Po dokonaniu analizy sposobów Adresaci norm prawa międzynarodowego podmioty prawa międzynarodowego



Pobieranie 198,97 Kb.
Strona1/4
Data17.11.2017
Rozmiar198,97 Kb.
  1   2   3   4

Zajmowaliśmy się kolejno, skupiając uwagę na zjawisku podmiotowości państwa:


  1. zdefiniowaniem państwa w rozumieniu prawa międzynarodowego;

  2. scharakteryzowaliśmy też jego kompetencje/jurysdykcje;

teraz przychodzi zająć się kolejną zapowiedzianą kwestią:




  1. powstaniem państwa i przekształceniom jakim w toku swej egzystencji podlega;

Zjawisko:


1. powstania państwa;

2. jak i przekształcenia państwa jakim w toku swej egzystencji podlega;


postrzegać powinniśmy – odpowiednio - jako pewien typ zdarzeń – które:
1. w przypadku powstania państwa - prowadzi do swoistej „restrukturyzacji” – zmiany konfiguracji kompetencji/jurysdykcji państw dotąd istniejących, czego spektakularnym podkreśleniem jest wzbogacenie o nowe państwo rysunku mapy politycznej świata.
Prowadzi powstanie państwa do oczywistej zmiany struktury kompetencji/jurysdykcji:
- nie tylko w aspekcie przestrzennym;
- ale i jakościowym - w odniesieniu do państw wchodzących w relacje z nowym państwowym podmiotem;

2. w przypadku przekształcenia państwa jakim w toku swej egzystencji podlega, owe przekształcenia prowadzą do zmian jakościowych i ilościowych w strukturze kompetencji/jurysdykcji państwa i państw trzecich w obrębie istniejącej, niezmienionej podmiotowo społeczności międzynarodowej.
Przekształcenia kompetencji/jurysdykcji, o których mówimy, są następstwem zmian zachodzących w obrębie elementów składowych państwa tzn., w obrębie: terytorium, ludności i władzy.
(i) zmiany w obrębie elementu „terytorium”;
A. zmiany konfiguracji kompetencji/jurysdykcji to przede wszystkim zmiany wywołane umową cesji części terytorium (umowa zbycia przez jedno z państw, a nabycia przez drugie z państw części terytorium tego pierwszego).
Przekształcenia terytorialne prowadzą do zmian.
Prowadzą do zmian kompetencji/jurysdykcji w sensie ilościowym, w rozumieniu przestrzennym – tzn. do rozszerzenia przez nabywającego terytorium zakresu jego kompetencji/jurysdykcji w nabytej przestrzeni, a uszczuplenia przez cedującego zakresu realizowanych przezeń kompetencji/jurysdykcji.
Prowadzić mogą do zmian kompetencji/jurysdykcji w sensie jakościowym, gdy np. następuje cesja terytorium posiadającego międzynarodowy status: strefy zdemilitaryzowanej i/lub zneutralizowanej, czy też obszaru obejmującego umiędzynarodowioną drogę komunikacyjną (np. rzeka międzynarodowa, przestrzeń archipelagowa; kanał międzynarodowy; cieśnina morska). Akt cesji oznacza, że cedujący w palecie swoich kompetencji terytorialnych nie będzie musiał podejmować jurysdykcyjnych działań, które międzynarodowy status przestrzeni gwarantują – ten typ kompetencji/jurysdykcji realizował będzie przejmujący władzę nad przestrzeniami o takim właśnie statusie i charakterystyce;
B. zauważmy także, że zmiany w konfiguracji kompetencji/jurysdykcji państwa (państw) będące pochodną zmian terytorialnych, to także zmiany wywołane zanikiem państwa – państwo „umiera” – znika z mapy politycznej – jego kompetencje zanikają lub są – rzecz prawno-międzynarodowych ustaleń - przejmowane przez inne istniejące (pozostające na mapie politycznej) państwo (państwa).
(ii) Oba wyżej podane przypadki zmian w elemencie terytorium – cesja części terytorium, jak i zanik państwa - pociągają za sobą równolegle zmiany w obrębie elementu – „ludność”: Zarówno państw zawierających umowę cesji, jak i państw obejmujących przestrzeń po państwie zanikającym.
Te zmiany mogą powodować głębokie zmiany w strukturze kompetencji/jurysdykcji personalnej państwa, wynikających z przekształceń ilościowych i jakościowych jego „ludności”.
Ilościowych – bowiem - tak cesja, jak i zanik państwa mogą być źródłem „impulsu migracyjnego” wywołujących zmiany w ilościowym (składzie) ludności państw (np. repatriacja ludności polskiej ze wschodu, bezpośrednio po 1945 roku). Nadto powiększenie się liczby ludności, jeśli ma miejsce, implikuje wzrost intensywności wykonywania – kompetencji/jurysdykcji personalnej – wyrazem czego możliwy m.in., wzrost interwencji w ramach opieki dyplomatycznej.
Jakościowych – bowiem - w państwie obejmującym w drodze cesji nową przestrzeń, czy też w państwie obejmującym przestrzeń państwa zanikającego, może pojawić zupełnie dla niego nowy problem, problem ochrony mniejszości, z którym nie miało dotąd do czynienia;
(iii) zmiany w obrębie elementu „władza”.
Każda zmiana w obrębie władzy rzutuje lub rzutować może na konfigurację kompetencji/jurysdykcji państwowych.
A. relatywnie w najmniejszym stopniu jest to następstwem konstytucyjnej zmiany rządów; zakres i treść kompetencji nie ulega zmianie, może wszakże zmienić się sposób ich realizacji w sposób nieobojętny dla innych państw;
B. w relatywnie dużym stopniu może to być następstwem zmiany władzy w drodze poza konstytucyjnej tj. w drodze „zamachu stanu” - gwałtowany przewrót może wywoływać głębokie zmiany w konfiguracji kompetencji wynikającej z wypowiedzenia jakichś umów, lub zmiany sposobu wykonywania pewnych kompetencji

Konstatując praktykę powstawania państw jak również przekształcenia, które państwa w toku swojej egzystencji podlegają - powiedzieć możemy, że fenomen państwa ma swoją naturalną dynamikę, ta zaś ściśle powiązana jest z kompetencjami/jurysdykcją państwa, tzn. każdy z wymienionych przypadków wpływa na konfigurację (rekonfigurację) państwowych kompetencji/jurysdykcji i sposób ich wykonywania.


Skonstatowanie tej zależności prowadzi do pytania:
W jakim stopniu akt powstania państwa i przekształceń, którym podlega jest normowany prawem międzynarodowym ?
Nim na nie spróbujemy odpowiedzieć stwierdźmy, że „Państwo jest zjawiskiem, którego istnienie prawnik jedynie stwierdza.” Państwo, powstanie państw, jest w jakimś sensie „kaprysem historii”, trudnym do przewidzenia.
Przyczyny, które powodują iż państwo powstaje, są niezależne od prawa międzynarodowego. Prostą konsekwencją tego jest m.in., to, że prawo międzynarodowe nie limituje ilości państw członków międzynarodowej społeczności.
Przyczyny, które wywołują przekształcenia jakim państwo podlega, są również niezależne od prawa międzynarodowego.
Prawo międzynarodowe jakkolwiek pozostaje bezstronnym obserwatorem narodzin i śmierci państw oraz bezstronnym obserwatorem przekształceń jakim podlega, musi organizować życie zbiorowości suwerennych państw takim jakim ono jest, w więc ujmować w pewne ramy skutki tych dynamicznych procesów - narodzin i przekształceń – oddziałujących na zakres i sposób wykonywania kompetencji/jurysdykcji zainteresowanych podmiotów.
Prawo międzynarodowe, podkreślmy raz jeszcze, jakkolwiek nie interesuje się przyczynami powstania państw i nie interesuje się przyczynami zachodzących jego przekształceń to jednak:
- interesuje się procesem powstawania państwa jeśli już proces ten toczy się – w tym sensie, że wymaga w procesie tym spełnienia pewnych reguł zarówno przez bezpośrednio zaangażowanych w proces, jak i społeczność międzynarodową; wyrazem tego zainteresowania identyfikacja przyjętych przezeń sposobów powstawania „państw;
- interesuje się tym jak państwowy podmiot nabywa i zbywa (części) terytorium, a także w jakich warunkach je traci; określa reguły nabywania i zbywania części terytorium spełnienie, których decyduje o prawnej trwałości takich przekształceń;
- interesuje się skutkami zmian suwerennego władztwa nad terytorium; tzn. losem związanych z terytorium zobowiązań międzynarodowych - wskazując na reguły ich „dziedziczenia” - reguły sukcesji;
- wreszcie ustanawia mechanizm, za pomocą którego, powstanie państwa jak i też przekształcenia jakim państwo podlega, a w następstwie tych zdarzeń, nabycie lub modyfikacja kompetencji/jurysdykcji stają się skuteczne wobec innych istniejących państw; służy temu instytucja uznania.
Przedmiotem zainteresowania Państwa, słuchaczy wykładu będą zatem kolejno:
- sposoby powstawania państw;

- nabycie i utrata terytorium;

- sukcesja państw;

- uznanie;





  1   2   3   4


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna