Odzyskanie niepodległości Krótkie kalendarium



Pobieranie 18,05 Kb.
Data24.02.2019
Rozmiar18,05 Kb.

Materiał do II etapu konkursu historycznego „Wypędzenia, wywózki, martyrologia i zwycięstwa Polaków. Zryw niepodległościowy, lata 1914–1956. Wywózki Górnoślązaków, Kaszubów i AK-owców w 1945 r. do ZSRS. Prymas Tysiąclecia – kardynał Stefan Wyszyński”


Odzyskanie niepodległości

Krótkie kalendarium


  1. W sierpniu 1914 r. wybuchła I wojna światowa.

  2. W 2014 r. przypada jej stulecie. Była to wojna, która w rezultacie przyniosła Polsce niepodległość w 1918 r. W wojnie tej stanęły naprzeciw sobie Rosja z sojusznikami Francją i Anglią (Ententa) oraz Austro-Węgry i Niemcy (Państwa Centralne).

Od początku Polacy działali na rzecz odzyskania niepodległości. Odrodzenie Polski nastąpiło dzięki klęsce i upadkowi trzech mocarstw zaborczych. Polacy w pełni wykorzystali tę szansę.

  1. Roman Dmowski, przywódca obozu narodowego (Narodowej Demokracji), był zdania, że należy popierać Rosję przeciwko Niemcom. Niemcy, jego zdaniem, stanowili największe zagrożenie dla sprawy polskiej. W końcu 1915 r. znalazł się w Londynie i stamtąd kierował polityką polską wobec państw koalicji, nawiązując dobre kontakty polityczne. Utworzył w Paryżu Komitet Narodowy Polski (KNP) uznany przez państwa Ententy.

  2. Józef Piłsudski za największego wroga Polski uważał Rosję. Już na początku wojny, za zgodą Wiednia, tworzył Legiony Polskie, które walczyły z Rosją na froncie wschodnim.
    W rezultacie takie dwukierunkowe działania R. Dmowskiego i J. Piłsudskiego okazały się dla sprawy polskiej, odzyskania niepodległości, bardzo korzystne.

  3. Ignacy Paderewski, sławny na całym świecie pianista, w sposób znaczący przyczynił się do odzyskania przez Polskę niepodległości.

  4. W styczniu 1917 r. prezydent Stanów Zjednoczonych AP Woodrow Wilson, dzięki wpływom i staraniom I. Paderewskiego, ogłosił w Kongresie, że Polska powinna odzyskać niepodległość oraz wydał w 1918 orędzie, gdzie w pkt. 13 napisano: „Należy stworzyć niezależne państwo polskie, które winno obejmować terytoria zamieszkałe przez ludność niezaprzeczalnie polską, któremu należy zapewnić swobodny i bezpieczny dostęp do morza i którego niezawisłość polityczną i integralność terytorialną należy zagwarantować paktem międzynarodowym”.

  5. Od wiosny 1917 r. Stany Zjednoczone AP przystąpiły do wojny po stronie państw Ententy.

  6. Przełomowym wydarzeniem dla odzyskania niepodległości Polski był wybuch rewolucji w 1917 r. w Rosji i przegrana państw centralnych w 1918 r. W rezultacie wszyscy trzej zaborcy ponieśli klęskę. Wydarzenie to spowodowało zmiany w orientacji Francji i Anglii. Silna Polska okazała się potrzebna do ograniczenia wpływów Niemców i komunistycznej Rosji.

  7. 11 listopada 1918 r. Józef Piłsudski, po uwolnieniu go z więzienia w Niemczech (przybył do Warszawy 10 listopada), przejął naczelną władzę nad wojskiem, a następnie przejął władzę od Rady Regencyjnej jako Naczelnik Państwa. Rada Regencyjna Królestwa Polskiego została utworzona przez Niemców i była od nich zależna. Po przekazaniu władzy J. Piłsudskiemu rozwiązała się.

  8. 26 grudnia 1918 r. Ignacy Paderewski, wbrew zakazom niemieckim, jadąc do Warszawy, zatrzymał się w Poznaniu w hotelu Bazar, z którego przemówił do witających go tłumów Polaków. Został przyjęty entuzjastycznie przez ludność polską. Jego przyjazd był iskrą, od której rozpoczęło się zwycięskie Powstanie Wielkopolskie.

  9. 26 stycznia 1919 r. odbyły się pierwsze w niepodległej Polsce wybory do Sejmu.

  10. 10 lutego 1919 r. ukonstytuował się Sejm. Naczelnikiem Państwa został Józef Piłsudski, premierem – Ignacy Paderewski.

  11. 18 stycznia 1919 r. rozpoczęła się w Paryżu konferencja pokojowa, w której uczestniczyła Polska, wchodząc do grupy państw zwycięskich. 28 czerwca 1919 r. w Paryżu nastąpiło podpisanie Wersalskiego Traktatu Pokojowego. W imieniu Polski podpisali go Roman Dmowski i Ignacy Paderewski. Traktat określał tylko granicę polsko-niemiecką i to tylko w części. Na pozostałym obszarze miały się odbyć plebiscyty.

  12. W latach 1919-1921 Polska musiała wywalczyć i ustalić pozostałe granice.

  13. 1923 r. – akceptacja granic Polski przez państwa Ententy.

  14. 1 marca 1921 r. – uchwalenie konstytucji marcowej.



Kalendarium

wojna i okres po II wojnie światowej




Ruch oporu w okupowanej Polsce

  1. Już na początku wojny w 1939 r. grupa wyższych oficerów powołała dowództwo ruchu oporu. Powstał tajny Związek Walki Zbrojnej (ZWZ). Zjednoczył on różne grupy oporu, które tworzyły się spontanicznie w całej Polsce. ZWZ przekształcił się w Armię Krajową (AK). W 1944 r. należało do niej około 300 tysięcy osób.

  2. W Londynie działał rząd Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie.

  3. Na terenie okupowanej Polski zaczęło działać Polskie Państwo Podziemne (PPP) z rządem (była to Delegatura na Kraj), armią (AK), tajnym sądownictwem, siecią tajnego nauczania, podziemną prasą.

  4. Po zajęciu Francji przez Niemców w 1940 r. Polska stała się jedynym aktywnym sojusznikiem Anglii. W bardzo znaczący sposób pomogła jej odeprzeć inwazję niemiecką.

  5. W czerwcu 1941 r. Hitler uderzył na Związek Sowiecki (operacja Barbarossa). Niemcy zajęli ogromne tereny ZSRS i kontynuowali zwycięski marsz. Stalin musiał zawiązać sojusz z aliantami, w tym również z Polską. W jego ramach uwięzieni Polacy uzyskali wolność, mogli się przemieszczać, została utworzona Armia Polska (zwana też później również Armią Andersa).

  6. Gdy do aliantów przystąpiła Rosja i Stany Zjednoczone AP, pozycja Polski w koalicji spadła. Stalin odnośnie Polski narzucił Wielkiej Brytanii i USA swoje warunki – granicę Polski na Bugu, czyli tzw. linię Curzona – oraz uznanie rządów komunistycznych w Polsce.
Akcja „Burza”

  1. W obecnym, 2014 roku, mija 70. rocznica rozpoczęcia akcji „Burza”. Celem wojskowym Akcji była walka Armii Krajowej z Niemcami w momencie wkraczania Armii Czerwonej do Polski i oswobodzenie terenu Polski. Niektóre obszary, np. Wileńszczyzna, poza samym Wilnem, były już wyzwolone przed wkroczeniem Armii Czerwonej. Celem politycznym była manifestacja prawa Polski do niepodległego bytu przy jednoczesnym przyjaznym stosunku do Sowietów.

  2. W styczniu 1944 r. Armia Czerwona, gromiąc Niemców, wkroczyła na tereny II Rzeczypospolitej. Rozpoczęła się wówczas akcja „Burza” na Wołyniu. Po zajęciu Wołynia przez Armię Czerwoną i po początkowym okresie współpracy AK z Sowietami, żołnierze polscy zostali aresztowani.

  3. Następne akcje „Burza” miały miejsce w innych okręgach AK, jak: w Wilnie, Lwowie, Lublinie. Sytuacja się powtarzała. Najpierw była zgodna wspólna walka z Niemcami, potem kilka dni przyjaznych stosunków, po czym następowało – np. w Wilnie, na wniosek sowieckiego dowództwa, zgrupowanie oddziałów AK pod pozorem ich dozbrojenia przez Rosjan i dalszej wspólnej walki z Niemcami, a następnie w sposób zdradziecki wojsko polskie było otaczane przez wojsko sowieckie, rozbrajane, a żołnierzy aresztowano. Wielu z nich zostało wywiezionych do łagrów w ZSRS.

  4. Ostatnią akcją „Burza” było Powstanie Warszawskie. 1 sierpnia 2014 r. przypada jego 70. rocznica (1 sierpnia 1944 r.). Trwało ono przez 2 miesiące. Zakończyło się klęską. Celem było wyzwolenie Warszawy, objęcie administracji Warszawy i zainstalowanie polskiego rządu.

  5. W lipcu 1944 r. w Lublinie zainstalował się, utworzony w Moskwie, PKWN (Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego), który później zmienił nazwę na Rząd Tymczasowy. Członkowie tego rządu zostali przywiezieni z Moskwy, a wcześniej przeszli przeszkolenie w szkole Międzynarodówki Komunistycznej – Kominternu. W Polsce i na Zachodzie często kwestionowano ich polskość – mówiło się o nich, że „pełnią obowiązki Polaka”. Sowieci, zajmując tereny Polski, zaczęli tworzyć komunistyczne struktury władzy. W niedługim czasie przemocą narzucili ją Polakom.

Po zakończeniu wojny


  1. Po wojnie ogromna liczba Polaków została wypędzona z Kresów i przesiedlona na Ziemie Odzyskane.

  2. Po zajęciu Polski przez Armię Czerwoną do Polski i zainstalowaniu komunistycznego rządu w Warszawie rozpoczęła się polityka terroru. W grudniu 1948 r. powstała komunistyczna PZPR – Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, tzw. „przewodnia siła narodu”. I sekretarzem (przewodniczącym) Komitetu Centralnego został Bolesław Bierut.

  3. Po śmierci B. Bieruta wiosną 1956 r. I sekretarzem został Edward Ochab.

  4. Latem 1956 r. wybuchły rozruchy w Poznaniu.

  5. Po śmierci Stalina, w wyniku zmian w ZSRS – walki z tzw. „kultem jednostki” – w październiku 1956 r. I sekretarzem PZPR został Władysław Gomułka. Została ogłoszona amnestia i większość więźniów politycznych wyszła z więzienia. Na wsi samorzutnie rozwiązały się, tworzone pod przymusem przez komunistów, tzw. spółdzielnie produkcyjne (kołchozy). Sytuacja polityczna w Polsce uległa pewnej poprawie. Zaczęli wracać do Polski zesłańcy z sowieckich łagrów.

  6. Polska, będąc członkiem zwycięskiej koalicji, w rezultacie zdrady aliantów (USA, Anglii) przegrała II wojnę światową. Dostała się pod okupację sowiecką. Utraciła prawie połowę swego terytorium, około 38% swego majątku narodowego, większość swego dziedzictwa kulturowego.







©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna