Politechnika Opolska



Pobieranie 2,51 Mb.
Strona1/7
Data03.12.2017
Rozmiar2,51 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7

P. F. Nowak: Aktualne trendy i problemy promocji zdrowia w polskiej szkole

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––



Politechnika Opolska

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu



Promocja zdrowia
w
środowisku szkolnym

Redakcja naukowa

Paweł F. Nowak, Aleksandra M. Rogowska

Racibórz 2014



Rada Wydawnicza Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Raciborzu:

Przewodniczący: prof. nadzw. dr hab. Michał Szepelawy

Członkowie: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Pośpiech, prof. nadzw. dr hab. inż. Andrzej Sokołowski, prof. nadzw. adi. II st. Aleksander Ostrowski, doc. dr Daniel Vogel, doc. dr Beata Fedyn, dr Dariusz Chojecki

Recenzja:


dr hab. Danuta Umiastowska, prof. US

Opracowanie techniczne: Janusz Krajewski

Ilustracje na okładce: Paweł F. Nowak

Druk i oprawa: PRINTY POLAND,


ul. Kard. Stefana Wyszyńskiego paw. 5, 44-300 Wodzisław Śląski

Dystrybucja:


- „Skrypciarnia”, 47-400 Racibórz, ul. Słowackiego 55
- www.pwsz.raciborz.edu.pl (podstrona „Wydawnictwo”)

ISBN 978-83-60730-79-9


Copyright © by Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Raciborzu, 2014

Wszelkie prawa zastrzeżone przez Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Raciborzu. Żadna część tej pracy, jak i całość, nie może być powielana czy rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób, bądź elektroniczny, bądź mechaniczny, włącznie z fotokopiowaniem, skanowaniem, nagrywaniem na wszelkie nośniki elektroniczne lub przy użyciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy.



Spis treści


Słowo wstępne

Promowanie pozytywnych postaw wobec zdrowia oraz wychowywanie do zdrowego stylu życia są ważnymi zadaniami wszystkich placówek oświatowo-wychowawczych. Aby skutecznie realizować edukację zdrowotną we współczesnej szkole konieczny jest programowany przekaz wiedzy, umiejętności, postaw i nawyków związanych ze zdrowiem. Za sprawą ostatniej reformy oświatowej wprowadzono edukację zdrowotną do podstawy programowej kształcenia ogólnego. Równie doniosłym wydarzeniem było określenie wychowania fizycznego mianem przedmiotu wiodącego w tej dziedzinie.

Wyniki pilotażowych badań opinii nauczycieli wychowania fizycznego (dotyczących celowości i wykonalności tej części podstawy programowej) wskazują na wyższy poziom akceptacji dla proponowanych zmian w stosunku do oceny możliwości ich pełnej realizacji.

Istnieje wiele innych barier i ograniczeń na różnych szczeblach szkolnej rzeczywistości. Do najczęstszych problemów, z którymi mierzą się obecnie edukatorzy zdrowia, można zaliczyć m. in. stres, zaburzenia odżywiania (otyłość, bulimia i anoreksja), zażywanie substancji psychoaktywnych, agresję i przemoc oraz obniżający się poziom aktywności i sprawności fizycznej dzieci oraz młodzieży.

Prozdrowotny styl życia rywalizuje z antyzdrowotnym, często przegrywając, bowiem nie wymaga od uczniów dużego nakładu pracy i wysiłku. Istotne wydaje się być zatem rozwijanie świadomości i umiejętności nie tylko kreowania, ale nader wszystko modyfikowania własnego stylu życia, jak i najbliższego otoczenia.

Niniejsza praca zbiorowa jest próbą podjęcia dyskursu naukowego nad problematyką promocji zdrowia w środowisku szkolnym – w kontekście nowych zadań i wyzwań, jakie stawia współczesność. To niezmiernie trudne zadanie, gdyż wielowymiarowość zdrowia implikuje różnorodne, multidyscyplinarne działania w obszarze promocji zdrowia, wymagające wielostronnej i wielopoziomowej współpracy różnych środowisk.

Zawarte w niniejszej publikacji prace nie wyczerpują, a nawet nie dotykają wszystkich zagadnień z szerokiego zakresu szkolnej promocji zdrowia. Mamy jednak nadzieję, że wybrane problemy i treści zawarte w tym zbiorze staną się inspiracją zarówno dla badaczy, jak i praktyków, poruszających się w różnych obszarach promocji zdrowia.

Redaktorzy

Paweł F. Nowak

Aktualne trendy i problemy promocji zdrowia w polskiej szkole

Politechnika Opolska, Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii


Actual trends and problems in health promotion in Polish school
Abstract

Presentation of current trends and problems on the field of health promotion in school is the main object of this study. Attention was focused on processes inevitably occurring in the education system, changing ever faster. And was drawn also to high importance of new media and technologies in the teaching and learning process. An attempt was made to phenomenon of increasing commercialization in the field of health culture.

A particular phenomenon of recent years, focused in this work, are health promotion activities in schools carried out by non-governmental organizations (NGOs) and entrepreneurs within Corporate Social Responsibility.
Key words: health, school, health education, Corporate Social Responsibility, commercialization

Wprowadzenie

Promocja zdrowia to szeroka, wielosektorowa, interdyscyplinarna i globalna działalność na rzecz zdrowia ludzi. Według Karty Ottawskiej (uchwalonej na Międzynarodowej Konferencji Promocji Zdrowia w Ottawie 21.11.1986 r.) promocja zdrowia to „proces umożliwiający ludziom kontrolę nad własnym zdrowiem oraz jego poprawę przez podejmowanie wyborów i decyzji sprzyjających zdrowiu, kształtowanie potrzeb i kompetencji do rozwiązywania problemów zdrowotnych oraz zwiększanie potencjału zdrowia” (The Ottawa Charter for Health Promotion, 1986).

Głównymi zadaniami, jakie określono dla promocji zdrowia w Karcie Ottawskiej (1986) są:


  • budowanie prozdrowotnej polityki publicznej,

  • tworzenie środowisk wspierających zdrowie,

  • wzmacnianie działań społeczności,

  • rozwijanie umiejętności indywidualnych,

  • reorientacja służby zdrowia.

W naszym kraju można odnotować stopniowy rozwój omawianej problematyki. W systemie dyscyplin naukowych wyodrębniono nauki o zdrowiu; wiele uczelni wyższych kształci studentów na kierunkach okołomedycznych, związanych bezpośrednio z różnymi aspektami ludzkiego zdrowia, tj. zdrowie publiczne, dietetyka, pielęgniarstwo, ratownictwo medyczne, fizjoterapia, kosmetologia, coaching zdrowia i wiele innych (Wdowiak, 2007; Wdowiak, Kapka, 2009).

Według Krajowego Standardu Kompetencji Zawodowych (2013) usankcjonowano w Polsce zawód o nazwie Promotor Zdrowia (który określa specjalistów prowadzących działania promujące zdrowie i zdrowy styl życia, skierowane do szerokiej grupy społecznej). Jednocześnie rośnie rola edukacji zdrowotnej w środkach masowego przekazu i w szkołach, za sprawą zapisów w podstawie programowej kształcenia ogólnego.

Jednak postęp wydaje się być połowiczny i często pozorny. Nadal brakuje reorientacji w systemie opieki zdrowotnej, który wciąż tkwi w biomedycznym podejściu do zdrowia, koncentrując się na walce z chorobami. Pomimo naukowych dowodów, przemawiających za licznymi korzyściami, wynikającymi z inwestowania w działania w zakresie profilaktyki i promocji zdrowia, nadal wśród praktyków brakuje rzeczywistego przekonania co do zasadności tych inwestycji, gdyż efektów tych zabiegów nie widać od razu (Głowacka, Zdanowska, 2013).

Promocja zdrowia skupia w sobie takie wymiary działań jak ochrona zdrowia, profilaktyka zdrowia i edukacja zdrowotna (Downie i in., 1994). B. Woynarowska (2008) twierdzi, że edukacja zdrowotna jest obszarem kluczowym, niezbędnym komponentem promocji zdrowia we wszystkich jej obszarach.

Główne zadania promocji zdrowia realizowane są poprzez różnego rodzaju interwencje edukacyjne – inspirowane, kierowane i organizowane przez bardzo wiele podmiotów, zarówno z sektora publicznego, jak i niepublicznego. Dzieje się tak dlatego, że jedną z głównych zasad, odwołujących się do skuteczności procesu promocji zdrowia jest wspólne działanie międzysektorowe, interdyscyplinarne. Aktualnie w naszym kraju rozliczne działania (eventy i programy) prowadzone są przez szkoły, podmioty administracji publicznej, instytucje ochrony zdrowia, organizacje pozarządowe (NGO), a także prywatnych przedsiębiorców.

Jednak szkoła jest instytucją naturalnie dominującą, bowiem obejmuje swoim zasięgiem wszystkie osoby w wieku dorastania, a zatem skala jej oddziaływań informacyjno-wychowawczych może być bardzo wysoka. Ze względu na swoje historyczne uwarunkowania i misję społeczną, cieszy się ogólnym zaufaniem. Obecnie szkoły są otwartymi siedliskami, skupiającymi również społeczność lokalną. Stanowią dogodną platformę dla wielu działań w obszarze promowania zdrowia różnych osób, grup czy instytucji.

Celem edukacji zdrowotnej w szkole, według B. Woynarowskiej (2012a, s. 13), jest:


  • poznawanie siebie, identyfikowanie i rozwiązywanie własnych problemów zdrowotnych;

  • zrozumienie, czym jest zdrowie, od czego zależy i jak należy o nie dbać;

  • rozwijanie poczucia odpowiedzialności za zdrowie własne i innych;

  • wzmacnianie poczucia własnej wartości i wiary w swoje możliwości;

  • rozwijanie umiejętności życiowych;

  • przygotowanie do uczestnictwa w działaniach na rzecz zdrowia i tworzenie środowisk sprzyjających zdrowiu.

Zatem edukacja zdrowotna jest nie tylko przekazywaniem informacji i rozwijaniem umiejętności, potrzebnych do tego, by żyć zdrowo. Bardzo ważne jest kształtowanie afirmatywnej postawy wobec wartości zdrowia i zdrowego stylu życia, ponieważ daje to szanse na trwałe, całożyciowe zaangażowanie się w zróżnicowane aspekty zdrowia własnego i innych.

Współczesnej szkole zarzuca się, iż za bardzo koncentruje się właśnie na nauczaniu (przekazywaniu wiedzy), nie zaś na wychowaniu (czyli oddziaływaniu na osobowość) (Siwek, 2009). Wynika to z faktu, iż zdecydowanie łatwiej jest przekazać informacje i dokonać ich weryfikacji, natomiast o wiele trudniej – posługiwać się metodami wychowawczymi w kwestiach dotyczących sposobu życia. Problematyka stylu życia i zachowań zdrowotnych wykracza swym zasięgiem daleko poza szkolne środowisko, dlatego też szkoła musi szukać sojuszników dla swych programowanych działań, głównie wśród rodziców.



Zdrowie na fali trendów w edukacji

Edukacja zdrowotna wpisuje się w ogólne trendy, występujące we współczesnej edukacji.

Obecnym zadaniem szkoły jest przygotowanie człowieka do satysfakcjonującego uczestnictwa w różnych obszarach życia społecznego. Reformujący się system edukacji, który ma swych zwolenników i przeciwników, to proces, który powinien przebiegać nieustannie i coraz szybciej, gdyż coraz szybciej zmieniają się warunki życia współczesnego człowieka. Szkoła ma trudne i coraz trudniejsze zadanie, gdyż przygotowuje do życia w nie do końca znanym, wręcz niemożliwym do przewidzenia świecie.

Wielu teoretyków kształcenia i wychowania zastanawia się nad kluczowymi kompetencjami, w jakie powinien być wyposażony uczeń (Kukla, 2009; Jabłoński, Wojciechowska, 2013). Co jest tak naprawdę istotne i jakie umiejętności życiowe powinien posiąść uczeń, by umieć sobie radzić w zmieniającej się rzeczywistości? Okazuje się, że najbardziej pożądany model edukacji to uczenie się przez całe życie, a najistotniejsza kompetencja to umiejętność uczenia się.

Międzynarodowa Komisja ds. Edukacji, pracująca na rzecz UNESCO, określiła wyzwania i cele dla edukacji w XXI wieku; są to: a) uczyć się, aby wiedzieć, b) uczyć się, aby działać, c) uczyć się, aby żyć wspólnie z innymi oraz d) uczyć się, aby być (Raport dla UNESCO, 1998).

Współczesnym trendem w edukacji jest ograniczanie przekazywanej wiedzy na rzecz kształtowania umiejętności jej zdobywania i praktycznego wykorzystania.

Poza pewnym uniwersalnym minimum wiedzy i umiejętności, niezbędnych do sprawnego funkcjonowania, współczesna szkoła ma za zadanie kształtować zdolność do kreatywnego, ale i racjonalnego myślenia, podejmowania decyzji w sprawach swojego życia i dobrostanu. Duży nacisk kładzie się na kompetencje społeczne – umiejętność współpracy i współdziałania z innymi, a także wzmacnianie poczucia własnej wartości i kształtowania samooceny. A. Brzezińska i B. Ziółkowska (2013) wśród bazowych kompetencji osobistych wymieniają m.in. świadomość zdrowotną jako tę, która prowadzi do kluczowej kompetencji, jaką jest twórcza adaptacja.

Powyższe fakty rodzą konkretne oczekiwania wobec systemu oświaty, które są od dawna przedmiotem dyskusji wśród teoretyków i praktyków edukacji. Z całą pewnością szkoła powinna być środowiskiem prorozwojowym, zarówno w fizycznym, jak i psychospołecznym aspekcie zdrowia. Niezmiernie istotny, w kontekście zachowań ryzykownych i antyspołecznych, jest właściwy klimat i tzw. kultura szkoły (Ostaszewski, 2014).

Aby tak się stało, współczesna szkoła powinna być organizacją uczącą się, stale dostosowującą się do potrzeb swych uczniów. Musi umieć dostosować się do aktualnie panujących trendów w przestrzeni społecznej, kulturowej, a także gospodarczej. Powyższa idea wymusza na szkole (jako organizacji uczącej się) ciągłe monitorowanie, interpretowanie i rozwiązywanie realnych problemów (Elsner, 2003). Szkoła powinna być zatem samodoskonalącym się żywym organizmem, w którym toczy się nieustanny dialog pomiędzy wszystkimi jej członkami. Obserwując współczesne trendy można wyróżnić również kwestie otwartości szkoły na współpracę z lokalną społecznością, partnerskie relacje z różnorodnymi organizacjami, instytucjami itp. Od wielu lat dużo się mówi i pisze o trudnościach w pozyskaniu do współpracy rodziców – w istocie będących najważniejszymi partnerami. Warto mieć świadomość, że od stopnia zaangażowania rodziców w życie szkoły i proces dydaktyczno-wychowawczy zależą wyższe osiągniecia szkolne uczniów (Kozłowski, 2013). Wydaje się, iż to właśnie zagadnienia związane ze zdrowiem dzieci dają nadzieję na poprawę tej sytuacji. Niemalże dla wszystkich rodziców są ważnym, interesującym i przykuwającym uwagę argumentem i łatwiej jest zabiegać o wsparcie, gdy wykorzystuje się wartość, jaką jest zdrowie dziecka.

Współczesna szkoła musi przygotowywać do bezpiecznego poruszania się nie tylko w świecie rzeczywistym, ale też wirtualnym, w świecie mobilnych, szybko zmieniających się technologii. Stosowanie skomplikowanych technologicznie narzędzi pozyskiwania, gromadzenia i przetwarzania informacji, a także komunikacji jest coraz bardziej powszechne w środowisku ucznia. Informatyzacja w dziedzinie edukacji jest faktem, z którym trudno dyskutować, trudno też się temu sprzeciwiać (Łęski, 2011). Uczniowie wykorzystują coraz częściej i chętniej elektroniczne urządzenia do nauki, co wydaje się być ważnym trendem, zmieniającym sposób podejścia do uczenia się.

Rozwój form kształcenia na odległość, próby zastąpienia nauczyciela programem komputerowym są przedmiotem dyskusji od wielu lat. Jednak nauczyciela w postaci osoby ludzkiej, specyficznych wielostronnych relacji interpersonalnych, nie da się w pełni zastąpić (Gofron, 2013). Nie ulega jednak wątpliwości, że proces nauczania-uczenia się będzie coraz bardziej technologicznie obudowany i zmieniać się będzie rola nauczyciela w tym procesie – w stronę organizatora i kierownika procesu dydaktyczno-wychowawczego.

Młodzi ludzie żyją w świecie informacyjno-komunikacyjnych technologii, coraz bardziej uzależniając od elektronicznych gadżetów, pomocnych w życiu codziennym. M. Klichowski i M. Przybyła (2013) podejmują temat postępującej cyborgizacji w edukacji, opisując ją jako rozszerzenie rzeczywistości mobilnymi technologiami, zintegrowanymi z człowiekiem. Proces coraz silniejszego scalania człowieka z technologią, prowadzący do technologicznego wzmocnienia organizmu i jego zdolności poznawczych, wydaje się być nieuchronny.

Młodzi ludzie coraz intensywniej funkcjonują też w wirtualnym świecie mediów społecznościowych. Nowe media, które są na co dzień obecne w życiu dzieci i młodzieży, muszą być też obecne w szkole. Konserwatywne podejście szkoły w tym zakresie nie jest wskazane, gdyż pogłębiać będzie tylko rozdźwięk pomiędzy teoretyzowaniem rzeczywistości a rzeczywistością.

Coraz częściej mówi się o wirtualizacji edukacji. Z badań wynika, iż uczenie się w wirtualnych środowiskach jest najatrakcyjniejszą formą poszerzania wiedzy dla nastolatków (Ihanainen, Moravec, 2011). Oczywiście pojawia się też problem właściwego, rozsądnego i przemyślanego wykorzystywania nowych technologii w nauczaniu. Powinny one aktywizować i wspomagać pracę ucznia, a nie wyręczać go (rozleniwiać). Szczególnie ważne w edukacji zdrowotnej jest stosowanie metod aktywizujących, organizowanie treści nauczania w postaci problemów do rozwiązania. W przypadku interdyscyplinarnego charakteru wiedzy o zdrowiu, a także problemów z jej nadmiarem w popularnych mediach (nieograniczone zasoby informacji w internecie, chaos informacyjny) to wyszukiwanie, filtrowanie i ocenianie potrzebnych informacji stają się najbardziej praktycznymi umiejętnościami, jakie powinni pozyskać obecni uczniowie.

Tradycyjny model nauczania nie sprawdza się w nowej, dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości. Istnieje potrzeba redefiniowania skutecznego procesu edukacji. Mamy coraz większą rozbieżność pomiędzy światem ucznia a nauczyciela. Nasilają się problemy z komunikacją na skutek kulturowych różnic między pokoleniami (Karmolińska-Jagodzik, 2012). Można zadać sobie pytanie: kto musi się dziś więcej uczyć – uczeń czy nauczyciel? Nie tylko w dziedzinie nowoczesnych technologii, ale np. w kwestii psychoaktywnych środków odurzających (tzw. dopalaczy), jak wskazuje praktyka szkolna.

Współczesny świat ucznia stawia coraz większe wymagania nauczycielom. Należy zwrócić uwagę, iż średni wiek polskiego nauczyciela to 42 lata – i z roku na rok wzrasta. Nauczyciele stażyści stanowią zaledwie 3% oświatowej kadry (Raport o stanie edukacji, 2013). Obserwowany niż demograficzny powoduje niemalże całkowite zablokowanie zawodu nauczycielskiego dla absolwentów kierunków pedagogicznych. Intensyfikacja działań w zakresie doskonalenia zawodowego jest zatem sprawą oczywistą. Niestety nauczyciele niezbyt chętnie uczestniczą w formach doskonalenia zawodowego, przygotowywanych przez specjalnie w tym celu powołane ośrodki doskonalenia zawodowego. Aż jedna trzecia pracujących nauczycieli w ogóle nie podnosi swoich kompetencji, nie bierze udziału w żadnych formach szkoleń pomimo, iż ma zapewnione finanowanie (Raport NIK, 2012). Problem również leży po stronie samych ośrodków, które nie zawsze potrafią zainteresować swoją ofertą.

Z ogólnopolskich badań placówek doskonalenia nauczycieli (podległych i nadzorowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej) wynika, iż oferta szkoleń w zakresie edukacji zdrowotnej jest niewielka, niewspółmierna do rangi problemów związanych z realizacją treści z zakresu zdrowia, zawartych w nowej podstawie programowej. Autorzy badań zwracają uwagę również na konieczność stymulowania, inicjowania przez ośrodki potrzeb, związanych z doskonaleniem, a także na wzrost dywersyfikacji form doskonalenia (Witkowska, Nowak, 2013).

Współczesny nauczyciel powinien charakteryzować się wysokimi kompetencjami autoedukacyjnymi. Są one szczególnie istotne w dziedzinie promocji zdrowia. Wiedza na temat zdrowego stylu życia jest bardzo rozległa i interdyscyplinarna. Zmienia się, szybko przyrasta, szczególnie w problematycznych kwestiach dotyczących tego, co jest zdrowe, a co nie. Wiele nadinterpretacji badań i kontrowersyjnych informacji jest obecnych i promowanych w przestrzeni medialnej.

Szkoła nie może uciekać od poruszania zagadnień związanych ze zdrowiem, które ze społecznego punktu widzenia są kontrowersyjne, aczkolwiek interesujące, m.in. zachowania ryzykowne, gdyż wychodzą one naprzeciw poznawczym potrzebom społeczności szkolnej. Oczywiście zagadnienia emocjonujące społeczność uczniowską muszą być poddawane merytorycznej i partnerskiej dyskusji, bo tylko w takich warunkach można zdiagnozować światopogląd, zmienić i kształtować prozdrowotne postawy.

Rola nauczyciela we współczesnej szkole ulega zmianie – z bycia ekspertem (co w dziedzinie zdrowego stylu życia bywa nadużywane) do przyjęcia roli partnera w dyskusji, inspiratora, organizatora zadań problemowych, a także trenera (coacha). Głośno się mówi ostatnio o tutoringu nauczycielskim, a także rówieśniczym, gdzie nauczyciel jest wspomagającym mentorem, który zarządza procesem uczenia się i monitoruje go (Brzezińska, Ziółkowska, 2013). We współczesnej szkole podmiotowość w relacji nauczyciel-uczeń wysuwa się na plan pierwszy i jest to zjawisko ze wszechmiar pozytywne. L. Kulmatycki (2003) twierdzi, że w szkole muszą panować reguły demokratyczne, aby promocja zdrowia mogła się urzeczywistnić.

Nie ulega wątpliwości, iż ludzie w swoim życiu coraz częściej kierują się kryteriami handlowymi. Instytucje edukacyjne, nie tylko niepubliczne, również podlegają prawom wolnego rynku. Ze względu na niekorzystne procesy demograficzne coraz częściej traktują ucznia jako klienta swoich usług edukacyjnych.

Komercjalizacja jako trend w kulturze zdrowotnej

W obserwowanej rzeczywistości nietrudno zauważyć, że bardzo silnie upowszechniają się postawy konsumpcyjne. Skalę zjawiska można dostrzec poprzez wszechobecne reklamy różnorodnych produktów i usług. Eskalujący światopogląd konsumpcyjny eksponuje tylko wartości fizycznie uchwytne, praktyczne.

Współczesne społeczeństwo coraz częściej nazywane jest konsumpcyjnym, gdyż konsumeryzm stał się jego dominującą cechą. Preferuje styl życia wokół mody narzuconej przez media. Kawecki (2011) pisze, że niemal wszystkie obszary ludzkiej aktywności są dziś podporządkowane rynkowi. A zatem mamy do czynienia z supermarketyzacją i komercjalizacją kultury, tzn. przeniesieniem wzorów zachowań, charakterystycznych dla relacji ekonomicznych (w których mamy do czynienia z relacjami kupna-sprzedaży, popytu-podaży, klientów-usługi) na pozaekonomiczne, w tym codzienne zwyczaje i zachowania.

W kulturze zdrowotnej, szeroko zdywersyfikowanej przez nowotworzone produkty i usługi, jak w każdym innym sektorze gospodarki obowiązują prawa wolnego rynku, istnieje rywalizacja, reklama itp. Zdrowie, wygląd i sprawność stają się pożądanymi potrzebami coraz większej części społeczeństwa, które bardzo silnie stymulują rynek. Powstało wiele salonów piękna, prywatnych gabinetów medycyny estetycznej, swoje usługi świadczą dziś liczni dietetycy, trenerzy personalni, psychologowie czy fizjoterapeuci. To bardzo szybko rozwijający się sektor gospodarki: ze względu na procesy starzenia się społeczeństwa, coraz większą świadomość zdrowotną, zamożność, a także modę na aktywne spędzanie czasu wolnego.

Wygląd, zgodny ze współczesnymi kanonami mody, przejawia się niemalże fanatycznym kultem szczupłego ciała. Rozwija on niezwykle silną motywację do uprawiania aktywności ruchowej, utrzymywania się w reżimie określonej diety i korzystania z rozmaitych zabiegów upiększających (Biały, 2011). Ludzkie ciało coraz częściej traktowane jest czysto instrumentalnie, niekiedy ze szkodą dla zdrowia. J. Mosz (2009) pisze o rynku cielesności, ukształtowanym przez kulturę konsumpcjonizmu, w której ciało jest przede wszystkim narzędziem do odczuwania przyjemności, a zdrowie – dodatkiem uatrakcyjniającym naszą cielesność, gwarantującym jakość funkcjonowania ciała-produktu.

Nie od dziś poprzez konsumpcję i jej zakres można wyrażać swoją pozycję społeczną, np. kupując drogie bio-produkty. Zdrowy, ekologiczny czy sportowy styl życia stał się wyznacznikiem wyższego statusu społecznego. Niewątpliwie przybywa osób mających konsumpcyjne aspiracje w zakresie zachowań prozdrowotnych, proekologicznych czy proaktywnych.

W dziedzinie promocji zdrowia wzrasta też zainteresowanie wykorzystywaniem do indywidualnej diagnostyki akcesoriów, gadżetów, oprogramowania, urządzeń, m.in. do pomiaru składu ciała, ciśnienia, monitorów pracy serca, kontrolujących wysiłek fizyczny, krokomierzy, mobilnych aplikacji, które programują indywidualny trening zdrowotny czy dietę.

Kultura zdrowotna podlega również procesom globalizacji. Łatwo dostępne są praktyki paramedyczne z Dalekiego Wschodu, niekonwencjonalne terapie, metody uzdrawiania, sposoby żywienia i parafarmaceutyki, przejmowane z innych kultur.

Bezpieczne poruszanie się w świecie produktów i usług z dziedziny profilaktyki i promocji zdrowia niewątpliwie wymaga kompetencji w tym zakresie. Dlatego też konieczna wydaje się być inwestycja w edukację konsumencką, by umieć wybrać produkty najlepsze z punktu widzenia zdrowia. Właściwe, świadome wybory są możliwe tylko przy odpowiednio ukształtowanej hierarchii wartości. Rola edukatorów zdrowia w poruszanej powyżej problematyce niewątpliwie będzie wzrastać.

Należy również pamiętać, iż procesy komercjalizacji kultury, w tym m.in. zdrowotnej, nie pozostają bez wpływu na promowanie zdrowia w szkole. Istnieją pewne zagrożenia nadużywania wartości zdrowia w przekazach reklamowych, w budowaniu pozytywnego wizerunku marek produktowych i firmowych.

Indywidualistyczna postawa, coraz większa podmiotowość, swoboda w sferze obyczajowości, demokratyzacja życia społecznego czy promowanie odrębności i niezależności czynią zagadnienie stylu życia niezmiernie istotnym. Indywidualistyczny styl życia staje się wartością niezwykle popularną w przestrzeni gospodarczej. Producenci (np. z branży odzieżowej czy kosmetycznej) tworzą linie produktowe o nazwie lifestyle i budują kampanie marketingowe na takich wartościach jak wolność, hedonizm, jakość życia czy zdrowie.

Głównym czynnikiem, który decyduje o ludzkim zdrowiu, jest styl życia, wzorzec określonych zachowań, które mogą w większym lub mniejszym stopniu sprzyjać zdrowiu bądź mu szkodzić (WHO, 1986; Pisinger i in., 2009). Ze społecznego punktu widzenia prozdrowotne (pozytywne) zachowania są wysoce pożądane, natomiast antyzdrowotne (szkodliwe) są ryzykowne, chociaż niekiedy aprobowane społecznie (np. kulinarne nawyki, tłumaczone cennymi walorami kulturowymi regionu), jednak podlegają krytyce. Eksperymentowanie z zachowaniami niebezpiecznymi i wręcz szkodliwymi w różnych wymiarach zdrowia jest zjawiskiem popularnym, szczególnie wśród dzieci i młodzieży.

W konstruowaniu stylu życia ważny jest system celów życiowych, wiedzy i umiejętności potrzebnych do realizacji tych celów (Adler, 1986). A zatem styl życia można rozumieć również szerzej, nie jedynie jako wzór zachowań specyficznych dla danej jednostki, uwarunkowany czynnikami społeczno-ekonomicznymi czy kulturowymi (Białas, 2012).

Zdrowy styl życia rywalizuje z niezdrowym, często tę rywalizację przegrywając. Przykładem mogą być wielkie globalne koncerny spożywcze, oferujące np. słodycze, gazowane słodzone napoje, gotowe produkty śniadaniowe itp., które dysponują znacznym budżetem na kampanie promocyjne, mające na celu wytworzenie potrzeb konsumpcyjnych i zdobycie lojalności klientów. Niektóre produkty spożywcze, uznane powszechnie za niezdrowe czy zachowania szkodliwe i ryzykowne, na stałe weszły do masowej popkultury; rodzicom i nauczycielom trudno jest proponować zdrowe alternatywy.

Z całą pewnością wokół wartości, jaką jest zdrowy styl życia, powinien koncentrować się proces edukacyjny (Nowak, 2013). Na poziomie wizji i ideałów wychowawczych istnieje względna zgodność wśród teoretyków edukowania do zdrowia. Natomiast nasuwa się pytanie, kto w środowisku szkolnym w istocie jest w stanie wziąć odpowiedzialność za wychowanie do zdrowego stylu życia. Czy leży ona po stronie określonego przedmiotu nauczania? Czy wybrany nauczyciel będzie w stanie sprostać temu niezwykle interdyscyplinarnemu zadaniu? Wzorem certyfikowanych Szkół Promujących Zdrowie sukces będzie możliwy wówczas, gdy cała społeczność szkolna będzie zaangażowana w różnorodne działania na rzecz zdrowia, a na czele inicjatyw stać będzie lider – koordynator wraz z kompetentnym zespołem (Woynarowska, Sokołowska, 2000). Wydaje się, iż regulacje prawne ostatnich lat dają szansę na skuteczną realizację edukacji zdrowotnej w systemie oświatowym. To nauczyciel wychowania fizycznego został obarczony odpowiedzialnością za tę istotną dziedzinę edukacji.

Zapisy w podstawie programowej wychowania fizycznego (MEN, 2012) stanowią wyzwanie dla tej grupy zawodowej, przygotowywanej praktycznie wyłącznie do pracy w obiektach sportowych celem realizacji zajęć ruchowych. Szczegółowe treści, wymieniane w bloku edukacja zdrowotna, wymagają przekazywania dużej ilości informacji, kształtowania postaw za pomocą metod aktywizujących w formie warsztatów. Zakres informacji jest bardzo szeroki i wymaga stosownej do poziomu edukacji, twórczej kompilacji treści ze strony nauczyciela.

Promotor zdrowia w szkole, jakim powinien być każdy nauczyciel wychowania fizycznego, musi posiadać szczególne kompetencje autoedukacyjne, by śledzić nowe trendy w wysoce skomercjalizowanej branży fitness i wellness oraz by stale uaktualniać wiedzę z różnych dziedzin. Edukator zdrowia musi być świadomym konsumentem w sektorze kultury fizycznej i zdrowotnej, aby nie poddać się marketingowej manipulacji czy nie stać się elementem medialnej kampanii, w której wartość zdrowia wykorzystuje się do promowania produktów, usług, które są prozdrowotne nierzadko tylko z nazwy. W wysoce skomercjalizowanej rzeczywistości musi posiadać zdolności do skutecznego promowania zdrowego stylu życia – jako wartości autotelicznej.

Promocja zdrowia w szkołach przez organizacje pożytku publicznego

Bardzo często w szkolnych środowiskach mamy do czynienia z pojedynczymi akcjami o charakterze prewencyjnym. Skuteczność takich działań nie jest zbyt wysoka; zdecydowanie lepiej, gdy są to programy zakładające wstępną diagnozę, rozwiązanie problemu i ewaluację. Zasadniczo działania z zakresu promowania zdrowia – czyli nastawione na wzmacnianie, rozwijanie potencjału zdrowia – muszą mieć strukturę cyklicznych, systematycznych interwencji o określonej sile bodźca.

W ostatnich latach w naszym kraju powstało wiele organizacji pozarządowych (non-governmental organizations czyli NGO), które prowadzą działania w obszarze ochrony i promocji zdrowia (11996 podmiotów – stan na 24.08.2014), na rzecz upowszechniania kultury fizycznej i sportu (38849 podmiotów), na rzecz wypoczynku dzieci i młodzieży (6918 podmiotów) czy na rzecz edukacji, oświaty i wychowania (17785 podmiotów) (bazy.ngo.pl, 2014).

Współpraca szkół z fundacjami czy stowarzyszeniami, które edukowanie do zdrowia mają wpisane w swoje cele statutowe i misję, jest coraz bardziej powszechną praktyką. Organizacje non-profit, tzw. trzeciego sektora, oferują merytoryczne, organizacyjne czy finansowe wsparcie dla szkół lub poszczególnych nauczycieli, którzy chcą skutecznie działać na rzecz zdrowia dzieci. Wiele problemów, istotnych z punktu widzenia zdrowia uczniów, rozwiązują także powstałe w tym celu spółdzielnie socjalne czy lokalne grupy działania (LGD). Są to różnorodne, oddolne inicjatywy, ale i działania w skali całego regionu czy kraju. Programy, akcje, konkursy itp., finansowane z budżetów administracji lokalnej, często są realizowane przez wolontariuszy. Szczególnie cenne są lokalne inicjatywy rodziców czy nauczycieli, które wiążą się z lepszym dopasowaniem konkretnych działań do aktualnych potrzeb środowiska (konkretnej szkoły czy kilku szkół w danej miejscowości), co skutkuje większą identyfikacją z problemem i aktywizacją uczestników.



Promowanie zdrowia w szkołach w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu

Coraz częściej sektor prywatny angażuje się w działania na rzecz upowszechniania zdrowego stylu życia również w szkołach. Idea Corporate Social Responsibility (CSR) rozwija się w naszym kraju od kilku lat. To odpowiedzialność przedsiębiorstw za ich wpływ na społeczeństwo, nowy wymiar współczesnej filantropii i sposób na kształtowanie relacji ze społeczeństwem (Grzybek, 2012). Przedsiębiorcy inwestują w wizerunek odpowiedzialnej społecznie (dobrej) organizacji, m.in. dlatego, że prawie 76% Polaków podczas zakupów kieruje się wizerunkiem społecznym producenta, a 67% jest w stanie zapłacić więcej za produkt ze słusznym przesłaniem w tle (Raport FKS, 2013). Dlatego też korporacje rozbudowują swoje działy CSR lub zakładają fundacje przy firmie, dzięki czemu mogą sprawnie działać na rzecz nie tylko społeczności lokalnej, ale całego społeczeństwa, inicjując ogólnopolskie akcje, finansując programy o zasięgu międzynarodowym.

Poprzez angażowanie się na rzecz środowiska i społeczeństwa zyskuje zarówno otoczenie firmy, jak i przedsiębiorca. Te różnorodne działania mają na celu w istocie budowanie pozytywnego wizerunku marki danej firmy (Chalimoniuk-Nowak, 2013). Dlatego też od kilku lat toczone są dyskusje, koncentrujące się wokół etycznego wymiaru tego typu działalności, szczególnie, gdy oferowany program zawiera niekiedy utajoną promocję własnych produktów.

Można zadać sobie pytanie czy jest to narzędzie kształtujące, korygujące wizerunek organizacji czy autentyczna potrzeba misji społecznej, np. edukacji zdrowotnej? Czy to wychowywanie do zdrowego stylu życia czy może do stania się lojalnym konsumentem? Pomimo wielu dylematów natury etycznej skala działań w obszarze promocji zdrowia, a także ich skuteczność bywają imponujące. Dzięki angażowaniu dużych nakładów finansowych koordynatorzy programów prozdrowotnych są w stanie zainteresować problematyką zdrowia najpoważniejsze media, podnieść rangę problemu i działać w sposób spektakularny na masową skalę. Niektóre firmy realizują profesjonalne programy profilaktyczne w skali ogólnopolskiej np. badając tysiące dzieci, angażując specjalistów (uznane autorytety), oferując atrakcyjne materiały edukacyjne dla uczniów, nauczycieli i rodziców. Szczególnie wartościowe są programy kilkuletnie, zakładające współpracę ze środowiskiem lokalnym (Raport FOB, 2013).

Coraz częściej przedsiębiorcy prowadzą działania w zakresie promocji zdrowia w atrakcyjnej innowacyjnej formie, m.in. wykorzystując nowoczesne media i technologie, znacząco wyprzedzając to, co może zaoferować szkoła. Widocznym trendem jest stosowanie różnych form rywalizacji, co ma zintensyfikować działania odbiorców programu i silniej zaangażować konkurujące ze sobą dzieci. Trendem nie do końca pozytywnym jest fakt, iż wiele szkół decyduje się na udział w sponsorowanym programie ze względu na możliwość uzyskania certyfikatu. Zjawisko kolekcjonowania rozmaitych certyfikatów przez placówki staje się strategią ukierunkowaną na wyróżnienie się na rynku edukacyjnym.

Należy mieć na uwadze fakt, że działania w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu są niejednokrotnie próbą naprawy (tzw. wybielenia) wizerunku firmy; przykładem mogą być akcje i programy prozdrowotne, realizowane np. przez producentów żywności typu fast food.

Warto zwrócić uwagę, iż przy opracowywaniu prozdrowotnych akcji czy programów w ramach CSR nie zawsze zatrudnia się specjalistów (ograniczenia budżetowe), na ogół pracownikami działów CSR są głównie marketerzy. Zazwyczaj ogólnopolskie programy proponowane szkołom to programy wertykalne, zupełnie nieuwzględniające potrzeb ani specyfiki środowiska lokalnego, a ponadto nieelastyczne.

B. Woynarowska (2012b) słusznie zauważa, iż zewnętrznych programów, proponowanych szkołom, jest zbyt wiele i nie wszystkie są jakościowo satysfakcjonujące. Nie wszystkie też odpowiadają konkretnym treściom z podstawy programowej kształcenia ogólnego.

Przyjęcie do realizacji zewnętrznego programu powinno być rozważane przez grono pedagogiczne w kontekście rzeczywistych potrzeb określonego środowiska szkolnego. Programy powinny zakładać wstępną diagnozę tak, by można było po ich zakończeniu przeprowadzić ewaluację.

Problemy z jakością programów mają rozwiązać banki programów rekomendowanych. W Polsce bazę profesjonalnych programów profilaktycznych i promocji zdrowia (wyselekcjonowanych i ocenionych pod kątem wysokich standardów jakości) prowadzi Ośrodek Rozwoju Edukacji.

Obecnie zaleca się wdrażanie kompleksowych programów z długą, wieloletnią perspektywą czasową, opartych wyłącznie na naukowych dowodach i szerokim, socjoekologicznym modelu zdrowia (Inman i in., 2011).

Zakończenie

Za promowanie zdrowia w szkołach odpowiedzialne są osoby kierujące placówkami i nauczyciele. To od ich decyzji i kompetencji zależy, czy edukacja zdrowotna będzie realizowana na wysokim poziomie.



Niepokojącym zjawiskiem jest brak centralnego programu szkoleń dla pracujących nauczycieli w obecnej sytuacji edukacji zdrowotnej w polskim systemie oświaty. System awansu zawodowego nie spełnia swojej funkcji prostymulacyjnej, ponieważ większość pracujących nauczycieli (51%) ma już najwyższy stopień awansu zawodowego (nauczyciel dyplomowany) (Raport o stanie edukacji, 2013). Niepokojącym jest też fakt, iż pomimo ostatnio wprowadzanej reformy kształcenia (Krajowe Ramy Kwalifikacji) uczelnie wyższe, kształcące przyszłych nauczycieli wychowania fizycznego, w realiach nie dostosowały swojej oferty programowej do aktualnych potrzeb i zadań, wynikających z nowej podstawy programowej. Na wielu z nich przedmioty bezpośrednio związane z metodyką edukacji zdrowotnej, jeżeli występują, to jedynie w formie szczątkowej lub mają status przedmiotu do wyboru. Nie obserwuje się też większej (niż przed ostatnią reformą systemu oświaty) oferty specjalności na kierunkach pedagogicznych w zakresie promocji zdrowia, edukacji zdrowotnej. Współczesny profil zawodowy nauczyciela wychowania z pewnością powinien być inny niż 10 czy 20 lat temu. Od współczesnego nauczyciela zarówno Ministerstwo Edukacji Narodowej (poprzez regulacje prawne), jak i rodzice oczekują, by był edukatorem zdrowia, nie tylko specjalistą w zakresie sportu. Oczekuje się, by był trenerem zdrowia, doradcą w zakresie zdrowego stylu życia, ekspertem od motywowania do uczestnictwa w całożyciowej rekreacji ruchowej, nie zaś trenerem określonej dyscypliny sportowej.

Piśmiennictwo

  • Adler A. (1986). Sens życia, tłum. M. Kreczkowska. Warszawa: PWN.

  • Białas D. (2012). Styl życia jako narzędzie analityczne w definiowaniu sytuacji zdrowotnej jednostki i wspólnoty. W: A. Sladek, D. Bialas (red.), Zdrowie w ujęciu interdyscyplinarnym. Wybrane aspekty (s. 39-58). Wrocław: Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich.

  • Biały R. (2011). Ideał szczupłego i atrakcyjnego ciała w kulturze masowej. W: Z. Dziubiński, M. Lenartowicz (red.), Kultura fizyczna a kultura masowa (s. 267-278). Warszawa: AWF, SOSRP.

  • Brzezińska A. I., Ziółkowska B. (2013). Przed jakimi wyzwaniami stoi dzisiaj szkoła? Studia Edukacyjne, 27, 29-42.

  • Chalimoniuk-Nowak M. (2013). Placówka zaangażowana. Ogólnopolski System Ochrony Zdrowia, 10, 14-15.

  • Downie R. S., Fyfe C., Tannahill A. (1994). Health promotion. Models and Values. New York: Oxford University Press.

  • Elsner D. (2003). Co to jest ucząca się organizacja? W: D. Elsner (red.), Szkoła jako ucząca się organizacja. Szansa dla ambitnych. Chorzów: Mentor.

  • Głowacka M. D., Zdanowska J. (2013). Zdrowie publiczne w Polsce. Warszawa: Wolters Kluwer Polska SA.

  • Gofron B. (2013). Jaka edukacja w rzeczywistości Web 2.0? W: A. Gofron, K. Motyl (red.), Podstawy edukacji. Sfera wartości i zasad – konstruowanie podmiotu (s. 63-76). Kraków: Impuls.

  • Grzybek M. (red.). (2012). Współpraca międzysektorowa na rzecz CSR na Śląsku. Warszawa: Forum Odpowiedzialnego Biznesu, Izba Rzemieślnicza oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości Katowice.

  • Ihanainen P., Moravec J. W. (2011). Pointillist, cyclical and overlapping: multidimensional facets of time in omline learning. International Review of Research Distance Learning, 12,(7), 27-39

  • Inman D. D., van Bakergem K.M., LaRosa A. C., Garr D. R. (2011). Evidence-Based Health Promotion Programs for Schools and Communities. American Journal of Preventive Medicine, 40(2), 207-219.

  • Jabłoński S., Wojciechowska J. (2013). Wizja szkoły XXI wieku: kluczowe kompetencje nauczyciela a nowa funkcja edukacji. Studia Edukacyjne, 27, 43-63.

  • Karmolińska-Jagodzik E. (2012). Komunikacja międzypokoleniowa – rozważania wokół różnic kulturowych. Studia Edukacyjne, 21, 191-210.

  • Kawecki W. (2011). Komercjalizacja współczesnej kultury. Kultura – Media-Teologia, 4, 8-18.

  • Klichowski M., Przybyła M. (2013). Cyborgizacja edukacji – próba konceptualizacji. Studia Edukacyjne, 24, 143-153.

  • Kozłowski W. (2013) Zaangażowanie rodziców a osiągnięcia szkolne uczniów. Edukacja, 122(2), 78-89.

  • Krajowy Standard Kompetencji Zawodowych (2013). Promotor zdrowia. Warszawa: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.

  • Kukla D. (2009). Edukacja i rynek pracy w dobie globalizacji. W: K. Rędziński (red.), Prace Naukowe Akademii im. J. Długosza w Częstochowie. Seria: Pedagogika XVIII (s. 59-72). Częstochowa: AJD.

  • Kulmatycki L. (2003). Promocja zdrowia w kulturze fizycznej. Kryteria dobrej praktyki. Wrocław: AWF.

  • Łęski Z. (2011). Nowe media w rzeczywistości szkolnej – rewolucja, ewolucja czy regresja. W: B. Gofron, A. Gofron (red.), Podstawy edukacji. Konteksty dydaktyczne (s. 387-402). Kraków: Impuls.

  • MEN (2012). Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. 2012 poz. 977).

  • Mosz J. (2009). “Zarządzanie wizerunkiem” w kulturze fizycznej cywilizacji konsumpcjonizmu. W: Z. Dziubiński, K. W. Jankowski (red.), Kultura fizyczna w społeczeństwie nowoczesnym (s. 241-250). Warszawa: AWF, SOSRP.

  • Nowak P. F. (2013). Aksjologiczna refleksja nad zdrowym stylem życia w edukacji. W: A. Gofron, K. Motyl (red.), Podstawy edukacji. Sfera wartości i zasad – konstruowanie podmiotu (s. 153-170). Kraków: Impuls.

  • Ostaszewski K. (2014). Kultura szkoły a zachowania ryzykowne uczniów. Edukacja, 126(1), 14-24.

  • Pisinger C., Toft U., Aadahl M., Glümer C., Jørgensen T. (2009). The relationship between lifestyle and self-reported health in a general population. The Inter99 study. Preventive Medicine, 49, 418-423.

  • Raport dla UNESCO Miedzynarodowej Komisji do spraw Edukacji dla XXI wieku pod przewodnictwem Jacques`a Delors`a (1998). Edukacja: jest w niej ukryty skarb. Warszawa.

  • Raport FKS (2013). Komunikowanie na rzecz CSR. Warszawa: Fundacja Komunikacji Społecznej.

  • Raport FOB (2013). Odpowiedzialny biznes w Polsce. Warszawa: Forum Odpowiedzialnego Biznesu.

  • Raport NIK (2012). Organizacja i finansowanie kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli. Warszawa: Najwyższa Izba Kontroli.

  • Raport o stanie edukacji 2013 (2014). Liczą się nauczyciele. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

  • Siwek A. (2009). Dylematy współczesnego wychowania młodego człowieka. W: K. Rędziński (red.), Prace Naukowe Akademii im. J. Długosza w Częstochowie. Seria: Pedagogika XVIII (s. 51-58). Częstochowa: AJD.

  • The Ottawa Charter for Health Promotion http://www.who.int/healthpromotion/conferences/previous/ottawa/en/(dostęp 25.09.2014)

  • Wdowiak L. (2007). Wniosek o wyodrębnienie w ramach dziedziny nauki medyczne nowej dyscypliny naukowej – zdrowie publiczne. Zdrowie Publiczne, 117(3), 291-292.

  • Wdowiak L., Kapka L. (2009) Zdrowie publiczne jako specjalizacja w Unii Europejskiej (część I). Zdrowie Publiczne, 119(1), 3-6.

  • WHO Health Education Unit (1986). Life-styles and health. Social Science & Medicine, 22(2), 117-124.

  • Witkowska M., Nowak P. F. (2013). Edukacja zdrowotna w szkole jako wyzwanie dla ośrodków doskonalenia nauczycieli. W: I. Gembalczyk, B. Fedyn (red.), Edukacja zdrowotna. Dokonania, aktualności, perspektywy (s. 58-67). Racibórz: PWSZ.

  • Woynarowska B. (2008). Edukacja zdrowotna. Podręcznik akademicki. Warszawa: PWN.

  • Woynarowska B. (2012a). Edukacja zdrowotna dzieci i młodzieży i jej cele. W: B. Woynarowska (red.), Organizacja i realizacja edukacji zdrowotnej w szkole. Poradnik dla dyrektorów szkół i nauczycieli szkół podstawowych (s. 11-14). Warszawa: ORE.

  • Woynarowska B. (2012b). Korzystanie z programów edukacyjnych oferowanych szkole przez różne organizacje. W: B. Woynarowska (red.), Organizacja i realizacja edukacji zdrowotnej w szkole. Poradnik dla dyrektorów szkół i nauczycieli szkół podstawowych (s. 51-52). Warszawa: ORE.

  • Woynarowska B., Sokołowska M. (2000). Szkoła promująca zdrowie. Doświadczenia dziesięciu lat. Warszawa: KOWEZiU.

  • www.bazy.ngo.pl (dane z dn. 24.08.2014).

Beata Fedyn, Ilona Gembalczyk

Aktualny dyskurs nad teorią i praktyką szkolnej edukacji zdrowotnej

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu, Instytut Studiów Edukacyjnych


Current discourse on the theory and practice of school health education
Abstract

This thesis presents the issue of using the health education theory in practice. Achieving the main goals of health education is conditioned by the development of its theory, that is pedagogy of health and its application into practice, mostly in the school environment. It is important to mention that scientific knowledge concerning the process of education to health and teaching health can not be only a subject for practical implementations, but must also be a source that bonds contextual vision of pedagogical effects, a fundament for questions and reflections on the particular educational situations and making completion decision.
Key words: health education, theory, practice



  1   2   3   4   5   6   7


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna