Nadzór bankowy w Polsce I Niemczech



Pobieranie 184,34 Kb.
Strona5/5
Data26.02.2019
Rozmiar184,34 Kb.
1   2   3   4   5

Podsumowanie


Podsumowując powyższe rozważania postarajmy się wyróżnić kilka podstawowych cech charakteryzujących instytucję i model nadzoru bankowego w Polsce, zastanówmy się też nad możliwymi wariantami modelu nadzoru bankowego w Polsce w XXI w.
    1.  Czym jest obecnie system nadzoru bankowego w Polsce?


Na pewno nie jest: policją finansową, rewizją bankową, organem ścigania, czy wymiarem sprawiedliwości, ani też instytucją wzorowaną na Najwyższej Izbie Kontroli. Nie można go również uznać za gwaranta pełnego bezpieczeństwa banków. W ramach systemu nadzoru bankowego określa się jedynie podstawowe reguły, przestrzeganie których może pomóc w sprawnym i w miarę bezpiecznym funkcjonowaniu rynku usług bankowych.

 

    1. Jakie są podstawowe zadania (cele) nadzoru bankowego?


Są to zadania związane z określeniem podstawowych zasad bezpiecznego funkcjonowania banków. Im bezpieczniej funkcjonuje bank, tym mniejsze jest prawdopodobieństwo naruszenia interesów jego klientów, samego banku, jak również państwa.

W ramach nadzoru tworzy się zatem tzw. regulacje ostrożnościowe dotyczące: równoważenia ryzyka bankowego, ustalania norm dopuszczalnego ryzyka walutowego, pokrycia funduszami własnymi aktywów (tzw. współczynnik wypłacalności). Określa się zasady ogłaszania zweryfikowanych bilansów oraz rachunków strat i zysków. Tworzy się system licencjonowania banków. Na bieżąco przeprowadza się analizę sprawozdań przekazywanych przez banki, dokonuje się inspekcji w siedzibach banków i ich oddziałów. Wreszcie o czynnikach analiz i inspekcji informuje się władze banków. Opracowuje się zalecenia dla władz banków.


    1. Jakie jest instytucjonalne usytuowanie nadzoru bankowego w Polsce?


Tak jak w większości państw nadzór bankowy jest sprawowany w Polsce przez bank centralny, a konkretnie przez jeden z departamentów Narodowego Banku Polskiego, tj. Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego.
    1.  Jaka jest organizacja polskiego nadzoru bankowego?


O dotychczasowej organizacji nadzoru bankowego w Polsce możemy powiedzieć, że ma charakter mieszany tzn. zarówno inspekcyjny jak i zewnętrzny. Dokonuje się bowiem analiz danych przekazywanych przez banki, przeprowadza się też inspekcje w samych bankach.

 

    1. Jaki model nadzoru funkcjonuje obecnie w Polsce?


Zgadzamy się z opinią Hewelta, że jest to model charakterystyczny dla systemów bankowych w dobie kryzysu (transformacji systemu gospodarczego) zwany modelem reaktywnym, nie zaś modelem nadzoru zapobiegającego.
    1.  Jakie podstawowe przyczyny problemów banków widzą pracownicy GINB?


Według opinii E.Śleszyńskiej-Charewicz - dyrektora GINB - typowymi przyczynami problemów banków są:

  1. niskie fundusze własne,

  2. niewłaściwy współczynnik wypłacalności,

  3. zły portfel kredytowy,

  4. brak profesjonalnego zarządzania bankiem.

Zastrzeżenia budzą również obowiązujące obecnie przepisy Prawa bankowego, które w sposób bardzo ogólny określają zasady ratowania, likwidacji i upadłości banków. W tych warunkach NBP musiał określić szczegółowe zasady postępowania z zagrożonymi bankami, aż do ich upadłości30.

"...Generalny Inspektor Nadzoru Bankowego - czytamy w innym artykule - przeprowadził dokładną analizę dziesięciu upadłych banków. Z analizy tej wynika, że żaden (podkreślenie moje D.M.) z nich nie opracował planu strategicznego i długoterminowego biznes planu. Wielokrotnie banki te naruszały zasady udzielania kredytów dla nieznanych klientów, brak było metodologii rozpoznawania ryzyka w nowych sferach działalności. W każdym przypadku władze banku stosowały różnego rodzaju manipulacje księgowe, aby poprawić wyniki. Zły bank prezentuje zazwyczaj niepełne i nieprawdziwe dane, i wynajmuje złego audytora do ich uwiarygodnienia..."31.

 

    1.  Jaka jest opinia polskich prawników na temat regulacji nadzoru bankowego w Polsce?


Została ona sformułowana na ogólnopolskim seminarium radców prawnych poświęconemu aktualnym problemom prawa bankowego w Polsce i Europie (7-9 grudzień 1995 r., Osuchów). Na seminarium podkreślono, iż w Polsce, pomimo odczuwanego przez niektóre banki zbyt restryktywnego charakteru, normy nadzorcze są wciąż niedojrzałe i nieprecyzyjne. Zauważono też konieczność rozwiązania w najbliższym czasie takich problemów, jak:

  1. podwyższenie standardów procedur udzielania tzw. kredytów powiązanych,

  2. prawne określenie statusu audytorów zewnętrznych,

  3. nadzór skonsolidowany i nadzór nad konglomeratami w wymiarze krajowym i międzynarodowym,

  4. zwalczanie prania brudnych pieniędzy, dostosowanie się w tej mierze do wykonania dyrektywy europejskiej,

  5. stworzenie regulacji ostrożnościowych, odnoszących się do tzw. ryzyka rynkowego na rynku papierów wartościowych - chodzi o wprowadzenie dyrektywy z 1993 r. określającej wymogi kapitałowe instytucji obracających papierami wartościowymi32.

Tyle o nadzorze bankowym w Polsce w końcu 1996 r. A z jakim modelem nadzoru bankowego będziemy mogli się spotkać na początku XXI w?

Określenie przyszłego modelu nadzoru bankowego w Polsce (Hewelt używa tzw. pojęcia strategii nadzoru bankowego w Polsce) wymaga na wstępie zdefiniowania misji (celów) interesującej nas instytucji. Jeżeli funkcje nadzoru bankowego mają być realizowane przez bank centralny, cele nadzoru mogą obejmować:



  1. wspieranie polityki monetarnej państwa drogą ochrony stabilności i bezpieczeństwa polskiego systemu bankowego,

  2. kontrolę ryzyka systemu bankowego,

  3. podejmowanie w koniecznych przypadkach działań o charakterze administracyjnym, które będą miały na celu wyeliminowanie skutków zagrożeń dla bezpieczeństwa wkładów i jednakowych warunków konkurencyjnych dla różnych banków.

Tak określone cele powinny być zapisane w ustawie Prawo bankowe.

Kolejnym krokiem musi być określenie bieżących celów polityki nadzorczej uwzględniających dynamikę zmian szeroko rozumianego otoczenia, tak krajowego jak i zagranicznego.

Spośród wielu elementów, które wpływają na skuteczność wdrożonego modelu nadzoru, na szczególną uwagę zasługuje określenie struktury organizacyjnej nadzoru bankowego, tzn. czy nadzór ma mieć charakter:


  1. inspekcyjny,

  2. zewnętrzny (oparty przede wszystkim na analizie danych dostarczanych przez banki),

  3. mieszany, inspekcyjno-zewnętrzny.

Jak zauważa Hewelt, teoria i praktyka wskazują na to, że w warunkach deregulacji systemu finansowego większą skutecznością charakteryzuje się model oparty na inspekcjach na miejscu. Wybór modelu nie przesądza o sposobie nadzorowania banków. Cytowany Hewelt stwierdził, że badania struktury organizacyjnej, prowadzone w wybranych biurach regionalnych Federal Reserve Bank, charakteryzowały się odmiennymi zadaniami pracy inspekcyjnej.

Pierwszy wariant to oddzielenie czynności analitycznych, realizowanych przez jedną grupę inspektorów nadzoru od czynności inspekcyjnych obsługiwanych przez inną grupę pracowników nadzoru.

Drugi wariant polega na okresowym realizowaniu przez tę samą grupę inspektorów nadzoru najpierw czynności analitycznych, a następnie inspekcyjnych w różnych bankach. Trzeci wreszcie, na przypisaniu inspektorom 2-3 banków, w których wykonują oni obie grupy czynności tzn. analityczne i inspekcyjne33.

Trzeci wariant wydaje się być najbardziej efektywny i najmniej narażony na niedrożność kanałów informacyjnych.

Polski model nadzoru bankowego XXI w. powinien kłaść główny akcent na zapobieganie pewnym zjawiskom, które mogą "zaszkodzić" bezpieczeństwu systemu bankowego. Zatem nie powinien to być model reaktywny.

Dalszy rozwój rynku usług finansowych wymagać będzie ponownej analizy problemu instytucjonalizacji nadzoru bankowego i ubezpieczeniowego (dwie odrębne instytucje, czy też jedna czuwająca nad bezpieczeństwem zarówno systemu bankowego jak i ubezpieczeniowego).

Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej nakłada na nasz kraj określone obowiązki związane m.in. z harmonizacją norm nadzoru bankowego, ale również modelu nadzoru w XXI w. Układ Europejski stanowiący stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, podpisany 16 grudnia 1991 r. w Brukseli, zobowiązywał nasz kraj do zbliżenia obecnego i przyszłego ustawodawstwa do norm obowiązujących w Unii. Również ma to dotyczyć Prawa bankowego. Rada UE uchwaliła dotychczas 12 dyrektyw dotyczących Prawa bankowego. Podstawową dyrektywą, traktowaną jako rodzaj konstytucji europejskiego Prawa nadzoru bankowego, jest tzw. Druga Dyrektywa Bankowa uchwalona 15 grudnia 1989 r. Harmonizacja norm nadzoru będzie trwała wiele lat. Do czasu pełnej harmonizacji podstawowych norm regulacji nadzoru bankowego będzie występował podwójny nadzór nad bankami z tym skutkiem, że obok skonsolidowanego nadzoru przez władze siedziby banku - matki, bank - córka będzie dodatkowo prowadzić kontrolę (nadzór) według własnych reguł.

Jak podkreślają Karpuś i Węcławski poziom rozwoju polskiego systemu bankowego w wielu aspektach odbiega od osiągniętego przez większość krajów Unii Europejskiej. W takiej sytuacji szybkie, mechaniczne przenoszenie pewnych rozwiązań dotyczących funkcjonowania systemu bankowego z rozwiniętych krajów na grunt gospodarki polskiej może być niekorzystne dla naszych banków. Stąd też zmiany w prawie bankowym oraz harmonizacja norm nadzoru bankowego powinny mieć charakter stopniowy po to, aby stworzyć bankom krajowym szansę na dostosowanie się do nowych warunków działania.

"...Miarą dostosowania polskiego systemu bankowego do standardów europejskich - piszą cytowani wyżej autorzy - będzie nie tylko wprowadzenie przez nasz kraj analogicznych norm prawnych, w szczególności w zakresie nadzoru bankowego. Banki krajów członkowskich Unii Europejskiej nie tylko dysponują znacznie większym potencjałem finansowym niż banki polskie, ale także reprezentują inną kulturę przedsiębiorstwa, nastawioną na realizację interesów klientów. Zmiany w tych dwóch dziedzinach wymagają znacznie więcej czasu, niż wprowadzenie nowych regulacji prawnych"34.

Tworzenie modelu nadzoru bankowego w Polsce w XXI w. będzie zatem procesem, nie aktem jednorazowym. Jego ostateczny kształt będzie zależał od szeregu uwarunkowań zarówno prawnych i ekonomicznych, ale również politycznych. Na pewno będzie to jednak polski wariant działania nadzoru bankowego, a może bankowo-ubezpieczeniowego, uwzględniający z jednej strony specyfikę polskiego rynku usług finansowych, a z drugiej wymagania i uwarunkowania zewnętrzne (związane m.in. z przynależnością do Wspólnoty Europejskiej).



Bibliografia

  • Abramowicz A., Nadzór bankowy w Niemczech, "Bank i Kredyt", 1994, nr 7.

  • Daniluk D., Nadzór bankowy w Polsce, "Biblioteka Menadżera i Bankowca", Warszawa 1996.

  • Hewelt P., Wybrane zagadnienia strategii nadzoru bankowego w Polsce w świetle doświadczenia krajów wysoko rozwiniętych, "Bank i Kredyt 1995, nr 1 i 2.

  • Huterski R., Wybrane zagadnienia instytucjonalnego umiejscowienia nadzoru bankowego, "Bank i Kredyt 1995, nr 3.

  • Ignatowicz M., Szkodliwa hiperaktywność, "Rzeczpospolita" 26 czerwiec 1995.

  • "Journal of Money, Credit and Banking, May 1993, Vol. 25, No. 2.

  • Księżopolski S., Czy nadzór bankowy jest "przeregulowany? "Gazeta Prawna" 1996, nr 2.

  • Kto nadzorcą, kto właścicielem? (art. red.), "Cash" 1994, nr 38.

  • Llewellyn D.T., Reflections on Recent UK Experience of Financial Regulation, Published in: Butterworths Journal of International Banking and Financial Law, September 1993.

  • Łubczyk S., Nadzór bankowy też pod lupą, "Rzeczpospolita" 18 czerwiec 1995.

  • Mliczewska D., Kategoria interesu Skarbu Państwa, Instytut Finansów, Warszawa 1995 (maszynopis).

  • Mliczewska D., Przedsiębiorstwo w gospodarce. Aspekt teoretyczny i praktyczny, Monografie i opracowania SGPiS, Warszawa 1991.

  • Projekt ustawy o NBP, marzec 1995 (przygotowany przez Departament Prawny NBP).

  • Projekt ustawy o NBP, 21 sierpień 1995 (przygotowany przez grupę posłów).

  • Razem z NBP czy osobno? "Rzeczpospolita" 7 listopad 1995.

  • Słojewska A., NBP z radą i bez nadzoru bankowego, "Rzeczpospolita" 28 listopad 1995.

  • Śleszyńska-Charewicz E., W trosce o banki i ich klientów, "Magazyn Rzeczypospolitej" 1994, nr 3.

  • Wojtyna A., Nowoczesne państwo kapitalistyczne a gospodarka. Teoria i praktyka, Warszawa 1990.

  • Wybrane problemy zarządzania bankami i przedsiębiorstwami, pod red. Karpusia P. i  Węcławskiego J., Lublin 1995.

  • Wyczański P., Gołajewska M., Polski system bankowy 1990-1994, Fundacja Friedricha Eberta, Warszawa 1995.

  • Zawadzka Z., Kredytowanie i nadzór w niemieckim systemie bankowym, NBP, Warszawa 1994.



1 Wojtyna A., Nowoczesne państwo kapitalistyczne a gospodarka. Teoria i praktyka, Warszawa, 1990. s. 16.

2 Wyczański P., Gołajewska M., Polski system bankowy 1990-1994, Fundacja Friedricha Eberta, Warszawa 1996, s. 7,.

3 Llewellyn D.T. Reflections on Recent UK Experience of Financial Regulation. Published in: Butterworths Journal of International Banking and Financial Law, September 1993.

4 Hewelt P., Wybrane zagadnienia strategii nadzoru bankowego w Polsce w świetle doświadczeń krajów wysoko rozwiniętych, "Bank i Kredyt" 1995, nr 1 i 2.

5 Mliczewska D., Przedsiębiorstwo w gospodarce. Aspekt teoretyczny i praktyczny. Monografie i opracowania SGPiS, Warszawa 1991.

6 Daniluk D., Nadzór bankowy w Polsce, "Biblioteka Menadżera i bankowca", Warszawa 1996, s. 12.

7 Mliczewska D., Kategoria interesu Skarbu Państwa, Instytut Finansów, Warszawa 1995 (maszynopis)

8 Daniluk D. Nadzór bankowy w Polsce, op. cit., s. 17.

9 Śleszyńska-Charewicz E., W trosce o banki i ich klientów, "Magazyn Rzeczypospolitej" 1994, nr 3

10 Daniluk D., Nadzór bankowy w Polsce, op. cit., s. 13

11 Daniluk D., Nadzór bankowy w Polsce, op. cit., s. 15-16.

12 Łubczyk S., Nadzór bankowy też pod lupą, "Rzeczpospolita" 18 czerwiec 1995.

13 Aramowicz A., Nadzór bankowy w Niemczech, "Bank i Kredyt" 1994, nr 7.

14 Kto nadzorcą, kto właścicielem?, "Cash" 1994, nr 38.

15 Księżopolski S., Czy nadzór bankowy jest przeregulowany, "Gazeta Prawna" 1996, nr 2.

16 Aramowicz A., Nadzór bankowy w Niemczech, op. cit.

17 Zawadzka Z., Kredytowanie i nadzór w niemieckim systemie bankowym, NBP, Warszawa 1994.

18Zawadzka Z., Kredytowanie i nadzór..., op. cit.

19 Aramowicz A., Nadzór bankowy w Niemczech, op. cit.

20 Ustawa o Narodowym Banku Polskim, Dz. U. 1989, nr 4, poz. 22

21 Daniluk D., Nadzór bankowy w Polsce, op. cit., s. 25.

22 Śleszyńska-Charewicz E., W trosce o banki i ich klientów, "Magazyn Rzeczypospolitej" 1994, nr 3; Wyczański P., Gołajewska M., Polski system bankowy..., op. cit., s. 58

23 Wyczański P., Gołajewska M., Polski system bankowy..., op. cit., s. 63-71

24 Kto nadzorcą, kto właścicielem? "Cash" 1994, nr 38.

25Hewelt P., Wybrane zagadnienia strategii..., op. cit.

26 Huterski R., Wybrane zagadnienia instytucjonalnego umiejscowienia nadzoru bankowego, "Bank i Kredyt" 1995, nr 3.


27 "Journal of Money, Credit and Banking", May 1993, Vol. 25, No. 2.

28 Razem z NBP czy osobno? "Rzeczpospolita" 7 listopad 1995.

29Słojewska A., NBP z radą i bez nadzoru bankowego, "Rzeczpospolita" 28 listopad 1995.

30 Śleszyńska-Charewicz E., W trosce o banki..., op. cit.

31 Ignatowicz M., Szkodliwa hiperaktywność, "Rzeczpospolita" 26 czerwiec 1995.

32 Księżopolski S., Czy nadzór bankowy..., op. cit.

33 Hewelt P., Wybrane zagadnienia strategii..., op. cit.

34 Wybrane problemy zarządzania bankami i przedsiębiorstwami, red. P.Karpuś, J.Węcławski, Lublin 1995, s. 57.



1   2   3   4   5


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna