Obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego mają charakter zobowiązań podatkowych I obejmują podatek dochodowy od osób prawnych



Pobieranie 115,39 Kb.
Data14.02.2018
Rozmiar115,39 Kb.

Przychody podatkowe, koszty uzyskania przychodów, różnice między dochodem do opodatkowania a wynikiem finansowym, odroczony podatek dochodowy
Obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego mają charakter zobowiązań podatkowych i obejmują podatek dochodowy od osób prawnych i wpłaty z zysku. Podatek dochodowy od osób prawnych oblicza się w 2007 r. w wysokości 19% dochodu ustalonego jako nadwyżka sumy przychodów podatkowych z różnych źródeł nad kosztami uzyskania tych przychodów w roku podatkowym. Ustawa o podatku dochodowym [art. 12] uznaje za przychody:

  • otrzymane pieniądze i wartości pieniężne, w tym różnice kursowe,

  • wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw,

  • wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, środków na rachunkach bankowych - w bankach,

  • wartość zwróconych wierzytelności, które zostały odpisane jako nieściągalne lub umorzone i zaliczone do kosztów uzyskania przychodów,

  • równowartość rozwiązanych lub zmniejszonych rezerw, zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów,

  • nominalna wartość udziałów (akcji) w spółce kapitałowej albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część,

  • wynagrodzenie podatnika otrzymane w wyniku umorzenia udziałów (akcji) objętych w zamian za wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.

Przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.

[Art. 12 pkt 3, 3a Uopdop] Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Za datę powstania przychodu uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3e, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:

1) wystawienia faktury albo

2) uregulowania należności.

[Art. 12 pkt 3c, 3d Uopdop] Jeżeli strony ustalą, iż usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, w tym dostawy energii elektrycznej, cieplnej oraz gazu przewodowego, za datę powstania przychodu uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej niż raz w roku.

[Art. 12 pkt 3eUopdop] W przypadku otrzymania przychodu, o którym mowa w ust. 3, do którego nie stosuje się ust. 3a, 3c i 3d, za datę powstania przychodu uznaje się dzień otrzymania zapłaty.

[Art. 12 pkt 4 Uopdop] Do przychodów nie zalicza się:

1) pobranych wpłat lub zarachowanych należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych, a także otrzymanych lub zwróconych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów),

2) kwot naliczonych, lecz nie otrzymanych odsetek od należności, w tym również od udzielonych pożyczek (kredytów),

3) zwróconych udziałów lub wkładów w spółdzielni, umorzenia udziałów lub akcji w spółce, w tym kwot otrzymanych z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji) oraz wartości majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej - w części stanowiącej koszt ich nabycia bądź objęcia, a także zwróconych udziałowcom (akcjonariuszom) dopłat wniesionych do spółki zgodnie z odrębnymi przepisami - w wysokości określonej w złotych na dzień ich faktycznego wniesienia,

4) przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, funduszu udziałowego albo funduszu założycielskiego, albo funduszu statutowego w banku państwowym, albo funduszu organizacyjnego ubezpieczyciela,

4a) przychodów otrzymywanych przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych z tytułu zapisów na jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne,

5) przychodów, które w rozumieniu przepisów o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, zwiększają ten fundusz,

6) zwróconych, umorzonych lub zaniechanych podatków i opłat stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetów jednostek samorządu terytorialnego, nie zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów,

6a) zwróconych innych wydatków nie zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów,

6b) zwróconych, umorzonych lub zaniechanych wpłat dokonywanych na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie odrębnych przepisów, nie zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów,

7) odsetek otrzymanych w związku ze zwrotem nadpłaconych zobowiązań podatkowych i innych należności budżetowych, a także oprocentowania zwrotu różnicy podatku od towarów i usług, w rozumieniu odrębnych przepisów,

8) kwot stanowiących równowartość umorzonych zobowiązań, w tym także z tytułu pożyczek (kredytów), jeżeli umorzenie zobowiązań jest związane z:

a) bankowym postępowaniem ugodowym w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, lub

b) postępowaniem upadłościowym z możliwością zawarcia układu w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego, lub

c) realizacją programu restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw,

9) należnego podatku od towarów i usług,

10) zwróconej, na podstawie odrębnych przepisów, różnicy podatku od towarów i usług,

10a) zwolnionych od wpłat należności z tytułu podatku od towarów i usług w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,

11) dopłat wnoszonych do spółki, jeżeli ich wniesienie następuje w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, kwot i wartości stanowiących nadwyżkę ponad wartość nominalną udziałów (akcji), otrzymanych przy ich wydaniu i przekazanych na kapitał zapasowy, oraz w spółdzielniach i ich związkach - wartości wpisowego, przeznaczonych na fundusz zasobowy,

12) w przypadku połączenia lub podziału spółek kapitałowych, z zastrzeżeniem art. 10 ust. 1 pkt 6, przychodu udziałowca (akcjonariusza) spółki przejmowanej lub dzielonej stanowiącego wartość nominalną udziałów (akcji) przydzielonych przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną,

13) przychodów z odpłatnego zbycia na podstawie umowy przewłaszczenia w celu zabezpieczenia wierzytelności, w tym pożyczki lub kredytu - do czasu ostatecznego przeniesienia własności przedmiotu umowy,

14) wartości otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartości innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń finansowanych lub współfinansowanych ze środków budżetu państwa, jednostek samorządu terytorialnego, ze środków agencji rządowych lub ze środków pochodzących od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, w ramach rządowych programów,

15) w bankach:

a) nominalnej wartości akcji (udziałów) przedsiębiorców objętych programem restrukturyzacji realizowanym na podstawie odrębnych ustaw, objętych za wierzytelności z tytułu kredytów (pożyczek) udzielonych tym przedsiębiorcom, na które utworzono rezerwy zaliczone uprzednio do kosztów uzyskania przychodów; w przypadku odpłatnego zbycia tych akcji (udziałów) nie ustala się kosztów uzyskania przychodów,

b) rezerw zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, rozwiązanych lub zmniejszonych w wyniku zamiany wierzytelności z tytułu kredytów (pożyczek) na akcje (udziały) przedsiębiorców objętych programem restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw,

c) przychodów ze zbycia funduszowi sekurytyzacyjnemu albo towarzystwu funduszy inwestycyjnych tworzącemu fundusz sekurytyzacyjny wierzytelności z tytułu kredytów (pożyczek) - do wysokości niespłaconej części udzielonych kredytów (pożyczek),

16) wartości świadczeń wolontariuszy, udzielanych na zasadach określonych w przepisach o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

17) kwot odpowiadających wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w części zaliczonej na podstawie odrębnych przepisów na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa.

18) wartości nieodpłatnie otrzymanych rzeczy lub praw, będących przedmiotem umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym, przekazanych podmiotowi publicznemu lub innemu podmiotowi, o którym mowa w art. 25 ust. 2 ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym, przez partnera prywatnego lub spółkę, o której mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o partnerstwie publicznoprywatnym,

19) nominalnej wartości udziałów (akcji) objętych w zamian za wkład niepieniężny, którego przedmiotem są środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, o których mowa w art. 16a-16c, wniesiony przez podmiot publiczny, o którym mowa w ustawie o partnerstwie publiczno-prywatnym, do spółki, o której mowa w art. 19 ust. 1 tej ustawy,

20) przychodów z tytułu umorzenia jednostek uczestnictwa subfunduszu funduszu inwestycyjnego z wydzielonymi subfunduszami, w przypadku zamiany jednostek uczestnictwa subfunduszu na jednostki uczestnictwa innego subfunduszu tego samego funduszu inwestycyjnego, dokonanej zgodnie z ustawą z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546 oraz z 2005 r. Nr 183, poz. 1537).

W przypadku odpłatnego zbycia pożyczonych papierów wartościowych, na zasadach określonych w odrębnych przepisach (sprzedaż krótka), przychód ustala się na dzień zwrotu pożyczonych papierów wartościowych lub na dzień, w którym miał nastąpić zwrot tych papierów wartościowych zgodnie z zawartą umową pożyczki. [Art. 12 pkt 4c Uopdop]

Wartość otrzymanych nieodpłatnie rzeczy lub praw określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. [Art. 12 pkt 5 Uopdop]

Za przychód z nieruchomości udostępnionych nieodpłatnie w całości lub w części do używania uważa się równowartość czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu lub dzierżawy nieruchomości, ustaloną na podstawie przeciętnej wysokości czynszów stosowanych w danej miejscowości przy najmie lub dzierżawie nieruchomości tego samego rodzaju. [Art. 13 Uopdop] Przepisu tego nie stosuje się przy udostępnieniu:

1) lokali mieszkalnych osobom pozostającym z podatnikiem w stosunku pracy, dla których stanowi ono nieodpłatne świadczenie w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodo-

wym od osób fizycznych,

2) nieruchomości lub jej części do użytku na cele działalności naukowej, naukowo-technicznej, oświatowej, oświatowo-wychowawczej, kulturalnej, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, dobroczynności, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów, kultu religijnego oraz związkom zawodowym,

3) nieruchomości lub ich części przekazanych do używania przez podmiot publiczny partnerowi prywatnemu lub spółce w ramach umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym, jeżeli jest ono przedmiotem wkładu własnego.

[Art. 14 Uopdop] Przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, organ podatkowy wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość określona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający.



Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu. [Art. 15 Uopdop]

Jeżeli podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu, oraz koszty związane z przychodami z innych źródeł, w tym ze źródeł, z których część dochodów nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo jest zwolniona z tego opodatkowania, a nie jest możliwe ustalenie kosztów uzyskania przychodów przypadających na poszczególne źródła, koszty te ustala się w takim stosunku, w jakim pozostają przychody z tych źródeł w ogólnej kwocie przychodów. [Art. 15 pkt 2, 2a Uopdop]

Koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącalne w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody [Art. 15 pkt 4, 2a Uopdop], z zastrzeżeniem ust. 4b i 4c.

Poniesione koszty prac rozwojowych zalicza się do kosztów uzyskania przychodów w roku podatkowym, w którym zostały zakończone, o ile nie mogą być uznane za wartości niematerialne i prawne [Art. 15 pkt 4a Uopdop].

[Art. 15 pkt 4b Uopdop] Koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, odnoszące się do przychodów danego roku podatkowego, a poniesione po zakończeniu tego roku podatkowego do dnia:

1) sporządzenia sprawozdania finansowego, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie później jednak niż do upływu terminu określonego do złożenia zeznania, jeżeli podatnicy są obowiązani do sporządzania takiego sprawozdania, albo

2) złożenia zeznania, nie później jednak niż do upływu terminu określonego do złożenia tego zeznania, jeżeli podatnicy, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie są obowiązani do sporządzania sprawozdania finansowego

– są potrącalne w roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody.

Natomiast koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, odnoszące się do przychodów danego roku podatkowego, a poniesione po dniu sporządzenia sprawozdania finansowego lub złożenia zeznania, są potrącalne w roku podatkowym następującym po roku, za który sporządzane jest sprawozdanie finansowe lub składane zeznanie [Art. 15 pkt 4c Uopdop].

Koszty uzyskania przychodów, inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami, są potrącalne w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą. [Art. 15 pkt 4d Uopdop].

Za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji, gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów. [Art. 15 pkt 4e Uopdop].

Różnice kursowe zwiększają odpowiednio przychody jako dodatnie różnice kursowe albo koszty uzyskania przychodów jako ujemne różnice kursowe w kwocie wynikającej z różnicy między poniższymi wartościami: [Art. 15a pkt 1, 2, 3, 9 Uopdop]


  • Dodatnie różnice kursowe powstają, jeżeli wartość:

1) przychodu należnego wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu na złote według kursu średniego ogłaszanego przez NBP jest niższa od wartości tego przychodu w dniu jego otrzymania, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tego dnia,

2) poniesionego kosztu wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski jest wyższa od wartości tego kosztu w dniu zapłaty, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tego dnia,

3) otrzymanych lub nabytych środków lub wartości pieniężnych w walucie obcej w dniu ich wpływu jest niższa od wartości tych środków lub wartości pieniężnych w dniu zapłaty lub innej formy wypływu tych środków lub wartości pieniężnych, według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni, z zastrzeżeniem pkt 4 i 5,

Podatnicy wyznaczają kolejność wyceny otrzymanych lub nabytych środków lub wartości pieniężnych w walucie obcej w dniu ich wpływu według przyjętej metody stosowanej w rachunkowości, której nie mogą zmieniać w trakcie roku podatkowego [Art. 15a pkt 8 Uopdop].

4) kredytu (pożyczki) w walucie obcej w dniu jego udzielenia (odpowiednio kapitałowych rat kredytów (pożyczek)) jest niższa od wartości tego kredytu (pożyczki) w dniu jego zwrotu (odpowiednio kapitałowych rat kredytów (pożyczek) w dniu otrzymania ich spłaty), przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni,

5) kredytu (pożyczki) w walucie obcej w dniu jego otrzymania (odpowiednio kapitałowych rat kredytów (pożyczek)) jest wyższa od wartości tego kredytu (pożyczki) w dniu jego spłaty (odpowiednio kapitałowych rat kredytów (pożyczek) w dniu ich spłaty), przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni.



  • Ujemne różnice kursowe powstają, jeżeli wartość:

1) przychodu należnego wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu na złote według kursu średniego ogłaszanego przez NBP jest wyższa od wartości tego przychodu w dniu jego otrzymania, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tego dnia,

2) poniesionego kosztu wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski jest niższa od wartości tego kosztu w dniu zapłaty, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tego dnia,

3) otrzymanych lub nabytych środków lub wartości pieniężnych w walucie obcej w dniu ich wpływu jest wyższa od wartości tych środków lub wartości pieniężnych w dniu zapłaty lub innej formy wypływu tych środków lub wartości pieniężnych, według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni, z zastrzeżeniem pkt 4 i 5,

4) kredytu (pożyczki) w walucie obcej w dniu jego udzielenia (odpowiednio kapitałowych rat kredytów (pożyczek)) jest wyższa od wartości tego kredytu (pożyczki) w dniu jego zwrotu (odpowiednio kapitałowych rat kredytów (pożyczek) w dniu otrzymania ich spłaty), przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni,

5) kredytu (pożyczki) w walucie obcej w dniu jego otrzymania (odpowiednio kapitałowych rat kredytów (pożyczek)) jest niższa od wartości tego kredytu (pożyczki) w dniu jego spłaty (odpowiednio kapitałowych rat kredytów (pożyczek) w dniu ich spłaty), przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni.

Jeżeli przy obliczaniu wartości różnic kursowych nie jest możliwe uwzględnienie faktycznie zastosowanego kursu waluty w danym dniu, przyjmuje się kurs średni ogłaszany przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień. [Art. 15a pkt 4 Uopdop]

Jeżeli faktycznie zastosowany kurs waluty jest wyższy lub niższy odpowiednio o więcej niż powiększona lub pomniejszona o 5% wartość kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień faktycznie zastosowanego kursu waluty, organ podatkowy może wezwać strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających zastosowanie kursu waluty. W razie niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają zastosowanie faktycznego kursu waluty, organ podatkowy określi ten kurs opierając się na kursach walut ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski [Art. 15a pkt 5 Uopdop].

Przez średni kurs ogłaszany przez NBP rozumie się kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu lub poniesienia kosztu [Art. 15a pkt 6 Uopdop].



Koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów [Art. 15 pkt 1 Uopdop]:

1) wydatki na:

a) nabycie gruntów lub prawa wieczystego użytkowania gruntów, z wyjątkiem opłat za wieczyste użytkowanie gruntów,

b) nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie innych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym również wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanych części,

c) ulepszenie środków trwałych powiększają wartość środków trwałych, stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych

- wydatki te, pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych, są jednak kosztem uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego zbycia środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na czas ich poniesienia,

4) odpisów amortyzacyjnych z tytułu zużycia samochodu osobowego, w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej równowartość 20 000 € przeliczonej na złote według kursu średniego € ogłaszanego przez NBP z dnia przekazania samochodu do używania,

5) strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych,

6) strat powstałych w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności,

8) wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów albo akcji w spółce oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych wkładów, udziałów, akcji oraz innych papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych albo umorzenia jednostek uczestnictwa, tytułów uczestnictwa oraz certyfikatów inwestycyjnych w funduszach kapitałowych,

8b) wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych - do czasu realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo ich odpłatnego zbycia,

8c) wydatków poniesionych przez udziałowca (akcjonariusza) spółek łączonych lub dzielonych na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) w tych spółkach w przypadku połączenia lub podziału spółek kapitałowych; Wydatki te stanowią koszt uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki przejmującej lub nowo zawiązanej,

9) odpisów i wpłat na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika;

kosztem uzyskania przychodów są jednak:

a) podstawowe odpisy i wpłaty na te fundusze, jeżeli obowiązek lub możliwość ich tworzenia w ciężar kosztów określają odrębne ustawy,

b) odpisy i zwiększenia, które w rozumieniu przepisów o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych obciążają koszty działalności pracodawcy, jeżeli środki pieniężne stanowiące równowartość tych odpisów i zwiększeń zostały wpłacone na rachunek Funduszu,

10) wydatki:

a) na spłatę pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów),

b) na spłatę innych zobowiązań, w tym z tytułu udzielonych gwarancji i poręczeń,

c) na umorzenie kapitałów pozostających w związku z utworzeniem (nabyciem), powiększeniem lub ulepszeniem źródła przychodów,

e) z tytułu przekazania przez bank funduszowi sekurytyzacyjnemu albo towarzystwu funduszy inwestycyjnych tworzącemu fundusz sekurytyzacyjny, środków pochodzących ze spłat kredytów (pożyczek), objętych sekurytyzacją wierzytelności,

11) naliczonych, lecz nie zapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów),

12) odsetek, prowizji i różnic kursowych od pożyczek (kredytów) zwiększających koszty inwestycji w okresie realizacji tych inwestycji,

13) odsetek od własnego kapitału włożonego przez podatnika w źródło przychodów,

13a) odsetek od dopłat wnoszonych do spółki w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a także odsetek od dywidend i innych dochodów z udziału w zyskach osób prawnych,

14) darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju, z wyjątkiem dokonywanych między spółkami tworzącymi podatkową grupę kapitałową, a także wpłat na rzecz Polskiej Organizacji Turystycznej,

15) podatku dochodowego oraz wpłat z zysku określonych w odrębnych przepisach,

16) jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w wysokości określonej przez właściwego ministra oraz dodatkowej składki ubezpieczeniowej w przypadku stwierdzenia pogorszenia warunków pracy,

17) kosztów egzekucyjnych związanych z niewykonaniem zobowiązań,

18) grzywien i kar pieniężnych orzeczonych w postępowaniu karnym, karnym skarbowym, administracyjnym i w sprawach o wykroczenia oraz odsetek od tych grzywien i kar,

19) kar, opłat i odszkodowań oraz odsetek od tych zobowiązań z tytułu:

a) nieprzestrzegania przepisów w zakresie ochrony środowiska,

b) niewykonania nakazów właściwych organów nadzoru i kontroli dotyczących uchybień w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy,

19a) dodatkowej opłaty produktowej, o której mowa w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz.U. Nr 63, poz. 639 i z 2002 r. Nr 113, poz. 984),

19b) dodatkowej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów, o której mowa w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202),

19c) dodatkowej opłaty produktowej, o której mowa w art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. Nr 180, poz. 1495),

20) wierzytelności odpisanych jako przedawnione,

21) odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych i innych należności, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej,

22) kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług,

23) wydatków na wykup obligacji, pomniejszonych o kwotę dyskonta,

24) wydatków związanych z nieruchomością w przypadku udostępnienia jej do użytku na cele działalności naukowej, naukowo-technicznej, oświatowej, oświatowo-wychowawczej, kulturalnej, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, dobroczynności, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów, kultu religijnego oraz związkom zawodowym,

25) wierzytelności odpisanych jako nieściągalne, z wyjątkiem:

a) wierzytelności, których nieściągalność została udokumentowana postanowieniem sądu o:

a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, lub

b) umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność wymieniona pod lit. a), lub

c) ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku,

b) udzielonych przez jednostki organizacyjne uprawnione, na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady ich funkcjonowania do udzielania kredytów (pożyczek) - wymagalnych, a nieściągalnych kredytów (pożyczek), pomniejszonych o kwotę niespłaconych odsetek i równowartość rezerw na te kredyty (pożyczki), zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów,

c) strat poniesionych przez bank z tytułu udzielonych po dniu 1 stycznia 1997 r. gwarancji albo poręczeń spłaty kredytów i pożyczek,

26) rezerw tworzonych na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, z wyjątkiem tych rezerw utworzonych na pokrycie:

a) w jednostkach organizacyjnych, o których mowa w pkt 25 lit. b):

- wymagalnych a nieściągalnych kredytów (pożyczek),

- kredytów (pożyczek) zakwalifikowanych do kategorii straconych, udzielonych przedsiębiorcom realizującym program restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw,

b) wymagalnych a nieściągalnych należności z tytułu udzielonych przez bank po dniu 1 stycznia 1997 r. gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek,

c) zakwalifikowanych do kategorii straconych należności z tytułu udzielonych przez bank po dniu 1 stycznia 1997 r. gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek, udzielonych przedsiębiorcom realizującym program restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw,

d) 25% kwoty kredytów (pożyczek) zakwalifikowanych do kategorii wątpliwych oraz 25% zakwalifikowanych do kategorii wątpliwych należności z tytułu gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek – udzielonych przez bank po dniu 1 stycznia 1997 r.,

e) 50% kwoty kredytów (pożyczek) zakwalifikowanych do kategorii wątpliwych oraz 50% zakwalifikowanych do kategorii wątpliwych należności z tytułu gwarancji (poręczeń) spłaty kredytów i pożyczek – udzielonych przez bank przedsiębiorcom realizującym program restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw,

26a) odpisów aktualizujących, z tym że kosztem uzyskania przychodów są odpisy aktualizujące wartość należności od tej części należności, której nieściągalność została uprawdopodobniona na podstawie ust. 2a pkt 1,

27) rezerw, jeżeli obowiązek ich tworzenia w ciężar kosztów nie wynika z innych ustaw; nie są jednak kosztem uzyskania przychodów rezerwy utworzone zgodnie z ustawą o rachunkowości, inne niż określone w niniejszej ustawie jako taki koszt,

28) kosztów reprezentacji, w szczególności poniesionych na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych,

29) odpisów na fundusz rekultywacji w wysokości przekraczającej kwotę określoną przez podatnika na dany rok w planie rekultywacji terenów poeksploatacyjnych, skorygowaną o kwotę pozostałości środków tego funduszu według stanu na początek roku podatkowego,

30) wydatków ponoszonych na rzecz pracowników z tytułu używania przez nich samochodów na potrzeby podatnika:

a) w celu odbycia podróży służbowej (jazdy zamiejscowe) - w wysokości przekraczającej kwotę ustaloną przy zastosowaniu stawek za jeden kilometr przebiegu pojazdu,

b) w jazdach lokalnych - w wysokości przekraczającej wysokość miesięcznego ryczałtu pieniężnego albo w wysokości przekraczającej stawki za jeden kilometr przebiegu pojazdu,

32) kwot dodatkowych, które zgodnie z przepisami o cenach podlegają wpłaceniu do budżetu państwa,

33) kwot dodatkowych opłat rocznych za niezabudowanie bądź niezagospodarowanie gruntów w określonym terminie, wynikającym z przepisów o gospodarce nieruchomościami,

36) wpłat na PFRON,

37) składek na rzecz organizacji, do których przynależność podatnika nie jest obowiązkowa, z wyjątkiem:

a) składek organizacji spółdzielczych na rzecz związków rewizyjnych i Krajowej Rady Spółdzielczej, z tym, że górną granicę składki określi minister właściwy do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Spółdzielczej,

c) składek na rzecz organizacji zrzeszających przedsiębiorców i pracodawców, działających na podstawie odrębnych ustaw - do wysokości łącznie nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty odpowiadającej 0,15% kwoty wynagrodzeń wypłaconych w poprzednim roku podatkowym, stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne,

38) wydatków związanych z dokonywaniem jednostronnych świadczeń na rzecz udziałowców (akcjonariuszy) lub członków spółdzielni nie będących pracownikami w rozumieniu odrębnych przepisów, z tym że wydatki ponoszone na rzecz członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i innych spółdzielni zajmujących się produkcją rolną są kosztem uzyskania przychodów w części dotyczącej działalności objętej obowiązkiem podatkowym w zakresie podatku dochodowego,

38a) wydatków na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych, komisji rewizyjnych lub organów stanowiących osób prawnych, z wyjątkiem wynagrodzeń wypłacanych z tytułu pełnionych funkcji,

39) strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, chyba że wierzytelność ta uprzednio, na podstawie art. 12 ust. 3, została zarachowana jako przychód należny,

40) składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy i na inne fundusze celowe utworzone na podstawie odrębnych ustaw - od nagród i premii, wypłacanych w gotówce lub w papierach wartościowych z dochodu po opodatkowaniu podatkiem dochodowym,

41) poniesionych kosztów zaniechanych inwestycji,

43) umorzonych kredytów (pożyczek) bankowych, jeżeli ich umorzenie nie jest związane z:

a) bankowym postępowaniem ugodowym w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, lub

b) postępowaniem upadłościowym z możliwością zawarcia układu w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego, lub

c) realizacją programu restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw,

44) umorzonych wierzytelności,

45) wydatków pracodawcy na działalność socjalną, o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych; kosztem uzyskania przychodów są jednak świadczenia urlopowe wypłacone zgodnie z przepisami o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych,

46) podatku od towarów i usług, z tym że jest kosztem uzyskania przychodów:

a) podatek naliczony:

- jeżeli podatnik zwolniony jest od podatku od towarów i usług lub nabył towary i usługi w celu wytworzenia albo odprzedaży towarów lub świadczenia usług zwolnionych od podatku od towarów i usług,

- w tej części, w której zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku od towarów i usług - jeżeli naliczony podatek od towarów i usług nie powiększa wartości środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej,

b) podatek należny w przypadku:

- importu usług oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, jeżeli

nie stanowi on podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług; kosztem uzyskania przychodów nie jest jednak podatek należny w części przekraczającej kwotę podatku od nabycia tych towarów i usług, która mogłaby stanowić podatek naliczony w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,

- przekazania lub zużycia przez podatnika towarów lub świadczenia usług na potrzeby reprezentacji i reklamy, obliczony zgodnie z odrębnymi przepisami,

c) kwota podatku od towarów i usług, nieuwzględniona w wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, podlegających amortyzacji lub dotycząca innych rzeczy lub praw niebędących środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i prawnymi podlegającymi tej amortyzacji - w tej części, w jakiej dokonano korekty powodującej zmniejszenie podatku odliczonego zgodnie z art. 91 ustawy o podatku od towarów i usług,

47) strat powstałych w wyniku nadmiernych ubytków lub zawinionych niedoborów wyrobów akcyzowych oraz podatku akcyzowego od tych ubytków lub niedoborów,

48) odpisów z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonywanych od tej części ich wartości, która odpowiada poniesionym wydatkom na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie tych środków lub wartości niematerialnych i prawnych, odliczonym od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym albo zwróconym podatnikowi w jakiejkolwiek formie,

49) składek na ubezpieczenie samochodu osobowego w wysokości przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej pozostaje równowartość 20 000 €, przeliczona na złote według kursu średniego € ogłaszanego przez NBP z dnia zawarcia umowy ubezpieczenia w wartości samochodu przyjętej dla celów ubezpieczenia,

50) strat powstałych w wyniku utraty lub likwidacji samochodów oraz kosztów ich remontów powypadkowych, jeżeli samochody nie były objęte ubezpieczeniem dobrowolnym,

51) wydatków, z zastrzeżeniem pkt 30, z tytułu kosztów używania, dla potrzeb działalności gospodarczej, samochodów osobowych niestanowiących składników majątku podatnika - w części przekraczającej kwotę wynikającą z pomnożenia liczby kilometrów faktycznego przebiegu pojazdu dla celów podatnika oraz stawki za jeden kilometr przebiegu, określonej w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra; podatnik jest obowiązany prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu,

52) wydatków poniesionych na zakup zużywających się stopniowo rzeczowych składników majątku podatnika, nie zaliczanych do środków trwałych – w przypadku stwierdzenia, że składniki te nie są wykorzystywane dla celów działalności prowadzonej przez podatnika, lecz służą osobistym celom pracowników i innych osób albo bez uzasadnienia znajdują się poza siedzibą podatnika,

53) dopłat oraz ich zwrotu,

54) opłat sankcyjnych, które zgodnie z odrębnymi przepisami podlegają wpłacie do budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego,

54a) dodatkowej opłaty wymierzanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych,

55) kosztów utrzymania zakładowych obiektów socjalnych, w części pokrytej ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,

56) strat (kosztów) powstałych w wyniku utraty dokonanych przedpłat (zaliczek, zadatków) w związku z niewykonaniem umowy,

57) niewypłaconych, niedokonanych lub niepostawionych do dyspozycji wypłat, świadczeń oraz innych należności, a także zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakład pracy,

57a) nieopłaconych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek w części finansowanej przez płatnika składek,

58) wydatków i kosztów bezpośrednio sfinansowanych z dochodów (przychodów), o których mowa w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873, z późn. zm.4)),

59) składek opłaconych przez pracodawcę z tytułu zawartych lub odnowionych umów ubezpieczenia na rzecz pracowników, z wyjątkiem umów dotyczących ryzyka grup 1, 3 i 5 działu I oraz grup 1 i 2 działu II wymienionych w załączniku do ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr 124, poz. 1151), jeżeli uprawnionym do otrzymania świadczenia nie jest pracodawca i umowa ubezpieczenia w okresie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ją zawarto lub odnowiono, wyklucza:

a) wypłatę kwoty stanowiącej wartość odstąpienia od umowy,

b) możliwość zaciągania zobowiązań pod zastaw praw wynikających z umowy,

c) wypłatę z tytułu dożycia wieku oznaczonego w umowie.

60) odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez jej udziałowca (akcjonariusza) posiadającego nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki albo udziałowców (akcjonariuszy) posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25% udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale takiego udziałowca (akcjonariusza) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu udziałowego takiej spółdzielni,

61) odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych przez spółkę innej spółce, jeżeli w obu tych podmiotach ten sam udziałowiec (akcjonariusz) posiada nie mniej niż po 25% udziałów (akcji), a wartość zadłużenia spółki otrzymującej pożyczkę (kredyt) wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25% jej udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale tych udziałowców (akcjonariuszy) oraz wobec spółki udzielającej pożyczki (kredytu) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu udziałowego takiej spółdzielni,

63) odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych:

a) nabytych nieodpłatnie, jeżeli:

- nabycie to nie stanowi przychodu z tytułu nieodpłatnego otrzymania rzeczy lub praw, lub

- dochód z tego tytułu jest zwolniony od podatku dochodowego, lub

- nabycie to stanowi dochód, od którego na podstawie odrębnych przepisów zaniechano poboru podatku,

b) jeżeli przed dniem 1 stycznia 1995 r. zostały nabyte, lecz nie zaliczone do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych,

c) oddanych do nieodpłatnego używania, z wyjątkiem nieruchomości – za miesiące, w których składniki te były oddane do nieodpłatnego używania,

d) nabytych w formie wkładu niepieniężnego, od tej części ich wartości, która nie została przekazana na utworzenie lub podwyższenie kapitału zakładowego spółki kapitałowej,

64) odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej wartości niematerialnych i prawnych wniesionych do spółki w postaci wkładu niepieniężnego, stanowiących równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know how).

Za wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 25, uważa się te wierzytelności, których nieściągalność została udokumentowana:

1) postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadającym stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo

2) postanowieniem sądu o:

a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, lub

b) umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność wymieniona pod lit. a), lub

c) ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, albo

3) protokołem sporządzonym przez podatnika, stwierdzającym, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.

Nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną:

1) w przypadku określonym w ust. 1 pkt 26a, w szczególności jeżeli:

a) dłużnik zmarł, został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej, postawiony w stan likwidacji lub została ogłoszona jego upadłość obejmująca likwidację majątku, albo

b) zostało wszczęte postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego lub na wniosek dłużnika zostało wszczęte postępowanie ugodowe w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, albo

c) wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, albo

d) wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego,
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, przy czym pomniejszają one osiągnięte przychody tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczą. Oznacza to, że koszty uzyskania poniesione w latach poprzedzających rok ob­rotowy, lecz dotyczące przychodów roku podatkowego są zaliczane do kosztów uzyskania przychodów tego roku obrotowego. Mogą to być również koszty uzyskania, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesio­no, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego.

Pomiędzy dochodem stanowiącym podstawę opodat­kowania a wynikiem finansowym brutto, ustalonym według zasad rachunkowo­ści, może powstać różnica, wynikająca z:


  • nietraktowania z podatkowego punktu widzenia pewnych przychodów jako osiągniętych oraz kosztów jako poniesionych;

  • zwolnienia niektórych dochodów od podatku;

  • przyjęcia odmiennego momentu zaliczania przychodów jako uzyskanych i kwalifikowania kosztów jako poniesionych;

  • umożliwienia odliczenia pewnych wydatków od dochodu podlegającego opodatkowaniu,

  • zastosowania pewnych reguł właściwych prawu podatkowemu lub bilansowemu (np. amortyzacja podatkowa lub bilansowa).

Spółki są zobowiązane skła­dać deklarację o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) od początku roku podatkowego CIT 2 do końca miesiąca, za który się rozliczają i wpłacać miesięcznie (do 20 dnia miesiąca) lub kwartalnie zaliczki do właściwego urzędu skarbowe­go, a ostateczne rozliczenie nastąpi po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego.



T
Przychody nie wliczone do podstawy opodatko­wania
abela 1. Sposób ustalania dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym

-


Wynik finansowy brutto ustalony na podstawie ksiąg rachunkowych

Przychody nie uwzglę­dnione w wyniku finansowym

+
Dochód stano­wiący podstawę opodatkowania

Koszty i straty nadzwy­czajne nie uważane za koszty uzyskania przychodu


=

+


Koszty podatkowe nie uważane za koszty uzyskania przychodu roku obrotowego

-

Źródło: opracowanie własne.

Różnica między dochodem (podstawą opodatkowania) a wynikiem finanso­wym może mieć charakter trwały lub przejściowy.

Różnice trwałe przyczyniają się do kształtowania wyniku do opodatkowania na wyższym lub

niższym poziomie w stosunku do wyniku brutto w danym roku obrotowym, jednak te wzajemne relacje nie wywierają wpływu na podstawę opodatkowania, jak również na wynik brutto w następnych latach obrotowych. Tak więc są to różnice determinujące wysokość zobowiązania podatkowego oraz wyniku finansowego w latach, w których są ujawniane.

Główną przyczyną występowania różnic trwałych jest odmienne podejście w prawie bilansowym i w prawie podatkowym do określania źródeł przychodów i kosztów jednostki. Pojawiają się wówczas, gdy określone przychody i koszty wpływające na wynik finansowy nie są uznane za przychody i koszty w rozumieniu prawa podatkowego i na odwrót. Różnice trwałe powstają więc w bieżącym okresie obrachunkowym i nie zanikną w okresach późniejszych. W takim przypadku nie może mieć zastosowania rozliczanie podatków w czasie, ponieważ naliczony podatek dochodowy nigdy nie zostanie odzyskany lub naliczony podatek dochodowy nigdy nie zostanie zapłacony. Tak więc różnice te charakteryzują się tym, że będą uwzględnione w podstawie opodatkowania, ale tylko w roku podatkowym, którego dotyczą.

Różnice trwałe w polskim prawie podatkowym i bilansowym wynikają na przykład z:

a) nie traktowania z podatkowego punktu widzenia pewnych, nielicznych zresztą przychodów, jako osiągniętych oraz wielu pozycji kosztów, jako poniesionych,

b) zwolnienia niektórych przychodów z opodatkowania,

c) zwolnienia niektórych rodzajów działalności z opodatkowania,

d) cząstkowego opodatkowania dochodów, tzn., że pewne rodzaje dochodów traktowane na równi z innymi w rachunku wyników są różnie opodatkowane,

e) oszacowania przychodów, które nie wynikają z ewidencji księgowej (np. z tytułu nieodpłatnie udostępnionej nieruchomości).



Różnice trwałe po stronie przychodów są to pozycje wymienione w art. 12 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie zaliczane do przychodów w świetle tych przepisów. Należą do nich m.in.:

  • zwrócone, umorzone lub zaniechane podatki i opłaty stanowiące dochody budżetu państwa lub budżetów gmin, nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodów,

  • odsetki otrzymane w związku ze zwrotem nadpłaconych zobowiązań podatkowych i innych należności budżetowych, a także oprocentowanie zwrotu różnicy podatku VAT,

  • umorzone zobowiązania związane z postępowaniem układowym,

  • odszkodowania otrzymane z instytucji ubezpieczeniowych.

Różnice trwałe po stronie kosztów uzyskania przychodów to pozycje wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w świetle tych przepisów, np.:

    • odpisy z tytułu zużycia samochodu osobowego lub innego samochodu o dopuszczalnej ładowności nie przekraczającej 500 kg, w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej wartość 20 000 €,

    • straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności lub metody jej prowadzenia,

    • darowizny i ofiary wszelkiego rodzaju,

    • koszty egzekucyjne związane z niewykonaniem zobowiązań,

    • wierzytelności odpisane jako przedawnione,

    • odsetki za zwłokę z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych,

    • poniesione koszty zaniechanych inwestycji,

    • kary za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie ochrony środowiska,

    • grzywny i kary pieniężne orzeczone w postępowaniu karnym, karnym skarbowym, administracyjnym i w sprawach o wykroczenia oraz odsetki od tych grzywien i kar.

Przejściowa różnica z tytułu podatku dochodowego - jest to różnica między podatkiem dochodowym naliczonym od zysku brutto a podatkiem dochodowym naliczonym od podstawy opodatkowania. Różnice przejściowe wynikają z tego, że pewne pozycje przychodów i kosztów wykazywane w sprawozdaniach finansowych w danym roku obrotowym, nie są związane z tym rokiem obrotowym z punktu widzenia przepisów podatkowych. Przejściowe różnice wynikają z odmienności momentu uznania przychodu za osiągnięty lub kosztu za poniesiony w myśl ustawy o rachunkowości i przepisów podatkowych. Te przychody i koszty mogą być wykazywane w sprawozdaniach finansowych w okresie wcześniejszym lub późniejszym niż są one uwzględnione przez przepisy podatkowe. Skutki różnic przejściowych widoczne są nie tylko w roku ich wystąpienia, ale kształtują one także wynik finansowy i podatkowy w latach następnych. Różnice te wyrównają się w następnych okresach sprawozdawczych. Tak więc różnice przejściowe charakteryzują się tym, że będą uwzględnione w podstawie opodatkowania, ale w innym okresie, najczęściej w następnym roku podatkowym i jednostki na te różnice mają obowiązek utworzyć przyszłe zobowiązanie lub należność z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

Różnice przejściowe związane są między innymi z:

a) zastosowaniem odmiennych metod lub okresów naliczenia amortyzacji,

b) tworzeniem rezerw na wątpliwe należności,

c) odsetkami naliczonymi od uzyskanych i udzielonych pożyczek,

d) tworzeniem rezerw na naprawy gwarancyjne.



Przejściowe różnice między wynikiem bilansowym i podatkowym prowadzą do powstania kredytu podatkowego, którego beneficjentem jest państwo lub podatnik. Pierwszy przypadek ma miejsce, gdy pewne koszty zostaną uznane w rachunku wyników wcześniej, a przychody później niż w rachunku podatkowym. Prowadzi to najpierw do opodatkowania, a następnie konieczności zwrotu nadpłaconych podatków (np. ujemne różnice kursowe na koniec roku obrotowego). Podatnik korzysta z kredytu podatkowego, gdy państwo zezwala na czasowe obniżenie podstawy opodatkowania, aby w przyszłości zastosować wyższą podstawę. W tym przypadku należności podatkowe rozkładają się w czasie. Dotyczy to np. tworzenia rezerw na wątpliwe należności.

Różnice przejściowe po stronie przychodów są to pozycje przychodów uznanych za osiągnięte w innym momencie przez prawo bilansowe i podatkowe. Zalicza się do nich m. in.:

  • naliczone, lecz nie otrzymane odsetki od należności, w tym również od udzielonych kredytów i pożyczek, które będą zaliczone do przychodów w momencie ich otrzymania,

  • dodatnie różnice kursowe ustalone na dzień bilansowy na środkach pieniężnych, udziałach i papierach wartościowych wyrażonych w walutach obcych,

  • dodatnie różnice z wyceny bilansowej dłużnych papierów wartościowych,

  • należne na koniec roku obrotowego oprocentowanie pożyczki udzielonej innej jednostce.

Różnice przejściowe po stronie kosztów uzyskania przychodów są to pozycje kosztów uznanych za poniesione w innym momencie przez prawo bilansowe i prawo podatkowe. Należą do nich m.in.:

    • naliczone, lecz nie zapłacone odsetki od zobowiązań, w tym również od uzyskanych kredytów i pożyczek, które będą zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w momencie ich zapłaty,

    • ujemne różnice kursowe związane z wyceną zobowiązań na koniec roku obrotowego,

    • ujemne różnice kursowe wynikające z wyceny bilansowej składników wyrażonych w walutach obcych,

    • odpisy aktualizujące wartość zapasów, które utraciły przydatność gospodarczą,

    • nadwyżka amortyzacji środka trwałego, dla którego ustalono wyższe stawki odpisów amortyzacyjnych niż wynikające z art.16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych,

    • rezerwy tworzone w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych (np. na naprawy gwarancyjne) i kosztów finansowych na należności,

    • różnice spowodowane aktualizacją wyceny aktywów na koniec roku, zgodnie z zasadą ostrożnej wyceny,

    • rezerwy tworzone na przewidywane straty z operacji gospodarczych w toku.

Reasumując, można powiedzieć, że zdecydowana większość różnic między kosztami uzyskania przychodów a kosztami w rachunkowości ma charakter trwały, ponieważ ponad 60 pozycji kosztów wpływających na wynik finansowy nigdy nie zostanie uznane za koszty w rozumieniu prawa podatkowego kształtującego podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym. Odchylenia te oddziałują w kierunku zwiększenia wielkości zobowiązań podatkowych w stosunku do ich potencjalnego poziomu mierzonego księgowym wynikiem finansowym w przeciwieństwie do różnic przejściowych powodujących jedynie przesunięcie w czasie narosłych zobowiązań podatkowych, które z tego powodu są uregulowane z pewnym opóźnieniem (różnice dodatnie) lub odwrotnie - zapowiadają możliwość odzyskania w przyszłości podatku zapłaconego wcześniej niż wynikałoby to z ksiąg rachunkowych (różnice

ujemne).


Księgowy podatek dochodowy obliczany jest od zysku brutto, skorygowanego o te dochody (przychody), które nie są opodatkowane oraz o te koszty, których prawo podatkowe trwale nie uznaje za koszt uzyskania przychodu. Natomiast rzeczywiste zobowiązanie podatkowe uwzględnia ponadto różnice przejściowe. Od dodatniej różnicy przejściowej tworzona jest rezerwa na podatek dochodowy, natomiast wskutek występowania różnic przejściowych ujemnych jednostka aktywuje czynne rozliczenia międzyokresowe.

Rezerwa na podatek odroczony (różnice dodatnie) informuje, że w danym roku jednostka zapłaciła mniejszy podatek dochodowy, gdyż np. otrzymała ulgę inwestycyjną, ale w latach następnych będzie musiała ten podatek zapłacić, więc utworzono rezerwę na przyszłe zobowiązania podatkowe. Różnica dodatnia wystąpi więc w sytuacji, gdy podatek dochodowy ustalony dla celów podatkowych (czyli po uwzględnieniu w podstawie opodatkowania różnic trwałych i przejściowych), będzie niższy niż podatek dla celów bilansowych (ustalony z uwzględnieniem różnic trwałych).

Aktywa z tytułu podatku odroczonego (różnice ujemne) informują o tym, że jednostka zapłaciła większy podatek, niż ustalony na podstawie ksiąg rachunkowych, gdyż np. amortyzowała środki trwałe metodą bilansową, a nie podatkową. Jednostka ta ma jednak pewność, że dokonaną nadpłatę odzyska w następnych latach. Różnica ujemna powstaje w sytuacji, gdy podatek dochodowy ustalony według przepisów podatkowych będzie wyższy od podatku dochodowego ustalonego według prawa bilansowego.
Wpłaty z zysku netto są zaliczone do obowiązkowych obciążeń wyniku finansowego rentownych przedsiębiorstw państwo­wych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, które powstały z przekształcenia przedsiębiorstw państwowych na podstawie przepisów o prywatyzacji, a do końca 1995 r. miały obowiązek dokonywania wpłat z oprocentowania kapitału, jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, utworzonych na podstawie in­nych przepisów np. kodeksu handlowego oraz spółek, w których akcjonariuszami (udziałowcami) oprócz Skarbu Państwa są pra­cownicy, którzy otrzymali akcje (udziały) nieodpłatnie, przy czym podstawą ich naliczania jest zysk po opodatko­waniu podatkiem dochodowym. Wpłaty z zysku ustala się wg stawki 15% od zysku po opodatkowaniu podatkiem dochodowym, a w konsekwencji zmniejszają one wynik finansowy pozostający w jednostce do podziału. Jednostki gospodarcze dokonują zaliczkowych wpłat z zysku netto, a ostateczne rozliczenie następuje po zatwierdze­niu sprawozdania finansowego.

Zysk pozostający w dyspozycji jednostki gospodarczej przeznacza się na:

  • powiększenie kapitału zapasowego, kapitału rezerwowego, funduszu przed­siębiorstwa, funduszu zasobowego;

  • oprocentowanie udziałów (akcji) w spółkach;

  • nagrody i premie dla pracowników jednostki;

  • zasilenia funduszu świadczeń socjalnych;

  • inne cele np. charytatywne, społeczno-wychowawcze;

Jeżeli podmiot gospodarczy poniesie stratę bilansową w danym roku, to po­winna być ona pokryta z kapitału zapasowego (funduszu przedsiębiorstwa lub funduszu zasobowego w zależności od formy własności jednostki gospodarczej). Strata nie znajdująca pokrycia w kapitale zapasowym pozostaje na koncie 820 Rozlicze­nie wyniku finansowego do czasu utworzenia odpowiednich źródeł jej pokry­cia. Na koncie 820 Rozliczenie wyniku finansowego ewidencjonuje się wynik finansowy netto pozostający do dyspozycji jednostki za rok ubiegły lub za po­przednie lata. Pod datą zatwierdzenia sprawozdania finansowego przenosi się z konta 860 Wynik finansowy:

    • zysk do rozliczenia za rok ubiegły na stronę Ma konta 820 Rozliczenie wy­niku finansowego;

    • stratę do rozliczenia za rok ubiegły na stronę Wn konta 820 Rozliczenie wyniku finansowego;

Konto 820 Rozliczenie wyniku finansowego może wykazywać saldo Wn, wyrażające nie rozliczoną stratę, lub saldo Ma, wyrażające nie podzielony zysk. Saldo to jest wykazywane w pasywach bilansu jako wielkość dodatnia w przy­padku zysku, zaś jako wielkość ujemna, gdy będzie strata.


Tabela 2. Funkcjonowanie konta 820 Rozliczenie wyniku finansowego


Zespół 2 Rozrachunki i roszczenia 820 Rozliczenie wyniku finansowego 860 Wynik finansowy

230 Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń

245 Pozostałe rozrachunki Przeksięgowanie zysku netto za rok ubiegły


Wykorzystanie zysku na nagrody i premie Przeniesienie straty netto za rok ubiegły

dla pracowników, na rzecz innych jednostek

lub osób posiadających udziały (akcje)

850 Fundusze specjalne 800 Kapitały (fundusze) zasadnicze




Zasilenie funduszu świadczeń socjalnych Pokrycie straty bilansowej

Przeznaczenie zysku na podwyższenie kapitału zapasowego,

kapitału rezerwowego (fundu­szu przedsiębiorstwa, funduszu zasobowego)









©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna