Późne obserwacje dzieci z IV i V okresem retinopatii wcześniaków



Pobieranie 29,89 Kb.
Data14.02.2018
Rozmiar29,89 Kb.




Ocena stanu widzenia u dzieci z 4 i 5 okresem retinopatii wcześniaków

Marek E. Prost , Ewa Oleszczyńska-Prost
Centrum Okulistyki Dziecięcej w Warszawie

Słowa kluczowe: retinopatia wcześniaków, okres 4, okres 5, przebieg

kliniczny, wyniki czynnościowe, ostrość wzroku

Key words: retinopathy of prematurity, stage 4, stage 5, clinical course,

functional results, visual acuity.
Functional results in children with retinopathy of prematurity stage 4 and 5
Summary:

Aim of the paper: To investigate the structural and functional results in children with retinopathy of prematurity stage 4 and 5.

Material and methods: 91 children with ROP stage 4 and 5 observed by the authors in years 1990-1998. In all patients the clinical course of the disease, visual acuity and binocular vision were examined during follow-up.

Results: Most patients with ROP stage 4 and 5 are blind or practically blind, even the children in whom only stage 4a was diagnosed.

Conclusion: Prognosis for vision in children with ROP stage 4 and 5 is poor and all methods of surgical treatment of retinal detachment should be performed in these children to safeguard some kind of useful vision in some patients.

Retinopatia wcześniaków jest w chwili obecnej główną przyczyną ślepoty i znacznego pogorszenia widzenia u dzieci w Polsce. Wiadomo, że w schorzeniu tym rokowanie co do widzenia pogarsza się u dzieci, u których rozwinie się odwarstwienie siatkówki. W piśmiennictwie brak jest jednak doniesień opisujących przebieg tego rodzaju zmian oraz oceniających z jakim stopniem obniżenia ostrości wzroku należy się liczyć w przypadku wystąpienia określonych zmian na dnie oczu. Informacje te ważne są zarówno dla lekarza okulisty leczącego dziecko jak i rodziców dziecka oraz są bardzo pomocne w ocenie różnych metod leczenia.

Celem niniejszej pracy była ocena przebiegu choroby oraz ostrości widzenia u dzieci, u których doszło do rozwoju okresu 4a, 4b i 5 retinopatii wcześniaków.
Materiał i metoda

W pracy poddano ocenie 91 dzieci z odwarstwieniem siatkówki w przebiegu retinopatii wcześniaków, które były obserwowane przez autorów pracy w latach 1990-1998. Dzieci te w zależności od stopnia zaawansowania odwarstwienia podzielono na trzy grupy zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Retinopatii Wcześniaków: grupę 4a, 4b i 5. (Tabela I). O kwalifikacji dziecka do poszczególnej grupy decydował stopień zaawansowania schorzenia w czasie pierwszego badania. U żadnego z chorych nie została przeprowadzona operacja odwarstwienia siatkówki. U 53 z nich (58,2%) wykonano uprzednio krioterapię lub laseroterapię siatkówki. Wszystkie dzieci te były następnie okresowo badane przez autorów pracy w celu oceny przebiegu choroby oraz zdolności widzenia. Czas obserwacji wynosił od 20 miesięcy do 5 lat (średnio 3,8 roku). Ostrość wzroku oceniano u starszych dzieci przy pomocy tablic z optotypami E, pierścieniami Landolta i obrazkami, zaś u młodszych przy pomocy testu preferential looking typu Lea firmy Precision Vision (USA). U chorych z bardzo niską ostrością wzroku oceniano zdolność liczenia palców oraz poczucie i lokalizację światła. W przypadkach gdy było to możliwe badano również widzenie obuoczne przy pomocy testów TNO, Wortha oraz przy pomocy synoptoforu.


Wyniki

Wyniki przeprowadzonych obserwacji dzieci z okresem 4a, 4b i 5 retinopatii wcześniaków dotyczące przebiegu zmian chorobowych oraz ostrości wzroku przedstawiono w tabeli II – VII.


TABELA I

Liczebność poszczególnych grup badanych chorych

Okres 4a - 26

Okres 4b - 22

Okres 5 - 43
TABELA II

Przebieg choroby u dzieci z okresem 4a

retinopatii wcześniaków

Samoistne przyłożenie - 27%

Progresja do okresu 5 - 45%

Rozwój fałdu sierpowatego

(obejmujący średnio 4 godziny) - 28%
TABELA III

Przebieg choroby u dzieci z okresem 4b

retinopatii wcześniaków

Samoistne przyłożenie - 15%

Progresja do okresu 5 - 55%

Rozwój fałdu sierpowatego

(obejmujący średnio 5 godzin) - 30%

TABELA IV

Przebieg choroby u dzieci z okresem 5

retinopatii wcześniaków

Samoistne przyłożenie - 6%

Rozwój witreoretinopatii w

postaci lejka otwartego lub zamkniętego - 86%

Odwarstwienie siatkówki bez

witreoretinopatii - 8%


TABELA V

Ostrość wzroku u dzieci z okresem 4a retinopatii wcześniaków

Brak poczucia światła - 50%

Poczucie światła - 15%

0,01 – 0,08 - 12%

0,1 – 0,5 - 16%

Prawidłowa - 7%
TABELA VI

Ostrość wzroku u dzieci z okresem 4b retinopatii wcześniaków

Brak poczucia światła - 60%

Poczucie światła - 25%

0,1> - 15%

TABELA VII

Ostrość wzroku u dzieci z okresem 5 retinopatii wcześniaków

Brak poczucia światła - 76%

Poczucie światła - 20%

Liczenie palców przed okiem - 4%
U czterech dzieci (4,4%) z okresem 4a, u których ostrość wzroku wynosiła 1.0, w synoptoforze stwierdzono tylko jednoczesną percepcję (I stopień widzenia obuocznego). U trojga z nich był również prawidłowy test Wortha. Żadne z tych dzieci nie miało widzenia stereoskopowego. U wszystkich pozostałych dzieci, u których można było wykonać badania widzenia obuocznego, wyniki testów były ujemne.
Dyskusja

Przeprowadzone obserwacje dzieci z retinopatią wcześniaków, u których doszło do rozwoju odwarstwienia siatkówki wykazały, że prognoza co do widzenia jest u nich bardzo zła. Istnieje przy tym korelacja między stopniem zaawansowania odwarstwienia, a końcową ostrością wzroku, przy czym nawet u chorych, u których odwarstwienie znajduje się na obwodzie i nie obejmuje plamki funkcja narządu wzroku w przyszłości w większości przypadków jest zła. W przypadku okresu 4a u prawie połowy dzieci (45%) obserwuje się progresję do okresu 5, zaś u prawie co czwartego (28%) rozwija się fałd sierpowaty siatkówki (zazwyczaj od strony skroni) obejmujący od 2 do 6 godzin zegarowych (średnio 4 godziny), zaś tylko w 27% doszło do samoistnego jej przyłożenia. Wyniki funkcjonalne u tych dzieci są gorsze niż wskazują na to zmiany anatomiczne. U 65% z nich stwierdza się ślepotę lub praktyczną ślepotę. Wskazuje to na to, że u większości chorych z fałdem sierpowatym stopień uszkodzenia zmiany siatkówkowe są w rzeczywistości o wiele większe niż widać to w badaniu oftalmoskopowym. Przypuszczalnie stałe odwarstwienie prawie połowy siatkówki (obejmujące przy tym plamkę) trwające praktycznie od urodzenia dziecka ma wpływ na rozwój jej pozostałej, przylegającej części. U 28% chorych z okresem 4a ostrość wzroku pozwalała na samodzielne poruszanie się, a nawet na czytanie i pisanie, zaś u 7% ostrość wzroku była prawidłowa. Niestety u prawie połowy z nich pomimo dobrej ostrości wzroku nie rozwinęło się w ogóle widzenie obuoczne.

U dzieci, u których rozpoznano okres 4b prognoza co do widzenia była gorsza niż w okresie 4a. W grupie tej możliwość samoistnego przyłożenia siatkówki była prawie dwukrotnie mniejsza (15%), częściej obserwowało się progresję zmian do okresu 5 (55%) oraz rozwój szerokiego fałdu sierpowatego (30%). O wiele gorsze były również wyniki funkcjonalne. W 85% stwierdzało się ślepotę lub praktyczną ślepotę. U żadnego chorego widzenie nie było lepsze niż 0,1. Również i w tej grupie dzieci obecność fałdu sierpowatego wiązała się z o wiele gorszą ostrością wzroku była niż wskazywałby na to wygląd dna oka.

W przypadku rozwoju okresu 5 prognoza co do widzenia jest bardzo zła i u wszystkich dzieci stwierdza się ślepotę lub praktyczną ślepotę. U 6% chorych doszło do jej samoistnego przyłożenia, ale u żadnego z nich ostrość wzroku nie była lepsza niż liczenie palców przed okiem. Przemawia to za tym, że uszkodzenie neuronów przez proces chorobowy oraz zaburzenie ich odżywienia wskutek całkowitego uniesienia siatkówki jest u dzieci z retinopatią większe niż u dorosłych, u których przyłożenie odwarstwionej siatkówki często wiąże się z poprawą (czasami dość znaczną) ostrości wzroku. Możliwe, że w przypadku retinopatii wcześniaków słaba ostrość widzenia spowodowana jest dodatkowo zahamowaniem rozwoju siatkówki przez zmiany chorobowe.

Ocena funkcji narządu wzroku u dzieci z okresem 4 i 5 retinopatii wcześniaków była do tej pory tematem pojedynczych doniesień. W dostępnej literaturze znaleziono tylko jedną publikację poświęconą temu zagadnieniu i to oceniającą widzenie tylko u chorych z okresem 4 (5). Autorzy ci po 4,5 roku od urodzenia stwierdzili u dzieci z okresem 4a ostrość wzroku prawidłową w 9% chorych, 0,1 – 0,5 w 9%, poniżej 0,1 w 3% i brak poczucia światła w 65% (u 15% nie można było wykonać badania). U dzieci z okresem 4b widzenie wynosiło: poniżej 0,1 w 27% i brak poczucia światła w 73%. Wyniki te są więc zbliżone do uzyskanych w niniejszej pracy i również wskazują na złą prognozę co do widzenia u dzieci z retinopatią wcześniaków, u których dojdzie do rozwoju odwarstwienia siatkówki.

Wyniki ostrości widzenia uzyskane u dzieci z okresem 4 i 5 są bardzo różne od tych jakie uzyskuje się u chorych z okresem 3. Porównanie wyników podawanych w publikacjach jest czasami trudne w związku z różnymi kryteriami oceny ostrości wzroku stosowanymi przez różnych autorów, różnicami w stopniu zaawansowania choroby oraz w przeprowadzonym leczeniu . Tym nie mniej jednak w grupie chorych nie leczonych z okresem 3 ostrość wzroku powyżej 0,5 wahała się od 41,1% do 71%, zaś procent osób ślepych lub praktycznie ślepych od 22% do 50,6% (1-3). U dzieci z okresem 3 po krio- lub laseroterapii ostrość wzroku powyżej 0,5 stwierdzono u 60% - 100% chorych, zaś ślepotę lub praktyczną ślepotę od 0% do 31,9% (1,2, 4, 6, 8).



Wyniki niniejszej pracy wskazują, że powstanie odwarstwienia siatkówki w przebiegu retinopatii wcześniaków stanowi czynnik przemawiający za bardzo złym rokowaniem co do widzenia u chorych dzieci. Dlatego też głównym celem leczenia okulistycznego powinno być zapobieżenie rozwojowi okresu 4 lub 5 poprzez odpowiednio wczesne i właściwe wykonanie krio- lub laserokoagulacji siatkówki. W przypadku gdy dojdzie do powstania odwarstwienia należy zastosować wszystkie dostępne metody operacyjne (zmodyfikowane opasanie gałki, resekcja twardówki) aby możliwie szybko przyłożyć siatkówkę.

Piśmiennictwo

  1. Cryotherapy for Retinopathy of Prematurity Cooperative Group. Multicenter Trial for Retinopathy of Prematurity: one-year outcome-structure and function. Arch Ophthalmol, 1990; 108: 1408-1416.

  2. Cryotherapy for Retinopathy of Prematurity Cooperative Group. Multicenter Trial for Retinopathy of Prematurity: 31/2-half year outcome-structure and function. Arch Ophthalmol, 1992; 111: 339-344.

  3. Ferrone PJ, Trese MT, Williams GA, Cox MS: Good visual acuity in an adult population with marked posterior changes secondary to retinopathy of prematurity. Retina, 1998; 18: 335-338.

  4. Fetter, WPT, van Hof-van Duin, Baerts W, i in.: Visual acuity and visual field development after cryocoagulation in infants with retinopathy of prematurity. Acta Paediatr, 1992; 81: 25-28.

  5. Gilbert WS, Quinn GE, Dobson V i in.: Partial retinal detachment at 3 months after threshold retinopathy of prematurity Arch. Ophthalmol., 1996; 114:1085-1091.

  6. O’Keefe M., O’Reilly J, Lanigan B: Longer-term visual outcome of eyes with retinopathy of prematurity treated with cryotherapy or diode laser. Brit J Ophthalmol, 1998; 82: 1246-1248.

  7. Prost M.: Surgical treatment of retinal detachment in active stage 4 and 5 retinopathy of prematurity. w: Reibaldi A, Di Pietro M., Scuderi A, Malerba E.: Progress in retinopathy of prematurity. Kugler, Amsterdam, New York, 1997, str. 133-137.

  8. White JE, Repka MX: Randomized comparison of diode laser photocoagulation versus cryotherapy for threshold retinopathy of prematurity: 3-year outcome. J Pediatr Ophthalmol Strabismus 1997; 34: 83-87.




©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna