Polityka Gospodarcza



Pobieranie 78,31 Kb.
Data24.02.2019
Rozmiar78,31 Kb.

Adam Narkiewicz

anarkiewicz@wp.pl


Polityka Gospodarcza I – dr Tomasz Przybyciński, notatki z wykładu

(semestr 2006/2007Z)


Dobra i zła polityka gospodarcza. Wprowadzenie do polityki gospodarczej.
Polityka gospodarcza to fragment polityki państwa. To jeden z rodzajów polityki, którą państwo może prowadzić, obok np. polityki społecznej.
Decyzje polityczne wiążą się z określonymi korzyściami i kosztami, trzeba dokonywać rachunku zysków i strat i dobrze wybierać. Złe wybory osłabiają państwo, dobre wybory przyczyniają się do wzmocnienia państwa.
Przykładem złej polityki jest interwencja ZSRR w Afganistanie, przykładem dobrej – przystąpienie Polski do Unii Europejskiej.
Polityka ZSRR wobec Afganistanu.
Wojnę w Afganistanie rozpoczęto w 1979 roku w celu wzmocnienia wpływów ZSRR w rejonie. W wyniku trwała ona 10 lat – ZSRR uwikłał się w przewlekłą wojnę z partyzantami wspieranymi przez USA. Gospodarka radziecka nie była w stanie unieść związanych z tym kosztów. Narastało społeczne niezadowolenie i protesty. Jedynym sensownym wyjściem był odwrót.
Wady polityki radzieckiej wobec Afganistanu:

  1. Doży wysiłek militarny – zaangażowanie znacznej liczby ludzi

  2. Wysokie straty i rosnące niezadowolenie społeczne

  3. Stworzenie wizerunku agresora

  4. Upadek prestiżu armii radzieckiej, załamanie mitu o jej niezwyciężoności

  5. Upadek mitu o efektywności gospodarki centralnie planowanej

W początkowym okresie prezydentem USA był Jimmy Carter, który chciał współpracować z ZSRR, jednak po nim przyszedł „szalony” Ronald Reagan (od 1981), który wciągnął ZSRR w wyścig zbrojeń. Rosnąca pomoc USA dla mudżahedinów (bojowników świętej wojny z niewiernymi), zwiększenie arsenału pocisków jądrowych w Europie, budowa tarcz antyrakietowych w Europie, program „Gwiezdne wojny” (niszczenie rakiet balistycznych w kosmosie przy pomocy dział laserowych i pocisków kinetycznych) – te działania USA doprowadziły do tego, że w rezultacie po 10 latach zmagań ZSRR był tak osłabiony, że musiał wycofać się z Afganistanu i rozpocząć demontaż imperium oraz transformację systemową.


Polski wkład w zniszczenie ZSRR: Ryszard Pipes, historyk, wykładał w USA. Uważał, że trzeba zniszczyć ZSRR od zewnątrz (poprzez wyścig zbrojeń etc.) oraz od wewnątrz (przez finansowanie ruchów opozycyjnych).
Przy pomocy pakistańskich służb specjalnych Amerykanie stworzyli Talibów. Bin Laden, który wywodzi się właśnie z wojny w Afganistanie chce zniszczyć Amerykę, by zniszczyć Izrael.
Przypadek Czeczenii jest dość podobny. Czeczenia jest obszarem strategicznym gospodarczo. Przez jej terytorium przebiegają ropociągi i gazociągi biegnące od Morza Kaspijskiego.
Podział polityki gospodarczej.
Podział polityki gospodarczej:

  1. Polityka ładu gospodarczego – ustrojowa, systemowa (np. tworzenie gospodarki centralnie planowanej lub rynkowej). Kształtuje ustrój gospodarczy, przy czym należy pamiętać, że nie ma ustroju idealnego. Obywatele mają wybór – mogą wpływać na polityków, aby kształtowali taki ustrój państwa, jaki odpowiada przynajmniej części wyborców (zdecydowanej większości obywateli w warunkach demokratycznego państwa prawa)

  2. Polityka procesowa – działająca w ramach określonego ustroju przy zachowaniu podstaw ustrojowych państwa, wpływa na przebieg procesu gospodarczego.

Polityka gospodarcza:



  1. Mikroekonomiczna

  2. Makroekonomiczna

Sekwencja działań w polityce gospodarczej:



  1. Wybór celów (cele powinny być realistyczne, na miarę możliwości oraz etyczne, moralne, godziwe)

  2. Dobór środków

  3. Realizacja planu działań

  4. Ocena, czy plan się powiódł

Erich von Manstein (wcześniej Lewiński) – taktyk Rzeszy Hitlerowskiej. Opracował plan uderzenia na Francję, bo Niemcy nie mieli żadnej taktyki. Jego plan był ryzykowny, szalony i genialny (dobór środków). Dzięki umiejętnościom wdrożenia (realizacja planu działań) Manstein został feldmarszałkiem.


Zadania polityki gospodarczej:

  1. Wzrost gospodarczy

  2. Pełne zatrudnienie

  3. Stabilne ceny (niska inflacja)

  4. Redystrybucja dochodów

W polityce gospodarczej liczy się skuteczność. Nie jest ona jednak jedynym kryterium oceny. PG można również oceniać pod kątem aspektu etycznego. Etycznie i skutecznie działający politycy:



  1. Mahatma Gandhi – doprowadził do zjednoczenia Indii bez rozlewu krwi

  2. M. L. King

  3. Jan Paweł II

Największym sukcesem gospodarczym polski w ostatnich latach wydaje się być wejście do UE i zmniejszenie bezrobocia w wyniku emigracji oraz przyśpieszenie wzrostu gospodarczego. Do UE wprowadził nas Miller i Kwaśniewski.


Polityka gospodarcze a zbrojenie – czy zbrojenia wywierają korzystny wpływ na gospodarkę?

TAK:


  1. Wyścig zbrojeń aktywizuje potencjał gospodarczy – wzrost produkcji, zatrudnienia

  2. Na gospodarkę pozytywnie oddziaływają umiarkowane zbrojenia (działają odstraszająco, zapewniają krajowi bezpieczeństwo)

  3. Zbrojenia umożliwiają realizację politycznych fantazji ludzi o imperialnych ambicjach

NIE:

  1. Zbrojenia prowadzą do wojny, a wojna wyczerpuje kraj i jego zasoby, mogą prowadzić do rewolucji

  2. Zbrojenia przyczyniają się do obniżenia poziomu życia (np. Korea Płn. – ludzie głodują, bo kraj się zbroi)

  3. Negatywne skutki zbrojeń ujawniają się przeważnie w długim okresie (są jak narkotyk – traktuje się je jako dobro, ale ich finał jest tragiczny; finałem zbrojeń jest wojna). Wojny mają nieprzewidywalne skutki

Przykłady gospodarek:



  1. Korea Płn. – gospodarka centralnie planowana

  2. Kuba – gospodarka nakazowo-rozdzielcza

  3. Korea Płd. – gospodarka rynkowa

  4. Chiny – hybryda, socjalistyczna gospodarka rynkowa


Analiza gospodarki niemieckiej. Niemcy jako przykład państwa opiekuńczego.
W konstytucji Niemiec jest zapis o społecznej gospodarce rynkowej (Sozialemarktwirtschaft). Twórca tego pojęcia Alfred Müller-Armack mówił: „freie oder soziale Marktwirtschaft” (wolna lub społeczna gospodarka rynkowa).
W dzisiejszych Niemczech ludzie mają osłabioną motywację do pracy. Duża część Niemców woli pozostawać na zasiłku, stąd przedsiębiorcy muszą zatrudniać obcokrajowców (Turcy, Polacy). Z jednej strony w Niemczech są bardzo rozbudowane świadczenia socjalne, z drugiej relatywnie wysokie bezrobocie. Niskie tempo wzrostu gospodarczego. Trudna sytuacja finansów publicznych (wysoki deficyt budżetowy w relacji do PKB, większy niż 3%). Trudna sytuacja niemieckich miast – bardzo wysokie zadłużenie.
Wielki polityczny sukces, jakim było zjednoczenie Niemiec został okupiony katastrofą gospodarczą wschodnich landów (wysokie bezrobocie, załamanie produkcji), którą przezwyciężono dzięki ogromnym transferom pieniężnym z Niemiec zachodnich.
Mimo bardzo wysokiego poziomu życia i zamożności, rośnie niezadowolenie społeczne. Częściowo do problemów ekonomicznych Niemiec przyczynili się oni sami, ograniczając przyrost naturalny (ogromny problem demograficzny). Eksplozja szarej strefy (nierejestrowanej i nieopodatkowanej działalności gospodarczej), spowodowana bardzo wysokimi podatkami i parapodatkami. Duże trudności repartycyjnego systemu emerytalnego (coraz mniej płacących składki, coraz więcej osób korzystających ze świadczeń).
Niemcy jako przykład państwa opiekuńczego (państwa dobrobytu) – celem jest redystrybucja dochodu na wielka skalę (od bogatszych do biednych – realizacja w praktyce koncepcji sprawiedliwości społecznej w warunkach gospodarki rynkowej). Realizacja tej koncepcji ustrojowej wymaga dużych środków finansowych, dlatego stać na nią tylko bogate państwa.
Politycy oferują wyborcom bardzo szeroki katalog dóbr publicznych, a potem mają trudności z nakładaniem coraz wyższych podatków. W konsekwencji powstaje strukturalny deficyt budżetowy i dług publiczny.
W głosowaniu na wykładzie zdecydowana większość obecnych studentów odrzuciła model państwa opiekuńczego. Studenci nie są reprezentatywną grupą w polskim społeczeństwie. Emeryci, renciści, bezrobotni głosowaliby zapewne za.
Państwo liberalne
Państwo liberalne – dziki kapitalizm jako alternatywa dla państwa opiekuńczego (państwa dobrobytu). Państwo liberalne stwarza sprzyjające warunki do prowadzenia działalności gospodarczej, ale samo nie angażuje się bezpośrednio w tworzenie miejsc pracy. Miejsca pracy są tworzone przez przedsiębiorców, państwo z bezrobociem aktywnie nie walczy. Opieka zdrowotna, edukacja i emerytury są finansowane ze środków prywatnych. Jeżeli kogoś nie stać, to ma problem, ale nie jest to problem państwa. Państwo jest małe i tanie, ale napięcia społeczne są bardzo duże. Bardzo dużą rolę odgrywają siły represyjne, zapewniające bezpieczeństwo państwa, tłumiące niepokoje społeczne, ewentualne strajki i bunty robotnicze. W Polsce poglądy zbliżone do ultraliberalnych głosi Janusz Korwin-Mikke (Unia Polityki Realnej).
Dzisiaj, gdy kobiety mają prawo wyborcze, istnieją związki zawodowe i prawo chroniące pracownika, trzeba by było je odebrać.
Obecna sytuacja w zakresie praw wyborczych i praw pracowniczych to efekt walki prowadzonej w XIX i na początku XX wieku.
Państwo liberalne ma problem z zapewnieniem równych szans.
W wyniku głosowania okazało się, że zarówno zwolennicy jak i przeciwnicy państwa liberalnego są mniej liczni niż osoby, które wstrzymały się od głosu.
Społeczna gospodarka rynkowa jako alternatywa dla państwa dobrobytu i liberalizmu. Ordoliberalizm.
Niemieccy ordoliberałowie są twórcami społecznej gospodarki rynkowej. Ordoliberalizm jest to liberalizm uporządkowany.
Źródła ordoliberalizmu:

  1. Krytyka XIX wiecznego liberalizmu

  2. Poparcie dla silnego państwa, dbającego o rozwój konkurencji

  3. Inspiracje ze strony społecznej nauki kościoła i szerzej, ze strony chrześcijańskiej myśli społecznej

Wybitni przedstawiciele ordoliberalizmu:



  1. Walter Eucken – lider szkoły fryburskiej, teoretyk

  2. Alfred Müller-Armack – twórca pojęcia społecznej gospodarki rynkowej, teoretyk i praktyk

  3. Franz Böhm

  4. Wilhelm Röpke

  5. Aleksander Rüstow

  6. Ludwig Erhard (minister finansów za Adenauera, jeden z ojców niemieckiego cudu gospodarczego)

Aktywność ordoliberałów przypada na okres międzywojenny. Okres realizacji społecznej gospodarki rynkowej przypada na lata 50-te. Później zaczęły dominować nurty państwa dobrobytu.


„Społeczna gospodarka rynkowa, oparta na wolności działalności gospodarczej (konkurencji), własności prywatnej (prywatna przedsiębiorczość) oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych, stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej” Art. 20 Konstytucji RP z 1997 roku.
Solidarność – jest to słowo kluczowe dla nauki społecznej Kościoła Katolickiego, inaczej „miłość bliźniego”, „miłość społeczna” – przypowieść o miłosiernym samarytaninie. „Jedni drugiego brzemiona noście” – św. Paweł. „Osoba i czyn” – Karol Wojtyła.
Encykliki papieskie na tematy społeczne:

  1. Rerum novarum, Leon XIII, 1891

  2. Non Abbiamo Bisogno, Pius XI, 1931

  3. Laborem Exercens, JP2, 1981

  4. Sollicitudo Rei Socialis, JP2, 1987

  5. Centesimus Annus, JP2, 1991

Encykliki JP2: troska o człowieka pracy i o jego prawa, jako myśl przewodnia nauczania papieskiego.


Solidarność jest cechą, która wyróżnia społeczną gospodarkę rynkową w Polsce – w konstytucji, a nie w praktyce życia społecznego.
Kościół mówi: tak dla rynku, tak dla konkurencji, ale również nie dla wyzysku, tak dla pomocy ubogim i potrzebującym, a przy tym tak dla zysku i tak dla związków zawodowych. Zysk należy wypracować godziwie, przestrzegając praw pracowniczych i szerzej, praw człowieka.
Hasło towarzyszące społecznej gospodarce rynkowej w Niemczech: „dobrobyt dla wszystkich i dobrobyt poprzez konkurencję”.
Kalendarium wprowadzania społecznej gospodarki rynkowej przez ordoliberałów w Niemczech:

  1. Lipiec 1948 – reforma walutowa Ludwiga Erharda i wprowadzenie gospodarki rynkowej

  2. Lato 1949 – kampania wyborcza do Bundestagu, społeczna gospodarka rynkowa programem CDU

  3. 1949 – zwycięstwo CDU w wyborach, Ludwig Erhard mianowany ministrem gospodarki w gabinecie kanclerza Konrada Adenauera

Zasady porządku konkurencji według Waltera Euckena:

Zasady konstytuujące:


  1. Musi istnieć silna konkurencja (wielu nabywców i wielu sprzedawców na rynku)

  2. Wartość pieniądza musi być stabilna (musi to zapewnić niezależny bank centralny) – traumatyczne doświadczenia Niemców z okresu międzywojennego (hiperinflacja, bezrobocie, kryzys, rozpacz)

  3. Rynki musza być otwarte (swobodny dostęp do rynków, zakaz umów kartelowych i eliminacja zakazów importu)

  4. Swobodne zawieranie umów jest niezbywalną podstawą konkurencji

  5. Prywatna własność środków produkcji jest podstawą gospodarki rynkowej

  6. Stabilność polityki gospodarczej jest konieczna

Zasady regulujące:

  1. Poprzez politykę popierania konkurencji państwo musi zapobiec powstawaniu monopoli

  2. W warunkach konkurencji państwo może korygować rynkowy podział dochodów poprzez progresywne opodatkowanie (chodzi o progresję umiarkowaną a nie silną)

  3. Przedsiębiorstwa powinny uwzględniać koszty zewnętrzne

  4. Trzeba korygować nienormalne reakcje podaży

Zdrowa konkurencja jako siła napędowa rozwoju gospodarczego w społecznej gospodarce rynkowej. Przeciwieństwem zdrowej konkurencji jest konkurencja niezdrowa, chora zdegenerowana, wypaczona.


Zadania polityki gospodarczej:

  1. Wzrost gospodarczy

  2. Pełne zatrudnienie

  3. Stabilne ceny (niska inflacja)

  4. Redystrybucja dochodów

1 i 2 – priorytety polityki gospodarczej w społecznej gospodarce rynkowej.

4 – główny cel polityki gospodarczej państwa opiekuńczego i państwa dobrobytu.


Rozwój gospodarczy RFN:

Lata

Stopa wzrostu

Rozwój cen

Bezrobocie

1951-55

9,4%

2,0%

7,5%

1956-60

6,6%

1,9%

3,0%

1961-65

4,8%

2,8%

0,8%

1966-70

4,2%

2,3%

1,2%

1971-75

2,1%

5,9%

2,1%

1976-80

3,4%

3,9%

4,2%

Trzy fazy:



  1. Nieinflacyjny wzrost gospodarczy w warunkach wysokiego bezrobocia (bardzo duża dynamika wzrostu)

  2. Nieinflacyjny wzrost gospodarczy w warunkach niskiego bezrobocia (wysoka dynamika wzrostu)

  3. Zmieniają się cele polityki gospodarczej, w wyniku czego następuje wyhamowanie dynamiki wzrostu gospodarczego, wzrost inflacji, a w końcu także wzrost bezrobocia

W głosowaniu na zajęciach najwięcej zwolenników uzyskała społeczna gospodarka rynkowa, następnie „dziki kapitalizm”, a najmniej państwo opiekuńcze. Studenci nie stanowią jednak reprezentatywnej grupy elektoratu w Polsce. Preferencje głosujących Polaków istotnie różnią się od preferencji studentów.


Orientacja w polityce gospodarczej. Analiza przypadku gospodarki japońskiej w latach 1990-tych.
Orientacje w polityce gospodarczej:

  1. Orientacja popytowa

  2. Orientacja potażowa

  3. Orientacja mieszana

Wybór orientacji w polityce gospodarczej podobnie jak wybór ustroju gospodarczego jest determinowany przez preferencje wyborców, pod warunkiem, że państwo jest demokratycznym państwem prawa.


Joseph E. Stiglitz jako przedstawiciel orientacji popytowej w polityce gospodarczej, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii w 2001 roku. Wypowiedź Stiglitza (przytoczony na zajęciach fragment z jakiejś gazety) ma charakter naukowej ekspertyzy i porady (najpierw diagnoza a potem terapia – doradca ekonomiczny przypomina lekarza). Dobre porady umożliwiają wyprowadzenie gospodarki z trudnej sytuacji i rozwiązanie problemów, ale złe porady mogą zepchnąć gospodarkę na manowce (tak jak wsadzenie do pieca Anielki bynajmniej jej zdrowia nie przywróciło).
Przyczyną problemów japońskiej gospodarki jest w ujęciu Stiglitza deflacja (spadek ogólnego poziomu cen). Spadające ceny skłaniają ludzi i przedsiębiorstwa do zwiększania oszczędności i zmniejszania wydatków konsumpcyjnych. W ślad za spadającym popytem obniża się również podaż. Propozycja Stiglitza polega na pobudzeniu popytu i jest oparta na teorii Johna Maynarda Keynesa, z lat 1930 (okres Wielkiego Kryzysu).
Gospodarkę może pobudzić ekspansywna polityka makroekonomiczna – fiskalno-budżetowa (oryginalna koncepcja Keynesa) i/lub pieniężna (sugestia Stiglitza). Środki pobudzające gospodarkę powinny być skuteczne. W przypadku nadmiernego pobudzenia może dojść do przegrzania koniunktury, którą trzeba będzie następnie schładzać. W przypadku chłodzenia koniunktury należy zastosować restrykcyjną politykę makroekonomiczną (fiskalno-budżetową i/lub pieniężną).
Stiglitz oskarża swoich przeciwników o „paranoję inflacyjną” (paniczny lęk, że inflacja wymknie się spod kontroli). W przypadku Niemiec, złe doświadczenia z inflacją miały charakter nawet traumatyczny.
Czy w przypadku Japonii należałoby zwiększyć podaż pieniądza (dodrukować pusty pieniądz), aby pobudzić gospodarkę? W głosowaniu na wykładzie zdecydowana większość poparła flirt z inflacją.
Gdyby podaż pieniądza uruchomiona w wyniku dodruku przez państwo przełożyła się na wzrost produkcji i nie wywołała silnej presji inflacyjnej, to cała operacja zakończyłaby się sukcesem. Nie można jednak wykluczyć, że głównym efektem byłby wzrost cen.
Popytowa interpretacja problemów gospodarczych Japonii nie jest jedyną możliwą. Istnieją również alternatywne interpretacje trudności gospodarczych Japonii, np. interpretacja sektorowa – być może źródłem problemów w Japonii jest sektor bankowy (zator w sektorze bankowym może doprowadzić do paraliżu całej gospodarki). W przypadku, gdy banki udzielają „złych kredytów”, których klienci nie są w stanie spłacić. Góra „złych długów jest w stanie zablokować wzrost gospodarczy. Banki niewłaściwie udzielały kredytów (złe procedury), państwo pomagało słabym bankom i jeszcze bardziej je demoralizowało (problem hazardu moralnego).
Oprócz teorii Keynesowskiej i teorii wyboru publicznego istnieją również inne koncepcje teoretyczne umożliwiające interpretacje gospodarcze i formułujące zalecenia pod adresem polityki gospodarczej.
Działalność gangsterów finansowych (sokayja), nieformalne powiązania polityków i biznesmenów o charakterze patologicznym. Jeżeli problemy gospodarki japońskiej dotyczą sektora bankowego, to proste zwiększanie popytu poprzez emisję pustego pieniądza nie doprowadziłoby do spodziewanych efektów. Zamiast pobudzenia gospodarki będą bowiem narastać złe długi. Proponowana terapia mogłaby polegać np. na walce z gangsterami finansowymi, na walce z patologicznymi powiązaniami świata polityki i biznesu. Na zamykaniu słabych banków. Na zaprzestaniu pomocy publicznej dla zdemoralizowanych banków.
Podażowa interpretacja problemów Japonii:

Niedostatek dóbr i usług wytworzonych przez japońską gospodarkę. Niedostatek przedsiębiorczości i aktywności. Towary japońskie ustępują chińskim pod względem ceny. Zbyt duża rola państwa w gospodarce.

Niedostatek podaży, niekonkurencyjność dóbr i usług (silna konkurencja ze strony Chin i złe długi w sektorze bankowym). Niedostatek przedsiębiorczości i aktywności gospodarczej. Zbytnia rola państwa w gospodarce. Nieudane interwencje na pobudzenie finansowo-budżetowe.
Gdyby interpretacja podażowa była słuszna, to zalecana terapia mogłaby polegać na:


  1. Pozwolić na bankructwa słabych przedsiębiorstw i wyeliminować słabe banki (umożliwić realokację czynników produkcji, czyli przesunąć je z obszarów o niskiej efektywności do tych segmentów gospodarczych, które mogą być znacznie bardziej efektywne)

  2. Ograniczyć wydatki państwowe (wyeliminować zbędne programy gospodarcze), ograniczyć a następnie wyeliminować deficyt budżetowy, zredukować dług publiczny

  3. Pobudzać przedsiębiorczość, kreatywność, zaradność Japończyków, eliminując zbędne przepisy i obniżając podatki, zaprzestać dotowania nieefektywnych przedsiębiorstw.

Głosowanie nad opcjami polityki gospodarczej w przypadku Japonii:



  1. Jedna osoba jest za kuracją popytową (orientacja popytowa)

  2. Siedem osób jest za orientacją sektorową

  3. Dwadzieścia pięć osób jest za orientacją podażową

  4. Dziewięć wstrzymało się od głosu


Podstawowe fazy cyklu koniunkturalnego.
Cykl koniunkturalny dzieli się na:

  1. Kryzys (spadek PKB względem linii trendu)

  2. Depresja (najniższy poziom PKB poniżej linii trendu) – bardzo głębokie załamanie koniunktury. Olbrzymie spadki produkcji, bardzo wysokie bezrobocie. Rozpacz wielkiej liczby ludności

  3. Ożywienie (wzrost PKB względem linii trendu)

  4. Rozkwit (najwyższy poziom PKB powyżej linii trendu) – okres euforii, bardzo dużych wzrostów produkcji i braku siły roboczej

Zadaniem polityki gospodarczej powinno być utrzymanie gospodarki w takim stanie, by nie była przegrzana i aby nie była wychłodzona. Rozwój gospodarczy ma charakter cykliczny. Państwo powinno prowadzić politykę antycykliczną (zmniejszać wahania koniunkturalne), ale bywa tak, że prowadzi politykę procykliczną (zwiększa wahania koniunkturalne). Również poszczególne rynki cząstkowe przeżywają koresy gwałtownego wzrostu i spadku (na rynku akcji – hossy i bessy, ale także na innych rynkach, np. nieruchomości).


Prawdziwy twardziel giełdy „kupuje wtedy, kiedy leje się krew”. Prawdziwy gracz giełdowy na pytanie „Co będzie z cenami akcji?” odpowiada: „Będą się wahać”.
Bardzo ważne jest właściwe przewidywanie tego, co zdarzy się w gospodarce jako całości i na poszczególnych rynkach cząstkowych. Jest to niezwykle trudne (pojawia się problem dostępu do wiarygodnych informacji oraz problem interpretacji tych informacji), trzeba jednak próbować.
Teoria wyboru publicznego.
W praktyce wyborcy głosują na partie polityczne i wybierają tych polityków, którzy mają rządzić.

Z kolei partie polityczne mają zaplecze eksperckie (lub nie mają), które w przypadku dojścia do władzy może próbować zastosować swoje recepty w polityce gospodarczej.


Sztandarowe postacie polskiej ekonomii i ich orientacja polityczna:

  1. prof. Grzegorz W. Kołodko (SLD, obecnie LiD)

  2. prof. Marek Belka (wcześniej z prezydentem Kwaśniewskim, obecnie LiD)

  3. Leszek Balcerowicz (Unia Wolności, były prezes NBP)

  4. Zyta Gilowska (PiS, dawniej PO)

Wszyscy poza Belką piastowali urząd wicepremiera i ministra finansów.
Leszek Balcerowicz jako polityk gospodarczy:

Argumenty za:



  1. Konsekwentna walka z inflacją – kluczowa rola polityki pieniężnej i banku centralnego, walka z inflacją jako priorytet PG – ortodoksja monetarystyczna (Milion Friedman jako twórca teoretycznych podstaw monetaryzmu, amerykański Żyd)

  2. Próbował przeprowadzić reformę podatkową – obniżyć podatki

  3. Jego polityka ujawniła przerost zatrudnienia, ale go nie stworzyła

  4. Twórca polskiej transformacji ustrojowej, która okazała się w sumie udana mimo błędów

Argumenty przeciw:

  1. „Terapia szokowa” i bardzo wysokie bezrobocie, ubóstwo i pauperyzacja dużych grup społecznych – Kołodka nazywa to „szok bez terapii”

  2. Szkodliwa społecznie i wadliwa ekonomicznie terapia schładzania: „schładzanie bez senesu” by Kołodko

  3. Nieudane próby naprawy finansów publicznych

  4. Polityka pieniężna oparta na bardzo wysokich stopach procentowych, zażynająca gospodarkę


Zadania polityki fiskalno-budżetowej.
Zadania polityki fiskalno-budżetowej:

  1. Pozyskiwanie środków na finansowanie koniecznych wydatków budżetowych

  2. Zapewnienie szybkiego tempa wzrostu gospodarczego (najlepiej za pomocą niskich podatków lub podatków na umiarkowanych poziomie)

Strukturalny deficyt budżetowy – deficyt występujące permanentnie, zjawisko powszechne we współczesnym świecie. Pojawia się problem nadmiernych wydatków, w tym zwłaszcza wydatków o charakterze sztywnym, określonych w obowiązujących ustawach (nie można ich łatwo ruszyć).


Wiele wydatków ma charakter „prezentów”, które kiedyś dano, ale teraz nie można ich łatwo odebrać. Politycy oferują wyborcom „prezenty” w zamian za głosy. Próba odebrania prezentów byłaby bardzo kosztowna z politycznego punktu widzenia. Łatwo prezenty dawać, odbierać o wiele trudniej. Ogromnej presji na wydawanie bardzo trudno się przeciwstawić (nadmiar słusznych celów). W sytuacji, gdy bardzo trudno podnieść podatki (nikt nie chce ich płacić). Pojawia się problem życia na kredyt.
Przypadek USA pokazuje jak łatwo od nadwyżki budżetowej przejść do deficytu budżetowego. Za rządów Billa Clintona wypracowano nadwyżkę. Zaraz, gdy przyszedł George W. Bush, nastąpił spadek. Jest to skutek m.in. „Wojny z terroryzmem” (Afganistan, Talibowie) i imperialnych ambicji Stanów Zjednoczonych. George W. Bush jednocześnie zwiększał wydatki budżetowe i ciął podatki (ogromne koszty prowadzenia wojny, zmniejszenie wpływów budżetowych). Taka polityka musiała doprowadzić do powstania deficytu. Założył, że wojna będzie krótka i tania! Cięcia podatkowe miały zwiększyć popyt wewnętrzny i poparcie polityczne.
Irak jest obecnie państwem głęboko destabilizowanym. Równowaga sił w regionie została zachwiana. Wycofanie się USA z Iraku doprowadziłoby do dominacji Iranu w regionie i osłabienia pozycji Izraela.
Na długa metę polityka fiskalno-budżetowa USA w jej obecnej wersji może być niebezpieczna dla gospodarki. Olbrzymi deficyt budżetowy jest finansowany przez kapitał zagraniczny. Pojawia się niebezpieczeństwo wadliwej policy-mix (wadliwa kombinacja polityki fiskalno-budżetowej i pieniężnej).
Polityka fiskalno-budżetowa w Polsce, 3 funkcje:

  1. Alokacyjna – rozdysponowanie zasobów pomiędzy sektor publiczny i prywatny.

  2. Redystrybucyjna – można ograniczyć skalę redystrybucji i zrobić „tanie państwo”. Można zwiększyć skalę redystrybucji i poszerzyć zakres polityki społecznej („solidarność”). Ale nie da się tego zrealizować naraz.

  3. Stabilizacyjna – Wpływanie stabilizacyjne na wahania koniunktury gospodarczej. W okresie koniunktury ograniczamy deficyt i przygotowujemy się na czarną godzinę. Tworzymy nadwyżkę. Gdy nadejdą złe czasy, mamy duże pole manewru.

Spór o kształt państwa w Polsce:



  1. Państwo solidarne (PiS) – tak jak Janosik lub Robin Hood. Zabierać bogatym i dawać biednym. Pod przymusem państwa (w alternatywie jest działalność dobroczynna). Wywołuje to opór ludzi bogatych, działa antymotywacyjnie, zwiększa aparat biurokratyczny państwa, który dużo kosztuje. Jest on znacznie mniej efektywny niż działalność oddolna (przykład sióstr zakonnych, Matka Teresa z Kalkuty – pochodziła z Albanii i miała na imię Agnieszka - Agnes), ale mimo to niezbędny

  2. Państwo liberalne (PO) – załatwianie problemów społecznych metodą „spieprzaj dziadu!”

Funkcja stabilizacyjna polityki fiskalno-budżetowej:



Elastyczne reagowanie na zmiany koniunktury gospodarczej. W przypadku pogorszenia koniunktury, wzrost deficytu budżetowego, w przypadku szybkiego wzrostu gospodarczego – wypracowanie nadwyżki. Jest to postulat trudny w realizacji. Ustawa budżetowa jest przygotowywana na konkretny rok i pole manewru w tym czasie jest bardzo ograniczone. Znaczną część wydatków budżetowych stanowią wydatki sztywne. Zmiana struktury wydatków budżetowych nie jest łatwa, wymaga długotrwałych prac legislacyjnych i konsensusu politycznego.
Trzymanie wydatków w ryzach nie jest cechą współczesnych rządów. W wielu państwach mamy strukturalne deficyty budżetowe, a to oznacza, że polityka fiskalno-budżetowa nie stabilizuje koniunktury. W polityce fiskalno-budżetowej potrzebna jest dyscyplina, a także koordynacja polityki fiskalno budżetowej i pieniężnej. Pojawia się problem policy mix – właściwa mieszanka, kombinacja polityki pieniężnej i fiskalno-budżetowej.
Niewłaściwa kombinacja polityki pieniężnej i fiskalno-budżetowej to np. wysokie stopy procentowe i strukturalny deficyt budżetowy o dużych rozmiarach. Wysokie stopy procentowe zniechęcają do inwestowania i tworzenia nowych mocy produkcyjnych. Państwo ściąga z rynku wolne środki i przeznacza je na wydatki o charakterze konsumpcyjnym. Pula oszczędności dla przedsiębiorstw została zmniejszona, bo państwo przejęło część z nich na swoje potrzeby.
Przedsiębiorczość, aktywna polityka budżetowa i polityka rozwoju w kontekście integracji Polski z Unią Europejską. Przedsiębiorczość w Koniakowe. Analiza przypadku.
Stringi to przebój rynkowy ostatnich lat. Czy jest to zwykła bielizna? – raczej nie. Jest to elegancka bielizna. Kobiety noszą ją by być eleganckie i wywrzeć wpływ na swoich partnerów. Stringi jako przebój rynkowy ostatnich lat (elegancja, komfort i silne oddziaływanie na mężczyzn).
Koniaków to tradycyjna działalność związana z wytwarzaniem wyrobów rękodzieła artystycznego (heklowanie to miejscowa tradycja). W momencie rozpoczęcia transformacji systemowej sytuacja w Koniakowi znacznie się pogorszyła (upadek Cepelii, produkcja i import taniej odzieży z Chin i innych chińskich wyrobów). Koniakowskie wyroby były bardzo drogie, a rękodzieło artystyczne nie wytrzymało konkurencji i zaczęło upadać. Koniaków, podobnie jak inne małe miejscowości nie potrafił odnaleźć się w nowej rzeczywistości.
W latach 90-tych perspektywy rozwojowe dla mieszkańców znacznie się pogorszyły. Bardziej przedsiębiorczy obywatele wyjechali za chlebem, na wsi pozostali ludzie mniej zaradni, bierni.
Do rewitalizacji Koniakowa przyczynił się przypadek. Dziennikarz szukający sensacji wydobył ten problem i wywołał tym olbrzymi popyt. Dzisiaj Koniaków jest koronczarskim zagłębiem Polski, przykładem polskiej przedsiębiorczości, miejscem, w którym ludziom żyje się lepiej.
Na początku lat 90-tych w Polsce mieliśmy do czynienia z eksplozją przedsiębiorczości, którą wyzwoliła radykalna zmiana polityki gospodarczej państwa. Powstawało wiele firm prywatnych, a ludzie widzieli szanse na poprawę warunków życia w kraju. Obecnie widzą ją za granica i emigrują. Polska jest postrzegana coraz częściej przez Polaków jako bagno (tu ciężko się żyje, to trzeba kombinować, walczyć z układami, a perspektywy na rozwój własnego biznesu są coraz gorsze).
W ostatnim czasie możliwości wyjazdów za chlebem zwiększyły się dzięki przystąpieniu Polski do UE (skutek mądrej polityki gospodarczej – uzyskaliśmy dostęp do rynków pracy w niektórych krajach unijnych). Dzięki integracji z UE poprawiła się także sytuacja rolników, którzy korzystają z dopłat i stymulują wzrost popytu na ziemię (ceny ziemi w Polsce rosną). Ludzie na wielką skalę zaciągają kredyty mieszkaniowe – trwa boom mieszkaniowy. Na razie nie obserwuje się zwiększenia liczby budowanych mieszkań.
Państwo nie może zastąpić aktywności gospodarczej obywateli – nie może wyręczać ich w roli przedsiębiorcy, ale może tworzyć dobre warunki do rozwoju przedsiębiorczości (edukacja, prawo, podatki itp.)
Aktywna polityka fiskalno-budżetowa w kontekście z Integracją Europejską. Rozwój przedsiębiorczości.
Istnieje problem wykorzystania funduszy unijnych. Są one stymulatorem rozwoju gospodarczego (więcej środków z Unii otrzymujemy niż wpłacamy). Dzięki funduszom unijnym możemy przezwyciężyć zacofanie cywilizacyjne. Zawedzęczamy to zasadzie solidarności między krajami UE.







©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna