PienięŻne mierniki zamożNOŚci dochód



Pobieranie 308,53 Kb.
Strona1/2
Data30.03.2018
Rozmiar308,53 Kb.
  1   2

PIENIĘŻNE MIERNIKI ZAMOŻNOŚCI
Dochód

Zalety: mierzy rzeczywistą siłę nabywczą gospodarstw

Wady: problemy z pomiarem (nieprawdziwe deklaracje, szara strefa), zmienność
Konsumpcja

Zalety: większa stabilność w czasie, mierzy bezpośrednio standard życia

Wady: zniżanie niektórych wydatków (np. na alkohol), jednorazowe wydatki nadzwyczajne (na dobra trwałe, leczenie)
Dobra materialne/majątek

Zalety: stabilność, rozszerzają zakres pomiaru zamożności

Wady: wymagają rozszerzonej informacji, problem agregacji z miernikami
Oceny subiektywne

Zalety: sami badani oceniają swój status materialny

Wady: podatność na oddziaływanie psychologiczne, niestabilność
Porównywalność między dochodami i wydatkami gospodarstw domowych różnego typu zapewniają skale ekwiwalentności.


DOCHÓD ROZPORZADZALNY
Definicja:

Maksymalna kwota, jaką gospodarstwo domowe może wydać na konsumpcję w obrębie jednego okresu rozliczeniowego, bez konieczności finansowania tych wydatków z oszczędności, upłynniania majątku rzeczowego lub finansowego oraz zaciągania pożyczek (Eurostat, 1995).
Podstawowe składniki:

  • wynagrodzenie za pracę

  • przychody z prowadzonej działalności gospodarczej

  • przychody z majątku trwałego (czynsze uzyskiwane z wynajmu lokali, dzierżawy posiadanych gruntów itp.)

  • dochody kapitałowe (odsetki, przychody z operacji finansowych)

  • transfery „społeczne” (takie jak emerytury i renty, świadczenia społeczne, stypendia itp.) i prywatne.

  • przychody niepieniężne (konsumpcja naturalna, produkcja na własne potrzeby, pracownicze świadczenia rzeczowe, renta imputowana).


Uwaga: jeżeli dochody zawierają podatki i inne obowiązkowe opłaty, to należy je odjąć od ich łącznej wartości.
Największe trudności sprawia oszacowanie dochodów wymienionych w ostatniej kategorii

WYDATKI KONSUMPCYJNE
Podstawowe składniki:

  • żywność

  • napoje alkoholowe i tytoń

  • odzież i obuwie

  • użytkowanie mieszkania i nośniki energii

  • wyposażenie mieszkania i prowadzenie gospodarstwa domowego

  • zdrowie i higiena

  • transport i łączność

  • rekreacja i kultura

  • edukacja

  • inne wydatki konsumpcyjne


Trudności:

  • wydatki na dobra trwałe

  • wydatki produkcyjne (np. gospodarstw przedsiębiorców)

  • kontrowersyjność niektórych wydatków (np. hazard, narkotyki)

  • wycena spożycia naturalnego

Konsumpcja, w porównaniu z dochodem rozporządzalnym, odznacza się większą stabilnością w czasie, jest więc preferowana jako miernik zamożności. Ekonomiści mówią, że jest lepszym oszacowaniem tzw. dochodu permanentnego.


Tab. 1 Składniki dochodu gospodarstwa domowego w EU-SILC.

1

Wynagrodzenie za pracę

1.1

Przychody pieniężne

1.2

Przychody niepieniężne

2

Dochód z działalności na własny rachunek

2.1

Zyski/straty z prowadzonej działalności (w tym prawa autorskie)

2.2

Dobra produkowane na własne potrzeby

3

Renta przypisana (imputowana)*

4

Dochód z własności

4.1

Odsetki, dywidendy, zyski z inwestycji kapitałowych

4.2

Przychody z wynajmowania własności, w tym ziemi

5

Otrzymywane transfery pieniężne

5.1

Emerytury i renty z ubezpieczenia społecznego,

5.2

Świadczenia społeczne i zasiłki,

5.3

Stypendia

5.4

Transfery prywatne

5

Dochody otrzymywane przez dzieci poniżej 16 lat

*(ang.: ”imputed rent”) – dochód niepieniężny mający źródło w oszczędnościach wynikających z posiadania majątku, np. domu lub mieszkania.



Tab. 2 Porównanie wartości wskaźników nierówności i ubóstwa dochodowego według Eurostatu (ECHP) oraz Luxembourg Income Study w 2000 r.



Kraj


Indeks Giniego dla dochodów ekwiwalentnych

Odsetek osób o dochodach poniżej 60% krajowej mediany

ES

LIS

ES

LIS

Austria

24

26,0

12

13,6

Belgia

30

27,7

13

15,6

Estonia

36

36,1

18

19,8

Grecja

33

33,8

20

21,5

Hiszpania

32

34,0

18

21,3

Holandia1

26

24,8

11

12,7

Finlandia

24

24,7

11

12,4

Irlandia

30

32,3

20

22,7

Luxemburg

26

26,0

12

12,5

Niemcy

25

26,4

10

13,2

Wielka Brytania1

32

34,5

19

21,2


Włochy

29

33,3

18

19,9


1Dane dla 1999 r.

Najważniejsza przyczyna różnic: LIS uwzględnia w znacznie mniejszym zakresie dochody uzyskiwane w ramach produkcji na własne potrzeby oraz włącza rentę imputowaną do dochodu do dyspozycji.
SKALE EKWIWALENTNOŚCI

Przesłanka dla obliczania:

Stosowanie dochodu/konsumpcji na głowę prowadzi do przeszacowania zamożności gospodarstw małych w porównaniu z dużymi, z uwagi na obecność wydatków względnie stałych (np. ogrzewanie, używanie telewizora).


Definicja:

Skala ekwiwalentności jest parametrem obliczanym w celu ustalenia jaki wpływ na koszty utrzymania wywiera skład demograficzny gospodarstwa domowego. Mówi ona ile razy więcej lub mniej musi wydać gospodarstwo o danym składzie demograficznym (np. dwoje dorosłych i dwoje dzieci), aby osiągnąć poziom zamożności gospodarstwa innego typu (np. jednoosobowego).
Stosowny przelicznik przekształcający liczbę osób w gospodarstwie w liczbę osób ekwiwalentnych („standardowych”) powinien być tym wyższy, im wyższy jest udział w konsumpcji wydatków na dobra o wysokiej elastyczności względem liczby osób (np. żywność, odzież).
Typy skal:

  1. Normatywne (eksperckie).

  2. Empiryczne.


Przykłady:

ad 1. Skala OECD 70/50:



SK = 1 + 0,7(liczba dorosłych – 1) + 0,5(liczba dzieci)

ad 2. Skale wykorzystujące krzywe Engla (omówione później)

KRZYWE ENGLA

(najprostsze narzędzie opisu/estymacji postępowania konsumenta)


Definicja:

Jednorównaniowe modele ekonometryczne, w których zmienną objaśnianą stanowi popyt na dane dobro (grupę dóbr), a jedną ze zmiennych objaśniających jest dochód lub suma wydatków konsumpcyjnych gospodarstwa.


Najprostszy przykład:

Model Working’a i Lesera:


(1)
gdzie wi oznacza udział wydatków na i-te dobro, y - dochód (lub konsumpcję) gospodarstwa, zaś ai i bi są szacowanymi parametrami.

ZASTOSOWANIE KRZYWYCH ENGLA W ESTYMACJI SKAL EKWIWALENTNOŚCI


Założenie:

Gospodarstwa mające taki sam udział wydatków na żywność osiągnęły ten sam poziom zamożności (dochodów/wydatków ekwiwalentnych).


Postać krzywej Engla wykorzystana w estymacji:
(2)
gdzie pj oznacza cenę (indeks cen) j-tego dobra (grupy dóbr; j=1,2,...,m), P jest agregatowym indeksem cen zaś Alt l-tym elementem m-wymiarowego wektora charakterystyk t-tego gospodarstwa.
Obliczanie skali porównującej gospodarstwa o charakterystykach Ak i Ar1:

Dla danych a, aj, b, d i el wartość skali uzyskuje się znajdując iloraz dochodów (wydatków) yk/yr za pomocą równania:


(3)
(oba gospodarstwa maja ten sam udział wydatków na żywność, co zgodnie z założeniem oznacza ten sam poziom zamożności). Jeżeli wektor Ar jest wektorem jedynek (zwyczajowy zabieg techniczny), to iloraz ich dochodów, będący oszacowaniem skali ekwiwalentności ma postać logarytmiczną:

(4)
Tab. 3. Średnie wartości skal ekwiwalentności dla wybranych typów ospodarstw w 1997 r.


Typ gospodarstwa

Skale ekwiwalentności

liczba osób w wieku:



wiek głowy gospodarstwa

metoda estymacji



ponad 15 lat

1-9 lat

10-15 lat

do 30 lat



ponad 59 lat

Szulca

Engla


1

0

0

0

0

1,00

1,00

2

0

0

0

0

1,64

1,71

3

0

0

0

0

2,28

2,35

4

0

0

0

0

2,84

2,94

2

1

0

0

0

2,02

1,87

2

0

1

0

0

2,21

2,06

2

1

1

0

0

2,57

2,24

2

0

0

1

0

1,43

-

2

0

0

0

1

1,64

-

Źródło: A. Szulc, „Poverty and inequality ...”, Statistics in Transition, 2000




  1   2


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna