Obywatelska



Pobieranie 140,16 Kb.
Strona1/3
Data01.04.2018
Rozmiar140,16 Kb.
  1   2   3

Błażej Kolasiński Obywatelska Karta Antykorupcyjna

___________________________________________________________________________________________





OBYWATELSKA

KARTA

ANTYKORUPCYJNA

Opracowano w Prokuraturze Apelacyjnej w Szczecinie pod redakcją

Prokuratora Apelacyjnego dr Błażeja Kolasińskiego

Wersja II uzupełniona

Szczecin grudzień 2005


  1. Zjawisko korupcji, jako problem społeczny

... Korupcja zagraża praworządności, demokracji prawom człowieka, narusza zasady uczciwości społecznej, spowalnia rozwój gospodarczy


i zagraża stabilności instytucji demokratycznych i moralnym podstawom społeczeństwa ...”


(Preambuła prawno - karnej konwencji o korupcji podpisanej przez Polskę
w Strasburgu 27.01.1998 r. ratyfikowanej – Dz. U. z 2002 r. Nr 126 poz. 1066).

Korupcja zwana potocznie łapownictwem, sprzedajnością , przekupstwem występuje niemal we wszystkich państwach świata i dotyka sfer życia społecznego, politycznego i gospodarczego.


Stanowi ona obok przestępczości zorganizowanej największe zagrożenia dla legalności działania organów państwowych i bezpieczeństwa państwa jego porządku konstytucyjnego i prawnego a także wiary w równość wszystkich wobec prawa.
Nagminność tego zjawiska rodzi powszechne przekonanie, iż załatwienie sprawy głównie w urzędzie, w szpitalu, czy też u państwowych służb porządkowych wymaga wręczenia „łapówki” oraz, że za pieniądze można kupić wszystko w tym także bezkarność.
Tego rodzaju zachowania, choć oceniane negatywnie w zwykłym poczuciu sprawiedliwości niestety niekiedy spotykają się ze społeczną akceptacją. Panuje mylne przekonanie, że przeciętny obywatel jest wobec korupcji bezradny a jako jedną z przyczyn tego zjawiska wskazuje się na niskie wynagrodzenie funkcjonariuszy publicznych.

Takie opinie są jednak nieuzasadnione, gdyż wręczenie bądź przyjęcie łapówki jest kwestią indywidualnego wyboru. Zależy od naszego systemu wartości. Jest w większym zakresie wyborem moralnym a nie finansowym.


Także nikt nie musi się zgadzać na dawanie łapówek, gdyż każdy obywatel ma prawo żądać od Państwa, aby jego sprawa została załatwiona bez płacenia.
Zwalczanie korupcji to nie tylko konieczność zmian prawa i zwiększenia skuteczności działania organów ścigania ale przede wszystkim przewartościowanie postaw i mentalności Polaków.
Z badań opinii społecznej wynika, że z łapownictwem można najczęściej zetknąć się w sferze administracyjnej przy załatwianiu spraw z zakresu służby zdrowia, opieki społecznej, budownictwa jak również przy legalizacji pojazdów, ubieganiu się o wydanie prawa jazdy.
Za nagminne postrzegane są przypadki przekupstwa policjantów, celników, urzędników skarbowych.
W sferze życia gospodarczego sprzedajność ma związek z chęcią uzyskania kredytu, dotacji, subwencji, czy też zamówienia publicznego.
Także sfera życia politycznego postrzegana jest jako korupcjogenna. Znane są z publikacji prasowych i przekazów telewizyjnych przypadki częstowania obywateli alkoholem w zamian za uzyskanie głosów w wyborach parlamentarnych i samorządowych.
Badania międzynarodowe wykazują, iż Polska jest szczególnie dotknięta korupcją.

W opublikowanym przez Transparency International indeksie percepcji korupcji w 2003 r. Polska pod względem występowania tego zjawiska znajdowała się na 64 miejscu spośród 133 badanych państw.


Z badań tej organizacji wynikało także, że Polska będzie najbardziej skorumpowanym członkiem poszerzonej Unii Europejskiej.
Prognozy te potwierdziły się.
W ogłoszonym w dniu 18 października 2005 r. przez Transparency International Indeksie Postrzegania Korupcji, Polska uzyskała najgorszy wynik wśród nowych państw członkowskich Unii Europejskich.
Według tych badań poziom korupcji w naszym kraju, jako jedynym w grupie nowych państw członkowskich Unii Europejskiej, od 4 lat stan rośnie.
W Indeksie z 2005 r. uwzględniono 159 państw.
Państwa te podobnie jak w poprzednich latach oceniane były według skali, w której 10 punktów oznaczało pełną przejrzystość, a 1 punkt wszechogarniającą korupcję.
Dwie trzecie wszystkich państw poddanych ocenie uzyskało wynik mniejszy niż 5 punktów.
Polska ze wskaźnikiem 3,4 punktu zajęła 70 miejsce.
W 1996 r., kiedy pomiar objął Polskę po raz pierwszy, zajęliśmy 24 miejsce na 54 kraje z wynikiem 5,6 punktu.
Polska miała poziom korupcji niższy niż Czechy 5,4 punktu i znacznie niższy niż Węgry 4,9 punktu.
Gdyby dziś Polska utrzymała notę z 1996 r., to znalazłaby się obecnie na 38 miejscu.
Nadto wyniki krajowych badań CBOS pokazują, iż w społeczeństwie polskim panuje powszechne przekonanie, że korupcja jest dużym i wciąż narastającym problemem.
Zdaniem Polaków łapówki biorą najczęściej ludzie zajmujący się polityką – na pierwszym miejscu wymieniło ich 61 % przebadanych w 2005 r. przez CBOS na zamówienie Fundacji im. Stefana Batorego. Na drugim miejscu są pracownicy służby zdrowia – 50 %, a na trzecim sądownictwo i prokuratura – 37 %. Za najmniej skorumpowane instytucje uznano szkoły, uczelnie i banki (po 4 %). Ankietowani przyznali, że sami najczęściej wręczają łapówki pracownikom służby zdrowia. Na kolejnych miejscach są urzędy i policjanci z drogówki. Fundacja im. Stefana Batorego prowadzi badania od pięciu lat i od tego czasu politycy niezmiennie znajdują się na pierwszym miejscu.
Z badań wynika, że 15 % ankietowanych wręczało osobiście łapówkę, a 21 % zna kogoś, kto to zrobił. Najczęściej łapówki dają przedsiębiorcy.
Korupcji, jako zjawiska zapewne nie da się zwalczyć za pomocą tylko sankcji karnych.
Potrzebna jest zmiana świadomości społeczeństwa i jego zaangażowania w walce z tą patologią.
Walka z korupcją została uznana za priorytetowe zadanie Rządu.
W expose sejmowym Premiera z 10 listopada 2005 r. podniesiono nadto, że „korupcja oprócz publicznego zgorszenia, psuje mechanizmy rynku”.
Instytucjonalnym przejawem walki z korupcją ma być powołanie Centralnego Urzędu Antykorupcyjnego.
Będzie się on zgodnie z projektami zajmować zwalczaniem korupcji, płatnej protekcji, fałszowania dokumentów, przestępstw przeciwko wyborom, niegospodarności, przestępstw gospodarczych oraz będzie szukać przypadków łamania ustawy antykorupcyjnej i fałszowania oświadczeń majątkowych.
II. Korupcja w świetle konwencji międzynarodowych
Społeczność międzynarodowa dostrzegając zagrożenia jakie niesie z sobą zjawisko korupcji, podejmowała szereg działań i inicjatyw mających na celu walkę z tym zjawiskiem. Rozwój kontaktów międzynarodowych sprawił, że walka z korupcją nie może być prowadzona przez poszczególne państwa, lecz konieczna jest w tym zakresie ścisła współpraca międzynarodowa.
W 1996 r. Polska przedstawiła Zgromadzeniu Ogólnemu ONZ projekt konwencji przeciwko przestępczości zorganizowanej. Na 55 Sesji Zgromadzenia Ogólnego przyjęto Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej i weszła ona w życie 29 września 2003 r. W artykule 8 Konwencji dokonano penalizacji korupcji funkcjonariuszy publicznych, zarówno w formie czynnej jak i biernej. Każde Państwo – strona konwencji zostało zobowiązane do przyjęcia środków ustawodawczych do uznania za przestępstwa tego rodzaju zachowań.
10 grudnia 2003 Polska podpisała Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji. Konwencja zawiera definicję korupcji dotycząca zarówno sektora publicznego, jak i prywatnego, zasady kryminalizacji oraz współpracy międzynarodowej w zakresie zwalczania tego zjawiska.
W zasadzie 12 Paktu przedakcesyjnego na rzecz zwalczania przestępczości zorganizowanej miedzy krajami członkowskimi Unii Europejskiej a krajami kandydującymi Europy Środkowej i Wschodniej oraz Cypru uznano, ze korupcja jest jednym z głównych zagrożeń dla naszych społeczeństw, okradając po równi obywateli, instytucje państwowe i prywatne.
W 2002 r. Polska ratyfikowała dwie fundamentalne konwencje mające znaczenie w poprawie efektywności zwalczania korupcji :

  • prawno-karną konwencję o korupcji, sporządzoną w Strasburgu 27 stycznia 1999 r.

  • cywilnoprawną konwencję o korupcji sporządzoną w Strasburgu 4 listopada 1999r.

Cywilnoprawna konwencja w artykule 2 zawiera definicję korupcji, zgodnie z którą "korupcja" oznacza żądanie, proponowanie, wręczanie lub przyjmowanie, bezpośrednio lub pośrednio, łapówki lub jakiejkolwiek innej nienależnej korzyści lub jej obietnicy, które wypacza prawidłowe wykonywanie jakiegokolwiek obowiązku lub zachowanie wymagane od osoby otrzymującej łapówkę, nienależną korzyść lub jej obietnicę.


Konwencja prawno-karna nałożyła na państwa będące sygnatariuszami konwekcji zobowiązanie do podejmowania szeregu środków na szczeblu krajowym.
Zobowiązała do podjęcia działań ustawodawczych mających na celu doprowadzenie do karalności umyślnego obiecywania, proponowania i wręczania przez każdą osobę jakichkolwiek korzyści funkcjonariuszowi publicznemu w zamian za działanie, ewentualnie zaniechanie, w wykonywaniu funkcji urzędowych.
Analogiczne rozwiązanie przyjęto w przypadku żądania lub przyjmowania jakichkolwiek nienależnych korzyści przez funkcjonariusza publicznego.
Unormowania takie dotyczyć również muszą osób będących członkami krajowych zgromadzeń przedstawicielskich sprawujących władzę ustawodawczą lub wykonawczą.
Penalizacją objęto zarówno funkcjonariuszy publicznych oraz przedstawicieli ciał ustawodawczych i wykonawczych konkretnego państwa, jak również funkcjonariuszy zagranicznych państw będących stronami konwencji, funkcjonariuszy organizacji międzynarodowych, członków międzynarodowych zgromadzeń parlamentarnych, sędziów oraz funkcjonariuszy sądów międzynarodowych.
W konwencji uznano za konieczne unormowanie nie tylko korupcji w sektorze publicznym, lecz również w działalności gospodarczej. Strony konwencji zostały zobowiązane do uznania za przestępstwo działania polegające na żądaniu lub przyjmowaniu nienależnych korzyści, akceptowaniu propozycji lub obietnicy w toku działalności gospodarczej, w zamian za działanie lub zaniechanie naruszające obowiązki osób funkcjonujących w tej działalności.
W zakresie lobbingu uznano za konieczność karanie za pośrednie lub bezpośrednie obiecywanie, wręczanie i proponowanie korzyści w zamian za wywarcie wpływu na podjecie decyzji. Zalecono konieczność uznania naganności zachowania niezależnie od tego czy wpływ taki został rzeczywiście wywarty i czy przypuszczalny wpływ prowadziłby do zamierzonego skutku.
Postanowiono, że odpowiedzialności karnej winny podlegać nie tylko osoby fizyczne, lecz również osoby prawne, w przypadku gdy działanie osoby fizycznej mającej wiodąca rolę w ramach osoby prawnej było dokonane na jej korzyść.
Wspomniane konwencje stały się podstawą do wprowadzenia zmian w polskim ustawodawstwie antykorupcyjnym.
22 lipca 2003 r. Rada Unii Europejskiej uznając wzrost transgranicznego handlu towarami i usługami uznała za konieczne zajęcie się zagadnieniem korupcji w sektorze prywatnym przyjmując Decyzję Ramową Rady w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym.
Za czynne i bierne przestępstwa korupcyjne w sektorze prywatnym uznano:
a) obiecywanie, oferowanie lub przekazywanie, bezpośrednio lub przez pośrednika, osobie, która sprawując jakąkolwiek funkcję kierowniczą w podmiocie działającym w sektorze prywatnym lub w nim pracującą, nienależnej korzyści jakiegokolwiek rodzaju, z przeznaczeniem dla tej osoby lub dla strony trzeciej,

w takim celu, aby ta osoba podjęła działania lub powstrzymała się od podjęcia działań, z naruszeniem obowiązków tej osoby,


b) bezpośrednio lub przez pośrednika, żądanie lub otrzymywanie nienależnej korzyści jakiegokolwiek rodzaju, lub też przyjmowanie obietnicy takiej korzyści, z przeznaczeniem dla siebie lub strony trzeciej, przy zarządzaniu podmiotem

w sektorze prywatnym lub wykonywaniu w nim pracy na jakimkolwiek stanowisku, w celu podjęcia działań lub powstrzymania się od podjęcia działań,

z naruszeniem obowiązków tej osoby.
Państwa Członkowskie zostały zobowiązane do podjęcia takich działań ustawodawczych, by czyny korupcji w sektorze prywatnym podlegały skutecznej, proporcjonalnej i odstraszającej karze, w granicach od jednego r. do trzech lat pozbawienia wolności .
Osoby prawne oprócz kary grzywny winny podlegać sankcjom takim jak:
a) wyłączenie prawa do korzystania ze świadczeń publicznych lub pomocy publicznej,

b) czasowy lub stały zakaz prowadzenia działalności gospodarczej,

c) przekazanie pod nadzór sądowy,

d) sądowy nakaz likwidacji.


Zagadnieniem korupcji urzędników Unii Europejskiej poświęcona jest Konwencja w sprawie zwalczania korupcji, w którą zaangażowani są urzędnicy Wspólnot Europejskich lub urzędnicy Państw Członkowskich Unii Europejskiej.
Za urzędnika wspólnotowego uznano:

- każdą osobę, która jest urzędnikiem lub innym pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w rozumieniu regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich, lub warunków zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich,



- każdą osobę oddelegowaną do Wspólnot Europejskich przez Państwa Członkowskie lub każdy organ publiczny lub prywatny, który wykonuje czynności równorzędne z tymi, które są wykonywane przez urzędników, lub innych pracowników Wspólnot Europejskich.
Korupcję bierną zdefiniowano jako umyślne działanie urzędnika, który bezpośrednio lub za pośrednictwem, żąda lub otrzymuje korzyści dowolnego rodzaju dla siebie lub strony trzeciej lub przyjmuje obietnicę takiej korzyści, podejmującego działanie lub powstrzymującego się od czynności wynikającej z jego obowiązku, lub wykonującego swoją funkcji z naruszeniem obowiązków urzędnika, zaś umyślne działanie kogokolwiek w postaci dawania obietnicy lub przekazywania, w sposób bezpośredni lub za pośrednictwem, korzyści dowolnego rodzaju, urzędnikowi lub stronie trzeciej, aby sprawić by osoba ta postępowała lub powstrzymała się od czynności zgodnie z jej obowiązkiem lub wykonywała swoją funkcję z naruszeniem obowiązków urzędnika, stanowi korupcję czynną.
III. Korupcja w polskim prawie karnym



  1. Podmioty przestępstwa korupcji w sektorze publicznym (art. 228–231 kk)


Podmiotem łapownictwa czynnego (przekupstwa) może być każda osoba, która wręcza (daje), bądź obiecuje udzielić łapówki w zamian za załatwienie interesującej ją sprawy w urzędzie czy instytucji przez osobę przyjmującą korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę
Podmiotem łapownictwa biernego (sprzedajności) może być funkcjonariusz publiczny, lub osoba nie będąca funkcjonariuszem publicznym, ale pełniąca funkcję publiczną, przyjmująca (biorąca) łapówkę.
Funkcjonariuszem publicznym – stosownie do treści art. 115 § 13 kk jest:


  1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej,




  1. poseł, senator, radny,




  1. sędzia, ławnik, prokurator, notariusz, komornik, kurator sądowy, osoba orzekająca w sprawach o wykroczenia (inspektorzy pracy) lub w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy (np. członkowie Izb Lekarskich),




  1. osoba będąca pracownikiem administracji rządowej (np. Prezes Rady Ministrów, członkowie Rady Ministrów, Wojewoda), innego organu państwowego (np. pracownicy Kancelarii Prezydenta RP, Kancelarii Sejmu, Senatu, Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, Biura Trybunału Konstytucyjnego) lub samorządu terytorialnego chyba, że pełni wyłącznie czynności usługowe (do grona tego zaliczyć należy zatrudnionych w Urzędach Gminy, jednostkach pomocniczych gminy, ośrodkach pomocy społecznej), a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnych (osoby te są funkcjonariuszami publicznymi tylko przy wydawaniu i w związku z wydanymi decyzjami administracyjnymi, np. lekarz wydający decyzję administracyjną o zaliczeniu chorego do osób niezdolnych do pracy),




  1. osoba będąca pracownikiem organu kontroli państwowej lub organu kontroli samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe (np. pracownicy NIK-u, Rzecznik Praw Obywatelskich, organy kontroli – Państwowa Inspekcja Handlowa, Regionalna Izba Obrachunkowa),




  1. osoba zajmująca kierownicze stanowisko w innej instytucji państwowej, a więc kierownicy instytucji, ich zastępcy, kierownicy działów i wydziałów,




  1. funkcjonariusz organu powołanego do ochrony bezpieczeństwa publicznego (Policja, ABW, Straż Graniczna) albo funkcjonariusz Służby Więziennej,




  1. osoba pełniąca czynną służbę wojskową.



Osoba pełniąca funkcję publiczną – to zgodnie z art. 115 § 19 kk funkcjonariusz publiczny, członek organu samorządowego, osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, chyba, że wykonuje wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba, której uprawnienia i obowiązki w zakresie działalności publicznej są określone lub uznane przez ustawę lub wiążącą Rzeczypospolitą Polskę umowę międzynarodową.

W rozumieniu tym, za osobę pełniącą funkcję publiczną można, zatem uznać nauczyciela, w tym nauczyciela akademickiego, niekoniecznie pełniącego funkcję kierownika szkoły, lekarza zatrudnionego w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej (przychodni, pogotowiu, szpitalu), jak i lekarza, który udziela świadczeń zdrowotnych w ramach przysługujących pacjentowi świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.


Celem ustawodawcy było objęcie karalnością zachowań korupcyjnych lekarzy, nauczycieli, pracowników sądu, prokuratury itp.
Osoby pełniące wyłącznie czynności usługowe to osoby, które nie wykonują merytorycznych kompetencji danego organu, nie posiadają uprawnień do zarządzania oraz podejmowania w tym zakresie decyzji, a jedynie pracę tych organów ułatwiają (utrzymywanie czystości, ogrzewanie).


  1. Przepisy karne i ich omówienie


Przestępstwa korupcyjne w sektorze publicznym:


  1. łapownictwo bierne (sprzedajność)- art. 228 kk,




  1. łapownictwo czynne (przekupstwo)- art. 229 kk,




  1. płatna protekcja- art. 230 kk,




  1. czynna płatna protekcja (handel wpływami)- art. 230a kk,




  1. nadużycie funkcji publicznej ( nadużycie władzy)-art. 231 kk.

Sprzedajność i przekupstwo godzą w zasady bezstronności i jednakowego traktowania obywateli oraz w prawidłowe funkcjonowanie instytucji państwowych i samorządu terytorialnego.

Przedmiotem ochrony w obu przypadkach jest bezinteresowność osób pełniących funkcje publiczne oraz zaufanie społeczne do rzetelności działań instytucji państwowych i samorządu terytorialnego, oraz instytucji publicznych w państwach obcych i organizacjach międzynarodowych.


Art. 228 kk
§ 1. Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 3. Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4. Karze określonej w § 3 podlega także ten, kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, uzależnia wykonanie czynności służbowej od otrzymania korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy lub takiej korzyści żąda.
§ 5. Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową znacznej wartości albo jej obietnicę, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.

§ 6. Karom określonym w § 1-5 podlega odpowiednio także ten, kto w związku z pełnieniem funkcji publicznej w państwie obcym lub w organizacji międzynarodowej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę lub takiej korzyści żąda, albo uzależnia wykonanie czynności służbowej od jej otrzymania.



Korzyść majątkowa – to każde dobro, które jest w stanie zaspokoić określoną potrzebę, a jego wartość da się wyrazić w pieniądzu. Może nią być nie tylko przyrost majątku, ale i wszystkie korzystne umowy np. pożyczka udzielona na korzystnych warunkach.
Korzyść osobista – jest to świadczenie o charakterze niemajątkowym polepszające sytuację osoby, która je uzyskuje (np. obietnica awansu, odznaczenie orderem, wyuczenie zawodu).

Korupcją majątkową lub osobistą jest korzyść zarówno dla siebie jak i dla kogoś innego.
Przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej oznacza zawładnięcie nią przez sprawcę np. przyjęcie pieniędzy, drogiego prezentu.
Przyjęcie obietnicy korzyści majątkowej lub osobistej polega na zaakceptowaniu przez sprawcę przyrzeczenia udzielenia którejkolwiek z tych korzyści.

Przyjęcie obietnicy każdej z tych korzyści może łączyć się z obietnicą dla siebie lub dla innej osoby.

Wypadek mniejszej wagi obejmuje te odmiany czynów typu podstawowego, w których stopień społecznej szkodliwości oraz wina sprawcy są znacznie niższe niż w przypadku typu podstawowego, a nie są jeszcze tak minimalne, że można je uznać za znikomo szkodliwe odejmujące czynowi charakter przestępczy.

Podstawowy typ łapownictwa biernego polega na przyjęciu łapówki albo jej obietnicy w związku z pełnieniem funkcji publicznej.


Sprawca czynu z art. 228§1kk podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. W odniesieniu do tego typu czynu ustawodawca przewidział wypadek mniejszej wagi zagrożony grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Chodzi tu o przestępstwa, których okoliczności popełnienia i cechy sprawcy sprawiają, że czyn jego zasługuje na znacznie łagodniejszą karę (np. przyjęcie symbolicznej korzyści za wykonanie obowiązku służbowego po godzinach pracy, pomoc w skompletowaniu dokumentów przez petenta, czy udzielenie informacji, jeżeli przyjmujący nie był do tego zobowiązany).
Karą pozbawienia wolności od 1 roku do lat 10 zagrożone jest przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa ( np. przyjęcie korzyści majątkowej przez urzędnika w zamian za wydanie dokumentu poświadczającego nieprawdę, bezpodstawne umorzenie podatku, zaniechanie zawiadomienia organów ścigania o przestępstwie przez osobę do tego zobowiązaną). Takiej samej karze podlega sprawca, który uzależnia wykonanie czynności służbowej od otrzymania korzyści majątkowej lub osobistej bądź jej obietnicy oraz sprawca, który takiej korzyści żąda. Żądać korzyści można zarówno przed, jak i po dokonaniu czynności służbowej, natomiast w wypadku uzależnienia wykonania czynności od wręczenia korzyści majątkowej, korzyść jest warunkiem podjęcia czynności i dlatego musi ono poprzedzać wykonanie czynności. W obydwu zachowaniach inicjatywa korupcyjna wychodzi od osoby pełniącej funkcję publiczną, przy czym chodzi tu zarówno o wykonanie czynności służbowej, jak i zaniechanie jej wykonania, opóźnienie, przyspieszenie, dokonanie lub nie dokonanie w pożądanym przez petenta miejscu i czasie itp. Najsurowszą karą, bo od 2 lat do 12 lat pozbawienia wolności zagrożone jest zachowanie polegające na przyjęciu przez osobę pełniącą funkcję publiczną korzyści majątkowej znacznej wartości albo jej obietnicy tj. korzyści, której wartość przekracza w chwili obecnej 152 tys. zł.
Mieniem znacznej wartości jest mienie, którego wartość w chwili popełnienia czynu zabronionego przekracza dwustukrotną wysokość najniższego miesięcznego wynagrodzenia.
Przyjęcie korzyści bądź jej obietnicy, aby było karalne musi pozostawać w związku z pełnieniem przez sprawcę funkcji publicznej.
Chodzi tu o związek łapówki z działalnością osoby pełniącej funkcję publiczną, gdy łapówkę dano dla uniknięcia np. niekorzystnej decyzji, uzyskania przychylnego stanowiska, bądź też, gdy łapówka miała na uwadze całokształt działalności. Związek ten zachodzi również wtedy, gdy sprzedajna osoba przyjęła łapówkę za czynność już dokonaną, na którą łapówka nie miała wpływu.
Związek ten oznacza, zatem zarówno związek z konkretnymi czynnościami służbowymi, jak i z całokształtem urzędowania.
Sprawca nie musi być przy tym wyłącznie kompetentny do załatwienia danej sprawy, wystarczy, że działa na pewnym jej etapie i może wpłynąć na decyzję końcową. Łapownictwa może dopuścić się, więc zarówno osoba załatwiająca daną sprawę ostatecznie, jak również osoba przygotowująca-chociażby w ograniczonym zakresie podstawę rozstrzygnięcia, a także osoba powołana do czynności opiniodawczych.
Przyjmuje się, że wręczenie i przyjęcie zwyczajowo przyjętego w danym środowisku wyrazu uznania w postaci kwiatów, słodyczy, drobnego upominku pozbawione jest cech przestępstwa (np. wręczenie upominków nauczycielom z okazji Dnia Nauczyciela lub zakończenia roku szkolnego).
Jeżeli podarunki tylko wyrażają wdzięczność ofiarodawców i mają symboliczną wartość pieniężną to, mimo iż stanowią korzyść majątkową nie mogą być traktowane jako łapówka. Ważny jest tutaj element dobrowolności, który jest zachowany, gdy upominek wręczany jest np. w imieniu całej klasy. Łapówka ma charakter ekwiwalentny. Ten, kto daje łapówkę zawsze liczy na jakąś korzyść ze strony przyjmującego, zabiega o jego względy w nadziei, że ten mu się odwdzięczy w przyszłości. Dający podarunek odwdzięcza się za wykonaną usługę, nie licząc wcale na względy biorącego.
Granica między formami wdzięczności a łapownictwem jest bardzo płynna. Dlatego też dokonując jego oceny należy łącznie rozważać takie okoliczności jak rozmiar i charakter przyjmowanej korzyści, jej cel, osobę przyjmującą korzyść, zwyczaj obowiązujący w danej grupie społecznej oraz stopień społecznej szkodliwości.
Art. 229

§ 1. Kto udziela albo obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej osobie pełniącej funkcję publiczną w związku z pełnieniem tej funkcji, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.




  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna