w innych organizacjach partycypacji pracowniczej. Ich przedstawiciele są wybierani do Wspólnych Komitetów Menedżersko -Pracowniczych działające na poziomie korporacji. Pracownikom poprzez tworzone forum informacyjno-konsultacyjne przekazywane są informacje nt. planów produkcyjnych i sprzedaży, wprowadzenia nowych technik i urządzeń produkcyjnych, restrukturyzacji firmy, zwiększenia i redukcji zatrudnienia.

Omawia się plany bezpośrednio dot. Pracowników, zwolnienia, awanse, bhp, emerytury. Komitety działają na poziomie korporacji, istnieją w ok. 80% korporacji.

Na poziomie zakładu mogą działać Wspólne Komitety Menedżersko Pracownicze o nieco węższych uprawnieniach . Istnieją w ok. połowie firm.

Istnieją pozazwiązkowe stowarzyszenia pracownicze. Zajmują się działalnością socjalną, a w firmach gdzie nie ma zw. zaw. przejmują ich rolę.



Partycypacja w zyskach lub udziału we współwłasności odbywa się poprzez Spółki pracownicze – menadżerowie są wyłączeni z członkostwa, a pracownicy reprezentowani w radach nadzorczych.

Spółki japońskie, głownie niewielkie praktykują uczestnictwo pracowników w zysku (choć nie ma tego w umowach o pracę)

Partycypacja pracowników w zarządzaniu firmą odbywa się głownie przez kontakty menedżerów z pracownikami.

Kształcenie – ważne przy zatrudnieniu jest skończenie szkoły o wysokim rankingu. Wewnątrz firmy odbywa się dalsze kształcenie pracowników nastawione na zmiany zajęć i pełnionych funkcji.

Duże firmy kooperują z mniejszymi dostawcami, maja umowy wieloletnie, które są rzadko zmieniane na inne firmy. Współpraca nastawiona jest na kooperacje a nie na rywalizację, nawet między dużymi firmami.

Korporacje zapewniają mieszkania, usługi zdrowotne, rozrywkowo - turystyczne, żłobki, przedszkola.



  1. Ustrój i modernizacja rolnictwa

Reformę rolną przeprowadzono w 1946 r. przez władze okupacyjne. Stosowano subwencje, ustalono urzędową cenę ryżu ale była ona znacznie zaniżona. Dzierżawcy dostarczali ryż do państwa. Aby zmotywować ich do produkcji wypłacano tylko im specjalny dodatek , który w wyniku inflacji wzrósł z dziesięciu do ponad 500%. Doprowadziło to do zmniejszenia dochodowości i ceny ziemi. Ziemia pow. 1 ha miała być wykupiona przez państwo i odsprzedana chłopom. Ludność rolnicza stanowiła ok. 50%. Forma gospodarki rolnej stała się gospodarka prywatno spółdzielcza, w wyniku zainicjowania przez państwo w 1947 r. sieci spółdzielni wiejskich zwanych Nokyo. Obejmują one wszystkie dziedziny związane z produkcją rolniczą. Spółdzielnie te są jednocześnie bankiem, firmą handlowa, ubezpieczeniową, usługową i doradczą. Jako federacje rolnicze i mające ścisły związek z partią rządząca placówki Nokyo wywierają spory wpływ na politykę rolna rządu. Rolnictwo w Japonii podlega daleko sięgającemu interwencjonizmowi państwa.

  1. Charakter ustroju

Gospodarka rynkowa jest przez współczesnych ekonomistów zaliczana do planowo rynkowej gospodarki kapitalistycznej, zaliczają model japoński do nowego tradycjonalizmu.

Japończycy sięgnęli do tradycji konfucjańskiej traktującej społeczeństwo, społeczności lokalne, zespoły pracownicze jako jedną rodzinę. Starali się utożsamić pracowników z firmą, starali się by uznali oni kondycję firmy, jej ekspansję za swoją sprawę.

Panuje egalitaryzm – rozpiętość dochodowa nie jest duża. Ale wzrasta obecnie rola operacji giełdowych oraz spekulacja nieruchomościami.

Istotnym czynnikiem jest interwencjonizm państwa wyrażający się dużym udziałem państwa w inwestycjach, jak i w wielkich planach gospodarczych. Plany te mają obecnie charakter koordynacyjny i inspirujący. Prawdopodobnie przy coraz większym otwarciu na świat i skomplikowaniu gospodarki rola subsydiów i kredytów preferencyjnych będzie coraz mniejsza.

Spółdzielczo -prywatny ustrój rolny to tez jeden z charakterystycznych cech ustroju Japońskiego. Japonia doceniła role inwestycji w kapitał ludzki oraz decydująca role drobnych ale masowych udoskonaleń produkcji.

Demilitaryzacja po wojnie spowodowała spadek wydatków zbrojeniowych do ok. 1% PKB.



  1. Obecny kryzys a system

W ostatnich latach nastąpiła stagnacja gospodarki japońskiej (1% wzrost PKB w latach 1990-95) oraz otwarty kryzys ujawniony w 2-giej poł. 1997 r. i w 1998 r. Wówczas ujemna stopa PKB wynosiła 5%, bezrobocie przekroczyło 4%. Wydaje się ze przyczyny tkwią w międzynarodowym rynku kapitałowym i jego spekulacyjnym charakterze. Jednak spadły inwestycje – stopą inwestycji ok. 30% PKB. Być może gospodarka uległa malejącej skłonności do inwestycji.

Zmiany: zmieniono zasady kontraktów pracowniczych wzrosła liczba krótkoterminowych kontraktów i zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zaczęto zwalniać pracowników – w 1990 r. Aiwa zwolniła 32 specjalistów, Wynagrodzenie jest bardziej zindywidualizowane, coraz mniej zależne od stażu pracy, co spowodowało zauważalny wzrost nierówności płacowych. Powstał Tokijski Związek Menedżerski który zrzesza kadrę różnych firm.



Z drugiej strony zwiększyło się bezpieczeństwo pracy. Małe i średnie firmy stosują wieloletnie kontrakty pracownicze. Przenosi się pracowników z małych firm do keiretsu, nie zawsze tej z która ta firma kooperowała. W konsekwencji choć maleje liczba pracowników zatrudnionych na całe życie, przeciętny okres zatrudnienia się wydłuża.

W 1997 r. rozpoczęto reformę rynku finansowego.



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna