Niedoskonałości rynku nie da się zastąpić aktywnością państwa



Pobieranie 357,24 Kb.
Strona1/11
Data08.05.2018
Rozmiar357,24 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Niedoskonałości rynku nie da się zastąpić aktywnością państwa.

Makroekonomia - jest dziedziną ekonomii stosunkowo młodą, powstała w latach 30-tych. Nazwisko – Keyns. Lata wielkiego kryzysu, od czasu do czasu występowały załamania ekonomiczne.

Kryzys ekonomiczny polega na pewnym procesie spadkowym, ale później następuje odwrócenie tych, że procesów. Kryzys ten polegał na tym, że następowało zmniejszenie zbytu, a co za tym idzie spadało zatrudnienie. Część producentów wypadało z rynku inni szukali innych sposobów zarobkowania.

Oczyszczanie gospodarki / rynku z podmiotów nieefektywnych.

Kryzysy ekonomiczne to kryzysy periodyczne, czyli pojawiały się ci jakiś czas. Ten kryzys z lat 30-tych ogarnął cały świat. Był bardo głęboki USA produkcja spadła o połowę, spadek zatrudnienia, w Europie podobnie okazał się także długotrwały. Nie było śladów wychodzenia, więc zaczęto zastanawiać się nad skrawnością mechanizmu rynkowego. Uważano, że rynki konkurencyjne powodują, że różnice pomiędzy popytem, a podażą i to wszystko

Zmienia. Kiedy dochodzi do kryzysu to można tłumaczyć to, iż nastąpiła kumulacja niedostosowań?

Obie strony spory uważały, iż coś się popsuło w mechanizmie.

Popsuło się, bo pojawiła się monopolizacja (ograniczony stopień konkurencyjności rynku). Wystąpiło to w towarach jak i na nurku pracy, gdzie pojawiły się związki zawodowe. Uważano, że trzeba przywrócić stopień konkurencyjności.

Myśl Keynsa – trzeba na gospodarkę popatrzeć inaczej nie tylko przez pryzmat poszczególnych rynków. Jeżeli popatrzeć na gospodarkę jako na całość to było małe wykorzystanie czynników wytwórczych oraz bezrobocie.

Druga kategoria makroekonomiczna to poziom zatrudnienia. Konfrontujemy to z wielkością zatrudnienia. Jeżeli popyt na pracę jest mniejszy od podaży to występuje bezrobocie. Majątek produkcyjny jest wykorzystaniu w takim stopniu, w jakim powinien być wykorzystany.

Wielkości cenowe mają charakter średni. Posługujemy się poziomem cen(średnia cen wszystkich towarów z pewnego okresu). Ważna jest także struktura. W następnych okresach jest brana pod uwagę na podstawie tych samych wag. Poziom ten może mieć związek z tym czy istnieje bezrobocie, czy nie.

Średnia płac(stawka płacy)-średnia. Rynek pracy w ogóle. Średnia stopa procentowa nie rozróżnia.

Ujmujemy to w wielkościach nominalnych, realnych (w zł , $) zwłaszcza płace.

Produkt krajowy możemy mierzyć w różnych latach stosując te same ceny, zmienia się jedynie wolumen(ilość), ale także w cenach bieżących(nominalne). Mamy do czynienia z nimi kiedy mówimy o makroekonomii.

Globalny popyt (łączny popyt) – skoro istnieją wolne zdolności wytwórcze oraz siła robocza.

Kryzys polega na tym, że nie wykorzystuje się czynników wytwórczych.

Produkt krajowy brutto ma trzy definicje:


  1. bierze za punkt wyjścia proces produkcyjny. Suma wartości zużytych materiałów. To w całości tworzy wartość dodaną (może być rozpatrywana jako produkcja krańcowa). Materiały zużyte to dobra pośrednie (wytworzone po to aby były zużyte do produkcji). Dobra końcowe nie są wykorzystywane do celów produkcji w danym roku, np. jeżeli to te, które nie są zużywane do produkcji, ale do konsumpcji to w tedy ono nie dochodzi. Innymi dobrami krańcowymi są dobra inwestycyjne, np. budowanie fabryki, zakup samochodu ciężarowego. Nie są one zużywane w procesie bieżącej produkcji. Lepiej jednak posługiwać się podmiotami aniżeli przedmiotami. Dobra krańcowe to te dobra, które służą końcowym odbiorcom którymi są inwestorzy. Następną grupą są zagraniczne podmioty kupujące od nas towary inaczej zagraniczni odbiorcy, eksporterzy. To co oni nabywają to są dobra, towary końcowe. To co nabywają przedsiębiorstwa to dobra pośrednie. Suma wytworzonej produkcji pomniejszona o wartość zużytych materiałów tworzy wartość dodaną.

  2. ujęcie od strony dochodu (produkt krajowy, równa się sumie dochodów). Dochody w postaci:

    • płac

    • zysków wszelkich nie tylko przedsiębiorstwa czy od oszczędności w banku

Jeżeli są one nie opodatkowane to należy dodać podatki, a jeżeli są one opodatkowane to należy dodać jeszcze to co od państwa. Jeżeli bierzemy płace + zyski + podatki to bierzemy dochody pomniejszone o subsydia.

Podatki bezpośrednie to te od dochodu.

Podatki pośrednie to te zawarte w cenie.


  1. od strony wydatków różnych podmiotów. Wydają konsumenci, inwestorzy, rząd ewentualnie za granica, jeśli kupuje nasze towary. Suma wydatków określa wielkość produktu krajowego. Są one wykorzystywane w różnych celach. Najważniejsze to ujęcie od strony wydatków. Wydatki skierowane na zachód to globalny popyt.

Wśród wydatków rozróżniamy wydatki:



  • konsumentów (gospodarstw domowe)

  • inwestorów (przedsiębiorstw w roli inwestorów)

  • rząd czy też budżet państwa

Trzeba także odróżnić transfery od wydatków rządowych na zakup dóbr i usług, czyli jest ruch pieniądza w jedną stronę albo na dobra, albo na usługi.

Transfery występują w wydatkach gospodarstw domowych, podobnie inwestorzy mogą być zasileni pewnymi subsydiami.

Poprzez dobra i usługi mamy na myśli finansowanie całej sfery budżetowej, np. edukacji, służby zdrowia itp. Wydatki materialne to np. budowa autostrad.

Różnica pomiędzy eksportem, a importem tworzy popyt. Może być dodatnia bądź ujemna. Mówimy albo o saldzie, albo o eksporcie netto ( bez względu na znak).

Produkt krajowy brutto – w podobnym znaczeniu są rozpatrywane zyski brutto oraz zyski netto.

Amortyzacja – koszt zużycia środków trwałych. Urządzenia, budynki się zużywają. Przynosi to pewne konsekwencje dotyczące eksploatacji.

Amortyzacja jest kosztem wnoszonym w sensie ilościowym. Przypuszczamy, zakładamy, co do funkcjonowania są dopuszczalne możliwości i są one wykorzystywane.

Koszt amortyzacji – kiedy otrzymujemy zwrot to możemy go od razu zużyć. Ten fundusz działa podobnie jak zysk.

Aparat skarbowy (fiskalny) ustala koszt amortyzacji.

ZYSK + AMORTYZACJA = ZYSK BRUTTO

ZYSK BEZ AMORTYZACJI = ZYSK NETTO

Od kosztów nie płaci się podatków tylko od zysków netto.

Umowna wielkość to wielkość, to ta dla, której nie można określić konkretnej wielkości.

Produkt krajowy wytworzony różni się od produktu krajowego podzielonego. Do podziału może być mniej lub więcej. Nasze podmioty (krajowe, gospodarcze) mogą mieć inwestycje za granicą, mają majątek, z którego maja zyski. Wtedy w kraju jest do podziału więcej, ale w kraju są także inwestycje zagraniczne, zatem saldo dodajemy i wtedy produkt do podziału jest mniejszy.


26.02.01

Produkt Krajowy Brutto wyznaczony przez popyt

Y = C + I + G + (E - J)

gdzie:


Y to produkt krajowy

C to konsumpcja

G to zakupy rządowy

E to eksport

J to import

Do wydatków rządowych nie mieszczą się transfery.

Wydatki kreują popyt na dobra i usługi.

W Polsce sektor finansów publicznych to nie tylko rząd i budżet, ale budżet państwa (centralny) jest w dyspozycji rządu i zatwierdzany przez parlament.

Budżet terenowy rządów lokalnych.

Fundusze celowe (para budżety), np. fundusz pracy, fundusz ubezpieczeń społecznych itp. Łącznie tworzą one sektor finansów publicznych.

Fundusze celowe zasilane są z budżetu, ale i nie tylko.



Inwestycje przedsiębiorstw to funkcja wielu zmiennych.

Decyzje arbitralne nie wynikają z modelu ekonomicznego, ale wynikają z innych przesłanek.

Eksport netto (eksport – wydatki). Jeżeli eksport jest większy od importu, jest dodatni, jeżeli wpływy ze sprzedaży za granicę przewyższają wydatki, tzn. poza popytem krajowym występuje na określonym miejscu popyt zewnętrzny na wyroby w danym kraju.

Poza popytem krajowym zgłaszany jest popyt zagraniczny.

Jeżeli jest odwrotnie, tzn. jeżeli eksport jest mniejszy od importu, saldo jest ujemne czyli eksport netto jest ujemny i oznacza to, że popyt danego kraju jest nie tylko popytem na produkt krajowy, ale także i zagraniczny.

W Polsce saldo jest ujemne.

Zarówno eksport jak i import zależą zmiennych ekonomicznych podobnie jak wydatki konsumpcyjne i inwestycyjne. Najważniejsze zmienne ekonomiczne to z punktu widzenia eksportu to:


  • popyt zagraniczny na towary danego kraju

  • kurs walutowy

Z punktu widzenia eksporterów i importerów kurs walutowy wygląda inaczej. Jeżeli waluta jest słaba to jest to korzystne dla eksporterów. Z punktu widzenia importerów kursy powinny być różne. Zawsze jest strona zadowolona i ta nie zadowolona.

Import i eksport są funkcjami kursu walutowego. Eksport jest rosnącą funkcją słabnącego pieniądza import zaś odwrotnie.

Eksport z punktu widzenia popytu zewnętrznego na produkt danego kraju. Zmienia się on ze względu na zmiany koniunktury, zależy to od pozycji eksportera na rynku zagranicznym i tak gospodarka danego kraju nie może być uzależniona od innego kraju. Inaczej gdy dany kraj jest marginalnym dostawcą, to małe przedsiębiorstwa albo zmniejszają, albo rezygnują z importu.

Eksport zależy od koniunktury zagranicznej. Nie musi być jednak zależny od produkcji.

Import zależy od produktu krajowego ponieważ jeżeli zwiększają się dochody, np. konsumenta to w koszyku zakupywanych dóbr są produkty z importu. Im większe wydatki na produkt krajowy tym większy import. Te zależności powodują, że saldo handlowe (eksport netto) zależy od produktu krajowego.

Poprawia się struktura gospodarki, jeżeli linia eksportu podnosi się do góry.

Nachylenie linii importu związane jest z importochłonnością. Gdyby była zależność gospodarki od importu

to nachylenie byłoby mniejsze.

Wykres przedstawia sytuację w krótkim okresie więc należałoby się zastanowić nad określonym poziomem produktu krajowego.

Można uznać za celowe hamowanie popytu krajowego by nie pogłębiać nierównowagi zewnętrznej.

Popyt krajowy jest wyznaczany przez popyt globalny.

Na ogół przyjmujemy, że ceny są dane i pod tym warunkiem rozpatruje się przypadek

Y – traktowany w kategoriach realnych, ceny wzięte z jednego okresu.

Dla funkcji konsumpcji przyjęlibyśmy, że jest pewien poziom konsumpcyjny.

C = a + c * ( Y – T)

Coś podobnego można odnieść do inwestycji występuje także jakaś niezależna. Są także wielkości zależne, np. import zależy od dochodu.

Produkt krajowy w równowadze.

Linia globalnego popytu może przesunąć się w górę bądź w dół, może pojawić się zaburzenie i punkt równowagi wystąpi gdzie indziej.

Czy istnieją mechanizmy, które prowadzą do nowego punktu globalnego?

Jeżeli linia popytu przesunie się w górę lub w dół to wystąpią procesy, które będą prowadzić gospodarkę do nowego punktu równowagi.

Przesunięcie funkcji popytu powoduje, że podaż może dostosowywać się.

Jeśli chodzi o popyt to teraz jest w punkcie A i do tego popytu dostosuje się podaż. Popyt generuje dochód w tym nowym punkcie. Jeżeli następuje zakłócenie to ujawniają się mechanizmy, które prowadzą do równowagi.

Procesy dostosowawcze są procesami zbieżnymi do równowagi. Nie maja one jednak takiej postaci, bo nie ma stałych cen, a tym bardziej kiedy występują zakłócenia w równowadze. Trzeba zatem przejść do układu z mikroekonomii, tzn. do takiego układu gdzie na osi rzędnych byłby poziom cen zaś na osi odciętych popyt i podaż.

W makroekonomii posługujemy się poziomem ceny, który odnosi się do średniej ceny.

Mamy wtedy sytuację podobną do mikroekonomiczne, ale tutaj chodzi o globalny popyt.
Kolejny problem związany z produktem krajowym brutto związany jest z potencjałem gospodarczym i jego wykorzystaniem. Jeżeli potencjał nie jest dość wykorzystany lub za bardzo uaktywniony wtedy produkt krajowy różni się od rzeczywistego.

Y – potencjał wytwórczy

Y, Y - produkt krajowy brutto

Potencjał wytwórczy to wielkość, która odzwierciedla możliwości produkcyjne (wytwórcze) danego kraju.

Produkt krajowy rzeczywisty zmienia się wraz z koniunkturą. Jeżeli się on zmniejszy, to ponoszone są straty bo związane to jest z zatrudnieniem, produkcją. Nikt nie jest zadowolony, że możliwości produkcyjne nie są w pełni wykorzystane. Jest to nieuniknione i trwa od zawsze.

Produktu krajowego potencjalnego się nie mierzy. Musimy brać pod uwagę czynniki wpływające na możliwości wytwórcze.

Kapitał ma różne postaci. My rozpatrujemy majątek trwały (budynki, pomieszczenia, maszyny, urządzenia itp.).

Potencjał wytwórczy. Składają się na niego dwa czynniki. Możliwości kapitału mogą być wykorzystane maksymalnie, ale jest bezrobocie gdyż jest niedostatek.

Potencjał wytwórczy można zapisać jako funkcję dwóch czynników

Y – możliwości wynikające z kapitału.

O potencjale decyduje ten czynnik, którego jest mniej.

Kapitałochłonność to ilość kapitału jaką trzeba zaangażować w ciągu roku, aby móc wytworzyć jednostkę produktu krajowego.

Odwrotna do kapitałochłonności jest produkcyjność kapitałowa.

Kapitał trwały się nie zużywa w jednym cyklu produkcyjnym musi jednak być aby była możliwa produkcja, co nie oznacza zużycia. Za tym kryje się określona struktura produkcji.

Kapitałochłonność w poszczególnej gałęzi nie musi być dana raz na zawsze. Zależy od wyboru technologii. Im bardziej zmechanizowana technologia tym kapitałochłonność jest wyższa.

Druga uwaga dotyczącą kapitału związana jest z fizycznymi możliwościami danych maszyn no chyba, że mamy do czynienia z procesem ciągłym, np. piece.

Należałoby się zatem zapytać czym się kierują przedsiębiorstwa?

Otóż stawiają one na określoną produkcję. Jeżeli przedsiębiorstwa inwestują to nastawione są na konkretną produkcję, wszystkie urządzenia są dostosowane do danej produkcji. Świadomie przedsiębiorstwa chcą mieć rezerwę, bo popyt podlega zmianom sezonowym, przypadkowym i chodzi o te okazje, aby móc je wykorzystać i ta rezerwa jest wtedy wykorzystywana.

Rezerwa mówi wiele. Jeżeli rezerwa zdolności wytwórczych jest większa niż powinna być, tzn. że przedsiębiorcy przeinwestowali. Może być także odwrotnie, tzn. to co zostało nazwane rezerwą i ona jest mniejsza to jest to sygnał, że duży jest popyt i trzeba inwestować.

Kapitałochłonność uwzględnia rezerwę.

K – zdolności produkcyjne

Rzeczywista produkcja może być wykorzystane lub mogą wykorzystane w mniejszym stopniu. I to będzie potencjał wyznaczony przez kapitał trwały.

Z kapitału trwałego wynika, że produkt potencjalny mówi nam o zatrudnieniu.

W – wydajność przeciętna pracy

W = W(m)

Im wyższa kapitałochłonność tym większy stopień zmechanizowania, im większa kapitałochłonność tym większe zatrudnienie.

Mówiąc o tych miejscach pracy, to popyt na pracę jest dostateczny by dorównać możliwościom wytwórczym. Tak rozumiany jest produkt krajowy potencjalny.

Potencjał ten jest potrzebny by porównać rzeczywisty produkt krajowy. Jeżeli jest on równy produktowi potencjalnemu to można go przedstawić następująco.

Produkt Potencjalny

Jeżeli posługujemy się takim wykresem to zakładamy, że ceny są dane nie miejsca by pokazać ich zmiany. Chcąc pokazać, że poziom może się zmienić, to mamy wtedy następującą sytuację.



Produkt potencjalny = Produkt rzeczywisty

Fakt, że występuje różnica, a nie równość to zainteresuje zainteresowanych.

Luka Secesyjna

Produkt krajowy rzeczywisty jest mniejszy od produktu potencjalnego. Jeżeli jest mniejszy, tzn., że są konsekwencje i jest to zwane luką recesyjną. Jest luką w tym sensie, że zdolności wytwórcze nie są w pełni wykorzystane.



Wydatki inwestycyjne. Jeżeli zdolności wytwórcze nie są wykorzystane wpływa to studząco na inwestorów, ale nie przesądza to jednoznacznie, bo mamy do czynienia z dwoma okresami czasu (teraźniejszością i przyszłością). Jeżeli inwestorzy są wstrzemięźliwi co do nowych inwestycji, to linia popytu ma tendencje do przesuwania się w dół.

Skutek krótkookresowy to efekt popytowy.

Efekt podażowy jest odsunięty w czasie.

Efekt popytowy jest natychmiastowy, zaś podażowy jest odroczony w czasie.

Jeżeli linia popytu jest obniżona oznacza to, że nadmierne zdolności wytwórcze się zwiększyły, a zatem i wstrzemięźliwość.

Luka ma pewne skłonności do pogłębiania się. W miarę upływu czasu może się to zmienić, bo następuje zmniejszenie produktu potencjalnego.

Produkt potencjalny przesuwa się w lewo ze względu na wycofanie i odtwarzanie.

Inny czynnik. Jeżeli jest luka to wszyscy przedsiębiorcy zastanawiają się jak poszerzyć rynki, aby mogli wykorzystać swoje zdolności. Innowacje technologiczne lub produktowe, lub to i to.

Innowacje technologiczne – wytwarzać coś nowego, ale taniej i wtedy można zaoferować niższą cenę bez pogorszenia jakości.

Innowacje cenowecos co okaże się atrakcyjne, co da się łatwiej sprzedać niż dotychczas.

Innowacje te wiążą się z wydatkami inwestycyjnymi. Są pewne pomysły na innowacje i się w nie inwestuje, a zatem następuje wzrost. Te innowacje zwiększają dochody, ożywiają. To jest sygnałem dla innych inwestorów, że trzeba się dostosować do nowej sytuacji. Ceny są jednak w dalszym ciągu stałe.

Pogłębianie i wychodzenie z recesji zależy od wydatków.

Tu cena może się zmienić.

Linia, która pokazuje produkt potencjalny, czyli produkt rzeczywisty jest mniejsza od potencjalnej. Luka, ale z innej strony.

Zachowania mechanizmu rynkowego (sytuacja przedstawiona).



Wyróżniamy dwa czynniki produkcyjne:

  • kapitał trwały. Niewykorzystane w dostatecznym stopniu czynniki wytwórcze. Zatem ceny bądź stawki w przypadku dierżawienia powinna się zmniejszać (podaż > popytu) jak zawsze wtedy kiedy są nadwyżki podaży.

  • praca. Jeżeli uwzględnimy mechanizmy rynkowe i zasoby pracy t o stanowią one nadwyżkę, czyli ich cena powinna się zmniejszyć.

Funkcja podaży była wyprowadzona z funkcji kosztów krańcowych.

Jeżeli ceny czynników wytwórczych maleją to koszty się zwiększają, to prosta AS powinna mieć tendencje

do obniżania, jeżeli pozostałe mechanizmy działają. Jeżeli ceny się zmniejszają to popyt się powiększa. W ten

sposób kreowany byłby dochód, czyli prosta AD ma tendencje przesuwania się w górę.

Po połączeniu tych dwóch prostych mamy efekt luki.

Punkt R zdąża do R . Proces obniżania i podnoszenia sprawia, że punkt przecięcia się zbliża do R . Produkt rzeczywisty zdąża do eliminowania produktu potencjalnego.


Luka Inflacyjna

Produkt rzeczywisty jest większy od potencjalnego. Ta różnica to luka inflacyjna.

Linia popytu, która równa się z podażą jest tak wysoko, bo w rezultacie te normalne rezerwy są wykorzystywane. Efekt popytowy inwestycji jest widoczny, ale efekty podażowe są także widoczne.

Jeżeli jest niedobór zdolności wytwórczych, to inwestorzy inwestują. Jeżeli efekt popytowy występuje to luka inflacyjna może się pogłębiać do momentu, kiedy pojawi się sygnał, że wystąpił dług i trzeba go spłacić. Wtedy linia popytu zmniejsza się, produkt potencjalny się zwiększa i może dojść do równowagi.

Tu są uwzględnione ceny. Jeżeli jest luka, to na rynku czynników wytwórczych jest przewaga popytu nad podażą wobec tego ceny czynników wytwórczych jak i ceny pracy mają tendencje rosnącą, bo ciągnie je popyt. Symetria dosyć dokładna. Zwiększają się tu koszty wytwarzania – funkcja podaży jest unoszona do góry. Jeżeli ceny czynników się zwiększają to popyt na te czynniki się zmniejsza. Zmniejszanie dochodów to przesuwanie prostej AD w dół, prosta AS idzie do góry. R dąży w kierunku R , czyli istnieją pewne mechanizmy rynkowe, wtedy kiedy występują zakłócenia to pojawia się mechanizmy, które powodują, że układ zbliża się do równowagi.

Zaburzenia, czyli zbieżności rzeczywiste i potencjalne to mechanizmy rynkowe, które zmierzają do równowagi z tym zastrzeżeniem, że te mechanizmy działają






  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna