„Oblicza fizyki – między fascynacją a niepokojem



Pobieranie 38.85 Kb.
Data01.03.2018
Rozmiar38.85 Kb.

Oblicza fizyki – między fascynacją a niepokojem. Rola fizyki w rozwoju naszej cywilizacji i kultury”

Czwarta Dyskusja Panelowa 12, XII, 2008 Instytut Fizyki – SA III, Uniwersytet Śląski

40-007 Katowice, ul. Uniwersytecka 4

PROGRAM

(Wszystkie wystąpienia traktowane są jako głosy w dyskusji! Ostatnie pięć minut podanego czasu na każde wystąpienie przeznaczone jest na dyskusję!)

900- 910 Jerzy Warczewski (UŚ) – Powitanie. Słowo wstępne

Sesja I

Medycyna, biologia, mózg i umysł Prowadzenie: Jerzy Warczewski (UŚ)
Już z pierwszego wykładu powieje do nas Wielką Medycyną. „Potrójna” chirurgia czaszkowo-szczękowo-twarzowa należy do najtrudniejszych rodzajów chirurgii. Wykład będzie dotyczył podwójnego jej wcielenia, tj. chirurgii szczękowo-twarzowej, ale trzeba sobie zdać sprawę z tego, że wszystko to dzieje się w czaszce. Dla przykładu wspomnimy tu terapię chirurgiczną raka żuchwy, czyli szkliwiaka. Otóż podczas operacji najpierw usuwa się zdegenerowaną tkankę żuchwy a potem przy tej samej narkozie wycina się pacjentowi kawałek kości biodrowej i wszczepia się w miejsce usuniętej tkanki. Zwykle umacnia się ten przeszczep za pomocą specjalnej blaszki ze stopu z pamięcią kształtu. Taki zabieg operacyjny należy do technik odtwórczej chirurgii twarzo-czaszki. Innym przykładem takiej chirurgii jest implantacja całego uzębienia.

Następny wykład będzie odpowiedzią na pytanie jak się ma biologia do fizyki.  Część biologii odpowiadającej na pytania "jak...?", jest zastosowaniem  fizyki, ponieważ rozmaite procesy biologiczne, w tym fizjologiczne, a także działanie rozmaitych narządów, np. serca, dają się opisać i wyjaśnić przynajmniej do pewnego stopnia za pomocą praw fizyki. Prawa te opisują także reakcje chemiczne zachodzące w organizmach, ponieważ reakcje te na poziomie molekularnym są także zjawiskami fizycznymi. Jednak inna część biologii, biologia ewolucyjna odpowiadająca na pytania "dlaczego...?" posługuje się biologicznym prawem systemowym, jakim jest dobór naturalny, do wyjaśniania historycznych przemian organizmów nazywanych ewolucją. Metodologicznie ta część biologii zbliża się do niektórych dziedzin tradycyjnie zaliczanych do nauk humanistycznych i jest obca fizyce.  

Ostatni wykład tej sesji daje przegląd symulacji jednego z najbardziej złożonych układów we Wszechświecie, jakim jest mózg homo sapiens. Symulacje te, wykraczając poza li tylko modele struktury, stawiają w nowym świetle fundamentalne kwestie istoty umysłu zdolnego nie tylko do  formułowania  pytań, takich jak te w tytule wykładu pochodzące od Paula Gauguina, ale i nienasyconego w poszukiwaniu odpowiedzi na pytania o swoje pochodzenie, zakorzenienie i przyszłość.

910 – 940 Tadeusz Cieślik (ŚUM): Rozwój chirurgii szczękowo-                    twarzowej na przestrzeni wieków

940 – 1010 Andrzej Elżanowski (UWr): Czym różni się biologia od                    fizyki i co z tego wynika?

1010 – 1040 Wiesław Kamiński (UMCS): Symulacje mózgu: skąd                    przybywamy, kim jesteśmy, dokąd idziemy?


1040 – 1110 kawa etc.

Sesja II

Struktura materii, komunikacja kwantowa, neutrina – nosiciele informacji o ewolucji Wszechświata

Prowadzenie: Krystian Roleder (UŚ)
Jako gigantyczny krok naprzód w kontekście historii badań oddziaływań elementarnych i ich znaczenia dla rozwoju naszej cywilizacji i kultury będzie przedstawiona w pierwszym wykładzie niezwykła maszyna budowana przez ostatnie 25 lat w CERN-ie (Geneva), Large Hadron Collider (LHC) – Wielki Zderzacz Hadronowy. Ma ona posłużyć ludzkości do wydarcia Przyrodzie niezwykłych tajemnic. Chodzi tu  z jednej strony o te oczekiwane, tj. o odkrycie pola Higgsa będącego przyczyną istnienia masy, o znalezienie przykładów istnienia supersymetrii, czyli symetrii między różnymi fundamentalnymi składnikami materii, czy wreszcie o znalezienie wyższych wymiarów przestrzennych. Z drugiej zaś strony chodzi tu także o możliwość zaobserwowania zupełnie nowych, nieoczekiwanych zjawisk.

Wykład na temat komunikacji kwantowej wprowadzi nas w świat kwantowych bitów, teleportacji oraz kryptografii kwantowej. Przybliży fenomen stanów splątanych i ich nietypowych zachowań jako źródła osobliwości kwantowej komunikacji.

Ostatni wykład tej sesji będzie dotyczył najdziwniejszych chyba cząstek elementarnych, tj. neutrin. Dowiemy się o ich pochodzeniu, naturze, rodzajach i właściwościach, oraz o tym, że neutrina przynoszą – w zależności od tego skąd przybywają – informacje o ewolucji Wszechświata, począwszy niemal od Wielkiego Wybuchu, a także informacje o reakcjach jądrowych zachodzących wewnątrz gwiazd, w szczególności wewnątrz Słońca, i wreszcie informacje o takich reakcjach zachodzących w jądrze Ziemi. Dowiemy się również o metodach – bardzo trudnej zresztą – detekcji tych niezwykłych cząstek.
1110 – 1140 Stefan Pokorski (UW): LHC – początek nowego rozdziału                   w badaniu struktury materii i historii Wszechświata

1140 – 1210 Paweł Horodecki (PG): Osobliwy świat kwantowej                   komunikacji

1210 – 1230 Jan Kisiel (UŚ): Tajemnice neutrin

1230 – 1330 obiad



Sesja III

Poezja w fizyce, nauka i Natura, muza astronomii

Prowadzenie: Maciej Sablik (UŚ)
Tegoroczny Laureat Polskiego Nobla w dziedzinie fizyki i zarazem poeta inspirowany fizyką tym razem opowie o tych swoich poetyckich doświadczeniach. Przestrzeń między Naturą a słowem jest dla Niego wypełniona poezją. Co więcej, tak jak fizyka inspiruje Jego wyobraźnię poetycką, tak poezja inspiruje Go jako badacza Natury.

Filozof, teolog i fizyk w jednej osobie próbuje odpowiedzieć na fundamentalne pytanie postawione w tytule swojego wykładu, przy czym używa On pojęcia „Natura” w znaczeniu „istota rzeczy”. Dawne (np. Newtonowskie) pojęcie „filozofii naturalnej” jest możliwe do uchwycenia również w dzisiejszych warunkach. Warunki te ustawiane są zarówno przez filozofię, jak i przez naukę. W tym przypadku np. badanie „istoty rzeczy” może być rozumiane jako badanie struktury matematycznej zjawiska, czy procesu fizycznego. Podejście to może nie daje poczucia rozwiązania uniwersalnego i ostatecznego, ale przynajmniej mocno trzyma się realizmu ontologicznego i poznawczego.

Ostatni wykład tej sesji będzie dotyczył wielowiekowych więzów astronomii z naszą cywilizacją i kulturą. Będzie nawiązywał do proklamowanego przez ONZ Światowego Roku Astronomii 2009. To właśnie w tym roku będziemy obchodzić 400-lecie użycia pierwszy raz przez Galileusza lunety astronomicznej. Z wykładu dowiemy się również, jaką muzę ma astronomia, oraz poznamy odpowiedź na pytanie postawione w tytule wykładu.

1330 – 1400 Ryszard Horodecki (UG): Przestrzeń między Naturą                   a słowem

1400 – 1430 Ks. Janusz Mączka SDB (PAT): Czy współczesna nauka                   dociera do Natury?

1430 – 1500 Stanisław Bajtlik (CAMK): Dlaczego astronomia ma swoją                   muzę, a inne nauki nie?

1500 – 1515 kawa etc.


Sesja IV

Matematyczność przyrody, matematyka, filozofia

Prowadzenie: Jerzy Łuczka (UŚ)

Wszystkie prawa fizyki mają formę matematyczną. Stwierdzenie to samo w sobie jest (fundamentalnym) prawem fizyki. Na tej podstawie możemy mówić o matematyczności przyrody. Rozważania na ten temat usłyszymy w pierwszym wykładzie sesji.

W następnym wykładzie usłyszymy rozważania o specyficznych konstrukcjach myślowych, które są wprawdzie wewnętrznymi pojęciami matematyki (np. pierwiastek z minus jeden, punkty w nieskończoności, continuum matematyczne), ale które sprawiają uwolnienie pewnych procesów myślowych prowadzących do rozwinięcia kompletnych i użytecznych teorii mających także znaczenie dla nauk przyrodniczych.

Od pewnego czasu związek filozofii z fizyką ulega stopniowemu osłabieniu z różnych przyczyn. Wprawdzie fizyka może rozwijać się bez filozofii, która z pewnością nie stanowi przesłanki dla rozwoju fizyki, ale pośrednio wpływa na jej rozwój poprzez uwarunkowania kulturowe. Natomiast filozofia niespekulatywna powinna uwzględniać odkrycia fizyki. Ostatni zatem w tej sesji wykład poświęcony jest uzasadnieniu hipotezy, że obie te dziedziny wiedzy będą rozwijać się coraz bardziej niezależnie od siebie.
1515 – 1545 Andrzej Staruszkiewicz (UJ): O matematyczności                   przyrody

1545 – 1605 Jerzy Mioduszewski (UŚ): Osobliwe twory matematyczne

1605 – 1620 Wiesław Sztumski (UŚ): Jak może realizować się                   w przyszłości związek filozofii z fizyką?
1620 – 1635 kawa etc.

1635 – 1800 Dyskusja podsumowująca



   prowadzenie: Tadeusz Sławek (UŚ), Ryszard Horodecki                   (UG)
1800: Zamknięcie Konferencji

Pobieranie 38.85 Kb.

Share with your friends:




©operacji.org 2020
wyślij wiadomość

    Strona główna