Podstawy prawne egzaminu



Pobieranie 413,77 Kb.
Strona1/6
Data10.01.2018
Rozmiar413,77 Kb.
  1   2   3   4   5   6


Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego

od roku szkolnego 2014/2015.

Przykładowe zadania

do części ustnej oraz części pisemnej

na poziomie podstawowym i rozszerzonym

wraz z rozwiązaniami


1. Część ustna egzaminu maturalnego z języka polskiego
Egzamin maturalny z języka polskiego w części ustnej sprawdza umiejętność tworzenia wypowiedzi na określony temat, zgodnej z zasadami poprawności językowej, logiki
i retoryki. Inspiracją do wypowiedzi jest tekst kultury.
Charakterystyka egzaminu ustnego

Egzamin trwa około 30 minut i składa się z trzech części: przygotowania, wypowiedzi monologowej zdającego dotyczącej wylosowanego polecenia i związanej z tą wypowiedzią rozmowy zdającego z zespołem przedmiotowym.


Wypowiedź monologowa zdającego

Zdający losuje zadanie egzaminacyjne zawierające tekst kultury (literacki


lub popularnonaukowy z zakresu wiedzy o języku) oraz odnoszące się do niego polecenie
i ma czas na przygotowanie wypowiedzi. Następnie wygłasza wypowiedź monologową na zadany w poleceniu temat.

Tekst kultury powinien zainspirować zdającego, którego zadaniem jest rozwinięcie


i poszerzenie zasygnalizowanych w poleceniu wątków - także poprzez odwołanie się
do innych, dowolnie wybranych tekstów.
Rozmowa zdającego z zespołem egzaminacyjnym

Rozmowa może dotyczyć wyłącznie wygłoszonej przez zdającego wypowiedzi monologowej. Członkowie zespołu egzaminacyjnego nie mogą odwoływać się do faktów lub lektur nieprzywołanych w tej wypowiedzi. W trakcie rozmowy członkowie zespołu mogą prosić o dodatkowe wyjaśnienia, zachęcać do pogłębienia wybranych aspektów wypowiedzi itp.


Część ustna egzaminu z języka polskiego trwa około 15 minut, jednakże absolwentom niewidomym czas trwania egzaminu może zostać przedłużony, zgodnie z Komunikatem Dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.
Ocenianie - egzamin ustny
Monologowa wypowiedź egzaminacyjna oraz udział zdającego w rozmowie oceniane są pod względem merytorycznym (treść), formalnym (organizacja), językowym i stylowym. Oceny dokonują członkowie zespołu przedmiotowego, przyznając punkty zgodnie ze skalą oceniania egzaminu ustnego. Waga poszczególnych aspektów ocenianych w trakcie tej części egzaminu jest następująca:

  • Meritum wypowiedzi monologowej: 40% (16 pkt),

  • Organizacja wypowiedzi monologowej: 20% (8 pkt),

  • Język i styl wypowiedzi monologowej i dialogowej: 20% (8 pkt),

  • Meritum wypowiedzi dialogowej i przestrzeganie zasad uczestniczenia w rozmowie:
    20% (8 pkt).

Za wypowiedź w części ustnej egzaminu maturalnego zdający może otrzymać maksymalnie 40 punktów.
2. Część pisemna egzaminu maturalnego z języka polskiego na poziomie podstawowym
Egzamin maturalny z języka polskiego w części pisemnej na poziomie podstawowym sprawdza umiejętność wykonywania na tekście nieliterackim operacji dowodzących jego rozumienia na różnych poziomach (część testowa) oraz tworzenia wypowiedzi argumentacyjnej (wypracowanie) w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.
Charakterystyka egzaminu pisemnego na poziomie podstawowym
Podczas egzaminu zdający otrzymuje jeden arkusz egzaminacyjny, który składa się z dwóch części: a) testu sprawdzającego umiejętność wykonywania na tekście nieliterackim operacji dowodzących jego rozumienia na różnych poziomach, b) części sprawdzającej umiejętność tworzenia wypowiedzi argumentacyjnej (wypracowania). Na rozwiązanie zadań z arkusza zdający ma 170 minut i sam decyduje o rozłożeniu w czasie pracy nad testem
oraz wypracowaniem. W przypadku absolwentów niewidomych czas trwania egzaminu może zostać przedłużony, zgodnie z Komunikatem Dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.
Test

Część testowa arkusza egzaminacyjnego składa się z dwóch zestawów, z których każdy obejmuje:



  1. Tekst lub dwa teksty liczące łącznie nie więcej niż 500 słów,

  2. Wiązkę 5-7 zamkniętych i/lub otwartych zadań do tekstu z miejscem na wpisanie odpowiedzi.

Zdający rozwiązuje zadania w obu zestawach.
Łącznie w obu zestawach składających się na test znajdzie się 10-13 zadań zróżnicowanych pod względem formy oraz sprawdzających różne kompetencje.


  • Tekst

Teksty, do których odnoszą się zadania, zgodnie z podstawą programową mogą mieć charakter popularnonaukowy, publicystyczny lub polityczny.


  • Zadania egzaminacyjne

Zadania w teście mogą mieć formę zamkniętą lub otwartą. Nie ograniczają się
do sprawdzania umiejętności wyszukiwania informacji w tekście, ale - obligatoryjnie - służą rozpoznaniu poziomu umiejętności analizy tekstu i jego przekształceń, a także świadomości językowej. Zadania sprawdzają także znajomość utworów literackich, których, zgodnie
z podstawą programową, nie wolno pominąć w procesie kształcenia (oznaczonych
w podstawie gwiazdką).


  • Wypracowanie

Część arkusza egzaminacyjnego, w której sprawdza się umiejętność tworzenia wypowiedzi argumentacyjnej, zawiera dwa tematy wypracowania do wyboru: jeden wymagający napisania rozprawki, drugi - interpretacji tekstu poetyckiego. Zdający realizuje jeden, wybrany przez siebie temat.


  • Rozprawka

Zadanie składa się z polecenia i tekstu epickiego lub dramatycznego.

Rozprawka na poziomie podstawowym jest formą wypowiedzi pisemnej na podany temat, która wymaga od zdającego:



  • Zrozumienia załączonego do polecenia tekstu literackiego (epickiego lub dramatycznego);

  • Sformułowania własnego stanowiska (tezy lub hipotezy) wobec problemu postawionego
    w poleceniu i odnoszącego się do zamieszczonego w arkuszu tekstu literackiego;

  • Rzeczowego uzasadnienia swojego stanowiska;

  • Odwołania się do załączonego tekstu oraz do wybranego tekstu/wybranych tekstów kultury. W przypadku, jeśli dany tekst literacki jest fragmentem lektury oznaczonej w podstawie jako obowiązkowa, uczeń powinien także odwołać się do całości utworu. Szczegółowe wskazówki dotyczące liczby tekstów i sposobu odwołania się do nich znajdują się w poleceniu;

  • Napisania wypowiedzi, którą powinien cechować widoczny zamysł kompozycyjny, wyrażający się w funkcjonalnej segmentacji i uporządkowaniu tekstu stosownie
    do wskazanego gatunku wypowiedzi.

Wypracowanie nie może liczyć mniej niż 250 słów.


  • Interpretacja tekstu poetyckiego

Zadanie składa się z polecenia i utworu poetyckiego lub jego fragmentu.

Praca interpretacyjna powinna polegać na przedstawieniu propozycji odczytania utworu poetyckiego, czyli zaprezentowaniu zrozumianych przez zdającego sensów tekstu. Zadaniem zdającego jest uzasadnienie postawionej tezy/hipotezy interpretacyjnej za pomocą argumentów pozwalających na jej uprawomocnienie. Uzasadnienie powinno znajdować potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. Biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym).

Część argumentacyjna powinna zawierać ustalenia analityczne dotyczące na przykład:


  • Elementów dostrzeżonej w utworze sytuacji komunikacyjnej;

  • Kompozycji tekstu oraz jej funkcji;

  • Cech stylu wypowiedzi i użytych w niej środków językowych (zwłaszcza artystycznych) oraz ich funkcji;

  • Dosłownych i niedosłownych znaczeń poszczególnych elementów utworu (w tym jego tytułu), zwłaszcza metaforycznych, alegorycznych i symbolicznych;

  • Przynależności gatunkowej tekstu;

  • Kreacji świata przedstawionego (w tym funkcji motywów literackich występujących
    w przeczytanym tekście).

Praca interpretacyjna winna zawierać wyprowadzone z tych ustaleń wnioski służące osiągnięciu głównego celu pracy, czyli zaprezentowaniu odczytania dzieła.

Zdający może zbudować wypowiedź w rozmaity sposób: w porządku linearnym prowadzącym od poszczególnych ustaleń analitycznych do wniosków natury ogólnej;


w porządku linearnym prowadzącym od postawienia tezy/hipotezy poprzez prezentację argumentów w postaci ustaleń szczegółowych, po sformułowanie wniosku; w porządku nielinearnym - zgodnie z pojawiającymi się skojarzeniami, rozszerzającymi krąg ustaleń
lub je zawężającymi i pogłębiającymi.
Interpretacja tekstu poetyckiego winna przybrać formę dłuższej wypowiedzi argumentacyjnej. Ma ona służyć sprawdzeniu umiejętności zdającego z zakresu tworzenia wypowiedzi pisanej zgodnie z podstawowymi regułami jej organizacji, zachowującej zasady spójności znaczeniowej i logicznej, posiadającej czytelną kompozycję, a także spójnej, stosownej
i funkcjonalnej pod względem stylistycznym. Wypracowanie nie może liczyć mniej niż
250 słów.
Zdający, realizując tę formę wypowiedzi, ma wykazać się umiejętnościami opisanymi
w podstawie programowej na poziomie wymagań szczegółowych z zakresu analizy
i interpretacji tekstów kultury.
Ocenianie - egzamin pisemny na poziomie podstawowym
Oceny części testowej i wypracowań dokonują egzaminatorzy okręgowej komisji egzaminacyjnej, przyznając punkty zgodnie z modelem odpowiedzi w wypadku testu
i z kryteriami oceny w wypadku wypracowania.
Łącznie za test i wypracowanie można uzyskać 70 punktów, w tym:

  • Za część testową - 20 punktów,

  • Za wypracowanie - 50 punktów.


Ocena testu

W części testowej każda odpowiedź jest punktowana. Liczba punktów do uzyskania jest podana w arkuszu egzaminacyjnym obok zadania, a w kryteriach oceniania uszczegółowione są zasady przyznawania punktów.


Ocena wypracowania

W ocenie wypracowania za kryteria najważniejsze uznaje się:



  • W przypadku rozprawki: sformułowanie swojego stanowiska wobec problemu podanego w poleceniu i uzasadnienie stanowiska,

  • W przypadku interpretacji: sformułowanie koncepcji interpretacyjnej i uzasadnienie tezy interpretacyjnej.

Za kryteria wspomagające w obu formach gatunkowych uznaje się poprawność rzeczową, zamysł kompozycyjny, spójność lokalną tekstu, styl tekstu, poprawność językową
i poprawność zapisu.
3. Pisemny egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie rozszerzonym
Egzamin maturalny z języka polskiego w części pisemnej na poziomie rozszerzonym sprawdza umiejętność dokonywania interpretacji porównawczej utworów literackich
lub tworzenia wypowiedzi argumentacyjnej (w formie wybranej przez zdającego,
np. Rozprawki lub szkicu), wymagającej odniesienia się do tekstu historycznoliterackiego
albo teoretycznoliterackiego, albo krytycznoliterackiego.
Charakterystyka egzaminu pisemnego na poziomie rozszerzonym

Podczas egzaminu zdający otrzymuje jeden arkusz egzaminacyjny zawierający 2 tematy wypracowania do wyboru, w tym jeden wymagający napisania wypowiedzi argumentacyjnej, drugi - interpretacji porównawczej dwóch tekstów literackich. Zdający realizuje jeden, wybrany przez siebie temat.

Na napisanie wypracowania zdający ma 180 minut. W przypadku absolwentów niewidomych czas trwania egzaminu może zostać przedłużony, zgodnie z Komunikatem Dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.



  • Wypowiedź argumentacyjna

Zadanie składa się z polecenia i tekstu teoretycznego (krytycznoliterackiego lub historycznoliterackiego, lub teoretycznoliterackiego).

Wypowiedź argumentacyjna na poziomie rozszerzonym jest formą wypowiedzi pisemnej,


w której od ucznia wymaga się:

  • Zrozumienia załączonego do polecenia tekstu krytycznoliterackiego, historycznoliterackiego lub teoretycznoliterackiego;

  • Określenia głównego problemu przedstawionego w tekście;

  • Rozważenia i oceny rozwiązania problemu, które przedstawił autor tekstu;

  • Odwołania się do załączonego tekstu oraz do innych, wybranych przez ucznia tekstów kultury;

  • Przygotowania wypowiedzi pisemnej (np. W formie rozprawki lub szkicu), którą powinien cechować widoczny zamysł kompozycyjny wyrażający się w funkcjonalnej segmentacji
    i uporządkowaniu tekstu ze względu na wybrany przez zdającego gatunek wypowiedzi.

Wypracowanie nie może liczyć mniej niż 300 słów.


    • Interpretacja porównawcza utworów literackich

Zadanie składa się z polecenia i dwóch tekstów literackich (epickich albo lirycznych,
albo dramatycznych) lub ich fragmentów. Każdy z zestawionych fragmentów musi mieć charakter autonomiczny, to znaczy można przeprowadzić jego analizę i interpretację
bez konieczności odwołania się do innych fragmentów lub do całości tego utworu.
Interpretacja porównawcza utworów literackich polega na przedstawieniu propozycji odczytania dwóch utworów należących do jednego rodzaju literackiego (odpowiednio: lirycznych, epickich lub dramatycznych), czyli zaprezentowaniu zrozumianych przez zdającego sensów zawartych w tych tekstach, a następnie ustaleniu podobieństw i/lub różnic między nimi i przedstawieniu wniosków wynikających z zestawienia tych podobieństw/różnic. Zadaniem zdającego jest uzasadnienie postawionej tezy/hipotezy interpretacyjnej dotyczącej obu porównywanych utworów przez wskazanie rzeczowych argumentów pozwalających na jej uprawomocnienie. Uzasadnienie powinno znajdować potwierdzenie nie tylko w tekstach, ale także w kontekstach (np. Biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym).

Część argumentacyjna powinna zawierać ustalenia analityczne dotyczące na przykład:



  • Elementów sytuacji komunikacyjnych dostrzeżonych w utworach;

  • Kompozycji tekstów oraz ich funkcji;

  • Cech stylu wypowiedzi i użytych w nich środków językowych (zwłaszcza o charakterze artystycznym) oraz ich funkcji;

  • Dosłownych i niedosłownych znaczeń poszczególnych elementów utworów (w tym ich tytułów - w wypadku porównywania utworów lirycznych), zwłaszcza metaforycznych, alegorycznych i symbolicznych;

  • Przynależności gatunkowej tekstów;

  • Kreacji świata przedstawionego (w tym funkcji motywów literackich w przeczytanych tekstach).

Praca interpretacyjna winna zawierać wyprowadzone z tych ustaleń wnioski służące osiągnięciu głównego celu pracy, czyli zaprezentowaniu podobieństw/różnic w całościowych sensach utworów.
Zdający może zbudować wypowiedź w rozmaity sposób: w porządku linearnym prowadzącym od poszczególnych ustaleń analitycznych do wniosków natury ogólnej;
w porządku linearnym prowadzącym od postawienia tezy/hipotezy, poprzez prezentację argumentów w postaci ustaleń szczegółowych, po sformułowanie wniosku; w porządku nielinearnym - zgodnie z pojawiającymi się skojarzeniami, rozszerzającymi krąg ustaleń
lub je zawężającymi i pogłębiającymi.
Interpretacja porównawcza dwóch tekstów literackich winna przybrać formę wypowiedzi argumentacyjnej. Ma ona służyć sprawdzeniu umiejętności zdającego z zakresu tworzenia wypowiedzi pisemnej zgodnie z podstawowymi regułami jej organizacji, zachowującej zasady spójności znaczeniowej i logicznej, posiadającej czytelną kompozycję, a także spójnej, stosownej i funkcjonalnej pod względem stylistycznym. Wypracowanie nie może liczyć mniej niż 300 słów.
Zdający, realizując tę formę wypowiedzi, ma wykazać się umiejętnościami opisanymi
w podstawie programowej na poziomie wymagań szczegółowych w zakresie analizy
i interpretacji tekstów kultury.
Ocenianie - egzamin pisemny na poziomie rozszerzonym
Oceny wypracowań dokonują egzaminatorzy okręgowej komisji egzaminacyjnej, przyznając punkty zgodnie z kryteriami oceny wypracowania. Za wykonanie zadania egzaminacyjnego na poziomie rozszerzonym zdający może otrzymać maksymalnie 40 punktów.
W ocenie wypracowań z poziomu rozszerzonego za kryteria najważniejsze uznaje się:

  • W przypadku wypowiedzi argumentacyjnej: określenie problemu podjętego w tekście
    i sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu;

  • W przypadku interpretacji porównawczej: sformułowanie koncepcji porównywania utworów i uzasadnienie tezy interpretacyjnej.

Za kryteria wspomagające w obu formach gatunkowych uznaje się: poprawność rzeczową, zamysł kompozycyjny, spójność lokalną tekstu, styl tekstu, poprawność językową


i poprawność zapisu.
Przykładowe zadania z języka polskiego

Część ustna


Zadanie 1.

W jaki sposób w utworach literackich bywają przedstawiani intelektualiści? Omów zagadnienie, odwołując się do załączonej bajki Ignacego Krasickiego oraz do innych utworów literackich.


Ignacy Krasicki, „Filozof”
Po stryju filozofie1 wziął jeden spuściznę,

Nie gotowiznę,

Tam, gdzie duch buja nad ciało,

Takich sprzętów bywa mało,

Ale były na szafach, w szafach słojków szyki,

Alembiki2,

Papierów stósy3,

Globusy


I na stoliku

Szkiełek bez liku,

A w końcu ławy

Worek dziurawy.

Wziął jedno szkiełko, patrzy, aż wór okazały.

Wziął drugie, a woreczek nikczemny4 i mały.

Westchnął zatem nieborak i rzekł: Wiem, dlaczego

Były pustki w dziurawym worku stryja mego:

Gdyby był okiem, nie szkłem, na rzeczy poglądał,

I on by użył, i ja znalazłbym, com żądał.


Ignacy Krasicki, Bajki, oprac. Z. Goliński, Kraków 1975.

Przykładowa realizacja zadania


1. Wstęp

Intelektualista to człowiek o dużej wiedzy i wybitnych zdolnościach umysłowych, twórczo myślący, kierujący się w postępowaniu rozumem, przedkładający racjonalizm nad inne sposoby poznawania rzeczywistości; to także - autorytet intelektualny w społeczeństwie.


2. Teza

Intelektualista w utworach literackich wieku XVIII i XIX bywa przedstawiany w różnoraki sposób, z jednej strony - ironiczny, jako osoba wyalienowana, ślepo zapatrzona w naukę jako jedyne narzędzie poznania rzeczywistości, z drugiej - z podziwem dla jego wiedzy i braku przywiązania do dóbr materialnych oraz dystansu do spraw dotyczących codziennego życia. Oświeceniowy i pozytywistyczny kult nauki i wiedzy nie pozwalał na ironiczne traktowanie uczonych, w romantyzmie zaś odnaleźć można wizerunki krytyczne.


3. Wywód

  • Przedstawiony w pośmiertnej charakterystyce filozof Krasickiego to typ całkowicie pochłonięty pracą naukową, niezaprzątający sobie głowy sprawami materialnymi (w tym także spadkiem dla rodziny). Pokazuje to jego stan posiadania: słoiki, naczynia
    do doświadczeń, szkiełka, globusy, papiery, ława, dziurawy worek, bezużyteczne dla jego materialistycznie nastawionego spadkobiercy.

  • W bajce „Filozof” szkiełko jest symbolem idealistycznego oddanie się nauce, a oko
    - trzeźwego patrzenie na życie z jego doraźnymi potrzebami. Spadkobierca nie jest
    w stanie docenić atrybutów naukowości - używa oka i widzi, że wszystko to, co zostało po stryju, nie przekłada się wprost na pieniądze, większość z tych przedmiotów można wyrzucić na śmietnik.

  • Krasicki w przewrotny sposób drwi w utworze nie z uczonego, ale z jego pazernego bratanka, który naukę ma za nic. Tak poeta propaguje oświeceniowy kult nauki i empirii jako wartości nadrzędnej.

  • Podobne wizerunki naukowców można odnaleźć w dziełach epoki pozytywizmu.
    Na przykład Geist z „Lalki” Bolesława Prusa to typ uczonego, który jest oddany swojej naukowej idei aż do wyniszczenia materialnego. Prus pokazuje swego bohatera z powagą, ale i jako ostrzeżenie, że całkowite podporządkowanie wszystkich spraw nauce może skutkować poważnym niebezpieczeństwem - nawet dla życia.

  • Adam Mickiewicz w balladzie „Romantyczność” także odnosi się do atrybutu nauk empirycznych, czyli „szkiełka”. Dla niego jednak naukowiec, nazwany w tym utworze Starcem, nie jest w stanie zobaczyć elementów metafizycznych rzeczywistości
    - dziewczyny rozmawiającej z duchem jej nieżyjącego chłopca. Narrator w balladzie Mickiewicza opowiada się po stronie prostego ludu, który nie zna nauki, ale rozumie rzeczywistość głębiej niż Starzec. To spojrzenie typowe dla epoki romantyzmu.

4. Podsumowanie

Krasicki i Prus bardzo podobnie prezentują w swoich utworach postacie uczonych
- jako osoby żyjące w zagraconych, pełnych tajemniczych akcesoriów pracowniach.
Ich bohaterowie - intelektualiści są zupełnie oddani swoim pasjom. Mickiewicz zaś kreśli inny, krytyczny obraz naukowca, kontestując wartość poznania empirycznego jako najskuteczniejszej metody dochodzenia do prawdy.
Zadanie 2.

Labirynt - przestrzeń zapraszająca do odkryć czy pułapka bez wyjścia? Rozważ problem, odwołując się do podanego fragmentu opowiadania Brunona Schulza i innego tekstu kultury.


Bruno Schulz, „Sklepy cynamonowe”
Jest lekkomyślnością nie do darowania wysyłać w taką noc młodego chłopca z misją ważną i pilną, albowiem w jej półświetle zwielokrotniają się, plączą i wymieniają jedne
z drugimi ulice. Otwierają się w głębi miasta, żeby tak rzec, ulice podwójne, ulice sobowtóry, ulice kłamliwe i zwodne. [...]

W taką noc niepodobna iść Podwalem ani żadną inną z ciemnych ulic, które są odwrotną stroną, niejako podszewką czterech linij rynku, i nie przypomnieć sobie, że o tej późnej porze bywają czasem jeszcze otwarte niektóre z owych osobliwych a tyle nęcących sklepów, o których zapomina się w dnie zwyczajne. Nazywam je sklepami cynamonowymi dla ciemnych boazeryj tej barwy, którymi są wyłożone. [...]

Trzeba się było zapuścić według mego obliczenia w boczną uliczkę, minąć dwie albo trzy przecznice, ażeby osiągnąć ulicę nocnych sklepów. To oddalało mnie od celu, ale można było nadrobić spóźnienie, wracając drogą na Żupy Solne.

Uskrzydlony pragnieniem zwiedzenia sklepów cynamonowych, skręciłem w wiadomą mi ulicę i leciałem więcej aniżeli szedłem, bacząc, by nie zmylić drogi. Tak minąłem już trzecią czy czwartą przecznicę, a upragnionej ulicy wciąż nie było. W dodatku nawet konfiguracja ulic nie odpowiadała oczekiwanemu obrazowi. Sklepów ani śladu. Szedłem ulicą, której domy nie miały nigdzie bramy wchodowej, tylko okna szczelnie zamknięte, ślepe odblaskiem księżyca. Po drugiej stronie tych domów musi prowadzić właściwa ulica,


od której te domy są dostępne - myślałem sobie. Z niepokojem przyspieszałem kroku, rezygnując w duchu z myśli zwiedzenia sklepów. Byle tylko wydostać się stąd prędko
w znane okolice miasta. Zbliżałem się do wylotu, pełen niepokoju, gdzie też ona mnie wyprowadzi.
Bruno Schulz, „Sklepy cynamonowe”, [w:] tenże, „Opowiadania. Wybór esejów i listów”, oprac. J. Jarzębski, Wrocław 1989.
Przykładowa realizacja zadania
1. Wprowadzenie

Labirynt w literaturze ma znaczenie symboliczne. Oznacza:



  • sytuację, z której człowiek nie potrafi znaleźć wyjścia, jest więc znakiem zagubienia;

  • przestrzeń zapraszającą do odkryć (chęć odkrywania, poznawania czegoś nowego wpisana jest w ludzką naturę).

2. Teza


Labirynt jest dla człowieka pułapką bez wyjścia.
3. Argumenty

Odwołania do prozy Schulza:



  1. Motyw labiryntu u Schulza zwykle związany jest z nocą. Noc symbolizuje mroczne strony ludzkiej natury.

  2. Labirynt tworzą „zwielokrotnione, plączące się i wymieniające jedne z drugimi ulice”. Struktura miasta w opowiadaniu jest labiryntem, metaforycznym odwzorowaniem przeżyć bohatera. Błądzenie po mieście symbolizuje wysiłek dotarcia do takich prawd, które budzą w bohaterze lęk i niepokój.

  3. Labirynt składa się z realnych elementów świata przedstawionego: topografii miasta
    w nocy, domów oraz przyrody, które dziecięca psychika odrealnia, deformuje („ulice podwójne, ulice sobowtóry, ulice kłamliwe i zwodne”), tworzy przestrzeń groźną
    i nieprzyjazną („domy nie miały nigdzie bramy wchodowej, tylko okna szczelnie zamknięte, ślepe odblaskiem księżyca”).

  4. Bohater chce spełnić swoje marzenie obejrzenia sklepów cynamonowych nocą, szuka właściwej ulicy, ale w końcu nocne miasto zaczyna budzić w nim niepokój i lęk, więc porzuca swoje zamiary i ucieka („przyspieszyłem kroku”).

  5. W opowiadaniu labirynt wydaje się jednocześnie zamknięty i otwarty; bohater jest ciekawy, co zobaczy dalej, jakby wiodła go jakaś tajemnicza, ale też wroga siła.

Odwołania do innego utworu:



  1. W „Procesie” F. Kafki Józef K. błądzi, szukając tajemniczego sądu. Odwiedza pokoje, biura, strychy, rupieciarnie, korytarze (miejsca ciemne i duszne, nieprzyjazne).
    Jego wędrówka jest próbą poszukiwania instytucji, która go oskarża, ale jednocześnie odkrywania prawdy o samym sobie.

  2. Błądzenie Józefa K. po przestrzeni labiryntu ma na celu odnalezienie odpowiedzi
    na pytanie o istotę winy. Początkowo Józef K. czuje się niewinny, wydaje mu się,
    że aresztowanie jest pomyłką, ale potem ulega systemowi, który go osacza, doprowadzając do śmierci.

  3. Wędrówka po ciemnych i nieprzyjemnych wnętrzach jest jednocześnie symbolem zagubienia bohatera.

  4. Opisując świat przedstawiony, Kafka posługuje się absurdem, co dodatkowo wpływa
    na pesymistyczną wymowę utworu.

4. Podsumowanie

Labirynt u Schulza i Kafki został przedstawiony jako przestrzeń wroga i nieprzyjazna, pułapka bez wyjścia.
Zadanie 3.

W jaki sposób Internet wpływa na formy i sposoby komunikowania się ludzi między sobą? Uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do przytoczonego tekstu Jana Grzeni, do modelu aktu komunikacji językowej i do wybranego tekstu kultury.


Gatunkiem, który w ostatnich czasach skupia uwagę i użytkowników, i zajmujących się Internetem specjalistów z różnych dziedzin, jest blog. Ten typowo internetowy gatunek ma wzorzec w pamiętniku i dzienniku, a jego nazwa pochodzi od angielskiego weblog, co można tłumaczyć jako „rejestr sieciowy” lub „dziennik sieciowy”.

Podobieństwa blogu do dziennika są znaczne, blogi mają np. budowę fragmentaryczną


i hybrydyczną, jednak równie istotne są różnice. Przede wszystkim dzienniki sieciowe są publikacjami, tekstami przeznaczonymi w związku z tym do rozpowszechniania i do lektury. Co więcej: autorzy blogów godzą się na komentowanie swoich tekstów - formularz umożliwiający dodanie komentarza pojawia się po kliknięciu na odpowiednie hiperłącze. Interakcja jest więc wpisana w strukturę gatunku.

Charakterystyczną właściwością blogów (która ujawnia się też np. w pogawędkach internetowych, a w mniejszym stopniu w grupach i forach dyskusyjnych) jest anonimowość użytkowników. Nie stanowi ona wprawdzie formalnego wymogu, lecz ogromna większość autorów blogów występuje pod pseudonimami (nickami); zresztą jeśli nawet pseudonim ma formę imienia i nazwiska, wcale nie musi być autentyczny.

Gatunek ten znakomicie pokazuje, jak dalece i jak szybko mogą przekształcać się gatunki tradycyjne pod wpływem nowego medium.
Jan Grzenia, „Komunikacja językowa w Internecie”, Warszawa 2006.
Przykładowa realizacja zadania
Wprowadzenie i określenie problemu

Powstanie sieci komputerowych (lata 70. XX w.) i ekspansja technologii informacyjnych zmieniły życie człowieka w wielu obszarach. Szczególne, wręcz rewolucyjne zmiany dokonały się w sposobach komunikowania się ludzi między sobą. Nie byłoby to możliwe bez nowego medium - Internetu.

Uważam, że Internet zmienił w istotnym stopniu tradycyjny model komunikacji językowej, powołał do życia nowe formy i sposoby komunikowania się.
Rozwinięcie wypowiedzi


  1. Prezentacja modelu aktu komunikacji językowej (nadawca, odbiorca, kod, komunikat, kontekst, kanał) w odniesieniu do tradycyjnej komunikacji. Postawienie pytania: co w tym modelu zmienia Internet?

  1. Cechy interakcji: anonimowość, o której pisze Grzenia; spontaniczność - wypowiedzi pisane sprawiają wrażenie jakby były mówione; otwartość - każdy może w dowolnym momencie włączyć się do internetowej rozmowy, na dowolny temat; dialogowość - formy monologowe, np. blog, dopuszczają komentarze (odwołanie do tekstu Grzeni).

  2. Cechy tekstu: multimedialność (wiele kodów w jednym przekazie) i hipertekstowość (nielinearność, hiperłącza, struktura dynamiczna).

  3. Nowe gatunki: Grzenia wymienia blog, pogawędkę internetową i forum dyskusyjne; poza tym jeszcze np. e-mail, strona WWW. Gatunki te wywodzą się z form tradycyjnych, ale w komunikacji elektronicznej zmieniają się w sposób zasadniczy,
    co pokazuje Grzenia na przykładzie blogu [krótkie omówienie blogów różnego typu: bloga literackiego - np. „Krytycznym okiem”, bloga kulinarnego - np. „Kwestia Smaku”, bloga Krystyny Jandy, blogów maturzystów].

  4. Zmiany w języku: dominacja potoczności (kolokwialność), wulgaryzacja, brak dbałości o poprawność.

  1. Jakie są moje doświadczenia w komunikowaniu się poprzez Internet?

  1. Nawiązywanie kontaktów z ciekawymi ludźmi na forach dyskusyjnych.

  2. Ciągły kontakt z grupą najbliższych przyjaciół bez wychodzenia z domu.

Wnioski końcowe

Obecnie proces komunikowania się ludzi ze sobą wygląda odmiennie niż sprzed ery elektronicznej, sprzed epoki Internetu. Człowiek dzisiaj może być, jeśli tylko chce, w ciągłym kontakcie z ludźmi oddalonymi od niego nawet tysiące kilometrów, spełniać się w grupach dyskusyjnych, tworzyć strony WWW o dowolnej tematyce, zaistnieć, być obywatelem świata. Może realizować swoje marzenia: publikować wiersze, fotoreportaże, emitować własne filmy.
Zadanie 4.

Wyjaśnij, odwołując się do podanego fragmentu powieści Andrzeja Sapkowskiego


i do innego utworu literackiego, jaką funkcję może pełnić stylizacja w utworze literackim.
- [...] Weźmiesz tedy tego konia, com ci go użyczył, i pojedziesz do Małej Oleśnicy,
do komandorii joannickiej. Rzekniesz komandorowi Dytmarowi de Alzey, żem cię przysłał
na pokutę. Tam cicho posiedzisz, aż cię nie wezwę. Jasne? Musi być jasne. A na drogę naści tu sakiewkę. Wiem, że mała. Dałbym więcej, ale mój komornik odradził. Ta karczma nadto nadszarpnęła mój fundusz reprezentacyjny.

- Wielce dziękuję - mruknął Reynevan, choć waga sakieweczki bynajmniej na dzięki


nie zasługiwała. - Wielkie dzięki waszej łaskawości. To jeno tylko, że...

- Sterczów się nie lękaj - przerwał książę. - W joannickim domie cię nie najdą, a w drodze tamój nie będziesz sam. Tak się składa, że w tamtym kierunku, bo ku Morawie, zmierza mój gość. Widziałeś go pewnie za stołem. Zgodził się, byś mu towarzyszył. Szczerze mówiąc,


nie od razu. Ale przekonałem go. Chcesz wiedzieć, jak?

Reynevan pokiwał głową na znak, że chce.

- Powiedziałem mu, że twój ojciec zginął w chorągwi mego brata pod Tannenbergiem.
A on też tam był. Tyle, że on mawia: pod Grunwaldem. Bo był po przeciwnej stronie.

- Tak tedy, bywaj w zdrowiu. I rozchmurz się chłopczyno, rozchmurz. Wyrzekać na moją łaskę nie możesz. Konia masz, grosz masz. A i bezpieczeństwo w podróży zapewnione.

- Jak zapewnione? - odważył się bąknąć Reynevan. - Mości książę... Wolfher Stercza jeździ samoszóst... A ja... Z jednym rycerzem? Nawet jeśli z giermkiem... Wasza łaskawość...
To przecie tylko jeden rycerz!

Rudiger Haugwitz parsknął. Konrad Kantner protekcjonalnie wydął wargi.

- Oj, głupiś ty, Bielau. Niby uczony bakałarz, a sławnego człeka nie rozpoznał. Dla tego rycerza, kapcanie, sześciu to fraszka.

A widząc, że Reynevan nadal nie rozumie, wyjaśnił.

- To jest Zawisza Czarny z Garbowa.
Andrzej Sapkowski, „Narrenturm”, Warszawa 2005.
Przykładowa realizacja
Wprowadzenie

Krótkie przedstawienie lektur do realizacji tematu:



  • fragment utworu Andrzeja Sapkowskiego (czas akcji: późne średniowiecze, miejsce akcji: okolice Dolnego Śląska, postaci: historyczne i fikcyjne, gatunek: fantasy);

  • „Trylogia” Henryka Sienkiewicza (jako przykład powieści historycznej).

Rodzaj stylizacji: archaizacja (wprowadzenie do tekstu form językowych przestarzałych, charakterystycznych dla polszczyzny dawnych epok, często w tej funkcji występują gwary, które zachowały wiele archaicznych form językowych).
Rozwinięcie

Środki językowe wykorzystane przez Sapkowskiego do nadania Narrenturm cech powieści historycznej:



  • przywołanie w tekście miejsc i postaci historycznych (np. Grunwald, Tannenberg, Zawisza Czarny z Garbowa);

  • wprowadzenie, przede wszystkim do dialogów, słownictwa archaicznego i przestarzałego (np. giermek, bakałarz, sakiewka, człek, rzekniesz, najdą, naści, jeno, tedy, tamój, samoszóst), niektóre z tych wyrazów zachowały się jeszcze w gwarach;

  • wykorzystanie przestarzałych form fleksyjnych (żem, com);

  • stosowanie dawnych zwrotów i tytułów grzecznościowych (mości książę, wasza łaskawość).

Jednocześnie pojawia się kontrastowo słownictwo współczesne („nadszarpnęła mój fundusz reprezentacyjny”).

Można podsumować, że stylizacja na powieść historyczną w utworze Sapkowskiego uprawdopodabnia fabułę, nadaje jej wymiar realistyczny, mimo że nie jest konsekwentna.

Podobny zabieg zastosował w „Trylogi” Sienkiewicz, z tą różnicą, że:


  • stylizacja w jego utworach jest konsekwentna,

  • językowi swoich powieści historycznych nadał cechy polszczyzny XVII-wiecznej (naśladował styl dokumentów i literatury barokowej, głównie Paska);

  • jego bohaterowie często używali łaciny (bo wtedy była znana).

Zakończenie

Zarówno we fragmencie „Narrenturm” Sapkowskiego, jak i w „Trylogii” Sienkiewicza archaizacja przybliża czytelnikowi świat przedstawiony. Pomimo różnic w sposobach stylizowania tekstu na język dawnych epok u obu autorów stylizacja pełni podobne funkcje:


  • pobudza wyobraźnię czytelnika;

  • zwiększa jego zaangażowanie emocjonalne;

  • zachęca do przeczytania (powieści obu autorów osiągnęły rekordy poczytności).

Przykładowe zadania z języka polskiego

Część pisemna na poziomie podstawowym

1. Testy
Zestaw 2.

Jan Miodek, „Najki z Samotraki”
Kiedy rok temu zabierałem się do recenzowania słownika gwary studentów Uniwersytetu Gdańskiego, moją uwagę zwróciło już pierwsze zdanie: „Stary, przyjdź dziś
do mnie wieczorem, rzucimy pena na kompa, potem impra, a potem pomyślimy o jakimś afterku...”.

W tym jednym zdaniu kumulują się wszystkie cechy polszczyzny najmłodszych pokoleń.

Ale po kolei.

Można powiedzieć, że zaczęło się przed laty od Owsiakowego „siema”. I dziś to już


nie jest tylko pen i komp. Nawet SMS, skądinąd wersja skrócona całego wyrażenia, ma już dziś swoją skróconą wersję: „es”. Krótkie „cześć” ma jeszcze krótszy wariant w postaci „cze”. A mój Wrocław jest nie tylko Wrockiem, ale też jedynie „Wro”. Jest „do zo”, „nara”
(a nawet „narazka”!) i „spoko”.

Owe skróty często abstrahują od granic morfologicznych wyrazów5. „Dziękuję” to jest oczywiście „dzięki”, ale też w wersji zanglizowanej „dzienks”, albo „spoks” zamiast „spokojnie”. „Piwo”, czyli „browar”, to jest „bro”, ale też „bronks”. W tych skrótach mamy zabieg słowotwórczy anglizujący brzmienia.

Młodzi mówią dziś „sory”, ale urobili już od tego swojskie6 derywaty7, bo mówi się także „sorka”, „sorki”, jest też jednak i „sorewicz”.

Możemy więc powiedzieć, że język młodych to język pełen skrótów, ucięć, skrzy się humorem, a w jego tle jest angielszczyzna.

W tej sprawie napływa do mnie korespondencja i jest ona zdecydowanie kasandryczno-rejtanowsko-piotrowoskargowa: co to będzie, jeszcze trochę i polszczyzna zaniknie, będziemy żyć w świecie marketów, leasingów, monitoringów i shopów.

Rozumiejąc te lęki, uspokajam rodaków, mówię im o języku praindoeuropejskim


- języku matce nas wszystkich, o tym, że historia polskiego języka jest historią nieustannie napływających do niego z różnych języków słów i że polszczyzna zawsze z tymi złożami leksykalnymi sobie radziła w nieustających procesach adaptacji i przyswajania sobie tych słów.

Faktem jest, że angielszczyzna jest dziś w polszczyźnie dominująca. Anglizuje się wszystko, co się da i gdzie się da. A już w kategoriach wypadnięcia z kodu kulturowego traktuję takie odkształcenia językowe, jak walka „Dejwida” z Goliatem czy - co działa


na mnie zupełnie wysypkowo - „akłaparki”.
Na podstawie: Jan Miodek, „Najki z Samotraki”, „Gazeta. Opole” 2012, nr 76.

Zadanie 1. (0-1)


Przepisz zdanie, w którym Jan Miodek zawarł główną tezę swojej wypowiedzi.
Zadanie 2. (0-2)
Znajdź w tekście i wypisz po 3 przykłady wymienionych poniżej rodzajów skrótów (A-B) z języka współczesnej młodzieży.

A. Skróty wyrazów i wyrażeń polskich zachowujące polskie brzmienie

B. Skróty wyrazów i wyrażeń polskich mające zanglizowane brzmienie
Zadanie 3. (0-1)
„Swojskim derywatem” utworzonym od wyrazu obcego, analogicznym do przykładów podanych przez Jana Miodka, jest wyraz:
A. bronks.

B. afterek.

C. dzienks.

D. monitoring.


Zadanie 4. (0-2)
a) Poprawna wymowa wyrazu „aquapark” w języku polskim to
A. „akłapark”.

B. „agłapark”.

C. „akfapark”.

D. „akwapark”.


b) Co, zdaniem prof. Miodka, jest przyczyną błędu popełnianego przez młodych Polaków w wymowie wyrazu „aquapark” ?
Zadanie 5. (0-1)
Do każdego z przykładów użycia czasownika (1-3) dobierz sytuację, w której ten czasownik został użyty. Odpowiedzi wybierz spośród (a-d). Każdy z przykładów zaczyna się od czasownika.
1) „zabierałem się do recenzowania”

2) „kumulują się wszystkie cechy polszczyzny”

3) „urobili już od tego swojskie derywaty”
a) gdy mowa o wszystkich ludziach

b) gdy mowa o młodzieży

c) gdy prof. Miodek mówi o sobie

d) gdy mowa o przedmiocie wykładu

Zadanie 6. (0-3)
a) Od jakich wyrazów podstawowych utworzony został przymiotnik „kasandryczno-rejtanowsko-piotrowoskargowa”?
b) Co znaczy ten przymiotnik w tekście Jana Miodka?
c) Jaki efekt wywołuje jego użycie w tekście Jana Miodka?
Zadanie 7. (0-1)
Jaka jest opinia autora artykułu o procesie anglizowania współczesnej polszczyzny?

Utwórz właściwe zdanie, wybierz pierwszą jego część z punktów 1-2, a następnie dobierz prawdziwe zakończenie (a-b).


1. Autor podziela lęki rodaków zaniepokojonych ekspansją angielszczyzny, ponieważ

2. Autor nie podziela lęków rodaków zaniepokojonych ekspansją angielszczyzny, ponieważ


a) język polski już wielokrotnie obronił się przed nadmiernym wpływem języków obcych.

b) obecnie młode pokolenie Polaków bezkrytycznie ulega wpływom języka angielskiego.


Punktowanie zadań w zestawie

Zadanie 1.

... Kryteria punktowania (0-1)

1 pkt - za właściwy cytat.

0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

...Poprawna odpowiedź:

Możemy więc powiedzieć, że język młodych to język pełen skrótów, ucięć, skrzy się humorem, a w jego tle jest angielszczyzna.
Zadanie 2.

... Kryteria punktowania (0-1-2)

2 pkt - za poprawne podanie 3 skrótów wyrazów i wyrażeń polskich zachowujących polskie brzmienie oraz 3 skrótów wyrazów i wyrażeń polskich mających zanglizowane brzmienie.

1 pkt - za poprawne podanie 3 skrótów wyrazów i wyrażeń polskich zachowujących polskie brzmienie lub 3 skrótów wyrazów i wyrażeń polskich mających zanglizowane brzmienie.

0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Przykład poprawnej odpowiedzi:

Skróty wyrazów i wyrażeń polskich zachowujące polskie brzmienie: siema, cze, Wrocek, Wro, do zo, nara, spoko, dzięki, bro, impra, komp - 1 pkt

Skróty wyrazów i wyrażeń polskich mające zanglizowane brzmienie: dzienks, spoks, bronks - 1 pkt

Uwaga: w obu przypadkach obok poprawnych przykładów nie mogą być podane błędne przykłady.
Zadanie 3.

... Kryteria punktowania (0-1)

1 pkt - za poprawną odpowiedź.

0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Poprawna odpowiedź:

B
Zadanie 4.

... Kryteria punktowania (0-1-2)

2 pkt - za odpowiedź C oraz poprawne wskazanie przyczyny błędu.

1 pkt - za odpowiedź C, ale bez poprawnego wskazania przyczyny błędu.

0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Poprawne odpowiedzi:

a) C - 1 pkt

b) Naśladowanie zasad wymowy typowych dla języka angielskiego - 1 pkt
Zadanie 5.

... Kryteria punktowania (0-1)

1 pkt - za wszystkie poprawne połączenia.

0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Poprawna odpowiedź:

1. c


2. d

3. b
Zadanie 6.

... Kryteria punktowania (0-1-2-3)

3 pkt - za poprawne podanie co najmniej dwóch wyrazów podstawowych oraz poprawne określenie znaczenia, oraz efektu.

2 pkt - za poprawne podanie co najmniej dwóch wyrazów podstawowych oraz poprawne określenie znaczenia lub efektu.

1 pkt - za poprawne podanie co najmniej dwóch wyrazów podstawowych lub poprawne określenie znaczenia, lub celu albo za poprawne określenie tylko znaczenia lub efektu.

0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Poprawne odpowiedzi:

kasandryczno - od: Kasandra; rejtanowsko - od: Rejtan; piotrowoskargowa - od: Piotr Skarga - 1 pkt (co najmniej dwa poprawnie podane).

Znaczenie: np. pesymistyczna, katastroficzna, ostrzegająca przed zagrożeniami, nawołująca do podjęcia działań obronnych - 1 pkt.

Efekt: zwielokrotnienie natężenia pesymistycznego tonu charakterystycznego dla korespondencji, o której w tekście mowa lub wywołanie efektu humorystycznego, lub hiperbolizacja sensu, lub uplastycznienia wypowiedzi, lub ujawnienie erudycji autora - 1 pkt.
Zadanie 7.

... Kryteria punktowania (0-1)

1 pkt - za poprawne zakreślenie w obu kolumnach.

0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Poprawna odpowiedź:

2a) lub Autor nie podziela lęków rodaków zaniepokojonych ekspansją angielszczyzny, ponieważ język polski już wielokrotnie obronił się przed nadmiernym wpływem języków obcych.


Zestaw 2.
Tekst 1.

Roman Ingarden, „Człowiek i jego rzeczywistość”


[1] Człowiek tym się odróżnia od zwierząt, że nie tylko opanowuje przyrodę w granicach bez porównania szerszych, ale nadto, że wytwarza sobie pewną zupełnie nową rzeczywistość, zwaną kulturą. Raz wytworzona, stanowi ona potem znamienny składnik otaczającego
go świata.

[2] Człowiek uprawia ziemię i hoduje rośliny, stawia domy, buduje drogi itd. Robią to jednak na swój sposób i w swoich wymiarach także niektóre przynajmniej zwierzęta - bobry, mrówki, termity - choć na pewno w stopniu znacznie mniej doskonałym i powszechnym.


Ale człowiek stwarza nadto tego rodzaju przedmioty, jak dzieła sztuki, teorie naukowe, języki jako różne sposoby utrwalania i przekazywania innym tego, co raz zostało pomyślane, państwa, instytucje publiczne (jak np. uniwersytety) lub prywatne (np. banki, towarzystwa itp.), systemy prawne, pieniądz itp. Wszystkie one są niejako potomkami człowieka.

[3] Nie tylko jednak dzieła nasze są naszymi potomkami, ale w pewnej mierze i my stajemy się jakby potomkami naszych dzieł i - raz je stworzywszy i obcując z nimi - już nie umiemy tak żyć i być takimi, jacy byliśmy, gdy ich jeszcze nie było. Bo zmieniamy się cieleśnie i duchowo pod wpływem wytworzonego przez nas świata naszych dzieł.


Mając koleje i aeroplany, nie umiemy już tak chodzić, jak to czynili nasi pradziadowie.
I gdy słyszeliśmy już dzieła Beethovena lub Szopena, nie chcemy już słuchać katarynki,
a gdy olśnił nas swymi pięknościami Pan Tadeusz lub Król Duch, nudnym się dla nas staje niejeden utwór dawniej ceniony, bo inna już jest nasza wrażliwość artystyczna i inne wymogi poetyckiego piękna. I jeżeli dzieła nasze są wysoko wartościowe (dobre), piękne, duchowo bogate, szlachetne i mądre, my sami przez nie dobrzejemy, a jeżeli niosą w sobie ślady zła, szpetoty, duchowej niemocy, choroby lub obłędu, stajemy się pod ich wpływem gorsi, ubożsi, słabsi lub chorzy.
Na podstawie: Roman Ingarden, „Człowiek i jego rzeczywistość”, [w:] tenże, „Szkice z filozofii literatury”, Kraków 2000.
Tekst 2.

Jan Paweł II, „Pamięć i tożsamość ...”


W kulturę człowieka od samego początku wpisany jest bardzo głęboko element piękna. Piękno wszechświata jest jak gdyby odbite w oczach Boga, o którym powiedziano: „A Bóg widział, że wszystko, co uczynił, było bardzo dobre” (Rdz 1, 31). Za „bardzo dobre” zostało uznane przede wszystkim pojawienie się pierwszej pary, stworzonej na obraz
i podobieństwo Boga, w całej pierwotnej niewinności i w tej nagości, jaka była udziałem człowieka przed grzechem pierworodnym. To wszystko leży u podstaw kultury wyrażającej się w dziełach sztuki, czy to będą dzieła malarstwa, rzeźby, architektury, czy dzieła muzyczne, czy inne rezultaty twórczej wyobraźni i myśli. Człowiek żyje prawdziwym ludzkim życiem dzięki kulturze. Kultura jest właściwym sposobem istnienia i bytowania człowieka. Kultura jest tym, przez co człowiek jako człowiek staje się bardziej człowiekiem: bardziej „jest”.
Na postawie: Jan Paweł II, „Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci”, Kraków 2005.
Zadanie 1. (0-2)
Sformułuj trzy pytania, na które w kolejnych akapitach odpowiada autor tekstu 1. Każde pytanie musi odnosić się do całego akapitu.
Zadanie 2. (0-2)
Które z podanych w punktach 1-4 sądów są zgodne z twierdzeniami autora wyrażonymi
w tekście 1., a które nie? Obok cyfry oznaczającej twierdzenie napisz zgodne, jeśli twierdzenie jest zgodne, jeśli jest niezgodne napisz niezgodne.
1. Dzieła Beethovena i Szopena to wspaniałe wytwory ludzkiej myśli.

2. Obcując z dziełami kultury, człowiek zawsze staje się lepszy.

3. Człowiek jest wyjątkiem w świecie przyrody, ponieważ jako jedyna istota potrafi przekształcać otoczenie, w którym żyje.

4. Wskutek poznawania dzieł sztuki człowiek kształtuje swój gust artystyczny.


Zadanie 3. (0-3)


    1. Znajdź w akapicie 3. po jednym spójniku pełniącym w tekście 1. wskazaną funkcję.(A-C).

A. Wprowadzenie zdania podrzędnego, które określa warunek

B. Wprowadzenie zdania współrzędnego łącznego

C. Wprowadzenie zdania podrzędnego, które zawiera uzasadnienie sądu




    1. Podaj przykłady zdań złożonych, w których wystąpiły spójniki wymienione przez Ciebie w punkcie a).

Zadanie 4. (0-1)


Które cechy stylu naukowego charakteryzują tekst 1.? Odpowiedzi wybierz spośród wymienionych cech w punktach A-D.
A. Nasycenie terminologią naukową

B. Nagromadzenie wyrazów o znaczeniu abstrakcyjnym

C. Występowanie rozbudowanych składniowo zdań

D, Pozbawiony emocji, rzeczowy wywód


Zadanie 5. (0-2)
a) Co w kontekście tekstu 2. oznacza wyrażenie „prawdziwe ludzkie życie”?
b) Wyjaśnij, jak w odniesieniu do tekstu 1. i 2. powinno się rozumieć sens zdania: „Kultura jest tym, przez co człowiek jako człowiek staje się bardziej człowiekiem: bardziej «jest»„.
Zadanie 6. (0-1)
Wyjaśnij, dlaczego Jan Paweł II w drugim zdaniu posłużył się formą czasownika zakończoną na -no

  1   2   3   4   5   6


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna