Pojęcie I zakres obrotu dewizowego



Pobieranie 35,76 Kb.
Data24.02.2019
Rozmiar35,76 Kb.

Pojęcie i zakres obrotu dewizowego

USTAWA z dnia 18 grudnia 1998 r. Prawo dewizowe definiuje pojęcie obrotu dewizowego. Obrót dewizowy w myśl ustawy to:



  1. czynność prawna lub inne zdarzenie stanowiące, powodujące lub mogące powodować:

  • płatność środkami stanowiącymi wartości dewizowe bądź przeniesienie własności wartości dewizowych albo przeniesienie prawa majątkowego oraz przejęcie lub przystąpienie do długu, których przedmiotem świadczenia są wartości dewizowe,

  • płatność krajowymi środkami płatniczymi bądź przeniesienie własności takich środków albo przeniesienie prawa majątkowego oraz przejęcie lub przystąpienie do długu, których przedmiotem świadczenia są krajowe środki płatnicze, o ile zdarzenia te mają miejsce w stosunkach między rezydentem i nierezydentem,

b) transfer wartości dewizowych lub krajowych środków płatniczych,

Do rezydentów zlicza się między innymi:



  • osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania w kraju,

  • osoby prawne mające siedzibę w kraju,

  • inne podmioty mające siedzibę w kraju, posiadające zdolność zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu.

Do nierezydentów zalicza się między innymi:

  • osoby fizyczne nie mające miejsca zamieszkania w kraju,

  • osoby prawne nie mające siedziby w kraju,

  • inne podmioty nie mające siedziby w kraju, posiadające zdolność zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu,

  • podmioty zaliczone do rezydentów, w zakresie, w jakim prowadzą one działalność za granicą przez swoje przedsiębiorstwa, oddziały lub przedstawicielstwa mające siedzibę za granicą.

Mówiąc o obrocie dewizowym należy powiedzieć o:

obrót dewizowy z zagranicą, obrocie bieżącym oraz obrocie kapitałowym.


  • obrót dewizowy z zagranicą - obrót dewizowy między rezydentem i nierezydentem, o którym pisałem wcześniej, transfer wartości dewizowych lub krajowych środków płatniczych, a także obrót dewizowy dokonywany przez nierezydenta w kraju i rezydenta za granicą,

  1. umowy o nabywanie towarów (z wyłączeniem wartości dewizowych i krajowych środków płatniczych), świadczenie usług oraz nabywanie lub ustanawianie praw na dobrach niematerialnych,

  2. odroczenia płatności za świadczenia niepieniężne, udzielane i zaciągane w ramach umów,

  3. pożyczki i kredyty przeznaczone na finansowanie świadczeń niepieniężnych w ramach umów,

  4. przychody z prowadzenia przedsiębiorstwa, z uczestnictwa w zysku spółki, z tytułu odsetek od pożyczek i kredytów oraz od kwot zdeponowanych na rachunkach,

  5. świadczenia na utrzymanie członków rodziny należących do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 1997 r. Nr 16, poz. 89, Nr 34, poz. 209, Nr 137, poz. 926 i Nr 139, poz. 932),

  6. emerytury, świadczenia o charakterze rentowym, świadczenia społeczne oraz alimenty,

  7. nagrody oraz wygrane w konkursach lub grach losowych, organizowanych na podstawie przepisów kraju, w którym są one organizowane,

  8. płatności z tytułu świadczeń publicznoprawnych, w tym podatków, oraz należności celnych przywozowych i wywozowych, a także świadczenia z tytułu ich zwrotu dokonywane przez właściwe organy oraz upoważnione podmioty,

  9. roszczenia odszkodowawcze i odszkodowania,

  10. roszczenia i należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia związane z obrotem dewizowym z zagranicą, którego dokonywanie nie wymaga zezwolenia dewizowego, a w pozostałym zakresie, o ile zostaną stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądowym,

  11. płatności, przeniesienie własności i transfer wartości dewizowych lub krajowych środków płatniczych, wynikające z czynności.




  • obrót kapitałowy - inny niż bieżący obrót dewizowy z zagranicą.


Zasadnicze znaczenie ma rozróżnienie obrotu dewizowego z zagranicą na bieżący i kapitałowy, powszechnie przyjmowany w świecie.

Obrót bieżący jest wolny. Ograniczenia ustawa wprowadza tylko w stosunku do obrotu kapitałowego (wyjątek: zakaz dokonywania w kraju płatności dewizami w operacjach gospodarczych) i obejmują one tylko konkretne działania. Zakłada się przy tym, iż również te restrykcje mają charakter przejściowy i będą stopniowo eliminowane przez rozporządzenia Rady Ministrów. Obrót bieżący i obrót kapitałowy wyczerpują całość obrotu dewizowego kraju.

Powyżej wymieniłem czynności objęte pojęciem "obrót bieżący". Obrót kapitałowy jest określony ogólnie jako "inny niż bieżący obrót dewizowy z zagranicą". Definiuje się jednak dokładnie poszczególne jego rodzaje.

W obrocie bieżącym obowiązywać będzie pełna swoboda, tak przy zawieraniu transakcji, jak i płatności i przekazywaniu należności za granicę.

Wywóz i transfer dewiz czy środków płatniczych za granicę w ramach takiego obrotu dopuszczalny jest na podstawie ogólnych zezwoleń dewizowych udzielanych wszystkim albo określonemu kręgowi osób krajowych lub zagranicznych. Ogólne zezwolenia dewizowe funkcjonują obok zezwoleń indywidualnych, udzielanych w drodze decyzji administracyjnej.

Nowa ustawa nie przewiduje ogólnych zezwoleń dewizowych. Będą istniały natomiast zezwolenia indywidualne w odniesieniu do czynności, które nadal poddaje się reglamentacji. Minister finansów jest generalnie upoważniony do zwalniania - w rozporządzeniu - z ograniczeń i obowiązków określonych w prawie dewizowym i określania warunków tego zwolnienia. Zwolnienie takie może być wprowadzone wobec wszystkich lub wobec określonej kategorii podmiotów oraz co do wszystkich lub tylko co do rodzajowo określonych czynności

Obrót kapitałowy, a więc objęty ograniczeniami, podzielono na następujące grupy: inwestycje bezpośrednie, inwestycje portfelowe, obrót kredytowy, obrót depozytowy, obrót gwarancyjny, obrót gospodarczy i pozostały obrót.

Ustawa wymienia te rodzaje czynności z zakresu obrotu kapitałowego, które można podejmować tylko po uzyskaniu indywidualnego zezwolenia dewizowego. Pozostałe, co wynika z przyjętej zasady swobody obrotu dewizowego, nie są reglamentowane.

O objęciu czynności reglamentacją decydują takie kryteria, jak czas transakcji (np. dokonywanie obrotu kredytowego skutkującego powstaniem długu, którego termin spłaty jest krótszy niż rok); miejsce dokonywania transakcji (inwestycje bezpośrednie w krajach nie należących do OECD i w krajach, z którymi Polska nie zawarła umów o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji); charakter transakcji. W zakresie obrotu wewnętrznego reglamentacja nadal będzie obejmować dokonywanie w kraju płatności dewizami w operacjach gospodarczych.

Na handel dewizami (kantory) jest potrzebne zezwolenie. Rezydenci (według starego nazewnictwa - osoby krajowe) będą nadal obowiązani do repatriacji posiadanych za granicą wartości dewizowych i złotówek, czyli do ściągania swych należności do kraju. Pozostał przy tym obowiązek dokonywania i przyjmowania płatności oraz transferu dewiz za granicę za pośrednictwem banków, ale z licznymi wyjątkami, wśród których są np. płatności dokonywane między osobami fizycznymi nie związane z prowadzoną przez nie działalnością gospodarczą lub wykonywaniem wolnego zawodu oraz wywóz i przywóz walut obcych i złotych w kwocie nie przekraczającej równowartości 5 tys. ecu.

Zobowiązania pieniężne w obrocie dewizowym z zagranicą ustawa pozwala określać nie tylko w walutach wymienialnych (wyrażanie ich w walutach niewymienialnych jest niedopuszczalne), ale i w walucie polskiej. W ten sposób złoty został zrównany z walutami obcymi, a jednocześnie wszedł w orbitę obrotu dewizowego. Płatności w obrocie z zagranicą mogą być dokonywane w krajowych środkach płatniczych, w walutach wymienialnych albo w dewizach płatnych w takich walutach.
Ustawa obliguje rezydentów i nierezydentów do udzielania ustnych i pisemnych wyjaśnień oraz udostępniania wymaganych dokumentów w sprawach objętych kontrolą dewizową. Będą oni musieli podawać bankowi, za którego pośrednictwem dokonują płatności albo transferu, tytuł tego transferu lub płatności, a na żądanie banku przedstawiać dokumenty potwierdzające, że dana płatność lub transfer stanowi obrót bieżący lub kapitałowy, którego dokonywanie nie wymaga zezwolenia dewizowego. Ich przedstawienie będzie obowiązkowe w razie transferu za granicę o wartości powyżej 20 tys. ecu dokonywanego na rzecz nierezydenta.

Zezwolenia dewizowego wymaga odstąpienie od obowiązków: w zakresie ściągania wartości dewizowych i środków płatniczych z zagranicy; korzystania z pośrednictwa banków; wyrażania zobowiązań pieniężnych w walucie polskiej lub walutach wymienialnych; informacyjnych.

Kontroli dewizowej podlegają obrót dewizowy oraz inne czynności, których dokonanie wymaga zezwolenia dewizowego, a także wykonywanie obowiązków informacyjnych. Przepisy z zakresu kontroli dewizowej określające m.in., jakie organa i w jakim zakresie wykonują tę kontrolę.

Nadzwyczajne ograniczenia w sytuacji kryzysowej, wywołanej gwałtownymi ruchami kapitału, pozwolą szybko reagować na te zagrożenia.

Istnieją dwa stopnie tych ograniczeń. Pierwsze będzie można zastosować w razie zagrożenia realizacji założeń polityki pieniężnej. Rada Ministrów, zgodnie z wnioskiem Rady Polityki Pieniężnej, będzie mogła wówczas wprowadzić w rozporządzeniu, na czas nie dłuższy niż sześć miesięcy, nadzwyczajne ograniczenia w stosunku do rezydentów i nierezydentów dokonujących obrotu kapitałowego innego niż inwestycje bezpośrednie. Ograniczenia polegają na obowiązku utrzymywania przez nich nie oprocentowanego depozytu na specjalnie w tym celu założonym rachunku bankowym w NBP. Czynności obrotu kapitałowego, których dokonywanie będzie rodziło ten obowiązek, oraz stosunek, w jakim wielkość depozytu pozostaje do wielkości środków zaangażowanych w obrót kapitałowy, określi w tym rozporządzeniu Rada Ministrów.

W razie nadzwyczajnego zagrożenia stabilności oraz integralności systemu finansowego Rzeczypospolitej Rada Ministrów na wniosek Rady Polityki Pieniężnej może wprowadzić, również na czas nie dłuższy niż sześć miesięcy, obowiązek: odsprzedaży przez rezydentów zagranicznych środków płatniczych; wyrażania i dokonywania w obrocie z zagranicą zobowiązań tylko w walutach wymienialnych; uzyskiwania zezwoleń dewizowych na wykonywanie czynności obrotu dewizowego, które normalnie by tego nie wymagały; ograniczenia działalności kantorów. Ograniczenia te Rada Ministrów może wprowadzić pojedynczo lub łącznie i odnieść do określonej kategorii podmiotów oraz do wszystkich lub tylko niektórych czynności.

Ustawa przykładowo wskazuje rodzaje nadzwyczajnych zagrożeń stabilności i integralności systemu finansowego RP. Chodzi o poważne zmniejszenie rezerw dewizowych; załamanie równowagi bilansu płatniczego stwarzające bezpośrednie zagrożenie zdolności płatniczej wobec zagranicy; wzrost podaży pieniądza wywołany napływem kapitału z zagranicy w rozmiarach i tempie zasadniczo utrudniającym lub uniemożliwiającym kontrolę tej podaży; bezpośrednie zagrożenie stabilności i integralności polityki pieniężnej wywołane przepływem kapitału między krajem a zagranicą.




Szukasz gotowej pracy ?

To pewna droga do poważnych kłopotów.

Plagiat jest przestępstwem !

Nie ryzykuj ! Nie warto !



Powierz swoje sprawy profesjonalistom.






©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna