Pojęcie środków publicznych



Pobieranie 185,73 Kb.
Strona1/5
Data26.03.2018
Rozmiar185,73 Kb.
  1   2   3   4   5

Pojęcie środków publicznych.

Środkami publicznymi są:



  1. Dochody publiczne.

  2. Środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi.

  3. Przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych pochodzące:

  • za sprzedaży papierów wartościowych oraz z innych operacji finansowych;

  • z prywatyzacji majątki Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego;

  • za spłat pożyczek udzielonych ze środków publicznych;

  • z otrzymanych pożyczek i kredytów;

  1. przychody jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością oraz pochodzące z innych źródeł.


Dochody publiczne.

Przez dochody publiczne należy rozumieć:



  1. daniny publiczne, do których zalicza się podatki oraz inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw;

  2. pozostałe dochody uzyskiwane przez jednostki sektora finansów publicznych, do których zalicza się:

  1. opłaty;

  2. dochody z mienia, w szczególności z najmu oraz dzierżawy i innych umów o podobnych charakterze oraz dywidendy od wniesionego kapitału;

  3. dochody ze sprzedaży majątku, rzeczy i praw, nie stanowiące przychodów ze sprzedaży papierów wartościowych oraz innych operacji finansowych a także przychodów z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego;

  4. spadki, zapisy i darowizny w postaci pieniężnej;

  5. inne dochody uzyskane na podstawie odrębnych przepisów, o ile są pobierane przez organy finansowe z dochodów publicznych lub przez podległe albo nadzorowane przez te organy jednostki, sektora finansów publicznych.


Przychody publiczne.

– to środki pieniężne uzyskiwane przez dany podmiot, tworzące jego zasoby pieniężne. Przychody pieniężne nazywane są też niekiedy wpływami pieniężnymi.


Wydatki publiczne.

Związane są z realizacją redystrybucji definitywnej (wydatkiem jest np. zapłata za rzeczy bądź usługi świadczone na rzecz jednostek należących do sektora finansów publicznych, wypłata wynagrodzeń itp.).



- mogą być ponoszone na cele i wysokości ustalonych w ustawie budżetowej, uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego i w planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych.

Wydatki publiczne powinny być dokonywane:

* w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów;

* w sposób umożliwiający terminową realizacje zadań;

* w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.


Rozchody publiczne.

Wiążą się z czasowym transferem środków – są wyrazem realizacji zobowiązań wcześniej zaciągniętych przez podmiot sektora finansów publicznych (np. spłata pożyczki), bądź jako wykonanie obowiązków umownych polegających na udostępnieniu zasobów finansowych podmiotów sektora finansów publicznych – innym podmiotom (np. udzielenie pożyczki).



Rozchodami publicznymi są:

  1. spłaty otrzymanych pożyczek i kredytów;

  2. wykup papierów wartościowych oraz inne operacje finansowe;

  3. udzielone pożyczki.


Sektor finansów publicznych.

W myśl art. 5 ustawy do sektora finansów publicznych zalicza się:




  1. organy władzy publicznej, organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa, sądy i trybunały, a także jednostki samorządu terytorialnego i ich organy oraz związki;

  2. jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych;

  3. fundusze celowe;

  4. państwowe szkoły wyższe;

  5. jednostki badawczo-rozwojowe;

  6. samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej;

  7. państwowe lub samorządowe instytucje kultury;

  8. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i zarządzane przez nie fundusze;

  9. Kasy Chorych;

  10. Polską Akademię Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne;

  11. państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podst. odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, banków i spółek prawa handlowego.


W sektorze finansów publicznych wyodrębnić można:


  1. sektor rządowy;

  2. sektor samorządowy – jednostki samorządu terytorialnego i ich organy oraz podległe tym organom jednostki organizacyjne.

Jawność i przejrzystość finansów publicznych (przejawy realizacji tych zasad).

Jawność finansów publicznych gwarantuje art. 11 ustawy o finansach publicznych.

Realizowana ona jest przez:



  • jawność sejmowej debaty budżetowej i debat budżetowych jednostek samorządu terytorialnego;

  • publikację budżetu państwa i budżetu jednostek samorządu terytorialnego;

  • jawność sejmowej debaty nad sprawozdaniem z wykonania budżetu państwa i debat nad wykonaniem sprawozdań budżetowych jednostek samorządu terytorialnego.

Ponadto:


  • podawanie do publicznej wiadomości kwot dotacji udzielonych z budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego;

  • zbiorczych danych dotyczących finansów publicznych przez Ministra Finansów;

  • udostępnianie corocznych sprawozdań dotyczących finansów i działalności jednostek należących do sektora finansów publicznych.


Minister Finansów ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym RP „Monitor Polski”:

  • kwotę państwowego długu publicznego;

  • kwotę niewymagalnych zobowiązań z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez podmioty sektora finansów publicznych;

  • kwotę długu Skarbu Państwa;

  • niewymagalnych zobowiązań z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez Skarb Państwa.

Klasyfikacja dochodów i wydatków publicznych, klasyfikacja budżetowa (budżet państwa i budżet jednostki samorządu terytorialnego).

Klasyfikacja budżetowa to prawnie określone zasady grupowania dochodów i wydatków budżetowych. Jest ona ściśle związana z realizacją zasady szczegółowości budżetu, a także zasadą jasności (przejrzystości) budżetu.

Może opierać się na kryteriach:


  1. Podmiotowych

  2. Przedmiotowych

  3. Funkcjonalnych

  4. Mieszanych

Zastosowanie przyjętych kryteriów klasyfikacyjnych tworzy podziałki klasyfikacji budżetowej, tj. jej nazwane części składowe, stwarzając możliwość grupowania dochodów bądź wydatków na określonym piętrze klasyfikacji.

W Polsce stosuje się jednocześnie wiele kryteriów klasyfikacyjnych (w sposób zhierarchizowany), tzn. że określone kryterium klasyfikacyjne uznaje się za kryterium pierwszoplanowe i tworzy się w oparciu o nie szereg podziałek klasyfikacyjnych pierwszego rzędu, następnie tworzy się kryterium drugoplanowe i podziałki klasyfikacyjne drugiego rzędu – tak, że służą one do podziału dochodów i wydatków ale już tylko w ramach podziału wcześniejszego itd.
Budżet państwa składa się z części od[powiadających zasadniczo organom władzy państwowej, kontroli, ochrony prawa, sądów i trybunałów oraz administracji rządowej. Odrębne części posiadają m.in.:


  • Kancelaria Sejmu;

  • Kancelaria Senatu;

  • Kancelaria Prezydenta;

  • Sąd Najwyższy;

  • NSA;

  • TK;

  • NIK;

  • Rzecznik Praw Obywatelskich itp.

Poza tym w odrębnych częściach budżetu państwa ujmuje się subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego, rezerwę ogólną, rezerwy celowe, obsługę długu Skarbu Państwa, przychody i rozchody związane z finansowaniem deficytu i rozdysponowaniem nadwyżki budżetowej. W uzasadnionych przypadkach w budżecie państwa mogą być tworzone odrębne części dla państwowych jednostek organizacyjnych nie będących organami władzy lub administracji rządowej oraz zadań ogólnych, jeżeli wyodrębnienie części jest uzasadnione koniecznością zapewnienia bieżącej kontroli wydatków. Poszczególnymi częściami dysponują kierownicy organów, właściwi ministrowie, przewodniczący określonych w odrębnych ustawach komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie (dysponenci części budżetowej).

Dalszy podział dochodów i wydatków budżetu opiera się już na opisanym wcześniej podziale klasyfikacyjnym dochodów i wydatków publicznych. Części dzielą się więc na działy, te zaś z kolei na rozdziały, a następnie na paragrafy. Szczegółowe zasady klasyfikacji dochodów i wydatków budżetowych określa Minister Finansów w drodze rozporządzenia.

Klasyfikacja budżetowa tworzy jako całość zespół podziałek klasyfikacyjnych, umożliwiających planowanie dochodów i wydatków w pożądany sposób. Podziałki klasyfikacyjne tworzą formalną strukturę budżetu.

Główny księgowy jednostki sektora finansów publicznych.

Funkcja głównego księgowego została stworzona dla potrzeb finansów publicznych. Podmiot ten (w celu umożliwienia wykonywania nałożonych na niego zadań), ma specjalny status , wyznaczany zakresem obowiązków oraz uprawnień. RM określa w drodze rozporządzenia, prawa i obowiązki głównego księgowego budżetu państwa, głównych księgowych części budżetowych, państwowych jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych oraz skarbników i głównych księgowych jednostek samorządu terytorialnego.



- zajmuje się:

* planowaniem finansowym;

* ewidencją zjawisk finansowych;

* sporządzaniem stosownych sprawozdań.


Audyt wewnętrzny (organizacja służb audytu, tryb działania).

- ogół działań przez które kierownik jednostki otrzymuje obiektywną i niezależną ocenę funkcjonowania danej jednostki w zakresie gospodarki finansowej pod względem legalności i gospodarności, celowości, rzetelności, przejrzystości, jawności. Badanie dokumentacji, efektywność działania. Audytor wewnętrzny jest zatrudniony w danej jednostce. Jednostki podlegające audytowi- katalog jest otwarty. Audytor po przeprowadzeniu w danej jednostce sporządza sprawozdanie, które otrzymuje kierownik. Kierownik jest zobowiązany w terminie 2 miesięcy do podjęcia działań w celu usunięcia niezgodności.
Jednostka budżetowa.

Jednostkami budżetowymi są takie jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z zasobów budżetowych, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego – zazwyczaj jednostki ze sfery usług niematerialnych, świadczące te usługi z zakresie administracji państwowej bądź samorządowej, obronności, porządku wewnętrznego, zdrowia, szkolnictwa itd.

Jednostka budżetowa prowadzi gospodarkę finansową wg zasad określonych w ustawie o finansach publicznych.

Jednostki budżetowe tworzą, łączą, przekształcają w inną formę organizacyjno-prawną i likwidują:



  1. państwowe - ministrowie, kierownicy urzędów centralnych i wojewodowie oraz inne organy działające na podstawie odrębnych przepisów.

  2. gminne, powiatowe lub wojewódzkie – organy stanowiące jednostkę samorządu terytorialnego.

Charakterystyczną cechą jednostek budżetowych jest sposób ich powiązania z budżetem – planowane dochody i wydatki jednostki budżetowej są w pełnych kwotach ujęte w budżecie. Oznacza to, że jednostka budżetowa na pokrycie swoich wydatków, wykorzystuje zasoby budżetowe, a jeżeli osiąga dochody, to przekazuje je w całości na rachunek środków budżetowych – budżetowanie brutto.

Poziom jej wydatków nie jest uzależniony od poziomu dochodów przez nią pobieranych.

Działalność finansowa jednostek budżetowych opiera się na ich planach finansowych, obejmujących przewidywane w danym roku budżetowym dochody i wydatki. Plany te (ze względu na pełną zależność gospodarki finansowej jednostki budżetowej od budżetu i jego zasobów) odzwierciedla odpowiedni fragment budżetu.

Jednostki budżetowe posiadają swoje rachunki bankowe, służące do realizacji ich wydatków, na które to rachunki przekazywane są środki z budżetu. Niektóre jednostki posiadają subkonta rachunków (tylko do pobierania dochodów) – np. Urzędy Skarbowe.

Likwidując jednostkę budżetową lub łącząc kilka z nich, organ określa przeznaczenie mienia, znajdującego się w użytkowaniu jednostki.


Zakład budżetowy.

jednostka państwowa lub gminna, która prowadzi działalność gospodarczą na zasadach samowystarczalności i pokrywa swoje wydatki z uzyskanych dochodów, chociaż prawo budżetowe dopuszcza dofinansowanie zakładów budżetowych.

Nadwyżka finansowa z bieżącej działalności jest przejmowana przez budżet, a inwestycje finansowe takiego zakładu są finansowane z budżetu.

Zakłady budżetowe nie posiadają osobowości prawnej – PAP, MON, ośrodki szkolenia kadr, przedszkola, ZKM (z czego pokrywa wydatki? – z własnych dochodów), zakłady oczyszczania.


Gospodarstwo pomocnicze.

działalność uboczna lub część podstawowa działalności budżetowej, wyodrębniona organizacyjnie z tej jednostki i finansowana z dochodów własnych. Dotacje z budżetu są kierowane rzadziej, niż do zakładów budżetowych.

Gospodarstwa pomocnicze odprowadzają do budżetu 50% zysku pozostającego po opłaceniu podatku dochodowego od osób prawnych, lecz nie muszą akumulować środków na inwestycję, ponieważ są one finansowane przez macierzyste jednostki budżetowe. W formie gospodarstw pomocniczych funkcjonują: warsztaty należące do szkół, zakładów karnych, czy jednostek wojskowych.
Środek specjalny.

Środki specjalne są formą działalności finansowej jednostki budżetowej. W tej prowadzona może być działalność uboczna bądź część podstawowej działalności jednostki budżetowej. Nie są one (środki specjalne)wyodrębnione organizacyjnie z jednostki budżetowej. Wyodrębnienie ogranicza się jedynie do sfery finansowej, a jego wyrazem jest odrębny plan finansowy środków specjalnych oraz odrębny – inny niż jednostki budżetowej – rachunek bankowy.

W myśl ustawy o finansach publicznych, środki specjalne są środkami finansowymi, gromadzonymi przez jednostki budżetowe na wyodrębnionych rachunkach bankowych:


  1. na postawie odrębnych ustaw oraz uchwał organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego;

  2. z tytułu spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej na rzecz jednostki budżetowej;

  3. z tytułu odszkodowań i wpłat na utracone lub uszkodzone mienie oddane jednostce budżetowej w zarząd lub użytkowanie;

  4. z tytułu sprzedaży zapasów środków materiałowych przechowywanych w celach mobilizacyjnych.


Środki specjalne przeznacza się na:

  1. cele wskazane w ustawie lub uchwale, na podst. której utworzono te środki;

  2. cele wskazane przez darczyńcę lub spadkodawcę;

  3. remont lub odtworzenie mienia uszkodzonego bądź utraconego, które było w zarządzie bądź użytkowaniu jednostki budżetowej, a także odtworzenie zapasów środków materiałowych przechowywanych w celach mobilizacyjnych.

Gospodarowanie zasobami środków specjalnych odbywa się w oparciu o plan finansowy (roczny lun na okres wydatkowania zasobów pieniężnych).


Państwowy dług publiczny.

Przez państwowy dług publiczny rozumie się nominalne zadłużenie podmiotów sektora finansów publicznych ustalone po wyeliminowaniu przepływów finansowych pomiędzy podmiotami należącymi do tego sektora.



Państwowy dług publiczny obejmuje zobowiązania sektora finansów publicznych z następujących tytułów i tylko z tych tytułów:

  1. wyemitowanych papierów wartościowych,

  2. zaciągniętych kredytów i pożyczek,

  3. przyjętych depozytów,

  4. wymagalnych zobowiązań

  • jednostek budżetowych

  • wynikających z ustaw i orzeczeń sadu, udzielonych przez państwo poręczeń i gwarancji oraz innych tytułów.

Przez dług Skarbu Państwa rozumie się nominalne zadłużenie Skarbu Państwa.

Fundusze celowe (m.in. rodzaje funduszy celowych, gospodarka finansowa funduszy).




  1   2   3   4   5


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna