Podział operacji gospodarczych ze względu na ich wpływ na bilans



Pobieranie 44,04 Kb.
Data26.10.2017
Rozmiar44,04 Kb.

Podział operacji gospodarczych ze względu na ich wpływ na bilans


Najprostszym do zrozumienia podziałem operacji gospodarczych jest podział na następujące podstawowe grupy:

  1. Operacje nie zmieniające sumy bilansowej (wpływające tylko na jedną stronę bilansu - aktywa bądź pasywa).

  2. Operacje zmieniające wartość sumy bilansowej (wpływające na aktywa i pasywa);

  3. Operacje gospodarcze wpływające na bilans pośrednio poprzez pozycję „wynik finansowy”

Operacje zmieniające wartość sumy bilansowej


Jak wiemy z kursu na temat bilansu, składa się on z aktywów i pasywów. Aktywa to zasoby przedsiębiorstwa, natomiast pasywa to źródła finansowania. Suma aktywów jest w bilansie zawsze równa sumie pasywów. Operacja gospodarcza, która zmienia wartość sumy bilansowej to taka, która jednocześnie wpływa zarówno na aktywa, jak i na pasywa. Operacja taka może zwiększyć lub zmniejszyć sumę bilansową.


Przykład


Przykładem takiej operacji będzie spłata kredytu. Jak wiemy kredyt jest prezentowany w pasywach jako zobowiązanie. Wyobraźmy więc sobie, że przedsiębiorstwo spłaca kredyt w wysokości 10.000 złotych. Transakcja ta będzie widoczna w bilansie z dwóch stron:

  • Po stronie aktywów zaobserwujemy wypływ środków pieniężnych - obniżenie wartości środków pieniężnych na rachunku, a tym samym obniżenie całej sumy bilansowej po stronie aktywów o 10.000 złotych.

  • Z pasywów natomiast zniknie 10.000 złotych kredytu - obniżenie zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek spowoduje obniżenie ogólnej sumy bilansowej pasywów.

Zaciągnięcie kredytu byłoby operacją zwiększającą wartość sumy bilansowej. Po stronie pasywów obserwowalibyśmy zwiększenie zobowiązań, po stronie aktywów natomiast wpływ środków finansowych na rachunek bankowy firmy.

Operacje nie zmieniające wartość sumy bilansowej


Operacje nie zmieniające wartości sumy bilansowej to takie, które wpływają jedynie na jedną stronę bilansu: na aktywa lub na pasywa. Operacje takie powodują zwiększenie jednej pozycji w bilansie, wywołując równocześnie zmniejszenie innej. Można by powiedzieć, że:

  • w przypadku aktywów - przedsiębiorstwo zamienia jeden rodzaj aktywów w inny;

  • w przypadku pasywów - przedsiębiorstwo zamienia jeden rodzaj finansowania na inny.

Przykładem takiej operacji będzie spłata należności przez klienta spółki. Zaobserwujemy wtedy w aktywach przedsiębiorstwa obniżenie należności oraz wzrost gotówki.

Innym przykładem może być na przykład spłata zobowiązań handlowych przy pomocy linii kredytowej. Zaobserwujemy wtedy w pasywach przedsiębiorstwa spadek zobowiązań handlowych oraz wzrost zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek.

Złożone operacje gospodarcze


Złożone operacje gospodarcze, nie różnią się w zasadzie niczym od opisanych powyżej dwóch rodzajów. Wyodrębniliśmy je jednak, aby pokazać, że opisanie zdarzenia gospodarczego nie zawsze jest możliwe przy pomocy dwóch tylko zapisów. Niekiedy zaksięgowanie, wymaga rozbicia kwoty księgowanej i rozksięgowanie jej na odpowiednie konta. Koronnym przykładem takiej operacji jest operacja gospodarcza wpływająca na na bilans pośrednio, poprzez pozycję wynik finansowy.

Operacje wpływające na wynik finansowy


Tak będzie na przykład w przypadku operacji wpływających na wynik finansowy przedsiębiorstwa. Nie tylko wywołają one zmiany w składnikach bilansu, ale też wpłyną na niego pośrednio poprzez pozycję wynik finansowy.

Przykładem takiej transakcji może być na przykład sprzedaż materiałów.


Załóżmy, że przedsiębiorstwo posiada materiały, które kupiło za 100 złotych a następnie sprzedało je za 120 złotych. Przedsiębiorstwo to zarobiło na transakcji 20 złotych. Spoglądając na bilans zobaczymy, że z zapasów wypłynęły materiały o wartości 100 a na konto firmy wpłynęło 120. Gdybyśmy nie wykonali żadnej operacji w pasywach, ich łączna suma byłaby o 20 złotych niższa niż suma aktywów. 20 dodatkowych, zarobionych złotych zostanie po stronie aktywów zaksięgowane w kategorii wynik finansowy. W dalszych częściach kursu będziemy się uczyli jak tworzony jest rachunek zysków i strat oraz z kąd pochodzi pozycja wynik finansowy.

Operacje gospodarcze, czyli co księgujemy i dlaczego


W poprzedniej części naszego kursu księgowości poznaliśmy charakterystykę poszczególnych pozycji w bilansie. Poznaliśmy podstawowe rodzaje aktywów i pasywów. Jak już wiemy, bilans przedstawia nam statyczny obraz przedsiębiorstwa, czyli jego stan „na dany moment”.

Każdy jednak wie, że firma nie jest tworem statycznym tylko dynamicznym, w którym ciągle realizowanych jest wiele procesów (przykłady możecie zobaczyć w sekcji przykłady zastosowania rachunkowości). W każdym przedsiębiorstwie też, wartości poszczególnych składników bilansu ulegają zmianom: Firma kupuje i sprzedaje zapasy, produkuje wyroby gotowe, spłaca zobowiązania i zaciąga kredyty. Aby bilans przedsiębiorstwa był aktualny z księgowego punktu widzenia i przedstawiał prawidłowo jego sytuację finansową, musi ono rejestrować odpowiednie zdarzenia gospodarcze. Rejestrowanie to nazywamy księgowaniem.


Operacje gospodarcze


Zanim opiszemy jak przedsiębiorstwo dokonuje księgowań, musimy określić jakie zdarzenia gospodarcze będą w rzeczywistości księgowanie. Nie każde bowiem zdarzenie w firmie wywołuje zmiany wymagające zaksięgowania.

Jedynymi zdarzeniami, które są przez firmę księgowane są zdarzenia nazywane operacjami gospodarczymi. Operacje gospodarcze to takie zdarzenia, które spełniają poniższe warunki:



  1. Dają się wyrazić w wartościach pieniężnych. Zaznaczyć tu należy, że często stosuje się również ewidencję w jednostkach naturalnych (np. w sztukach bądź kilogramach), jest ona jednak jedynie pomocnicza i nie może zastąpić ewidencji wartościowej.

  2. Powodują zmiany w stanie posiadanych zasobów i/lub źródłach ich finansowania, czyli powodują zmiany w bilansie po stronie aktywów, po stronie pasywów lub po obu stronach jednocześnie.

  3. Wchodzą w zakres działalności danego przedsiębiorstwa. Jest to zgodne z metodą podmiotową rachunkowości, według której wszystkie zdarzenia gospodarcze muszą być rozpatrywane z punktu widzenia danego podmiotu gospodarczego. Księguje się tylko takie operacje, które bezpośrednio zmieniają wartość aktywów i pasywów. (Tu zaznaczyć należy, że występuje grupa operacji księgowych nie spełniająca powyższych warunków. Są to operacje wynikające z wymogów formalnych oraz operacje rozliczeniowe i przegrupowujące. Tymi rodzajami operacji zajmiemy się dopiero w następnych częściach kursu.)

  4. Muszą być rozpatrywane równocześnie z dwóch punktów widzenia. Będziemy o tym mówić więcej w dalszej części tego kursu. Chodzi tu o to, że operacje gospodarcze zgodnie z zasadą podwójnego zapisu wywołują równocześnie dwie równe wartościowo zmiany w stanie aktywów i/lub pasywów.

Zgodnie z powyższymi warunkami zauważyć możemy, że rzeczywiście nie wszystkie zdarzenia zaliczane będą do operacji gospodarczych, a tym samym nie wszystkie ujmowane będą w ewidencji księgowej.

Przykłady operacji gospodarczych - zdarzeń, które zostaną zaksięgowane


Poniżej znajdują się przykłady zdarzeń spełniających definicję operacji gospodarczej oraz ujmowanych w ewidencji księgowej przedsiębiorstwa, czyli innymi słowy - księgowanych. Na pierwszym przykładzie przedstawiliśmy, że wszystkie powyższe wymagania odnośnie klasyfikacji zdarzenia jako operacji gospodarczej są spełnione:

  1. Zakup materiałów - zakup materiałów spełnia warunki wymienione powyżej:

    1. Da się wyrazić wartościowo - cena zakupu jest zawsze jasno ustalona oraz poparta fakturą, lub przynajmniej rachunkiem.

    2. Zakup materiałów powoduje zmiany zasobów i/lub źródeł ich finansowania:

      • jeżeli zakup zostanie dokonany za gotówkę, zmiany nastąpią jedynie w aktywach posiadanych przez jednostkę: wzrośnie wartość materiałów w magazynie a spadnie ilość gotówki;

      • jeżeli zakup dokonany zostanie przy użyciu kredytu kupieckiego, czyli z odroczonym terminem płatności, zmianie ulegną zarówno zasoby jak i źródła ich finansowania: wzrośnie wartość materiałów oraz wzrośnie wartość zobowiązań wobec dostawców.

    3. Zakup materiałów przez przedsiębiorstwo jest oczywiście zdarzeniem, które wchodzi w zakres jego działalności podpunktach wywołuje zmiany podpunktach stanie aktywów i pasywów.

    4. W podpunktach powyżej przedstawiliśmy już dwoistość zapisu operacji zakupu materiałów (materiały - gotówka lub materiały - należności). Zakup ten zawsze wywołuje zmianę równocześnie dwóch wartości.

A oto inne przykłady:

  1. Otrzymanie przelewu z banku z tytułu zaciągnięcie kredytu;

  2. Wykorzystanie przyznanej linii kredytowej w rachunku bieżącym;

  3. Spłacenie zobowiązania;

  4. Otrzymanie zapłaty od dostawcy;

  5. Wpłata dywidendy dla akcjonariuszy;

  6. Przekazanie wyrobów gotowych z produkcji na magazyn;

  7. Złomowanie zepsutej maszyny produkcyjnej;

  8. itd.

Przykłady zdarzeń, które nie są operacjami gospodarczymi - nie zostaną zaksięgowane


Poniżej znajdują się przykłady zdarzeń zachodzących w firmie, które nie spełniają warunków operacji gospodarczych i nie są ujmowane w ewidencji księgowej przedsiębiorstwa.

  • Otrzymanie zamówienia od klienta - Wprawdzie wiele firm posiada systemy, w których zamówienia są rejestrowane, niemniej jednak otrzymanie zamówienia nie jest operacją gospodarczą, ponieważ nie powoduje zmiany w stanie zasobów ani źródłach finansowania przedsiębiorstwa. Dopiero realizacja zamówienia, czyli wysyłka towarów, będzie operacją gospodarczą. Interesującą ciekawostką może być fakt, że w wielu firmach, w celu usprawnienia zarządzania, system rejestrujący zamówienia jest zintegrowany z systemem księgowym. Wysyłka towarów oprócz wywołania zapisu księgowego zamyka również otwarte zamówienie. Jakkolwiek jednak zinformatyzowany jest system księgowy w przedsiębiorstwie, zasady rozpoznawania zdarzeń księgowych pozostają niezmienne.

  • Uzyskanie w banku linii kredytowej w rachunku bieżącym - Fakt uzyskania dostępu do linii kredytowej nie powoduje jeszcze zmian w stanie zasobów ani źródłach finansowania. Dopiero w sytuacji, gdy spółka rozpocznie korzystanie z linii kredytowej (wyciągnie z niej pieniądze lub dokona płatności), następuje operacja gospodarcza. Zmienia się wtedy wartość zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek oraz z drugiej strony zmienia się wartość składnika, na który przeznaczone zostaną środki z linii kredytowej - na przykład zobowiązania z tytułu dostaw i usług.

  • Podpisanie umowy o pracę z pracownikiem - Operacją gospodarczą będzie dopiero powstanie zobowiązania z tytułu wynagrodzeń, ubezpieczeń społecznych itp. Sam fakt podpisania umowy nie jest jeszcze operacją gospodarczą.

  • Złożenie zamówienia przez spółkę na dostawę materiałów - Operacja gospodarcza będzie miała miejsce dopiero, gdy spółka otrzyma materiały lub fakturę za dane materiały. Do tego czasu żadna informacja nie jest wprowadzana do systemu księgowego.

ZASADA MEMORIAŁOWA Ujęcie w księgach ogółu operacji, wpływających na wynik finansowy roku obrotowego; niezależnie od terminu ich zapłaty czy stopnia uregulowania rozrachunków; przeciwieństwem zasady memoriałowej, stosowanej w polskiej rachunkowości, jest zasada kasowa

ZASADA WSPÓŁMIERNOŚCI Zasada współmierności mówi o powiązaniu przychodów i kosztów z okresem, którego dotyczą (tzn. powiązanie przychodów z kosztami ich uzyskania w danym okresie itd.)

ZASADA WYMIERNOŚCI PIENIĘŻNEJ Zgodnie z tą zasadą przedmiotem rachunkowości są te operacje, które można wyrazić w jednostce pieniężnej.
WPŁYW OPERACJI GOSPODARCZYCH NA BILANS

  • Nie każde zdarzenie gospodarcze będzie powodowało zmiany składników bilansu, np. zawarcie umowy o pracę, zamówienie towarów u dostawcy.

  • Dopiero skutki tych zdarzeń (wypłata wynagrodzenia, przyjęcie towaru od dostawcy, wywołają zmiany w składnikach bilansu i znajdą odbicie w rachunkowości jako operacje gospodarcze.

  • Tak więc wiele decyzji podejmowanych w trakcie działalności gospodarczej ma jakiś pośredni lub odroczony w czasie wpływ na wartość majątku i kapitałów, przedmiotem zainteresowania rachunkowości są tylko te decyzje, których rezultaty można zakwalifikować jako operacje gospodarcze i tylko one podlegają ewidencji księgowej


Operacje gospodarcze można różnie klasyfikować. Z punktu widzenia ich oddziaływania na wyniki finansowe podmiotu gospodarczego operacje dzieli się na:

- bilansowe,

- wynikowe.

  • Operacje bilansowe powodują zmiany wyłącznie w pozycjach aktywów i (lub) pasywów, nie wywierając żadnego wpływu na wynik finansowy. Będzie to przykładowo, podjęcie gotówki z banku do kasy, spłata zobowiązania wobec dostawcy , zakup materiałów itp.

  • Operacje wynikowe obejmują procesy gospodarcze wpływające na wynik finansowy poprzez wpływ na koszty, przychody, straty i zyski nadzwyczajne (następuje zwiększenie bądź zmniejszenie sumy bilansowej). Oznacza to, że operacja tego rodzaju wpływa na jeden ze składników bilansu oraz jednocześnie na rachunek wyników.




©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna